Քառասուն տարեկանում չորրորդ երեխայիս էի սպասում։ Երկու անգամ հիվանդանոց գնալու ճանապարհին ինձ հետ տարօրինակ բան պատահեց, իսկ երրորդ այցելության ժամանակ բժշկուհու խոսքերից հետո այլևս չգիտեի՝ ինչ որոշում ընդունել
Երբ բժշկուհին ասաց՝ «Պետք է լրացուցիչ հետազոտություն անենք», ես անմիջապես մտածեցի երեք երեխաներիս մասին։ Ոչ թե այն փոքրիկի, որ դեռ չէր ծնվել, այլ մեծերի, որոնք տանն ինձ էին սպասում։
1996 թվականն էր։ Ամուսինս՝ Պետրոսը, հաստոցավար էր, ես՝ նույն արտադրամասի հավաքարարուհի։ Աշխատավարձերը ուշանում էին, իսկ մեր տան ծախսերը չէին սպասում։ Ավագ որդիս տասնհինգ տարեկան էր, աղջիկս՝ տասներկու, կրտսերս աշնանը դպրոց պիտի գնար։ Նրան կոշիկ էր պետք, պայուսակ, տաք բաճկոն։
Երբ իմացա, որ վեց շաբաթական հղի եմ, սենյակից դուրս եկա ու երկար նստեցի հիվանդանոցի բակում։ Քառասուն տարեկանում նորից ամեն ինչ սկսե՞լ։ Իսկ եթե չկարողանայի աշխատել։ Ինչո՞վ պիտի պահեինք չորս երեխաներին։
Երեկոյան ասացի Պետրոսին, որ մտածում եմ հղիությունը չշարունակելու մասին։ Նա գդալը դրեց սեղանին, լսեց ու պատասխանեց.
— Ինձ էլ է վախեցնում, Վե՛րա։ Բայց որոշումը քո մարմնի ու առողջության մասին է։ Ինչ որոշես, կողքիդ կլինեմ։
Դա ինձ չհանգստացրեց. ցանկանում էի, որ որևէ մեկն իմ փոխարեն ասեր՝ ինչն է ճիշտ։
Հետազոտություններ նշանակեցին։ Առաջին այցելության օրը մարդաշատ ավտոբուսից իջա ու հայտնաբերեցի, որ պայուսակս չկա։ Ներսում փաստաթղթերս էին, հետազոտությունների պատասխաններն ու շաբաթվա համար պահած գումարը։
Երկրորդ անգամ, երբ նորից ամեն ինչ հավաքեցի ու ճանապարհ ընկա, կանգառում ոտքս ոլորեցի և երկու շաբաթ դժվարությամբ քայլեցի։
Ես այդ պատահարները նշան չէի համարում։ Մի քանի շաբաթ անց ինքս որոշեցի շարունակել հղիությունը, և բժշկական հսկողությունը չդադարեցրի։ Իսկ երբ աշնանը հերթական զննման գնացի, բժշկուհին երկար լուռ նայեց էկրանին։
— Չեմ ուզում ձեզ վախեցնել,— ասաց նա,— բայց երեխայի աճի վերաբերյալ հարցեր կան։ Պետք է ավելի մանրամասն ստուգել։
Ես տուն վերադարձա ու առաջին անգամ վախեցա ոչ թե աղքատությունից, այլ այն բանից, որ գուցե իմ ընտրությունից երեխայիս կյանքն է կախված։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Տանը ոչ ոքի ոչինչ չասացի։ Կրտսեր աղջիկս՝ Անին, բազմոցի վրա տառերն էր կրկնում ու խնդրում, որ լսեմ։ Ես «ապրես» ասացի, բայց մի տառ անգամ չէի լսել։
Պետրոսը նկատեց դեմքս ու երեխաներին ուղարկեց մյուս սենյակ։
— Բժիշկն ի՞նչ ասաց։
Պատմեցի։ Ասացի, որ չափերն իրեն դուր չեն եկել, և խորհուրդ է տվել մասնագետի մոտ լրացուցիչ զննում անցնել։ Ինքս արդեն պատկերացրել էի ամենավատը։
— Իսկ հաստատ ի՞նչ են ասել,— հարցրեց ամուսինս։
— Ոչինչ չեն հաստատել։ Բայց վախենում եմ։
Պետրոսը նստեց կողքիս։ Երկար ժամանակ լուռ մնաց, հետո ասաց.
— Ուրեմն մինչև նոր պատասխանները չստանանք, ոչ մի եզրակացություն չենք անի։ Այս անգամ քեզ հետ ես էլ կգամ։
Հաջորդ առավոտ աշխատանքում խնդրեցի մի քանի ժամ ազատ թողնել։ Պետրոսը նույնպես հերթափոխը փոխեց։ Երեխաներին հարևանուհու մոտ թողեցինք ու գնացինք հետազոտության։
Ես ամուր բռնել էի նրա ձեռքը։
Բժշկուհին մանրամասն բացատրեց, որ նախորդ զննման ժամանակ չափման անհամապատասխանություն են նկատել, սակայն դա ինքնին ախտորոշում չէ։ Առաջարկեց կրկնակի ուլտրաձայնային հետազոտություն և անհրաժեշտ հետագա հսկողություն։
Այդ խոսքերից մի քիչ հանգստացա։ Ուրեմն դեռ ոչ ոք չէր ասել, թե ինչ-որ անուղղելի բան է պատահել։
Հենց այդ պահին բաց պատուհանից ուժեղ թևաթափ լսվեց։
Մոխրագույն աղավնին թռավ ներս, պտտվեց սենյակով ու նստեց բարձր պահարանի վրա։ Բուժքույրը փորձեց պատուհանի կողմը ուղղորդել նրան։
Աղավնին փոխարենը ցած իջավ, թռավ սեղանի կողքով ու քիչ էր մնում դիպչեր Պետրոսի ուսին։
Նա ծիծաղեց։
Ես էլ ծիծաղեցի՝ այնքան անսպասելի, որ արցունքներիս միջից ձայնս կոտրվեց։ Վերջին ամիսներին առաջին անգամ ծիծաղում էի առանց մեղքի զգացման։
— Երևի դրսում ցուրտ է,— ասաց բուժքույրը՝ լայն բացելով մյուս փեղկը։
Աղավնին վերջապես դուրս թռավ։
Բժշկուհին շարունակեց բացատրել ստուգումների հերթականությունը, մենք գրի առանք, թե երբ պիտի վերադառնանք։ Ոչ մի հրաշք չէր փոխարինել հետազոտությանը։ Բայց այդ փոքրիկ խառնաշփոթն ինձ օգնել էր մի պահ դուրս գալ սեփական սարսափից։
Դուրս գալիս Պետրոսը հարցրեց.
— Ի՞նչ ես այդպես ժպտում։
— Որովհետև այսօր գոնե կարողացա շնչել,— պատասխանեցի։
Հետագա զննումներն ավելի հուսադրող եղան։ Բժիշկներն այլևս այն սկզբնական անհամապատասխանությունը մտահոգիչ չէին համարում, բայց խորհուրդ տվեցին շարունակել հսկողությունը։
Մենք հետևեցինք բոլոր ցուցումներին։
Միաժամանակ տանը սկսեցինք նոր երեխայի համար տեղ պատրաստել։
Ես չէի մոռացել սկզբնական վախերս։ Գումարի հարցը չէր լուծվել, և դեռ անհանգստանում էի աշխատանքս կորցնելուց։
Բայց Պետրոսը որոշ երեկոներ հարևանի արհեստանոցում լրացուցիչ պատվերներ էր կատարում, իսկ ավագ երեխաները ոգևորությամբ ընտրում էին, թե որ հին մանկական հագուստը կարելի է պահպանել։
Մեր տան անկյունում ազատ տեղ գրեթե չկար։ Պետրոսն իր ձեռքերով փոքրիկ օրորոց պատրաստեց՝ բաց գույնի փայտից։
Ամեն երեկո հղկում էր մի մասը, իսկ Անին շրջում էր նրա կողքին ու հարցնում՝ երբ է քույրիկը գալու։
— Իսկ եթե եղբայր լինի՞,— ծիծաղում էր հայրը։
— Ես քույրիկ եմ ուզում,— համառում էր աղջիկս։
Մի օր, երբ ընտանիքով ճաշ էինք ուտում, ավագ որդիս հայտարարեց, որ իր մահճակալը կտեղափոխի պատուհանի մոտ, որպեսզի նորածնի համար բավական տեղ լինի։
Ես նայեցի նրանց ու հասկացա՝ երեխաներս այդ լուրը ոչ թե որպես պակասող հացի կտոր են ընդունում, այլ որպես նոր մարդու գալուստ։
Նրանց ուրախությունը չէր վերացնում պատասխանատվությունը, բայց մեզ ուժ էր տալիս։
Հունվարին աղջիկ ծնվեց։
Երեք կիլոգրամ ութ հարյուր գրամ էր։ Բարձրաձայն լաց էր լինում, երկար մատներ ուներ, և բժիշկներն ասացին, որ վիճակը լավ է։
Երբ նրան առաջին անգամ գրկեցի, դեռ հիշում էի ամիսներ առաջ ունեցած բոլոր կասկածներս։
Չէի ամաչում դրանց համար։ Դրանք իրական վախեր էին, որոնք ունեցել էի այն ժամանակվա մեր պայմաններում։
Առաջին ամիսներին հեշտ չէր։ Գիշերները քիչ էինք քնում, կաթի ու տակդիրների համար ամեն դրամը հաշվում էինք։ Ավագ որդիս առավոտյան դպրոց գնալուց առաջ երբեմն հինգ րոպե օրորում էր փոքրիկին, որ ես հասցնեմ նախաճաշել։
Տասներկուամյա աղջիկս սրբիչներ էր դասավորում, իսկ Անին երեխայի օրորոցի մոտ նստում ու իր գրքերից պատմություններ էր հորինում։
Ես չէի ուզում, որ նրանք մեր փոխարեն ծնող դառնան, և Պետրոսի հետ պայմանավորվեցինք՝ երեխաներից օգնություն խնդրել միայն իրենց ուժերի սահմանում։
Երբ շատ էինք հոգնում, փորձում էինք ազգականներից մեկին մի քանի ժամով օգնության կանչել։
Մեր կյանքը հեքիաթ չդարձավ, բայց այն կամաց-կամաց նոր կարգ ուներ։
Պետրոսը ծննդատան մոտ սպասում էր սառնամանիքին։ Երբ բուժքույրը նրան ցույց տվեց փոքրիկին, գլխարկը հանեց, հետո այնքան շփոթվեց, որ մոռացավ նորից դնել։
— Աղավնուն տեսա՞ր,— հարցրեց նա, երբ կարողացանք խոսել։
— Ո՞ր աղավնուն։
— Մեր փոքրիկին։ Այն օրը աղավնին սենյակ մտավ, հիմա կարծես մեզ մոտ է եկել։
Մի քանի օր տանը նրան «Աղավնի» էինք ասում։ Բայց փաստաթղթերում գրեցինք Լուսինե՝ մորս անունով։
Այդպես երկուսն էլ մնացին՝ մեկը պաշտոնական, մյուսը ընտանեկան։
Տարիները անցան։
Լուսինեն մեծացավ հետաքրքրասեր, համառ աղջիկ։
Մի անգամ, երբ ինը տարեկան էր, խաղալիք արջուկին շարել էր բարձերի վրա ու մեծ եղբոր հին ժամացույցով նրա զարկերն էր «լսում»։ Հետո ինձ հարցրեց՝ իսկ բժիշկը միշտ իմանո՞ւմ է, թե ինչ է պատահել մարդուն։
Ես պատասխանեցի՝ ոչ, դրա համար էլ երբեմն պետք է նորից ստուգել ու ուրիշ բժշկի կարծիքն էլ լսել։
Նա այդ խոսքն այնքան լուրջ ընդունեց, որ տարիներ հետո հիշեցրեց ինձ։
Երբ փոքր էր, անընդհատ հարցնում էր՝ մարդիկ ինչու են հիվանդանում, ինչու է սիրտը արագ խփում, և ինչու են մայրերն այնքան տարբեր պատմություններ ունենում ծննդաբերության մասին։
Ավարտեց դպրոցը, ընդունվեց բժշկական համալսարան, հետո ընտրեց մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա։
Հիմա նա հիվանդանոցում է աշխատում։
Երբեմն ինձ պատմում է իր այցելուների մասին՝ առանց անուններ ասելու։ Հատկապես այն կանանց, որոնք վախենում են անորոշ հետազոտություններից կամ դժվարանում են որոշում կայացնել։
Մի օր հարցրի՝ պատմո՞ւմ է իրենց մեր աղավնու մասին։
— Երբեմն,— ժպտաց։ — Բայց ոչ որպես նշան, որ բոլորն անպայման պիտի նույն որոշումը կայացնեն։ Պատմում եմ, որ դու շատ էիր վախենում, հետո հարցերդ տվեցիր, հետազոտվեցիր ու քո ընտրությունն արեցիր։ Նրանց էլ ասում եմ՝ ձեր որոշումն է, և դուք արժանի եք հստակ տեղեկության ու աջակցության։
Այդ երեկո Լուսինեն հյուր էր եկել։ Պատուհանի գոգին մի մոխրագույն աղավնի նստեց, մի քանի անգամ գլուխը շարժեց ու թռավ։
Դուստրս ծիծաղեց.
— Մա՛մ, տես, մեր ազգականն է եկել։
Ես նայեցի նրան՝ արդեն մեծացած, սպիտակ խալաթից դուրս, սովորական տնային շորերով։
Ու մտածեցի՝ կյանքում շատ բան պատահական է թվում։ Բայց իմ ամենակարևոր հիշողությունը ոչ թե թռչունն էր, այլ այն օրը, երբ Պետրոսը բռնեց ձեռքս ու ասաց.
«Գնանք, ամեն ինչ պարզենք, հետո միասին մտածենք»։
Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ
