Հինգ տարի շարունակ տոնի գիշերը դարպասս անհետանում էր։ Այս անգամ ամբողջ գիշեր դարանակալեցի ու կարծեցի՝ վերջապես վերջ տվեցի կատակին։ Բայց առավոտյան ստացած լուսանկարը ստիպեց վազել հարևանիս տուն

Հինգ տարի շարունակ տոնի գիշերը դարպասս անհետանում էր։ Այս անգամ ամբողջ գիշեր դարանակալեցի ու կարծեցի՝ վերջապես վերջ տվեցի կատակին։ Բայց առավոտյան ստացած լուսանկարը ստիպեց վազել հարևանիս տուն

Առավոտյան ժամը տասնմեկին հարևանուհիս՝ Լիլիթը, հեռախոսով լուսանկար ուղարկեց։ Լուսանկարում իմ տան դարպասն էր, իսկ դարպասից մինչև հարևան Մարտինի բակը ձյան վրա սև հետք էր ձգվում։

«Նազի՛կ տատ, էս անգամ էլ հարսանիքը հետաձգո՞ւմ եք»,— գրել էր նա՝ ծիծաղող նշանով։

Հեռախոսը դրեցի սեղանին։ Ձեռքս այնպիսի ուժով դողաց, որ քիչ էր մնում թեյի բաժակը շրջեի։

Ես յոթանասունհինգ տարեկան եմ, քսան տարի է՝ այրի եմ։ Երեխաներս իրենց ընտանիքներն ունեն, թոռներս արդեն մեծացել են։ Միայնակ ապրելը ինձ համար դժվար չէ։ Բայց հինգ տարի շարունակ Սուրբ Սարգսի տոնի նախօրեին ինչ-որ մեկը գյուղի ամենազվարճալի կատակն իմ հաշվին է անում։

Առաջին տարի փայտե փոքրիկ դարպասս հանել ու հենել էին Մարտինի ցանկապատին։ Երկրորդ տարի՝ նույնը։ Երրորդ անգամ դարպասը գտա նրա այգու խնձորենուն հենած։ Հետո պատմությունը տարածվել էր գյուղի ընդհանուր հաղորդագրությունների խմբում։ Բոլորը կատակով հարցնում էին, թե երբ ենք ամուսնանալու։ Ասես յոթանասունն անց մարդիկ իրավունք չունեն հանգիստ հարևանություն անելու։

Այս տարի որոշել էի բռնել կատակարարին։ Գիշերը վերարկու հագա, հին ձեռնափայտս վերցրի ու նստեցի տան պատի հետևում։ Ժամերով սպասեցի։ Մի պահ աչքս փակվեց։ Արթնացա արևածագին, մոտեցա դարպասին և ուրախացա. տեղում էր։

Ու հիմա Լիլիթի լուսանկարում տեսնում էի մոխրով գծված մի ամբողջ ճանապարհ։ Այն ուղիղ Մարտինի տուն էր տանում։

Դույլերս վերցրի, իջա բակ ու քայլեցի այդ սև հետքով։ Մարտինի դուռը կիսաբաց էր։ Ներս մտա՝ պատրաստ պահանջելու, որ պատմի՝ ինչ է տեսել գիշերը։ Բայց նախասրահում մի բան նկատեցի, որից կանգ առա. հատակին մոխրի փոքրիկ կույտ կար, իսկ կողքին՝ Մարտինի հին կոշիկները՝ սևացած քթերով։

Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇

Առաջին մեկնաբանություն

Մարտինը յոթանասունութ տարեկան էր, նախկին ավտոմեխանիկ։ Կնոջը կորցրել էր տասնմեկ տարի առաջ։ Մեր տներն այնքան մոտ էին, որ իր բակի դուռը բացելիս կարողանում էր ինձ ձայն տալ, թե ջուրը նորից կտրվել է, թե ցախը ներս տեղափոխելու օգնություն պե՞տք է։

Ես երբեք նրան թեյ խմելու չէի հրավիրում առանց պատճառի։ Ոչ թե վատ մարդ էր։ Ընդհակառակը՝ երբ ձմռանը տան տանիքից ջուր էր կաթում, առաջինն ինքն էր բարձրացել ու ամրացրել ջրահեռացման խողովակը։ Պարզապես մեր գյուղում փոքրիկ բարևն էլ կարող էին ամիսներով քննարկել։ Ես չէի ուզում նոր խոսակցությունների առիթ տալ։

Մարտինը, սակայն, միշտ մի քիչ երկար էր մնում։ Մեխը խփելուց հետո հարցնում էր՝ երեխաներդ ե՞րբ են գալու, առողջությունդ ինչպե՞ս է, ձմռանը մենակ չե՞ս ձանձրանում։ Ես պատասխանները կարճ էի տալիս։

Նախասրահում կոշիկների կողքին հին դույլ կար։ Ներսում մոխիր ու մանր ածուխ էր մնացել։ Այդ պահին արդեն դժվար էր ինձ համոզել, թե ինչ-որ մեկը պարզապես պահեստն է մաքրել։ Դռան հետևից խռմփոցի ձայն լսվեց։

Մարտինը բազմոցին քնած էր՝ հեռուստացույցը միացված, գլխին ակնոցը։ Ձախ ձեռքի մատներն ամբողջությամբ մոխրոտ էին։

— Մարտի՛ն,— կանչեցի։

Նա վեր թռավ։ Ինձ տեսնելով՝ փորձեց ձեռքը թաքցնել ծածկոցի տակ։ Այդ շարժումն ավելի շատ բան ասաց, քան ցանկացած խոստովանություն։

— Դո՞ւ ես ամեն տարի դարպասս հանում։

Երկար լռեց, հետո նստեց բազմոցի եզրին։

— Ես եմ, Նազի՛կ։

— Հինգ տարո՞ւմ մեկ անգամ մտքովդ չանցավ, որ ինձ կարող ես վիրավորել։ Գյուղի երեխաներից սկսած՝ մեր տարիքի մարդիկ ինձ ծաղրում են։ Էդ ինչի՞ համար էր։

— Հիմարություն էր,— ասաց նա։ — Մտածում էի՝ ծիծաղելի կլինի։ Հետո տեսա, որ բոլորը մեզ միասին են պատկերացնում, ու ինձ դուր եկավ։ Քեզ չէի հարցրել։ Այսօր էլ սպասեցի, մինչև տան լույսը վառեցիր։ Հենց ներս մտար, մոխիրը շաղ տվեցի։ Չէի մտածում, որ այդքան կբարկանաս։

— Չէի՞ր կարող ուղղակի խոսել։

Նա գլուխը կախեց։ Պարզվեց՝ առաջին անգամ դարպասս հանելուց առաջ մի ամբողջ տարի պատրաստվել էր առաջարկել, որ տոնին միասին գյուղի մշակույթի տուն գնանք։ Բայց երկու անգամ հանդիպել էր ինձ խանութի մոտ, երկուսն էլ ես շտապել էի տուն։ Ինքն էլ որոշել էր մանկական կատակի դիմել։ Հաջորդ տարիներին նույնը կրկնել էր՝ վախենալով, որ լուրջ խոսքը կփչացնի մեր հարևանությունը։

Ես այնքան բարկացած էի, որ անգամ չնկատեցի, թե ձեռքերս ցրտից սառել են։

— Եթե մեկը ուրիշին սիրով է նայում, նրա անունը ծաղրի չի հանում,— ասացի։ — Հիմա էլ գնա, մոխիրը հավաքիր։ Ու իմ դարպասին այլևս ձեռք չտաս։

— Ճիշտ ես,— պատասխանեց նա։ — Կմաքրեմ։ Ու քեզ այլևս անհարմար վիճակի չեմ դնի։

Ես հեռացա՝ դուռն այնքան ուժեղ փակելով, որ խոհանոցի պատուհանն էլ զրնգաց։ Տուն մտա ու առաջին անգամ այդ հինգ տարիների ընթացքում ոչ թե կատակարարի, այլ իմ բարկության մասին մտածեցի։ Ես իսկապես վիրավորվել էի։ Բայց նա խոստովանել էր մի բան, որի մասին ես չէի համարձակվում մտածել. գուցե Մարտինի գալուստներին միշտ սպասել էի մի քիչ ավելի, քան ուզում էի ընդունել։

Այդ օրը նա մինչև երեկո մաքրեց մոխիրը։ Լիլիթի ուղարկած լուսանկարն արդեն տեսել էին հարևանները, բայց ես գյուղի խմբում մի պարզ բան գրեցի. «Ով ուզում է կատակել, նախ թող հարցնի՝ դիմացինին դա ծիծաղելի՞ է թվում»։ Մի քանիսը ներողություն խնդրեցին։ Մյուսները լուռ մնացին։ Երբ ձյունը հալվեց, սև հետքից գրեթե ոչինչ չէր մնացել։ Դարպասիս վնասված ծխնին էլ փոխեց, բայց նախ թակեց ու թույլտվություն խնդրեց։ Ես միայն գլխով արեցի։

Դրանից հետո Մարտինը դադարեց առիթ փնտրել տուն գալու։ Եթե փողոցում տեսնում էր ինձ, բարևում էր ու անցնում։ Մի շաբաթ անց հասկացա, որ այլևս ոչ ոք չի հարցնում՝ ցախս հերիքո՞ւմ է, պատշգամբի լամպը նորոգե՞լ եմ։ Ասես գյուղի ամենասովորական ձայներից մեկը կորել էր։

Մարտինն արդեն ներողություն էր խնդրել, բայց ես չէի ուզում, որ նա ընդհանրապես անհետանա իմ առօրյայից։ Մի անգամ հեռախոսը ձեռքս վերցրի՝ զանգելու, հետո նորից դրեցի։ Ինձ թվում էր՝ եթե առաջինը մոտենամ, գյուղի բոլոր խոսակցությունները ճիշտ կդառնան։ Հետո ինքս իմ մտքից ծիծաղեցի. յոթանասունհինգ տարեկան էի, բայց դեռ վախենում էի ուրիշների ասածից։ Ու մի օր ինքս թակեցի նրա դուռը։ Ձեռքիս փոքրիկ ափսե էր՝ տանը թխած գաթայով։

— Սա ինչի՞ առիթով է,— հարցրեց՝ զարմանքը չթաքցնելով։

— Առանց առիթի։ Մարդուն կարելի՞ է պարզապես հյուր գնալ։

Նա մի կողմ քաշվեց, սեղանին երկրորդ բաժակ դրեց։ Մենք առաջին անգամ երկար զրուցեցինք առանց կոտրված ծխնիի կամ անսարք խողովակի պատճառաբանության։ Պատմեց իր կնոջ մասին, թե որքան դժվար էին անցել առաջին տարիները նրա մահից հետո։ Ես էլ խոսեցի ամուսնուս մասին։ Ոչ մեկս մյուսի անցյալը ջնջելու ցանկություն չուներ։ Պարզապես երկուսս էլ հոգնել էինք դատարկ տան լռությունից։

Հետագա շաբաթներին երբեմն միասին գնում էինք խանութ, երբեմն զբոսնում մինչև գյուղի ծայրը։ Լիլիթը մի օր մեզ տեսավ ու ժպտալով հարցրեց՝ հարսանիքի օր նշանակե՞լ եք։ Ես չբարկացա, բայց պատասխանեցի.

— Երբ որոշենք, ինքս կասեմ։ Մինչ այդ մեր անունից ոչինչ մի՛ որոշեք։

Գարնանը Մարտինը հարցրեց՝ հնարավո՞ր է ավելի հաճախ միասին լինել։ Ես առաջարկեցի, որ սկզբում փորձենք մեր օրերը կիսել. որոշ երեկոներ՝ իր տանը, որոշները՝ իմ։ Մեզ համար կարևոր չէր շտապել ու գյուղին ապացուցել ինչ-որ բան։ Երեխաներս էլ ուրախացան, երբ տեսան, որ որոշումն իմն է։

Մի քանի ամիս անց նա իր հագուստներից ու գրքերից մի մասը բերեց իմ տուն։ Հին հեռուստացույցը չբերեց. գիտեր, որ ես լռություն եմ սիրում։ Բերեց միայն իր սիրելի բաժակը, դեղերի տուփը և կնոջ հիշատակին պահած լուսանկարը։ Ես ինքս տեղ գտա լուսանկարի համար՝ պահարանի վրա, իմ ամուսնու լուսանկարի կողքին։

Երբ Լիլիթը տեսավ նրան բակում, նորից փորձեց կատակել.

— Նազի՛կ տատ, էս անգամ դարպասը ո՞ւր պիտի տանեք։

— Դարպասը տեղում կմնա,— պատասխանեցի։ — Մարտինն էլ՝ իմ կողքին։ Բայց եթե նորից մոխիր ցանի, ինքն էլ պիտի մաքրի։

Մարտինը ծիծաղեց, հետո ամուր բռնեց ձեռքս։ Մեր բակի փոքրիկ դարպասն այդ օրվանից ոչ ոք տեղից չհանեց։ Եվ գյուղում առաջին անգամ մեր մասին խոսում էին ոչ թե կատակի, այլ մեր սեփական որոշման պատճառով։

Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Գեղարվեստական Պատմություններ