Անօթևան տարեց կինը խնդրեց, որ իր 80-ամյակին մեկ օրով իր աղջիկը լինեմ։ Ես համաձայնեցի՝ չպատկերացնելով, թե ինչու է նա հենց ինձ ընտրել։ Երեք օր անց նա մահացավ, իսկ նրա թողած փոքրիկ տուփի մեջ մի լուսանկար գտա, որը փոխեց իմ ընտանիքի ամբողջ անցյալը…
Վեց ամիս շարունակ ամեն առավոտ աշխատանքի գնալիս տեսնում էի նույն տարեց կնոջը։
Նա նստում էր կանգառի մոտ՝ փոքրիկ պայուսակը կողքին, նույնիսկ ամենացուրտ օրերին։
Սկզբում պարզապես բարևում էի։
Հետո սկսեցի երբեմն տաք թեյ ու նախաճաշ տանել։
Նրա անունը Շողիկ էր։
Ասում էր, որ ժամանակին կարի արտադրամասում է աշխատել, բայց հիմա սեփական տուն չունի։ Գիշերները երբեմն ապաստարանում էր մնում, իսկ ցերեկները՝ կանգառի մոտ։
Շատ չէր խոսում իր անցյալից։
Միայն երբեմն հարցնում էր.
— Անի՛ ջան, հայրիկդ ո՞նց է։ Էլի քեզ աշխատանքի բերո՞ւմ է։
Ես զարմանում էի, որ հիշում է մեր խոսակցությունների մանրամասները։
Մի երեքշաբթի առավոտ նա սովորականից ավելի լուռ էր։
Երբ բաժակը մեկնեցի, բռնեց ձեռքս։
— Անի՛, կարելի՞ է մի տարօրինակ բան խնդրեմ։
— Ասեք, Շողիկ տատի։
— Վաղը ութսուն տարեկան եմ դառնում։
Ժպտացի։
— Ուրեմն վաղը տորթ կբերեմ։
Նա գլուխը տարուբերեց։
— Տորթ պետք չէ։ Ուզում եմ՝ մեկ օր իմ աղջիկը լինես։
Չհասկացա։
— Ինչպե՞ս թե։
— Միասին ինչ-որ տեղ կնստենք, կխոսենք։ Ուզում եմ այդ օրը գոնե մեկ մարդ կողքիս լինի, որին կարողանամ աղջիկս ասել։
Նրա ձայնը դողաց։
Ես համաձայնեցի։
Հաջորդ օրը նրան տարա փոքրիկ սրճարան։ Տորթ պատվիրեցինք, լուսանկարվեցինք, երկար զրուցեցինք։
Երբ հրաժեշտ էինք տալիս, նա ամուր գրկեց ինձ։
— Եթե մի օր իմ մասին մի բան իմանաս, Անի՛ ջան, խնդրում եմ, ինձ վատ մարդ մի համարիր։
Երեք օր անց ապաստարանի աշխատակցուհին զանգահարեց։
Շողիկ տատը մահացել էր։
Նա ինձ համար փոքրիկ մետաղյա տուփ էր թողել։
Երբ բացեցի, ներսում տեսա մի տղայի հին, սև-սպիտակ լուսանկար։
Տղան մոտ վեց տարեկան էր։
Նրա սվիտերի վրա փոքրիկ կապույտ նավակ էր ասեղնագործված։
Այդ նույն լուսանկարը տարիներ շարունակ տեսել էի հորս ընտանեկան ալբոմում։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Սկզբում մտածեցի՝ պարզապես նմանություն է։
Բայց երբ լուսանկարը շրջեցի, հետևում տեսա խամրած ձեռագիր։
«Սամվել, վեց տարեկան։ Մայրիկից»։
Սամվելը հորս անունն էր։
Ձեռքերս սկսեցին դողալ։
Հիշեցի այն երեկոները, երբ հայրիկս բացում էր ընտանեկան ալբոմը և ցույց տալիս մանկության լուսանկարները։
Այդ նկարներից մեկն առանձնապես լավ էի հիշում։
Փոքրիկ տղա՝ ծառի մոտ կանգնած։
Մուգ տաբատով, սպիտակ սվիտերով։
Կրծքին՝ կապույտ նավակ։
Հայրս միշտ ասում էր, որ այդ լուսանկարն իր մանկությունից պահպանված ամենասիրելի հիշատակներից է։
Բայց տուփի մեջ նույն լուսանկարի մեկ ուրիշ օրինակն էր։
Նույն ծառը։
Նույն ժպիտը։
Նույն փոքրիկ նավակը։
Միայն հետևի գրությունն էր տարբեր։
Տուփում նաև ծալված նամակ կար։
Վրան գրված էր.
«Անիին։ Եթե համարձակվես, կարդա մինչև վերջ»։
Նստեցի խոհանոցի սեղանի մոտ ու բացեցի այն։
«Անի՛ ջան։
Եթե այս նամակը քեզ հասել է, ուրեմն ես այլևս չեմ կարող քեզ անձամբ պատմել այն, ինչ երկար ժամանակ ուզում էի ասել։
Դու երևի հիմա զարմացած ես, թե ինչու եմ քեզ թողել Սամվելի լուսանկարը։
Սամվելը իմ որդին է։
Իսկ դու նրա աղջիկն ես։
Ես քո տատիկն եմ»։
Նամակը ձեռքիցս ընկավ։
Մի քանի վայրկյան նույնիսկ շնչել չէի կարողանում։
Իմ տատի՞կը։
Այն կինը, որին վեց ամիս շարունակ կանգառում թեյ էի տանում։
Այն կինը, որն ինձ խնդրել էր իր աղջիկը լինել։
Իմ հարազատ տատի՞կը։
Բայց դա անհնար էր թվում։
Հայրս վաթսունմեկ տարեկան էր։
Մանկուց գիտեի, որ նրա մայրը հեռացել է ընտանիքից, երբ ինքը փոքր էր, և այլևս չի վերադարձել։
Հայրիկս երբեք չէր սիրում խոսել նրա մասին։
Երբ փոքր էի ու հարցնում էի, պատասխանում էր.
— Ինձ մեծացրել է տատս։ Դա բավական է։
Հետո փոխում էր թեման։
Իսկ այժմ ձեռքիս մի նամակ կար, որի հեղինակը պնդում էր, թե ինքը հորս մայրն է։
Շարունակեցի կարդալ։
Շողիկը տասնութ տարեկան էր, երբ ծնվել էր Սամվելը։
Ամուսինը շինարարությունում էր աշխատում։ Երիտասարդ ընտանիքը դժվար էր ապրում, բայց Շողիկն ասում էր, որ որդու ծնունդը իր կյանքի ամենաերջանիկ օրն էր։
Երբ Սամվելը վեց տարեկան էր, Շողիկը ծանր հիվանդացել էր։
Նրան երկարատև բուժում էր անհրաժեշտ դարձել, և որոշ ժամանակ ստիպված էր եղել ապրել հիվանդանոցում ու հետո՝ հարազատների մոտ։
Այդ ընթացքում ամուսնու հետ հարաբերությունները վերջնականապես խզվել էին։
Երբ Շողիկը վերադարձել էր երեխային տեսնելու, պարզվել էր, որ ամուսինը որդու հետ տեղափոխվել է։
Հարազատներն ասել էին, թե Սամվելն արդեն ուրիշ տեղ է ապրում, և ավելի լավ կլինի, եթե մայրը չխանգարի նրա կյանքը։
Նա տարիներ շարունակ փորձել էր գտնել տղային։
Մի քանի անգամ հասել էր նրա նախկին հասցեներին, բայց ամեն անգամ ուշացել։
Հետագայում իմացել էր, որ որդուն մեծացնում է հորական տատը։
Շողիկը գրել էր.
«Ես սխալներ շատ եմ արել։ Երբեմն շատ շուտ եմ հանձնվել։ Երբեմն հավատացել եմ մարդկանց, որոնք ասում էին՝ տղադ քեզ տեսնել չի ուզում։
Բայց Սամվելին երբեք չեմ մոռացել։
Յուրաքանչյուր ծննդյան օրը մտքովս անցնում էր՝ ինչ տեսք ունի հիմա, արդյոք լավ է սովորում, առողջ է, երջանիկ է։
Երբ վերջապես իմացա, թե որտեղ է ապրում, նա արդեն մեծ մարդ էր»։
Նամակի այդ հատվածում ձեռագիրը մի փոքր խառնվել էր։
«Մի անգամ գնացի նրա տուն։
Դուռը բացեց հենց Սամվելը։
Ասացի, թե ով եմ։
Նա երկար նայեց ինձ, հետո ասաց.
«Իմ մայրը վաղուց է մահացել»։
Եվ փակեց դուռը»։
Աչքերս լցվեցին։
Հիշեցի հորս։
Նրա լռությունը։
Այն ցավը, որը երբեմն երևում էր դեմքին, երբ ուրիշները խոսում էին իրենց մայրերի մասին։
Բայց պատմությունն այստեղ չէր ավարտվում։
Շողիկը գրել էր, որ վերջին տարիներին առողջությունն ու ապրուստի պայմանները գնալով վատացել էին։
