82 տարեկանում հաշմանդամի սայլակին գամված էի, երբ որդիս ասաց. «Մա՛մ, դու արդեն բեռ ես դարձել։ Ես այլևս չեմ կարող քեզ խնամել»։ Նա արդեն ծերանոց էր ընտրել ինձ համար, բայց չգիտեր, թե երեք օր առաջ ինչ էի արել իր թիկունքում։

82 տարեկանում հաշմանդամի սայլակին գամված էի, երբ որդիս ասաց. «Մա՛մ, դու արդեն բեռ ես դարձել։ Ես այլևս չեմ կարող քեզ խնամել»։ Նա արդեն ծերանոց էր ընտրել ինձ համար, բայց չգիտեր, թե երեք օր առաջ ինչ էի արել իր թիկունքում։

Ութսուներկու տարեկանում կարծում էի, որ ծերությունն ինձնից ամենասարսափելին՝ ինքնուրույն ապրելու կարողությունն է խլել։

Պարզվեց՝ սխալվում էի։

Մի առավոտ որդիս՝ Արթուրը, կնոջ՝ Նարինեի հետ մտավ սենյակս ու փակեց դուռը։

Արթուրը խուսափում էր աչքերիս նայելուց։

— Մա՛մ, — ցածրաձայն ասաց նա, — դու արդեն բեռ ես դարձել։ Ես այլևս չեմ կարող քեզ խնամել։

Մի քանի վայրկյան մտածեցի, թե սխալ եմ լսել։

Հենց այդ պահին Նարինեն թղթապանակ դրեց ծնկներիս։

Ծերանոց։

Նրանք արդեն ընտրել էին այն։

Խոսել էին տնօրինության հետ։

Նույնիսկ որոշել էին, թե որ օրը պետք է ինձ այնտեղ տեղափոխեն։

Եվ այդ ամենը՝ առանց ինձնից որևէ բան հարցնելու։

Որդիս սկսեց բացատրել, որ դա «բոլորիս համար լավագույն տարբերակն է»։

Իսկ Նարինեն շրջում էր իմ ննջասենյակով ու ցույց տալիս այն իրերը, որոնք կարող էի հետս վերցնել։

— Միայն ամենաանհրաժեշտը, — ասաց նա։ — Այնտեղ շատ տեղ չես ունենալու։

Հետո նայեց շուրջը՝ իմ տանը, որի ծախսերը տասնամյակներ շարունակ անձամբ էի հոգացել, և Արթուրին մի հարց տվեց՝ կարծելով, թե չեմ լսի։

— Իսկ այս ամենն ի՞նչ ենք անելու, երբ նա գնա։

Մատներս ամուր սեղմեցի սայլակիս բազկակալներին։

Բայց ոչինչ չասացի։

Դա կարծես շփոթեցրեց նրանց։

Սպասում էին, որ կարտասվեմ։

Կբարկանամ։

Գուցե նույնիսկ կաղաչեմ, որ չտանեն։

Փոխարենը պարզապես հարցրի.

— Ե՞րբ եք ինձ տանելու։

— Ուրբաթ օրը, — պատասխանեց Արթուրը։

Նարինեն գոհունակությամբ ժպտաց։

Այդ ժպիտն ինձ ամեն ինչ ասաց։

Նրանք կարծում էին, թե արդեն որոշել են իմ ճակատագիրը։

Կարծում էին՝ քանի որ չեմ կարողանում քայլել, այլևս ոչ մի որոշում ինքնուրույն կայացնել չեմ կարող։

Բայց սխալվում էին։

Որովհետև երեք գիշեր առաջ ես արթուն էի, երբ նրանք կարծում էին, թե քնած եմ։

Խոհանոցից լսել էի նրանց խոսակցությունը։

Լսել էի իմ անունը։

Լսել էի «տուն» բառը։

Իսկ հետո մի նախադասություն, որից հասկացա՝ որդիս ու հարսս բոլորովին այլ ծրագրեր ունեն։

Այդ գիշեր անաղմուկ վերադարձա սենյակս։

Հաջորդ առավոտ, երբ նրանք տանը չէին, զանգահարեցի մի մարդու, որի հետ կապ հաստատելը տարիներ շարունակ հետաձգել էի։

Նույն օրը նա եկավ՝ կաշվե պայուսակը ձեռքին։

Գրեթե երկու ժամ զրուցեցինք։

Նրա հեռանալուց առաջ ստորագրեցի անհրաժեշտ փաստաթղթերը։

Արթուրն ու Նարինեն ոչինչ չիմացան։

Այդ պատճառով, երբ ուրբաթ առավոտյան հարսս ուրախությամբ ճամպրուկս քարշ տվեց դեպի մուտքի դուռը, ես պարզապես նայեցի նրան ու ժպտացի։

Նա համոզված էր, որ պատրաստվում է ազատվել ինձանից։

Պատկերացում անգամ չուներ, թե ինչ էր սպասվում իրեն։

Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇

Առաջին մեկնաբանություն

Ուրբաթ առավոտյան արթնացա միջանցքով քարշ տրվող ճամպրուկի ձայնից։

Նստած էի հաշմանդամի սայլակիս մեջ՝ հյուրասենյակի պատուհանի մոտ, և նայում էի աշնանային անձրևին։

Որդիս խուսափում էր ինձ նայելուց։

Իսկ Նարինեն անսովոր ուրախ էր։

— Ամեն ինչ հավաքել եմ, — ասաց նա։ — Ծերանոցում խոստացել են, որ սենյակդ մինչև կեսօր պատրաստ կլինի։

Իմ սենյակը։

Այդպես էր անվանում մի անծանոթ սենյակ, ուր պատրաստվում էին ինձ տեղափոխել։

Կարծես այն ննջասենյակը, որտեղ հանգուցյալ ամուսնուս հետ երեսունութ տարի ապրել էի, արդեն ոչ մի նշանակություն չուներ։

Արթուրը վերցրեց վերարկուս։

— Մա՛մ, պիտի շուտ շարժվենք։

Վերջին անգամ նայեցի հյուրասենյակին։

Բուխարին, որն ամուսինս սեփական ձեռքերով էր կառուցել։

Դռան շրջանակին մնացած գծերը, որոնցով ամեն ծննդյան օր չափում էինք Արթուրի հասակը։

Գորգի խամրած բիծը, որտեղ թոռս սովորաբար թողնում էր իր խաղալիք մեքենաները։

Նրանք կարծում էին, թե հիմա հրաժեշտ եմ տալիս այդ ամենին։

Բայց ես արդեն հրաժեշտ էի տվել երեք օր առաջ։

— Կարո՞ղ եք ինձ տասը րոպե տալ, — հարցրի։

Նարինեն հառաչեց։

— Մենք արդեն ամեն ինչ քննարկել ենք։

— Ընդամենը տասը րոպե։

Ձայնիս մեջ ինչ-որ բան ստիպեց Արթուրին համաձայնել։

— Լավ, մա՛մ։

Նրանք գնացին խոհանոց։

Իսկ ես նորից հիշեցի այն գիշերը, որը փոխել էր ամեն ինչ։

Երեք գիշեր առաջ կեսգիշերին արթնացել էի ազդրիս ուժեղ ցավից։

Ննջասենյակիս դուռը կիսաբաց էր։

Խոհանոցից լսվեց Նարինեի ձայնը։

— Որքա՞ն արագ կարող ենք տունը վաճառքի հանել։

Արթուրը ցածրաձայն պատասխանեց.

— Կարծում եմ՝ հենց մայրիկը ծերանոցում տեղավորվի։

— Իսկ կահո՞ւյքը։

— Մեծ մասը կվաճառենք։

Նարինեն քմծիծաղ տվեց։

— Տան ու նրա խնայողությունների շնորհիվ վերջապես կկարողանանք փակել մեր պարտքերը։

Քարացել էի։

Ամիսներ շարունակ Արթուրն ինձ ասում էր, որ ուժասպառ է։

Որ ինձ խնամելը չափազանց դժվար է դարձել։

Որ մասնագիտական օգնության կարիք ունեմ։

Ես հավատացել էի նրան։

Նույնիսկ մեղավոր էի զգում, որ իմ պատճառով որդիս այդքան հոգնում է։

Բայց այդ գիշեր նրա ձայնում հոգնածություն չկար։

Ընդհակառակը՝ հուզմունք կար։

Նրանք ոչ միայն որոշում էին՝ ես որտեղ պետք է ապրեմ, այլև ծրագրում էին, թե ինչպես տնօրինել իմ ունեցվածքը։

Հետո Նարինեն ասաց այն նախադասությունը, որը երբեք չեմ մոռանա։

— Նրան այդ տունն այլևս պետք չի գալու։

Սայլակովս անաղմուկ հեռացա դռան մոտից։

Չէի ուզում, որ իմանան՝ լսել եմ։

Այդ գիշեր այլևս չքնեցի։

Հաջորդ առավոտյան՝ ժամը ութին, զանգահարեցի պարոն Մարտիրոսյանին։

Նա փաստաբանն էր, որը տարիներ առաջ զբաղվել էր ամուսնուս ժառանգության հարցերով։

Մինչև ճաշ եկավ։

Պատմեցի ամեն ինչ։

Հետո ասացի մի բան, որն անգամ նրան զարմացրեց։

— Ուզում եմ տունս վաճառել։

Նա ուշադիր նայեց ինձ։

— Համոզվա՞ծ եք։

— Այո՛։

Փաստաբանը բացատրեց, որ տան վաճառքը սովորաբար երկար ժամանակ է պահանջում։

Բայց ես արդեն գիտեի մեկին, ով տարիներ շարունակ ցանկանում էր գնել այն։

Անահիտը՝ նախկին հարևանուհուս դուստրը։

Նա մեծացել էր մեր տան դիմաց։

Երբ մայրը մահացավ, մի անգամ ինձ ասել էր, որ եթե երբևէ որոշեմ վաճառել տունը, ինքը սիրով կգնի այն։

Զանգահարեցի Անահիտին։

Նույն օրը եկավ։

Երբ իմացավ, թե ինչու եմ ցանկանում վաճառել տունը, աչքերը լցվեցին արցունքներով։

Ես չարտասվեցի։

Մինչ նրա գալն արդեն բավականաչափ լացել էի։

Անահիտն առաջարկեց արդար գին։

Այդ գումարով կարող էի ապահովել իմ ընտրած հարմարավետ բնակարանը՝ անհրաժեշտ խնամքով, և դեռ բավականաչափ միջոցներ կունենայի կյանքի մնացած տարիների համար։

Նա միայն մեկ պայման ուներ։

Ուզում էր, որ գործարքը հնարավորինս արագ ձևակերպվի։

Պարոն Մարտիրոսյանը կազմակերպեց իրավական ընթացակարգը։

Հինգշաբթի երեկոյան բոլոր անհրաժեշտ պայմանագրերն արդեն ստորագրված էին, և գործարքն ավարտված էր։

Տունն այլևս իմ սեփականությունը չէր։

Իսկ որդիս ու հարսս ոչինչ չգիտեին։

Հիմա, ուրբաթ առավոտյան, նստած էի իմ սայլակին ու լսում էի, թե ինչպես է Նարինեն խոհանոցում ուրախ ծիծաղում։

— Ինչի՞ մասին եք խոսում, — բարձրաձայն հարցրի։

Լռություն տիրեց։

Հետո հայտնվեց Արթուրը։

— Ոչ մի բանի, մա՛մ։

Նարինեն նրա հետևից եկավ։

— Պատրա՞ստ ես։

Նայեցի որդուս։

— Այո՛։

Նա կարծես թեթևացած շունչ քաշեց։

Հենց այդ պահին դռան զանգը հնչեց։

Նարինեն զարմացած նայեց ինձ։

— Ինչ-որ մեկի՞ն ես սպասում։

— Այո՛։

Նրա ժպիտն անհետացավ։

Արթուրը բացեց դուռը։

Դրսում՝ սև հովանոցի տակ, կանգնած էր Անահիտը։

Նրա կողքին ամուսինն էր։

Իսկ նրանց հետևում՝ ճանապարհի եզրին, տեղափոխման բեռնատար էր կանգնած։

Արթուրը շփոթված նայեց նրանց։

— Անահի՞տ։

— Բարի լույս, — պատասխանեց նա։

Նարինեն մոտեցավ դռանը։

— Ի՞նչ է կատարվում։

Անահիտը նախ ինձ նայեց։

Հետո հանգիստ ասաց.

— Եկել եմ տան բանալիները վերցնելու։

Սենյակում կատարյալ լռություն տիրեց։

Արթուրը դանդաղ շրջվեց դեպի ինձ։

— Ի՞նչ բանալիներ։

Ձեռքս տարա պայուսակիս մեջ։

Տան բանալիներն այնտեղ էին։

Մեկնեցի Անահիտին։

Նա մոտեցավ ու զգուշությամբ վերցրեց դրանք։

Նարինեն նյարդային ծիծաղեց։

— Ինչո՞ւ ես մեր տան բանալիները նրան տալիս։

— Որովհետև հիմա սա նրա տունն է։

Արթուրը ապշած նայում էր ինձ։

— Ի՞նչ։

— Ես տունը վաճառել եմ։

Մի քանի վայրկյան ոչ ոք չշարժվեց։

Առաջինը Նարինեի դեմքը փոխվեց։

Նա գունատվեց։

— Ի՞նչ ես արել։

— Տունը վաճառել եմ։

Արթուրը գլուխը տարուբերեց։

— Ո՛չ։ Դա անհնար է։ Մա՛մ, դու պարզապես չէիր կարող…

— Կարող էի, — ընդհատեցի նրան։ — Եվ արել եմ։

Նարինեն մի քայլ առաջ եկավ։

— Բայց մենք այստեղ ենք ապրում։

— Այո՛։

— Իսկ հիմա մե՞նք ինչ պիտի անենք։

Այդ առավոտ առաջին անգամ անկեղծորեն ժպտացի։

— Կարծում եմ՝ ստիպված կլինեք ինքներդ լուծել ձեր հարցերը։

Արթուրը վիրավորված տեսք ուներ։

— Մա՛մ, ինչպե՞ս կարողացար նման բան անել՝ առանց ինձ ասելու։

Նայեցի որդուս։

Այդ հարցը քիչ էր մնում՝ կոտրեր սիրտս։

Ոչ այն պատճառով, որ զղջում էի։

Այլ որովհետև նա իսկապես չէր նկատում իր հարցի անհեթեթությունը։

— Դու ինձ համար ծերանոց ընտրեցիր՝ առանց ինձ հարցնելու։

— Դա ուրիշ բան է։

— Դու հավաքեցիր իմ հագուստները։

— Որովհետև խնամքի կարիք ունես։

— Դուք ծրագրում էիք վաճառել իմ կահույքը։

Նրա դեմքը քարացավ։

Նարինեն վախեցած նայեց ամուսնուն։

Շարունակեցի։

— Դուք ծրագրում էիք վաճառել այս տունը։

Ոչ ոք ոչինչ չասաց։

Հետո Արթուրը շշնջաց.

— Դու մեզ լսե՞լ ես։

— Այո՛։

Նարինեն անմիջապես փորձեց արդարանալ։

— Մենք պարզապես ապագայի մասին էինք խոսում։

— Ես նույնպես։

Արթուրը երկու ձեռքով շփեց մազերը։

Հետո հարցրեց.

— Մա՛մ, իսկ փողն որտե՞ղ է։

Ահա և վերջապես այն հարցը, որին սպասում էի։

Ոչ թե՝ «Դու լա՞վ ես»։

Ոչ թե՝ «Հիմա որտե՞ղ ես ապրելու»։

Այլ՝ փողը։

Կրկին բացեցի պայուսակս ու հանեցի մի ծրար։

— Ես արդեն բնակվելու տեղ եմ ընտրել՝ անհրաժեշտ խնամքով, այստեղից քսան րոպե հեռավորության վրա։ Առանձին ննջասենյակ կունենամ, հյուրասենյակ, այգի։ Անհրաժեշտության դեպքում բուժօգնություն ու տրանսպորտ կտրամադրվի։

Արթուրը զարմացած թարթեց աչքերը։

— Դու արդեն ամեն ինչ կազմակերպե՞լ ես։

— Երեք օր առաջ։

Նարինեն ցույց տվեց միջանցքը։

— Իսկ մե՞նք։

Անահիտի ամուսինը հայացքն իջեցրեց։

Ես գրեթե ամաչեցի նրանց փոխարեն։

— Դուք երեսուն օր ունեք, — ասացի։ — Անահիտը համաձայնել է այդ ժամանակը տրամադրել, որ նոր բնակարան գտնեք։

Նարինեն բերանը բացեց։

— Երեսո՞ւն օր։

Հետո շրջվեց դեպի Արթուրը։

— Մի բան ասա՛։

Բայց որդիս այս անգամ այլ կերպ էր նայում ինձ։

Ոչ զայրույթով։

Այլ ամոթով։

— Մա՛մ…

Նրա ձայնը կոտրվեց։

— Ես այդքան վատ որդի՞ եմ եղել։

Նայեցի այն տղային, որին ժամանակին գրկել էի, երբ բարձր ջերմություն ուներ։

Այն տղային, որի քերծված ծնկներն էի մշակում, որի առաջին սիրային հիասթափության ժամանակ էի մխիթարում։

Հիշեցի նրա մանկության անքուն գիշերները։

— Ո՛չ, Արթո՛ւր, — կամաց պատասխանեցի։ — Դու պարզապես մի շատ կարևոր բան մոռացար։

— Ի՞նչ։

— Այն, որ եթե չեմ կարողանում քայլել, դեռ չի նշանակում, թե չեմ կարողանում մտածել։

Արթուրը ձեռքերով ծածկեց դեմքը։

Արցունքները սկսեցին այրել աչքերս, բայց չարտասվեցի։

Հենց այդ պահին Նարինեն տվեց այն հարցը, որն իմ մեջ մնացած կարեկցանքի վերջին նշույլն էլ վերացրեց։

— Ուրեմն… երբ դու մահանաս, մենք ինչ-որ բան ստանալո՞ւ ենք։

Արթուրը անհավատությամբ շրջվեց դեպի կինը։

Անահիտը քարացավ։

Ես պարզապես նայեցի Նարինեին։

Հետո ծիծաղեցի։

Ոչ բարձր։

Ոչ չարությամբ։

Պարզապես այնքան, որքան անհրաժեշտ էր։

— Կարծում եմ՝ հիմա ավելի լավ է բնակարան փնտրելու մասին մտածեք։

Անահիտը մոտեցավ ու սկսեց սայլակս հրել դեպի մուտքի դուռը։

Հեռանալուց առաջ վերջին անգամ շրջվեցի։

Արթուրը մենակ կանգնած էր հյուրասենյակում։

Նարինեն զայրացած բարձրացել էր աստիճաններով։

— Ես քեզ սիրում եմ, Արթո՛ւր, — ասացի։

Որդիս բարձրացրեց հայացքը։

— Ես էլ քեզ եմ սիրում, մա՛մ։

— Գիտեմ։ Բայց սերն առանց հարգանքի կարող է շատ տգեղ բանի վերածվել։

Հետո դուրս եկա։

Անահիտը սայլակս զգուշությամբ իջեցրեց թեքահարթակով։

Անձրևն արդեն դադարել էր։

Ամիսներ շարունակ առաջին անգամ օդը զարմանալիորեն մաքուր ու թարմ էր թվում։

Նրանք կարծում էին, թե կարող են ազատվել մի տարեց կնոջից, որովհետև նա արդեն անօգնական է դարձել։

Բայց այդ ամենով ինձ հիշեցրին մի բան, որը վաղուց չպետք է մոռացած լինեի։

Հաշմանդամի սայլակը կարող է սահմանափակել այն ճանապարհները, որոնցով կարող է շարժվել մարմինդ։

Բայց այն չի որոշում, թե ով է տնօրինելու քո կյանքը։

Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Գեղարվեստական Պատմություններ