28 տարվա ամուսնությունից հետո ամուսինս սկսեց ամեն գիշեր՝ ուղիղ ժամը 2։13-ին, փակվել մեր ննջասենյակում։ Մի գիշեր գաղտնի մոտեցա դռանը և ներսից լսեցի 79-ամյա մորս ձայնը. «Դավի՛թ, խնդրում եմ, այլևս մի՛ ստիպիր ինձ այդ ամենը կրկնել»։ Հետո ամուսինս բղավեց. «Դու ինձ համոզել ես, որ աղջիկս մահացել է»։ Երբ բանալու անցքից նայեցի ներս, տեսածից ստիպված բերանս փակեցի, որ չճչամ…
Հիսունչորս տարեկան եմ։ Մինչև երեք շաբաթ առաջ համոզված էի, որ ամուսնուս ճանաչում եմ բոլորից լավ։
Դավիթի հետ քսանութ տարի էինք ամուսնացած։
Ունեինք երկու չափահաս երեխա, սովորական ընտանեկան կյանք և այնպիսի հարաբերություններ, որոնց մասին երբեք չէի մտածել, թե կարող են մի օր ամբողջությամբ փլուզվել։
Բայց վերջին շաբաթներին ամուսինս տարօրինակ էր դարձել։
Ամեն գիշեր՝ գրեթե նույն ժամին, վեր էր կենում, վերցնում հեռախոսն ու փակվում մեր ննջասենյակում։
Սկզբում ասում էր, որ քնի հետ կապված խնդիրներ ունի։
Հետո խնդրեց, որ ժամանակավորապես հյուրերի սենյակում քնեմ։
— Նոր դեղերս գիշերը անհանգիստ են դարձնում ինձ։ Չեմ ուզում քեզ էլ արթնացնել,— բացատրեց։
Բայց մի բան չէի հասկանում։
Ինչո՞ւ էր ամեն գիշեր դուռը ներսից բանալիով փակում։
Եվ ինչո՞ւ էր դա անում ուղիղ ժամը 2։13-ին։
Ավելի տարօրինակ էր մորս պահվածքը։
Մայրս յոթանասունինը տարեկան էր և առողջական խնդիրների պատճառով ապրում էր մեզ հետ։
Վերջին օրերին առավոտները շատ հոգնած էր երևում։
Երբ հարցնում էի՝ լավ է քնե՞լ, խուսափում էր աչքերիս նայելուց։
Մի օր խոհանոցում պատահաբար լսեցի նրանց խոսակցությունը։
— Սիրանուշը դեռ չպետք է իմանա,— շշնջում էր Դավիթը։
Մայրս արտասվելով պատասխանեց.
— Դավի՛թ, մենք չենք կարող անվերջ այսպես շարունակել։ Երբ իմանա, մեզ երբեք չի ների։
Այդ գիշեր որոշեցի այլևս չսպասել։
Ժամը 2։12-ին պառկած էի հյուրերի սենյակում՝ ձևացնելով, թե քնած եմ։
Մի րոպե անց լսեցի ամուսնուս քայլերը։
Հետո՝ ննջասենյակի կողպեքի ձայնը։
Ոտաբոբիկ մոտեցա դռանը։
Եվ ներսից լսեցի մորս լացակումած ձայնը։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
— Դավի՛թ, խնդրում եմ, այլևս մի՛ ստիպիր ինձ այդ մասին խոսել։
Ամուսինս պատասխանեց այնպիսի ձայնով, որպիսին նրանից երբեք չէի լսել։
— Իսկ դու պատկերացնո՞ւմ ես, թե ինչ եմ զգում ես։ Քսանութ տարի ինձ համոզել ես, որ աղջիկս մահացել է։
Ամբողջ մարմինս սառեց։
Աղջի՞կը։
Ի՞նչ աղջիկ։
Դավիթը շարունակեց.
— Այս անգամ ուզում եմ, որ ամեն ինչ հենց իրեն ասես։ Նա իրավունք ունի իմանալու։
Մայրս հեկեկում էր։
— Ես կարծում էի, թե ճիշտ բան եմ անում։ Ուզում էի ձեր ընտանիքը փրկել։
Այդ պահին լսեցի նրա բարձր ճիչը։
— Ես այլևս չեմ կարող։
Չդիմացա։
Կռացա ու նայեցի դռան հին կողպեքի բանալու անցքից։
Այն, ինչ տեսա, ստիպեց ձեռքով փակել բերանս։
Դավիթը ծնկի էր եկել մորս առաջ։
Բռնել էր նրա ձեռքերը։
Արտասվում էր։
Իսկ մահճակալին դրված հեռախոսում տեսազանգ էր միացված։
Էկրանին երիտասարդ աղջիկ էր։
Նա նույնպես լաց էր լինում։
— Ասա՛ նրան, Անահի՛տ,— խնդրում էր Դավիթը։— Ասա՛, թե ինչ ասացիր ինձ այն ժամանակ։
Մայրս գլուխը տարուբերեց։
— Ես չեմ կարող նորից կրկնել։
— Դու ինձ ասացիր, որ երեխան չի ապրել։ Իսկ նա ողջ է։
Զգացի, որ ոտքերս թուլանում են։
Ակամա դիպա դռան բռնակին։
Դավիթը կտրուկ շրջվեց։
Մի քանի վայրկյան անց կողպեքը բացվեց։
Երբ ինձ տեսավ, դեմքն ամբողջովին գունատվեց։
— Սիրանո՞ւշ…
Մի կողմ հրեցի նրան ու մտա սենյակ։
— Ի՞նչ աղջկա մասին եք խոսում։
Մայրս դեմքը փակեց ձեռքերով։
Հեռախոսի էկրանին երիտասարդ կինը քարացած նայում էր ինձ։
Դավիթը դանդաղ նստեց մահճակալի եզրին։
— Սիրանո՛ւշ, պետք է քեզ մի բան պատմեմ։
— Խոսի՛ր։
Նա երկար ժամանակ չէր համարձակվում աչքերիս նայել։
— Մեր հարսանիքից առաջ ես քեզ դավաճանել եմ։
Կարծես ինչ-որ մեկը հարվածեց կրծքիս։
— Ո՞ւմ հետ։
Դավիթը հազիվ արտասանեց.
— Մարիամի։
Ես քարացա։
Մարիամը համալսարանական տարիներիս լավագույն ընկերուհին էր։
Մենք գրեթե քույրերի պես էինք։
Իսկ հարսանիքիցս քիչ առաջ նա հանկարծ հեռացել էր մեր կյանքից։
Այն ժամանակ ասել էր, որ տեղափոխվում է ուրիշ քաղաք։
Ես երկար ժամանակ չէի հասկանում՝ ինչու։
Հետո կամաց-կամաց դադարեցինք շփվել։
— Դու ինձ Մարիամի՞ հետ ես դավաճանել։
Դավիթը գլուխը կախեց։
— Դա մեկ անգամ է պատահել։ Մենք այդ ժամանակ նշանված էինք, և ես շատ ծանր սխալ արեցի։ Անմիջապես վերջ տվեցի այդ հարաբերությանը։
— Եվ քսանութ տարի թաքցրե՞լ ես։
Նա սկսեց արտասվել։
— Այո՛։
Նայեցի մորս։
— Իսկ դու գիտեի՞ր։
Մայրս գլխով արեց։
Ինձ թվաց՝ սենյակի պատերը մոտենում են։
— Մա՛մ, դու իմացե՞լ ես այս ամենը և ոչինչ չե՞ս ասել։
— Աղջի՛կս, ես վախենում էի, որ ձեր ամուսնությունը կքանդվի։
— Իսկ այն աղջի՞կը, որի մասին խոսում էիք։
Դավիթը նայեց հեռախոսին։
— Նրա անունը Տաթև է։
Էկրանին գտնվող երիտասարդ կինը սրբեց արցունքները։
— Ես քսանյոթ տարեկան եմ,— շշնջաց նա։
Դավիթը շարունակեց.
— Տաթևն իմ աղջիկն է։
Նստեցի մոտակա աթոռին։
Մի քանի րոպե ոչ ոք չէր խոսում։
Հետո հազիվ հարցրի.
— Մարիամը քեզնից երեխա՞ է ունեցել։
— Այո՛։
Դավիթը սկսեց պատմել։
Մեր ամուսնությունից մի քանի ամիս անց Մարիամը հայտնել էր նրան, որ երեխայի է սպասում։
Նա վախեցել էր։
Չէր պատկերացրել՝ ինչպես կարող է ինձ պատմել։
Բայց ասել էր Մարիամին, որ պատրաստ է հայրության պատասխանատվությունը ստանձնել։
Այդ ընթացքում Մարիամը խոսել էր մորս հետ։
Եվ մայրս որոշել էր միջամտել։
— Ես նրան խնդրեցի հեռու մնալ ձեզնից,— արտասվելով ասաց մայրս։— Կարծում էի՝ եթե դու իմանաս, երբեք չես կարողանա Դավիթին ներել։
Նայեցի նրան։
— Բայց դա քո որոշելիքը չէր։
Մայրս չպատասխանեց։
Դավիթը շարունակեց.
— Երբ երեխան ծնվեց, Անահիտն ինձ զանգեց ու ասաց, որ աղջիկը չի ապրել։
— Եվ դու հավատացի՞ր։
Նա գլուխը կախեց։
— Այդ ժամանակ այնքան վախեցած ու շփոթված էի, որ նույնիսկ չփորձեցի ամեն ինչ ստուգել։ Հետո ամաչում էի քեզ ասել դավաճանության մասին։
— Այսինքն՝ դու քսանութ տարի շարունակ լռել ես։
— Այո՛։
Զգացի, թե ինչպես են արցունքները հոսում դեմքիս։
Բայց ամենածանրն այն էր, որ մայրս դեռ ամբողջ ճշմարտությունը չէր պատմել։
Հեռախոսի էկրանին Տաթևը հանկարծ խոսեց։
— Սիրանո՛ւշ, խնդրում եմ, կարո՞ղ եմ մի բան ասել։
Նայեցի նրան։
Նա շատ երիտասարդ էր։
Աչքերը կարմրել էին լացից։
— Ասա։
— Մայրս երբեք չի իմացել, որ Դավիթը կարծում էր, թե ես մահացել եմ։
Դավիթը զարմացած բարձրացրեց գլուխը։
— Ի՞նչ։
Տաթևը շարունակեց.
— Մայրս պատմել է, որ իմ ծնվելուց հետո մի քանի անգամ փորձել է կապ հաստատել քեզ հետ։ Բայց ամեն անգամ պատասխանել են, որ չպետք է անհանգստացնի քո ընտանիքին։
Նա մի պահ լռեց։
— Մայրս ինձ միշտ ասում էր, որ հայրս գիտի իմ գոյության մասին, բայց չի ուզում մասնակցել իմ կյանքին։
Դավիթը քարացած նայում էր հեռախոսին։
Հետո շրջվեց դեպի մորս։
— Անահի՛տ, ի՞նչ ես արել։
Մայրս սկսեց հեկեկալ։
— Ես Մարիամին ասել էի, որ Դավիթը չի ուզում ճանաչել երեխային։
— Իսկ ինձ ասել էիր, որ աղջիկս մահացել է,— ասաց ամուսինս։
Մայրս գլխով արեց։
— Մտածում էի՝ եթե դուք երկուսդ էլ համոզված լինեք, որ այդ պատմությունն ավարտված է, Սիրանուշի ընտանիքը չի քանդվի։
Այդ պահին առաջին անգամ իսկապես վախեցա մորս մասին մտածելուց։
Նա տարիներ շարունակ ինձ սիրող ու պաշտպանող մարդ էր եղել։
Բայց հիմա պարզվում էր, որ իր որոշումներով երեք մարդու կյանք էր փոխել։
Մարիամը մեծացրել էր աղջկան՝ հավատալով, որ հայրը հրաժարվել է նրանից։
Դավիթը քսանյոթ տարի համոզված էր եղել, թե դուստրը մահացել է։
Իսկ ես ոչինչ չէի իմացել։
— Ինչպե՞ս գտաք իրար,— հարցրի։
Տաթևը պատասխանեց.
— Մի քանի ամիս առաջ որոշեցի հորս փնտրել։ Մայրս պատմել էր նրա անունն ու այն, թե որտեղ է երիտասարդ տարիներին աշխատել։ Համացանցում գտա նրա մասին տեղեկություններ և գրեցի։
Դավիթը շարունակեց.
— Սկզբում չհավատացի։ Հետո խոսեցինք, համեմատեցինք հին տվյալները, և հայրության հաստատման հետազոտություն արեցինք։
— Արդյունքո՞ւմ։
Նա նայեց ինձ։
— Պարզվեց՝ Տաթևն իսկապես իմ աղջիկն է։
Նորից նայեցի էկրանին։
Աղջիկը լուռ արտասվում էր։
— Իսկ ինչո՞ւ ամեն գիշեր ժամը 2։13-ին էիք խոսում,— հարցրի։
Դավիթը պատասխանեց.
— Տաթևն արտասահմանում է ապրում։ Հիվանդանոցում է աշխատում։ Իր հերթափոխի ընթացքում այդ ժամին կարճ ընդմիջում ունի։ Մեր ժամով գիշերվա 2։13-ն է։
Հետո ավելացրեց.
— Վերջին երեք շաբաթներին փորձում էինք հասկանալ, թե իրականում ինչ է եղել։ Մայրդ համաձայնել էր պատմել իր արածը, բայց ամեն անգամ նոր մանրամասներ էին բացահայտվում։
Նայեցի մորս։
Նա շարունակում էր լաց լինել։
— Իսկ ինչո՞ւ էիք դուռը փակում։
Դավիթը դժվարությամբ պատասխանեց.
— Ես դեռ չէի համարձակվում քեզ պատմել։ Տաթևն էլ վախենում էր, որ իրեն կմեղադրես մեր ընտանիքի խնդիրների համար։ Ուզում էի նախ ամեն ինչ պարզել։
Ես չդիմացա։
— Դու քսանութ տարի ունեիր ճշմարտությունն ասելու համար, Դավի՛թ։ Իսկ հիմա էլ երեք շաբաթ գաղտնի խոսում էիր աղջկադ ու մորս հետ։
Նա գլուխը կախեց։
— Գիտեմ։
— Եվ նույնիսկ հիմա ստիպված եմ ինքս բացահայտել ամեն ինչ։
Այդ գիշեր այլևս չկարողացա մնալ նույն սենյակում։
Առավոտյան փոքրիկ ճամպրուկ հավաքեցի ու գնացի քրոջս տուն։
Դավիթը փորձում էր կանգնեցնել ինձ։
— Սիրանո՛ւշ, խնդրում եմ, մի՛ հեռացիր։
Նայեցի նրան։
— Ես հիմա չգիտեմ՝ ում եմ քսանութ տարի սիրել։ Ինձ ժամանակ է պետք։
Նա այլևս չառարկեց։
Երկու շաբաթ գրեթե ոչ մեկի հետ չէի խոսում։
Ամուսնուս զանգերին չէի պատասխանում։
Մորս հետ նույնպես չէի ուզում խոսել։
Քույրս փորձում էր հանգստացնել ինձ, բայց ինքն էլ էր ցնցված։
Մի երեկո հեռախոսիս հաղորդագրություն եկավ։
Տաթևից էր։
«Սիրանո՛ւշ, գիտեմ, որ հիմա շատ ծանր վիճակում ես։ Ես երբեք չեմ ցանկացել քանդել ձեր ընտանիքը։ Պարզապես ուզում էի ճանաչել իմ հորը»։
Երկար նայեցի հաղորդագրությանը։
Հետո նորից կարդացի։
Հանկարծ մտածեցի, որ այդ երիտասարդ կինը բոլորից քիչ մեղք ունի։
Նա չէր ընտրել իր ծնողներին։
Չէր ընտրել նրանց սխալները։
Չէր որոշել, որ իրենից պետք է թաքցնեն հոր գոյության մասին ճշմարտությունը։
Նա պարզապես ուզում էր իմանալ, թե ով է իր հայրը։
Այդ երեկո առաջին անգամ զանգահարեցի նրան։
Խոսեցինք գրեթե երեք ժամ։
Տաթևը պատմեց իր մանկության մասին։
Ինչպես էր դպրոցում նայում այն երեխաներին, որոնց հայրերը գալիս էին միջոցառումներին։
Ինչպես էր մորը հարցնում.
— Ինչո՞ւ իմ պապան երբեք չի գալիս։
Իսկ Մարիամը պատասխանում էր.
— Մենք երկուսով էլ կհաղթահարենք ամեն ինչ։
Տաթևի ձայնը դողաց։
— Ես երկար ժամանակ մտածում էի, որ հայրս ինձ չի սիրում, որովհետև իմ մեջ ինչ-որ բան այնպես չէ։
Այդ խոսքերից հետո սկսեցի արտասվել։
— Տաթև՛, դու ոչ մի մեղք չունես։
Նա լռեց։
Հետո հարցրեց.
— Դու ինձ ատո՞ւմ ես։
Կոկորդս սեղմվեց։
— Ո՛չ, աղջի՛կս։ Ես ցավ եմ ապրում այն ամենի համար, ինչ եղել է։ Բայց դու պատասխանատու չես դրա համար։
Երեք շաբաթ անց Տաթևը եկավ։
Մենք պայմանավորվեցինք հանդիպել փոքրիկ սրճարանում։
Նա ներս մտավ դեղին ծաղկեփնջով։
Երբ ինձ տեսավ, մի պահ կանգ առավ։
Հետո մոտեցավ։
— Բարև, Սիրանո՛ւշ։
Վեր կացա։
Չգիտեի՝ ինչ ասել։
Նա աչքերը խոնարհեց։
— Ներիր, որ իմ հայտնվելուց հետո այս ամենը տեղի ունեցավ։
Գրկեցի նրան։
— Դու ներողություն խնդրելու ոչինչ չունես։
Երկար խոսեցինք։
Նա պատմեց աշխատանքի, իր կյանքի, ընկերների մասին։
Ես հարցրի նրա մորից։
Պարզվեց՝ Մարիամը նույնպես ուզում էր հանդիպել ինձ։
Բայց դեռ պատրաստ չէի։
Մի ամիս անց վերջապես համաձայնեցի։
Հանդիպեցինք հանգիստ սրճարանում։
Երբ Մարիամը ներս մտավ, մի պահ չճանաչեցի նրան։
Նրա մազերը ճերմակել էին։
Դեմքին հոգնածություն կար։
Բայց աչքերը նույնն էին։
Այն աղջկա աչքերը, որի հետ ուսանողական տարիներին անբաժան էինք։
Նա նստեց դիմացս։
— Սիրանո՛ւշ, գիտեմ, որ իրավունք չունեմ քեզնից որևէ բան խնդրելու։
Ես միանգամից հարցրի.
— Ինչո՞ւ չպատմեցիր։
Նա սկսեց լաց լինել։
— Ամաչում էի։ Այն ժամանակ մեծ սխալ էինք արել։ Հետո մայրդ ինձ ասաց, որ դու ամեն ինչ գիտես և այլևս չես ուզում ինձ տեսնել։
Քարացա։
— Ի՞նչ։
— Նա ասաց, որ քեզ պատմել է Դավիթի ու իմ մասին։ Եվ դու խնդրել ես, որ երբեք չմոտենամ ձեր ընտանիքին։
Այդ պահին հասկացա, թե որքան հեռու էր գնացել մայրս։
Նա ոչ միայն Դավիթին էր համոզել, որ երեխան մահացել է։
Ոչ միայն Մարիամին էր ասել, թե Դավիթը հրաժարվել է դստերից։
Այլև Մարիամին հավատացրել էր, թե ես ամեն ինչ գիտեմ ու ատում եմ նրան։
Երեք մարդու անունից որոշումներ էր կայացրել՝ առանց որևէ մեկի համաձայնության։
— Մարիա՛մ, ես ոչինչ չգիտեի,— հազիվ արտաբերեցի։
Նա սկսեց հեկեկալ։
— Հիմա հասկանում եմ։ Բայց այն ժամանակ հավատացի։
Երկար լուռ նստեցինք։
Մեր ընկերությունը հնարավոր չէր մի հանդիպումով վերականգնել։
Ես դեռ վիրավորված էի նրա ու Դավիթի դավաճանությունից։
Բայց նաև տեսնում էի, որ այդ խաբեության հետևանքները միայն իմ կյանքը չէին փոխել։
Մարիամն էլ էր տարիներ շարունակ ապրել սխալ տեղեկության հիման վրա։
Երբ վերադարձա քրոջս տուն, երկար մտածեցի։
Արդյոք կարող էի ներել Դավիթին։
Չգիտեի։
Նա ինձ դավաճանել էր դեռ ամուսնությունից առաջ։
Հետո քսանութ տարի լռել էր։
Նույնիսկ եթե աղջկա մահվան մասին իրեն խաբել էին, դա չէր փոխում այն փաստը, որ նա ինձնից թաքցրել էր դավաճանությունը։
Որոշեցինք սկսել ընտանեկան խորհրդատվության հանդիպումներ։
Բայց ես նրան չխոստացա, որ անպայման միասին կմնանք։
Մորս հետ հարաբերություններս ավելի դժվար էին։
Նա շարունակում էր կրկնել.
— Աղջի՛կս, ես միայն քո երջանկությունն էի ուզում։
Մի օր պատասխանեցի.
— Մա՛մ, եթե իսկապես ուզում էիր իմ երջանկությունը, պետք է թույլ տայիր, որ ինքս որոշեմ՝ ինչպես ապրել ճշմարտությունն իմանալուց հետո։
Նա լռեց։
— Դու ինձ չպաշտպանեցիր ցավից։ Դու պարզապես թույլ չտվեցիր իմանալ, թե ինչ է կատարվում իմ կյանքում։
Մայրս սկսեց լաց լինել։
Բայց ես այլևս պատրաստ չէի նրա արածը արդարացնել միայն այն պատճառով, որ նա իմ մայրն է։
Անցան ամիսներ։
Տաթևը սկսեց ավելի հաճախ կապ հաստատել Դավիթի հետ։
Նրանք երկար խոսում էին։
Երբեմն անցյալի մասին։
Երբեմն նրա աշխատանքի։
Երբեմն նույնիսկ ամենասովորական բաներից։
Իսկ մի կիրակի Տաթևը որոշեց առաջին անգամ անձամբ հանդիպել հորը։
Ես նույնպես ներկա էի։
Ոչ թե որովհետև արդեն ներել էի Դավիթին։
Այլ որովհետև չէի ուզում, որ Տաթևն իրեն օտար զգա մեր ընտանիքի կողքին։
Երբ նա ներս մտավ, Դավիթը վեր կացավ։
Երկար ժամանակ երկուսն էլ լուռ նայում էին իրար։
Հետո Տաթևը կամաց արտասանեց.
— Պա՛պ։
Դավիթի աչքերը լցվեցին։
Նա մոտեցավ աղջկան։
— Տաթև՛…
Նրանք գրկախառնվեցին։
Դավիթը հեկեկում էր։
Տաթևը նույնպես։
— Ես կարծում էի, թե դու չես ուզում ինձ ճանաչել,— շշնջաց աղջիկը։
— Իսկ ես կարծում էի, թե դու այս աշխարհում չկաս,— պատասխանեց Դավիթը։
Այդ պահին ես էլ սկսեցի արտասվել։
Իմ առջև երկու մարդ էին, որոնք քսանյոթ տարի կարող էին ճանաչել իրար, բայց այդ հնարավորությունից զրկվել էին։
Այո՛, Դավիթն իր երիտասարդության տարիներին ծանր սխալ էր գործել։
Այո՛, Մարիամն էլ էր պատասխանատվություն կրում տեղի ունեցածի համար։
Բայց նրանց սխալը թաքցնելու փորձն ավելի մեծ վնաս էր հասցրել։
Տաթևը մեծացել էր առանց հոր։
Դավիթը չէր ճանաչել իր աղջկա մանկությունը։
Իսկ ես տարիներ շարունակ ապրել էի մի ամուսնության մեջ՝ չիմանալով դրա հիմքում թաքցված ճշմարտությունը։
Ավելի ուշ Տաթևը մոտեցավ ինձ։
— Սիրանո՛ւշ, կարո՞ղ եմ մի բան հարցնել։
— Իհարկե։
— Եթե դու ու պապան այլևս միասին չապրեք, դա նշանակո՞ւմ է, որ ես այլևս չեմ կարող քեզ տեսնել։
Նայեցի նրան։
Այնքան վախ կար նրա աչքերում։
Բռնեցի ձեռքերը։
— Տաթև՛, մեր մեծահասակների խնդիրները քո մեղքով չեն առաջացել։ Դու իրավունք ունես ճանաչելու հորդ։ Եվ եթե ուզում ես, ես նույնպես ուրախ կլինեմ շարունակել քեզ հետ շփվել։
Նա գրկեց ինձ։
— Շնորհակալ եմ։
Այդ օրը տուն վերադարձա ծանր, բայց միաժամանակ տարօրինակ հանգստությամբ։
Ես դեռ չգիտեի՝ ինչ է լինելու իմ ու Դավիթի ամուսնության հետ։
Չգիտեի՝ կկարողանա՞մ երբևէ մորս լիովին ներել։
Բայց արդեն գիտեի մի բան։
Քսանութ տարի շարունակ մեր ընտանիքում մարդիկ լռել էին, որովհետև վախեցել էին կորցնել միմյանց։
Դավիթը վախեցել էր կորցնել ինձ։
Մարիամը վախեցել էր պատմել ճշմարտությունը։
Մայրս վախեցել էր, որ իմ ամուսնությունը կքանդվի։
Եվ այդ վախերի պատճառով մի փոքրիկ աղջիկ մեծացել էր՝ համոզված, որ հայրը չի ցանկանում իրեն տեսնել։
Իսկ հայրը քսանյոթ տարի ապրել էր՝ հավատալով, թե դուստրը մահացել է։
Այժմ այդ ճշմարտությունն արդեն բացահայտված էր։
Այն չէր կարող վերադարձնել կորցրած տարիները։
Բայց գոնե հնարավորություն էր տալիս, որ այսուհետ յուրաքանչյուրը որոշումներ կայացնի իրականությունը իմանալով։
Երբեմն դեռ հիշում եմ այն գիշերը։
Ժամը 2։13-ը։
Փակ ննջասենյակը։
Մորս լացը։
Եվ Դավիթի խոսքերը.
«Դու ինձ համոզել ես, որ աղջիկս մահացել է»։
Այդ պահին կարծում էի, թե կյանքս ավարտվել է։
Հիմա հասկանում եմ, որ այդ գիշեր ավարտվել էր միայն այն կյանքը, որի մասին ես ամբողջ ճշմարտությունը չգիտեի։
Իսկ ինչպիսին կլինի հաջորդը՝ այս անգամ ես ինքս պիտի որոշեմ։
