Երբ ինձ աշխատանքից ազատեցին, գործընկերներս լաց էին լինում։ Բայց հենց հաջորդ օրը նույն մարդիկ ղեկավարությանը խնդրեցին, որ ինձ այլևս աշխատանքի չվերադարձնեն։
Տասնինը տարի հիվանդանոցային խոհանոցում էի աշխատել։
Տասնինը տարի առավոտյան վեցին նույն դռնով ներս էի մտել, հագել սպիտակ համազգեստս ու սկսել աշխատանքը։
Ես՝ հիսունհինգամյա Սուսաննաս, մեր հերթափոխի ավագն էի։
Երբ հիվանդանոցում պատվերները շատանում էին, բոլորը ինձ էին դիմում։
— Սուսա՛ն, էսօր չենք հասցնի։
Ես միշտ նույնն էի ասում.
— Կհասցնենք։ Հանգիստ աշխատեք։
Բայց վերջին երեք ամիսներին ամեն ինչ փոխվել էր։
Խոհանոցում վեց հոգու փոխարեն չորսն էինք աշխատում։
Մարդիկ հիվանդանում էին, արձակուրդ գնում, իսկ նրանց փոխարինողներ չէին գտնում։
Ես փորձում էի այնպես կազմակերպել, որ աշխատանքը չկանգնի։
Մինչև այն օրը, երբ երկու հատուկ սննդակարգով ուտեստ սխալ սայլակի վրա հայտնվեցին։
Բարեբախտաբար, բաժանմունքներում դրանք դեռ չէին մատուցվել։ Գործընկերուհիս՝ Վարդուհին, ժամանակին նկատել էր սխալն ու կանգնեցրել բաժանումը։
Սակայն ծառայողական ուսումնասիրությունից հետո ինձ ազատեցին հերթափոխի ավագի աշխատանքից, և աշխատանքային հարաբերություններս ավարտվեցին։
Այդ օրը խոհանոցում բոլորը լաց էին լինում։
Վարդուհին ինձ գրկեց։
— Սուսա՛ն, առանց քեզ էստեղ ի՞նչ ենք անելու։
Ես էլ արտասվեցի։
Մտածեցի՝ մարդիկ իմ վերադարձը կպահանջեն։
Հաջորդ օրը նախկին գործընկերուհիներից մեկը զանգեց։
— Սուսա՛ն, մի բան պիտի իմանաս։ Մենք ղեկավարությանը դիմում ենք տվել։
Սիրտս ուրախությունից թռավ։
— Իմ համա՞ր։
— Հա՛։ Խնդրել ենք, որ քեզ այլևս չվերադարձնեն։
Չհավատացի։
— Դուք ի՞նչ եք արել։
Նա լռեց։
Երկու օր անց գնացի հիվանդանոց՝ բացատրություն պահանջելու։
Խոհանոցի դռան մոտ ինձ սպասում էր Վարդուհին։
— Սուսա՛ն, էդ դիմումը ես եմ գրել։
— Դո՞ւ։ Դու, որ ինձ գրկած լաց էիր լինում։
Նա աչքերը խոնարհեց։
— Հա՛։ Որովհետև ես քեզ սիրում եմ։ Բայց եթե դու էստեղ վերադառնաս նույն պաշտոնին, մենք նորից նույն կյանքին ենք վերադառնալու։
Հետո բացեց դուռը։
— Արի՛։ Էսօր պիտի տեսնես էն, ինչ երեք ամիս չէիր ուզում տեսնել։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Խոհանոցում ամեն ինչ ինձ ծանոթ էր։
Նույն մեծ կաթսաները։
Նույն մետաղական սեղանները։
Նույն սառնարանները։
Բայց առաջին անգամ ինձ այնտեղ հյուրի պես էի զգում։
Վարդուհին ինձ տարավ փոքրիկ հանգստի սենյակ։
Նստած էին Ասմիկն ու Նունեն։
Երբ ինձ տեսան, լռեցին։
— Լավ,— ասացի։— Ասե՛ք՝ ինչի համար եք դեմ իմ վերադարձին։
Ասմիկը պատասխանեց.
— Որովհետև դու երեք ամիս մեզ ասում էիր՝ մի քիչ էլ դիմացեք։
— Ու ի՞նչ պիտի ասեի։ Աշխատողներ չկային։
Նունեն գլուխը տարուբերեց։
— Պիտի ասեիր ղեկավարությանը, որ չորս հոգով վեց հոգու գործը անվտանգ անել չենք կարող։
Վեց հոգով աշխատելու ժամանակ ամեն մեկն իր հստակ գործն ուներ։
Երկուսը զբաղվում էին պատրաստմամբ։
Մյուսները՝ բաժանումով, հատուկ սննդակարգերի առանձնացմամբ և մատակարարման նախապատրաստմամբ։
Ես ստուգում էի, որ յուրաքանչյուր բաժանմունք ստանա ճիշտ քանակն ու նախատեսված սնունդը։
Բայց երբ աշխատակիցների թիվը պակասեց, սկսեցինք միաժամանակ մի քանի գործ անել։
Ասմիկը և՛ բանջարեղենն էր պատրաստում, և՛ բաժանմանն օգնում։
Նունեն միաժամանակ երկու սայլակ էր հավաքում։
Վարդուհին հաճախ էր մնում իր հերթափոխից հետո, որովհետև ամեն ինչ ժամանակին չէր ավարտվում։
Ես էլ բոլորին ասում էի.
— Մի քիչ էլ աշխատենք, մինչև փոխարինող գտնեն։
Բայց փոխարինողներ չէին գալիս։
— Սուսա՛ն, հիշո՞ւմ ես՝ երկու ամիս առաջ ինչ ասացի քեզ,— հարցրեց Ասմիկը։
Հիշեցի։
Նա խնդրել էր ղեկավարությանը գրավոր տեղեկացնել, որ աշխատանքը չի հասցվում և անհրաժեշտ է ավելացնել աշխատողների թիվը։
Ես պատասխանել էի.
— Հիմա մի քիչ դժվար շրջան է։ Եթե ամեն ինչից բողոքենք, կմտածեն՝ մեր խոհանոցը չի կարողանում աշխատել։
Ասմիկը նայեց ինձ։
— Դու մեր աշխատանքի մասին էիր մտածում։ Բայց մենք արդեն ուժ չունեինք։
Նունեն ավելացրեց.
— Ես երկու անգամ իմ հերթափոխի ավարտից հետո մնացել եմ այնքան, որ երեխայիս դպրոցից ուրիշ մարդ է բերել։ Երբ խնդրեցի գրաֆիկը փոխել, դու ասացիր՝ բոլորս էլ խնդիրներ ունենք։
Ամաչեցի։
Այդ խոսքերը իսկապես ասել էի։
— Բայց ես էլ էի ձեզ հետ աշխատում,— փորձեցի արդարանալ։
Վարդուհին պատասխանեց.
— Գիտենք։ Դու մեզնից շատ էիր աշխատում։ Բայց դա չի նշանակում, որ ճիշտ էիր կազմակերպում։
Նա շարունակեց.
— Երբ ղեկավարությունը հարցնում էր՝ հասցնո՞ւմ եք, դու ասում էիր՝ հասցնում ենք։
Ես գլուխս կախեցի։
— Որ չմտածեն՝ չենք կարողանում։
— Իսկ իրենք կարծում էին՝ չորս հոգով էլ կարելի է նույն աշխատանքն անել։
Դա առաջին անգամ էի այդքան պարզ հասկանում։
Ես ուզում էի ապացուցել, որ մեր հերթափոխն ուժեղ է։
Եվ այդ ապացույցը ստացել էի մյուսների հոգնածության հաշվին։
Հետո խոսեցինք այն օրվա մասին, որի պատճառով ինձ ազատել էին։
Առավոտյան հատուկ սննդակարգերով ուտեստների քանակը սովորականից շատ էր եղել։
Ամեն ինչ ուշանում էր։
Վարդուհին առաջարկել էր նախ ավարտել համապատասխան պիտակների ու ցուցակների ստուգումը, հետո միայն սայլակներն ուղարկել։
Ես պատասխանել էի.
— Ժամանակ չկա։ Արագ բաժանենք, հետո վերջնական կնայենք։
Բայց վերջնական ստուգումն ամբողջությամբ չէր կատարվել։
Երկու ուտեստ սխալ սայլակի վրա էին հայտնվել։
Վարդուհին դա նկատել էր մատակարարումից առաջ։
Սխալը շտկվել էր, և համապատասխան բաժանմունքներին սնունդը փոխանցվել էր միայն ստուգումից հետո։
Բայց վտանգավոր վրիպում արդեն եղել էր։
Եվ ես՝ որպես հերթափոխի ավագ, պիտի ընդունեի իմ պատասխանատվությունը։
— Էդ օրը դու ինձ ի՞նչ ասացիր,— հարցրեց Վարդուհին։
Հիշեցի։
Ասել էի.
— Լավ է՝ ժամանակին նկատեցիր։ Հիմա ավելորդ աղմուկ մի՛ բարձրացրու։ Մենք կուղղենք։
Նա աչքերը լցրեց։
— Հենց էդ բառերից հետո հասկացա, որ դու էլ չես տեսնում՝ ինչքան վատ է վիճակը։
Ես նայեցի նրան։
— Բայց ես չէի ուզում որևէ մեկին վտանգի մեջ դնել։
— Գիտեմ։ Բայց դու ամեն անգամ ուզում էիր հարցը տեղում փակել։ Որ ղեկավարությունը չիմանա՝ ինչ դժվարություններ ունենք։
Ասմիկը միջամտեց.
— Մենք էդպես էլ սկսեցինք վախենալ սխալների մասին բարձրաձայնելուց։
Դիմումը ոչ միայն իմ վերադարձին էր վերաբերում։
Կանայք խնդրել էին վերանայել աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը, վերականգնել անհրաժեշտ թվով աշխատողների ներկայությունը և ապահովել ստուգումների համար բավարար ժամանակ։
Բայց առանձին նշել էին, որ չեն ցանկանում՝ ինձ վերանշանակեն որպես իրենց հերթափոխի ղեկավար։
Որովհետև այլևս չէին վստահում, որ ես նրանց բողոքները ժամանակին կներկայացնեմ։
Այդ մասը կարդալը ամենադժվարն էր։
Տասնինը տարի աշխատել էի։
Կարծում էի՝ բոլորը վստահում են ինձ։
Իսկ հիմա հասկանում էի՝ մարդիկ ինձ սիրում էին որպես ընկերուհի, բայց այլևս չէին ուզում ինձ իրենց աշխատանքի պատասխանատուն տեսնել։
— Ուրեմն դուք իմ դեմ եք,— ասացի։
Վարդուհին պատասխանեց.
— Մենք էն աշխատանքի ձևի դեմ ենք, որին սովորել էինք քո ղեկավարությամբ։ Ու գիտենք՝ եթե նույն կերպ շարունակվի, նորից նույն վտանգը կլինի։
Ես վեր կացա։
Չէի ուզում ավելին լսել։
Դուրս եկա խոհանոցից՝ առանց հրաժեշտ տալու։
Տանը երկու օր գրեթե չէի խոսում։
Ամուսինս փորձում էր մխիթարել։
— Սուսա՛ն, տասնինը տարի աշխատել ես։ Մի սխալի համար էսքան ծանր մի՛ տար։
Բայց երրորդ օրը նրան ասացի.
— Մի սխալ չէր։
Նա զարմացավ։
— Բա՞։
— Երեք ամիս շարունակ ամեն օր նույն սխալ որոշումն էի կայացնում։ Մտածում էի՝ եթե աշխատողները հասցնում են, ուրեմն ամեն ինչ կարգին է։
Ամուսինս լռեց։
Ես շարունակեցի.
— Իրենք ինձ ասում էին՝ չենք կարողանում։ Իսկ ես նրանցից պահանջում էի ավելի շատ աշխատել։
Այդ խոստովանությունը հեշտ չէր։
Բայց առաջին անգամ գոնե ինքս ինձ չէի խաբում։
Հաջորդ շաբաթ հանդիպեցի հիվանդանոցի պատասխանատուներից մեկին։
Խնդրեցի թույլ տալ լրացուցիչ բացատրություն ներկայացնել։
Ոչ թե ինձ անմիջապես աշխատանքի վերադարձնելու համար։
Այլ որովհետև գիտեի՝ նախորդ ամիսների մասին իմ ներկայացրած հաշվետվությունները ամբողջությամբ չէին արտացոլել աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը։
Պատմեցի, թե ինչպես էի շարունակաբար ստանձնում լրացուցիչ աշխատանք՝ առանց հստակ տեղեկացնելու, որ առկա անձնակազմը բավարար չէ։
Այդ տեղեկությունը կցվեց կատարված ուսումնասիրությանը։
Սակայն իմ աշխատանքից ազատման որոշումը չփոխվեց։
Մի քանի շաբաթ անց նախկին գործընկերուհիներից իմացա, որ խոհանոցում նոր աշխատակիցներ են ընդունել։
Աշխատանքը դեռ ծանր էր։
Բայց հատուկ սննդակարգերով ուտեստների ստուգման համար հստակ ժամանակ էին առանձնացրել։
Ամեն հերթափոխի ավարտին արձանագրում էին՝ ինչ չի հասցվել և ինչ լրացուցիչ օգնություն է անհրաժեշտ։
Վարդուհին այլևս չէր փորձում ամեն խնդիրը լուռ լուծել։
Եթե աշխատակիցը բացակայում էր, այդ մասին տեղեկացնում էին պատասխանատուին։
Ես միաժամանակ ուրախացա ու ցավ զգացի։
Որովհետև այն, ինչի համար կանայք պայքարել էին, կարող էի ինքս ամիսներ առաջ պահանջել։
Անցավ չորս ամիս։
Աշխատանք գտա փոքրիկ ուսումնական հաստատության խոհանոցում։
Այնտեղ նույնպես հարյուրից ավելի մարդու համար սնունդ էին պատրաստում։
Առաջին շաբաթվա ընթացքում մի օր մատակարարումը ուշացավ։
Պատասխանատուն հարցրեց.
— Կհասցնե՞ք։
Ինձ արդեն լեզվիս ծայրին էր սովորական պատասխանը։
«Կհասցնենք»։
Բայց այս անգամ կանգ առա։
Ստուգեցի՝ ինչ աշխատանք է մնացել, քանի աշխատակից կա և ինչ ժամանակ է անհրաժեշտ։
Հետո պատասխանեցի.
— Նշված ժամին ամբողջը չենք հասցնի, եթե օգնություն չլինի։ Պետք է կամ աշխատանքը վերաբաշխել, կամ փոխել տրամադրման ժամանակը՝ պատասխանատուների հետ համաձայնեցնելով։
Նա մի պահ մտածեց։
Հետո սկսեց տարբերակներ քննարկել։
Ոչ ոք ինձ չմեղադրեց, որ անկարող եմ։
Մի օր նախկին հիվանդանոցից զանգեցին։
Վարդուհին էր։
Նա ուզում էր իմանալ՝ ինչպես եմ։
Խոսեցինք մոտ տասը րոպե։
Հետո հարցրի.
— Վարդո՛ւհի, էն ժամանակ իսկապե՞ս չէիր ուզում, որ վերադառնամ։
Նա մի պահ լռեց։
— Չէի ուզում, որ նույն պաշտոնին վերադառնաս։ Ու չէի վստահում, որ բան կփոխվի, եթե նորից սկսես մեզ համոզել՝ մի քիչ էլ դիմացեք։
Դա ցավեցրեց։
Բայց այս անգամ չվիճեցի։
— Հասկանում եմ,— ասացի։
Վարդուհին շարունակեց.
— Էն օրը, որ քեզ ազատեցին, ես իսկապես լաց էի լինում։ Տասնինը տարի միասին ենք աշխատել։ Բայց ես իմ կյանքն էլ պիտի պահեի։
Նա այլևս ոչինչ չավելացրեց։
Ես էլ չէի խնդրում, որ հետ վերցնի ասածը։
Ամռանը նախկին հիվանդանոց գնացի՝ բուժզննման։
Հետո անցա խոհանոցի մոտով։
Ներսում նոր աշխատակիցներ կային։
Վարդուհին ինձ տեսավ ու ձեռքով արեց։
Ես նույնպես ժպտացի։
Նա գործը չթողեց՝ ինձ մոտ վազելու համար։
Իսկ ես չմտա խոհանոց։
Այնտեղ արդեն ուրիշ մարդիկ էին պատասխանատու։
Դուրս գալիս հիշեցի այն օրը, երբ գործընկերուհիներս ինձ գրկած արտասվում էին։
Այդ ժամանակ համոզված էի՝ նրանց արցունքները նշանակում են, որ պիտի անպայման վերադառնամ։
Հիմա հասկանում էի՝ մարդիկ կարող էին տխրել իմ հեռանալու համար և միաժամանակ չցանկանալ նորից աշխատել իմ ղեկավարությամբ։
Երբ վերադարձա նոր աշխատավայր, արդեն ճաշի պատրաստման ժամանակն էր։
Գործընկերուհիս հարցրեց.
— Սուսա՛ն, էսօր ժամանակի մեջ տեղավորվո՞ւմ ենք։
Ես նայեցի աշխատանքային ցուցակին։
Հաշվեցի անելիքները։
Եվ միայն դրանից հետո պատասխանեցի։
