Մայրս յոթանասուներեք տարեկանում առաջին անգամ գիշերը չվերադարձավ տուն։ Առավոտյան նրան գտա քաղաքի հին լողավազանի մոտ՝ թաց մազերով ու դողացող ձեռքերով։ Ես վախից բարկացա՝ կարծելով, թե գաղտնի ինչ-որ վտանգավոր բան է արել։ Բայց մայրս ցույց տվեց իր կողքին կանգնած չորս կանանց ու ասաց. «Քսան տարի առաջ ես էս մարդկանցից մեկին խոստացա, որ երբեք ջուրը չեմ մտնի։ Երեկ էդ խոստումը խախտեցի»։ Իսկ երբ իմացա, թե ում պատճառով էր այդ խոստումը տվել, այլևս չկարողացա մորս մեղադրել։
Մայրս՝ յոթանասուներեքամյա Ալվարդը, միշտ ժամը իննից առաջ տուն էր վերադառնում։
Ապրում էր ինձ հետ։ Աշխատանքից հետո սովորաբար թեյ էր պատրաստում, հեռուստացույց նայում ու շուտ քնում։
Բայց այդ երեկո ժամը տասն արդեն անց էր, իսկ մայրս չկար։
Զանգեցի։
Հեռախոսն անջատված էր։
Գիշերվա տասներկուսին եղբորս՝ Սևակին, կանչեցի։
Միասին շրջեցինք նրա ծանոթների տներով։
Ոչ ոք չգիտեր՝ որտեղ է։
Առավոտյան ժամը յոթին հանկարծ զանգ ստացա։
Անծանոթ կին էր։
— Դուք Ալվարդի աղջի՞կն եք։ Ձեր մայրը մեզ հետ է։ Հին լողավազանի մոտ եկեք։
Սիրտս կանգ առավ։
Մեքենայով անմիջապես գնացի։
Լողավազանի մուտքի մոտ մայրս նստած էր նստարանին։ Մազերը թաց էին, ձեռքերը՝ դողում էին։ Նրա շուրջը չորս կին էր կանգնած։
— Մա՛մ, դու խե՞լքդ կորցրել ես։ Ամբողջ գիշեր քեզ ենք փնտրում։
Մայրս վեր կացավ։
— Անի՛, ներիր։ Հեռախոսս անջատվեց, ու ես…
— Դու որտե՞ղ ես եղել։
Նա նայեց կողքի կանանց։
— Քսան տարի առաջ ես էս մարդկանցից մեկին խոստացա, որ երբեք ջուրը չեմ մտնի։ Երեկ էդ խոստումը խախտեցի։
Ես չէի հասկանում։
— Մա՛մ, ի՞նչ խոստում։
Այդ պահին կանանցից մեկը մոտեցավ։
Նրա ձեռքին քայլակ կար։
— Ես եմ էդ կինը,— ասաց նա։— Ես Լիդան եմ։
Հետո նայեց մորս։
— Ալվա՛րդ, հիմա աղջկադ էլ պիտի ասես, թե ինչ եղավ էն օրը։ Որովհետև ես քսան տարի սպասել եմ, որ դու նորից ջուրը մտնես, ու չեմ ուզում՝ էսօր տուն գնաս՝ մտածելով, թե սխալ բան ես արել։
Մորս նստեցրի մեքենայի մոտ գտնվող նստարանին։
Նա դեռ դողում էր։
Վերարկուս գցեցի ուսերին։
— Մա՛մ, նախ ասա՝ լավ ե՞ս։
— Լավ եմ, Անի՛։ Պարզապես հուզվել եմ։
Լիդան մոտեցավ մեզ։
— Նախ ես եմ խոսելու։ Որովհետև էս պատմության ամենադժվար մասը Ալվարդը չի պատմի։
Նա նստեց մորս կողքին։
Եվ սկսեց քսան տարի առաջվա մի օրից։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Այդ ժամանակ մայրս հիսուներեք տարեկան էր։
Շաբաթը երեք անգամ գնում էր լողավազան։
Լողը շատ էր սիրում։
Նույնիսկ իր տարիքի կանանց փոքրիկ խումբ ուներ։
Միասին էին սովորել, միասին մասնակցում էին առողջարար պարապմունքների։
Լիդան նրանցից մեկն էր։
Մոտ ընկերուհիներ էին։
Մինչև այն օրը, երբ լողավազանի հանդերձարանի աստիճաններից իջնելիս Լիդան սայթաքել էր ու ծանր վնասել ոտքն ու կոնքը։
Սկզբում բոլորը կարծում էին՝ մի քանի ամիս հետո կապաքինվի։
Բայց վերականգնումը երկար էր տևել։
Մի քանի վիրահատություն։
Երկար բուժում։
Ցավեր։
Տարիներով քայլելիս օգնության կարիք ուներ։
Լողավազանը նրա համար դարձել էր մի տեղ, որը հիշեցնում էր այդ օրը։
— Ես Ալվարդին չէի մեղադրում,— ասաց Լիդան։— Իր պատճառով չէր պատահել։ Բայց ես էնքան բարկացած էի կյանքի վրա, որ ոչ մեկի ուրախությունը տեսնել չէի ուզում։
Նա պատմեց, որ մի օր մայրս գնացել էր իրեն տեսնելու։
Լիդան դեռ նոր էր հիվանդանոցից տուն վերադարձել։
Մայրս բերել էր իրենց խմբի միասնական լուսանկարը։
— Նայի՛ր, Լիդա՛, էստեղ բոլորս ենք։ Մի օր էլի միասին կգնանք։
Լիդան բարկացել էր։
— Դու գնա՛, Ալվա՛րդ։ Ես էդտեղ էլ երբեք չեմ գնալու։
Մայրս փորձել էր հանգստացնել։
Բայց Լիդան ասել էր.
— Եթե դու իմ տեղը լինեիր, չէիր կարողանա լողավազանին նայել։
Այդ պահին մայրս պատասխանել էր.
— Ուրեմն ես էլ չեմ մտնի ջուրը։
Լիդան լռել էր։
Մայրս շարունակել էր.
— Մինչև դու ինքդ չուզես վերադառնալ, ես էլ չեմ լողա։
Սկզբում բոլորը մտածել էին՝ պարզապես հուզմունքից ասված խոսք է։
Մի քանի ամիս հետո մայրը կարող էր նորից լողավազան գնալ։
Բայց չգնաց։
Անցավ մեկ տարի։
Հետո՝ երկու։
Նրա լողազգեստը մնաց պահարանում։
Լիդան կամաց-կամաց սկսեց վերականգնվել, բայց լողավազան վերադառնալ չէր ուզում։
Եվ մայրս շարունակում էր իր խոստումը պահել։
— Մա՛մ, բայց ինչո՞ւ ինձ երբեք չես պատմել,— հարցրի։
Նա պատասխանեց.
— Որովհետև սկզբում չէի ուզում Լիդային նեղացնել։ Հետո արդեն սովորել էի առանց լողի ապրել։
— Բայց դու միշտ ասում էիր՝ շատ ես սիրում ջուրը։
— Սիրում էի։
Նա գլուխը կախեց։
— Էդ խոստումը ես էի տվել։ Ոչ մեկը չէր ստիպել։
Լիդան նայեց նրան։
— Ու ես ամբողջ քսան տարի չգիտեի՝ դու բառացիորեն պահում ես։
Զարմացա։
— Ինչպե՞ս թե չգիտեիք։
Կինը պատասխանեց.
— Ալվարդը երբեք չէր ասում։ Ես մտածում էի՝ ինքն էլ տարիքով մեծացել է, էլ չի ուզում լողալ։
Պարզվեց՝ երեք ամիս առաջ Լիդայի բժիշկը վերականգնողական պարապմունքների մասին խոսելիս առաջարկել էր քննարկել ջրային վարժությունների հնարավորությունը։
Նա երկար ժամանակ վախեցել էր։
Հետո համաձայնել էր այցելել հարմարեցված լողավազան, որտեղ կար ջուր մտնելու հատուկ հարմարանք և մասնագիտական աջակցություն։
Առաջին մի քանի պարապմունքներին միայն նստել էր լողավազանի եզրին։
Հետո կամաց սկսել էր ջրում շարժվել։
Վախենում էր։
Բայց վերականգնողական մասնագետի ուղեկցությամբ կարողացել էր կատարել նախատեսված վարժությունները։
Եվ մի օր որոշել էր զանգել մորս։
— Երեկ երեկոյան ես զանգեցի Ալվարդին,— պատմեց Լիդան։— Ասացի՝ վաղը առավոտյան առաջին անգամ ուզում եմ ջրում մի ամբողջ փոքր հատված անցնել։ Ուզում եմ՝ դու կողքիս լինես։
Մայրս անմիջապես համաձայնել էր։
Բայց Լիդան բնակվում էր ուրիշ քաղաքում, իսկ վաղ առավոտյան մեկնող տրանսպորտով հասնելը դժվար էր։
Մայրս երեկոյան գնացել էր նրա ընկերուհու տուն՝ լողավազանին մոտ։
Այնտեղ էլ գիշերել էր։
— Ես գիտեմ՝ պետք էր քեզ ասել,— ասաց մայրս։— Բայց մտածեցի՝ եթե պատմեմ, կսկսեք համոզել, որ չգնամ։
Ես բարկացած պատասխանեցի.
— Մա՛մ, դու իրավունք ունես գնալու ուր ուզես։ Բայց մենք գիշերը կարծում էինք՝ քեզ ինչ-որ բան է պատահել։
Մայրս աչքերը փակեց։
— Գիտեմ։ Էդ մասով շատ սխալ եմ արել։
Լիդան ավելացրեց.
— Ես էլ պետք է ձեզ զանգեի։ Չգիտեի, որ ընտանիքին ոչինչ չի ասել։
Հեռախոսն անջատվել էր հենց նախորդ երեկոյան։
Մայրս լիցքավորիչ չէր վերցրել։
Իսկ առավոտյան, երբ լողավազանի պարապմունքն ավարտվել էր, Լիդան իր հեռախոսից գտել էր իմ համարը մորս խնդրանքով և զանգել։
Ոչ մի անհետացում կամ արտակարգ դեպք չէր եղել։
Բայց մեր ընտանիքի համար այդ գիշերն իսկական սարսափ էր դարձել։
Մորս դա արդեն հասկացել էր։
— Իսկ դու՞ ինչու ես ջուրը մտել,— հարցրի։
Մայրս նայեց Լիդային։
— Որովհետև ինքը խնդրեց։
Լիդան ժպտաց։
— Երեկ Ալվարդին ասացի՝ իմ պատճառով քսան տարի է՝ ջուր չես մտել։ Ես ուզում եմ առաջին անգամ ջրի մեջ քեզ կողքիս տեսնել։
Մայրս սկզբում հրաժարվել էր։
— Լիդա՛, ես հիմա արդեն յոթանասուներեք տարեկան եմ։ Քսան տարի չեմ լողացել։
Բայց նրանք նախապես խոսել էին պարապմունքի պատասխանատուի հետ։
Մասնագետը խորհուրդ էր տվել չփորձել հին հմտությունները միանգամից կրկնել։
Մայրս մտել էր ծանծաղ հատված՝ համապատասխան հսկողությամբ։
Սկզբում կանգնել էր պատի մոտ։
Հետո ջրում մի քանի քայլ արել։
Մի պահ հուզմունքից կանգ էր առել։
Եվ հենց այդ ժամանակ Լիդան մոտեցել էր նրան։
— Ալվա՛րդ, հիշո՞ւմ ես՝ քսան տարի առաջ ինչ խոստացար։
— Հիշում եմ։
— Իսկ ես հիմա ուզում եմ, որ էդ խոստումը վերջանա։
Մայրս արտասվել էր։
Լիդան բռնել էր նրա ձեռքը։
— Ես չեմ ուզում, որ իմ կյանքի ամենածանր օրը քո կյանքի վերջին քսան տարվա վրա էլ այդքան ծանր մնացած լինի։
Մայրս այդ պահին առաջին անգամ ձեռքերը բացել էր ջրի մեջ։
Մի քանի շարժում արել։
Նրան ուղեկցող մասնագետը կողքին էր։
Հետո կանգնել էր՝ շնչակտուր ոչ թե ծանրաբեռնվածությունից, այլ հուզմունքից։
Ահա թե ինչու էր առավոտյան նստած լողավազանի մուտքի մոտ՝ թաց մազերով ու դողացող ձեռքերով։
Ես երկար լռեցի։
Հետո նայեցի Լիդային։
— Իսկ դուք հասցրի՞ք ձեր ուզած հատվածը անցնել։
Կինը ժպտաց։
— Հասցրի։ Դանդաղ, օգնությամբ, բայց հասցրի։
Նրա աչքերը լցվեցին։
— Քսան տարի առաջ կարծում էի՝ էդ լողավազանի դուռն այլևս չեմ բացելու։ Այսօր առաջին անգամ դուրս եկա ու ուզեցի նորից գալ։
Մայրս բռնեց նրա ձեռքը։
— Ես էլ։
Տուն վերադարձանք միասին։
Այդ օրը մայրս երկար քնեց։
Երբ արթնացավ, արդեն երեկո էր։
Խոհանոցում նստեց ու հարցրեց.
— Անի՛, դու ինձ շատ ե՞ս նեղացել։
Ես պատասխանեցի.
— Շատ եմ վախեցել։ Ու դեռ բարկացած եմ, որ չէիր ասել՝ որտեղ ես գնում։
Մայրս գլխով արեց։
— Իրավունք ունես։
Հետո կամաց ասաց.
— Բայց էն առավոտ, երբ մտա ջուրը, մի պահ ինձ թվաց՝ նորից հիսուներեք տարեկան եմ։
Ժպտացի։
— Ուզո՞ւմ ես նորից գնալ։
Նա երկար մտածեց։
— Ուզում եմ։ Բայց այս անգամ նախապես քեզ կասեմ։
Հաջորդ շաբաթ մայրս նորից գնաց լողավազան։
Այս անգամ ես էլ էի հետը։
Լիդան արդեն սպասում էր։
Նրա կողքին երեք ընկերուհիներն էին։
Նրանք բոլորը տարիքով կանայք էին։
Ոմանք դանդաղ էին քայլում։
Մյուսներն օգնում էին միմյանց պայուսակները տեղափոխել։
Բայց հանդերձարանի մոտ այնպիսի ուրախ աղմուկ էր, կարծես դպրոցական աղջիկներ լինեին։
Մայրս ինձ ներկայացրեց բոլորին։
Հետո զգուշությամբ մտավ ջուրը։
Ես կանգնած հետևում էի։
Նա մի քանի պարզ շարժում արեց։
Հետո բռնվեց լողավազանի եզրից ու երկար շունչ քաշեց։
Լիդան մոտեցավ։
— Ալվա՛րդ, էս անգամ էլ մի՛ խոստացիր, թե երբեք չես լողալու։
Մայրս ծիծաղեց։
— Չեմ խոստանա։
Մի ամիս անց մայրս ասաց, որ ուզում է կանոնավոր մասնակցել տարեցների համար նախատեսված ջրային պարապմունքներին։
Նախապես խորհրդակցեց բժշկի հետ և ընտրեց իր հնարավորություններին համապատասխան ծրագիր։
Լողավազան գնում էր շաբաթը մեկ անգամ։
Երբեմն հոգնում էր։
Երբեմն չէր ստացվում անել այն շարժումները, որոնք երիտասարդ ժամանակ հեշտությամբ էր կատարում։
Բայց ամեն անգամ տուն էր վերադառնում ու մանրամասն պատմում։
Մի օր նույնիսկ ցույց տվեց՝ ինչ փոքր հատված է կարողացել լողալ մասնագետի հսկողությամբ։
Եվ ես առաջին անգամ հասկացա, որ մորս մասին իմ պատկերացումները չափազանց փոքր էին։
Ես նրան ճանաչում էի որպես մարդու, որը թեյ է պատրաստում, հեռուստացույց նայում ու շուտ քնում։
Բայց նա նաև մի կին էր, որը քսան տարի առաջ շատ էր սիրել լողը, հետո ինքնակամ հրաժարվել դրանից, և հիմա փորձում էր վերադառնալ։
Գարնանը Լիդան մեզ հյուր եկավ։
Մայրս սեղանին դրեց իր հին լողազգեստը։
Դա հենց այն լողազգեստն էր, որը քսան տարի պահել էր պահարանի ամենախոր դարակում։
Գունաթափված էր։
Այլևս հագնելու համար հարմար չէր։
Լիդան ձեռքը դրեց վրան։
— Էսքան տարի պահե՞լ ես։
Մայրս ժպտաց։
— Հա՛։
— Բա հիմա ի՞նչ ես անելու։
— Կպահեմ։ Բայց վաղվա պարապմունքին նորը կհագնեմ։
Նրանք երկուսով ծիծաղեցին։
Իսկ ես նայում էի նրանց ու հիշում այն սարսափելի գիշերը, երբ կարծում էի՝ մայրս անհետացել է։
Այդ գիշեր նա իրականում գնացել էր մի հանդիպման, որը քսան տարի հետաձգվել էր։
Ու երբ վերադարձավ, ոչ թե կորցրած ժամանակն էր հետ բերել, այլ վերջապես թույլ էր տվել իրեն նորից ապրել այն կյանքի մի մասը, որից հրաժարվել էր։
Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում — Այստեղ
