Յոթանասունչորսամյա մայրս ամուսնալուծության դիմում ներկայացրեց, իսկ հայրս նույն օրը հարևաններին քաղցրավենիք բաժանեց։ Մենք կարծում էինք՝ հայրս խելագարվել է։
Ծնողներս հիսուներկու տարի ամուսնացած էին։
Ես՝ քառասունութամյա Անահիտս, երբեք չէի հիշում, որ նրանք իրար վրա ձայն բարձրացնեին։
Հայրս՝ Սամվելը, միշտ հարգանքով էր խոսում մորս հետ։
Մայրս՝ Ռոզան, ամեն առավոտ հորս համար թեյ էր պատրաստում։
Հարևանները նրանց օրինակ էին բերում։
— Տեսե՛ք, ինչքան տարի է՝ միասին են, բայց երբեք չեն վիճում։
Այդ պատճառով, երբ մայրս զանգեց ու ասաց, որ ամուսնալուծության դիմում է ներկայացրել, կարծեցի՝ կատակ է անում։
— Մա՛մ, յոթանասունչորս տարեկանում ի՞նչ ամուսնալուծություն։
Նա հանգիստ պատասխանեց.
— Էն ամուսնալուծությունը, որ քսան տարի առաջ պիտի լիներ։
Մի ժամ հետո եղբայրս՝ Գոռը, զանգեց։
— Անահի՛տ, պապան լրիվ խելքը կորցրել է։ Դու գիտե՞ս՝ ինչ է անում։
Վազեցի ծնողներիս տուն։
Հայրս բակում կանգնած էր՝ ձեռքին քաղցրավենիքի տուփ։
Հարևաններին հյուրասիրում էր։
— Սամվե՛լ, ի՞նչ առիթ է,— հարցրեց նրանցից մեկը։
Հայրս ժպտաց։
— Ռոզան վերջապես որոշել է իր ուզած կյանքով ապրել։
Գոռը կատաղած մոտեցավ։
— Պա՛պ, մաման քեզնից բաժանվում է, դու կոնֆե՞տ ես բաժանում։
Հայրս հանգիստ պատասխանեց.
— Հա՛, տղա՛ս։
— Ինչո՞ւ։
Նա քաղցրավենիքի տուփը դրեց սեղանին։
— Որովհետև ես էս որոշմանը քսան տարի եմ սպասել։
Ես քարացա։
— Պա՛պ, դուք իրար չե՞ք սիրել։
Հայրս մի պահ լռեց։
— Սիրել ենք։ Բայց դա քսան տարի առաջ արդեն բավական չէր միասին ապրելու համար։
Հենց այդ պահին մայրս դուրս եկավ։
Նայեց մեզ ու ասաց.
— Երեխե՛ք, դուք ուզում եք իմանալ՝ ինչու ենք բաժանվում։ Բայց սկզբից պիտի իմանաք՝ ինչու քսան տարի չբաժանվեցինք։
Գոռը բարձրացրեց ձայնը։
— Մա՛մ, էս ամբողջ տարիներին մեզ խաբե՞լ եք։
Մայրս պատասխանեց.
— Այո՛։ Ու հիմա պիտի որոշեք՝ ճշմարտությունն եք ուզում, թե՞ ձեր պատկերացրած երջանիկ ծնողներին։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Գոռը նույնիսկ չնստեց։
— Ես չեմ հասկանում։ Դուք էդքան տարի միասին եք ապրել։ Մենք ձեզ երբեք կռվելիս չենք տեսել։
Հայրս նայեց նրան։
— Որովհետև վաղուց այլևս ոչ մի բանի համար չէինք վիճում։
Մայրս ծանր շունչ քաշեց։
— Մենք քսան տարի նույն տանն ապրող երկու մարդ էինք։ Բայց ամուսիններ չէինք՝ էն իմաստով, ինչպես դուք եք պատկերացրել։
Հիշեցի մի բան։
Վերջին տարիներին մայրս քնում էր փոքր սենյակում, հայրս՝ ննջասենյակում։
Երբ հարցնում էինք, ասում էին՝ մեկը շուտ է արթնանում, մյուսը վատ է քնում։
Մենք հավատում էինք։
Քսան տարի առաջ ծնողներս արդեն մեծացրել էին մեզ։
Ես ամուսնացած էի։
Գոռն ապրում էր առանձին։
Հայրս նոր էր փոխել աշխատանքը, մայրս էլ երկար տարիներ դերձակությունից հետո որոշել էր քիչ աշխատել։
Առաջին անգամ նրանց կյանքում օրերը գրեթե ամբողջությամբ ազատ էին։
Եվ հենց այդ ժամանակ պարզվել էր, որ նրանք այլևս միասին ոչինչ չէին ուզում անել։
Մայրս սիրում էր քաղաք գնալ, թատրոն, ցուցահանդեսներ տեսնել։
Հայրս ուզում էր գյուղի իրենց փոքրիկ այգում աշխատել, վաղ քնել ու հանգիստ ապրել։
Սկզբում փորձում էին հարմարվել։
Հետո սկսեցին իրարից նեղանալ։
Ոչ մի մեծ դավաճանություն չկար։
Ոչ մի աղմկոտ սկանդալ։
Պարզապես երկուսն էլ իրենց ամբողջ կյանքն անցկացրել էին՝ ընտանիքը պահելով, ու հիմա չէին հասկանում, թե իրենք առանձին ինչ մարդիկ են։
— Մի օր Ռոզան ասաց՝ ես այլևս քեզ հետ ապրել չեմ ուզում,— պատմեց հայրս։
Գոռը նայեց մորը։
— Դո՞ւ ես ասել։
— Հա՛։
— Պապան ի՞նչ պատասխանեց։
Հայրս ժպտաց։
— Ասացի՝ ես էլ եմ էդ մասին մտածում։
Նրանք որոշել էին առանձին ապրել։
Հայրս պատրաստ էր տեղափոխվել իր գյուղական տունը։
Մայրս՝ մնալ քաղաքում։
Բայց հենց այդ ժամանակ ես երկրորդ երեխայիս էի սպասում։
Գոռը ծանր ընտանեկան խնդիրների միջով էր անցնում։
Եվ ծնողներս որոշել էին որոշ ժամանակով հետաձգել բաժանումը։
— Մի քանի ամիս,— ասաց մայրս։— Սկզբում ընդամենը մի քանի ամիս։
Հետո ծնվեց իմ աղջիկը։
Գոռի ընտանիքում հաշտություն եղավ։
Մի տարի անց մեր ընտանիքում ուրիշ խնդիր առաջացավ։
Ու ամեն անգամ ծնողներս ասում էին.
— Հիմա լավ ժամանակը չէ։
Անցան տարիներ։
Մայրս ու հայրս արդեն սովորել էին առանձին սենյակներում ապրել։
Սովորել էին տարբեր ժամերի ուտել։
Տոներին միասին նստում էին սեղանի շուրջ։
Հյուրերի առաջ էլ շարունակում էին լինել այն զույգը, որին բոլորը հիացմունքով էին նայում։
— Իսկ մենք երբեք չնկատեցի՞նք,— հարցրի։
Մայրս պատասխանեց.
— Դուք նկատում էիք։ Բայց ամեն անգամ ձեզ հարմար բացատրություն էիք գտնում։
Այդ խոսքից հետո հիշեցի մեր ընտանեկան հավաքույթները։
Մայրս հաճախ չէր ուզում գալ։
Ես համոզում էի.
— Մա՛մ, առանց քեզ ու պապայի ի՞նչ տոն։
Երբ հայրս ցանկանում էր գյուղում մի քանի շաբաթ մնալ, Գոռը դժգոհում էր.
— Էս տարիքում մորս մենակ ես թողնո՞ւմ։
Մենք այնքան էինք սիրել մեր ծնողների մասին գեղեցիկ պատկերացումը, որ նրանցից նույնիսկ չէինք հարցնում՝ իրենք ուզո՞ւմ են այդպես ապրել։
— Բայց ինչո՞ւ հենց հիմա,— հարցրեց Գոռը։
Մայրս պատասխանեց.
— Որովհետև դու անցած շաբաթ ուզում էիր մեր հիսուներկու տարվա ամուսնության մասին մեծ միջոցառում կազմակերպել։
Եղբայրս շփոթվեց։
Իսկապես որոշել էր ընտանեկան մեծ հավաքույթ կազմակերպել։
Արդեն հարազատներին էր հրավիրում։
Նույնիսկ առաջարկել էր մեր ծնողներին բեմի նման պատրաստված տեղում նստեցնել ու պատմել, թե ինչպես են այդքան տարի երջանիկ ապրել։
Մայրս այդ օրը հրաժարվել էր։
Գոռն ասել էր.
— Մա՛մ, մարդկանց համար օրինակ եք։ Ինչո՞ւ չեք ուզում։
Ռոզան նայեց եղբորս։
— Էդ պահին հասկացա, որ եթե նորից լռեմ, դու բոլորին պիտի պատմես մի կյանք, որը մենք իրականում չենք ունեցել։
Հայրս վերցրեց քաղցրավենիքի տուփը։
— Ես Ռոզային քսան տարի առաջ ասել էի՝ երբ ուզես առանձին ապրել, ես չեմ խանգարի։
Մայրս նայեց նրան։
— Բայց ես չէի համարձակվում։
— Ինչո՞ւ,— հարցրի։
— Վախենում էի, որ դուք կմտածեք՝ ընտանիքը քանդողը ես եմ։ Վախենում էի մարդկանց խոսքերից։ Վախենում էի նաև մենակությունից։
Հետո մի փոքր ժպտաց։
— Բայց հիմա ավելի շատ վախենում եմ, որ իմ մնացած տարիներն էլ կանցնեն՝ սպասելով հարմար պահի։
Գոռը նստեց։
Առաջին անգամ նրա դեմքին զայրույթից ավելի շատ ցավ կար։
— Դուք մեր ամբողջ մանկությունն ու կյանքը սուտ ե՞ք դարձրել։
Հայրս պատասխանեց.
— Ձեր մանկությունը սուտ չէր։ Մենք ձեզ սիրել ենք, միասին մեծացրել ենք։ Բայց մեր ամուսնությունն իր վերջին քսան տարին նույնը չէր։
Ես հարցրի.
— Պա՛պ, դու իսկապե՞ս ուրախ ես։
Նա նայեց մորս։
— Ուրախ եմ, որ վերջապես չի ստիպելու իրեն շարունակել։ Բայց դա չի նշանակում, որ չեմ տխրում։
Հետո հազիվ ժպտաց։
— Էս կոնֆետները բաժանում եմ, որովհետև եթե չանեմ, Ռոզան նորից կմտածի՝ ինձ ցավ է պատճառում, ու որոշումը հետ կվերցնի։
Մայրս արտասվեց։
Քսան տարվա ընթացքում նրանք իրար դեռ լավ էին ճանաչում։
Պարզապես այլևս չէին ուզում նույն կյանքով ապրել։
Հաջորդ ամիսները հեշտ չանցան։
Գոռը հրաժարվեց մասնակցել բաժանման հետ կապված որևէ գործի։
Ինձ էլ ասաց.
— Ես էս տարիքում ծնողներիս ամուսնալուծությանը չեմ մասնակցելու։
Բայց դա նրա փոխարեն չէր որոշվելու։
Ծնողներս իրենց գույքի ու բնակության հարցերը քննարկեցին իրավաբանի հետ։
Մայրս մնաց քաղաքում։
Հայրս տեղափոխվեց գյուղի իր փոքրիկ տունը։
Առաջին շաբաթը երկուսի համար էլ անսովոր էր։
Մայրս մի անգամ զանգեց ու խոստովանեց.
— Էսքան տարի մենակ ապրելու մասին էի երազում։ Հիմա, երբ տունը լրիվ լուռ է, մի քիչ վախենում եմ։
Ես հարցրի.
— Ուզո՞ւմ ես՝ պապան վերադառնա։
Նա պատասխանեց.
— Չէ՛։ Ուզում եմ սովորել էս լռությանը։
Հայրս էլ գյուղում հեշտությամբ չհարմարվեց։
Մի օր զանգեց ինձ։
— Անահի՛տ, Ռոզան միշտ ասում էր՝ ես չեմ նկատում, թե ինչ գործ է անում տանը։
— Հիմա նկատո՞ւմ ես։
— Հիմա երեք օր է՝ փորձում եմ խոհանոցիս պահարանները կարգի բերել։
Ծիծաղեցի։
Նա էլ ծիծաղեց։
Բայց հետո լրջացավ։
— Պարզվում է՝ իրարից առանձին ապրելը միայն ազատությունը չէ։ Պիտի նաև սեփական գործերի ամբողջ պատասխանատվությունը վերցնես։
Անցավ կես տարի։
Ծնողներս իրավական կարգով ավարտեցին ամուսնալուծությունը։
Գոռը դեռ դժվարությամբ էր ընդունում։
Բայց մի օր իր երեխաների հետ գնաց գյուղ՝ պապիկին տեսնելու։
Այդ երեկո ինձ զանգեց։
— Անահի՛տ, պապան շատ լավ է։ Առաջին անգամ ինձ իր այգուց է պատմում՝ առանց անընդհատ հարցնելու, թե մաման երբ է գալու։
Մի քիչ լռեց։
— Երևի մենք չէինք հասկանում՝ իրենք ինչքան երկար էին էսպես ուզում ապրել։
Մորս յոթանասունհինգերորդ տարեդարձին մեծ հավաքույթ չարեցինք։
Նա ինքն էր ընտրել՝ ինչպես նշել։
Երեկոյան գնացինք փոքրիկ սրճարան։
Ես, Գոռը, մեր երեխաները։
Մայրս նոր զգեստ էր հագել։
Ու երբ մատուցողը հարցրեց՝ էլ մարդ կա՞, մայրս պատասխանեց.
— Չէ՛, բոլորս այստեղ ենք։
Բայց կես ժամ անց նրա հեռախոսը զանգեց։
Հայրս էր։
Մայրս ժպտաց։
— Սամվե՛լ, շնորհակալ եմ։
Մի քիչ խոսեցին։
Հետո անջատեց։
Գոռը հարցրեց.
— Պապա՞ն էր։
— Հա՛։ Շնորհավորում էր։
— Բա ինչո՞ւ չեկավ։
Մայրս ժպտաց։
— Որովհետև հիմա իր այգում հյուրեր ունի։ Ու ես ուրախ եմ, որ լավ օր է անցկացնում։
Այդ երեկո առաջին անգամ չփորձեցինք նրանց նորից նույն սեղանի շուրջ նստեցնել։
Մայրս տորթի մոմը հանգցնելուց հետո ոչ մի ճառ չասաց։
Պարզապես պատառաքաղը վերցրեց ու սկսեց ուտել։
Իսկ Գոռը, որ ամիսներ շարունակ նրանց բաժանումը խայտառակություն էր համարում, հանգիստ նստած էր նրա կողքին։
Նա այլևս չէր պահանջում, որ ծնողներս ուրիշների առաջ երջանիկ զույգի դեր խաղան։
