Ամեն հինգշաբթի ամուսինս ավտոբուսը 11 րոպե կանգնեցնում էր մի վայրում, որտեղ ոչ ոք չէր ապրում։ Երբ գաղտնի հետևեցի նրան, տեսածս ամբողջովին փոխեց կարծիքս…
Ամուսինս՝ Կարենը, 58 տարեկան է։ Արդեն քսանվեց տարի է՝ Վանաձորում ավտոբուս է վարում։
Նա միշտ ճշտապահ մարդ է եղել։ Աշխատանքից տուն էր գալիս նույն ժամին, նույն տեղում կախում բաճկոնը, լվացվում ու նստում ընթրելու։
Բայց վերջին երեք ամիսներին մի տարօրինակ բան էի նկատել։
Ամեն հինգշաբթի տուն էր վերադառնում սովորականից քսան րոպե ուշ։
Սկզբում ուշադրություն չդարձրի։ Մտածեցի՝ ճանապարհին խցանում է եղել։
Մի օր էլ հարևանուհիս՝ Լաուրան, ինձ ասաց.
— Սուսան ջան, Կարենին երեկ տեսա հին գործարանի մոտ։ Ավտոբուսը կանգնեցրել էր, բայց մեջը մարդ չկար։
Զարմացա։
Այդ գործարանը վաղուց փակ էր։ Շրջակայքում գրեթե ոչ ոք չէր ապրում։ Կանգառն էլ տարիներ շարունակ դատարկ էր մնում։
Երեկոյան հարցրի ամուսնուս.
— Կարեն, հին գործարանի մոտ ի՞նչ էիր անում։
Նա մի պահ շփոթվեց։
— Ոչինչ։ Ուղղակի կանգնել էի։
— Ինչի՞ համար։
— Մի քիչ հանգստանալու։
Չհավատացի։
Կարենը երբեք չէր սիրում աշխատանքից ուշանալ։
Հաջորդ հինգշաբթի որոշեցի պարզել։
Տաքսի նստեցի ու գնացի հին գործարանի մոտ։
Ժամը չորսն անց քսան էր, երբ Կարենի ավտոբուսը հայտնվեց ճանապարհի վերջում։
Նա մոտեցավ դատարկ կանգառին ու կանգնեց։
Դռները բացեց։
Ավտոբուսում ուղևոր չկար։
Սկզբում ոչինչ չպատահեց։
Հետո գործարանի հին ցանկապատի հետևից դուրս եկավ մոտ երեսունհինգ տարեկան մի կին։
Նա դանդաղ քայլում էր՝ մի ձեռքով ամուր բռնած պայուսակի բռնակը։
Մոտեցավ ավտոբուսին։
Կարենը չշտապեցրեց նրան։
Կինը բարձրացավ առաջին աստիճանին, բայց հանկարծ կանգ առավ։
Մի քանի վայրկյան հետո հետ իջավ։
Ես տեսա, թե ինչպես ամուսինս նույնպես իջավ ավտոբուսից։
Նրանք ինչ-որ բան խոսեցին։
Հետո կինը կրկին փորձեց բարձրանալ։
Այս անգամ հասավ երկրորդ աստիճանին։
Բայց նորից հետ իջավ։
Այդպես անցավ տասնմեկ րոպե։
Վերջում Կարենը դռները փակեց ու հեռացավ։
Կինը մնաց կանգառում՝ գլուխը կախ։
Ես այլևս չդիմացա։
Մոտեցա նրան։
— Ներեցեք, դուք իմ ամուսնուն ճանաչո՞ւմ եք։
Կինը վախեցած նայեց ինձ։
— Ո՞վ է ձեր ամուսինը։
— Էս ավտոբուսի վարորդը։
Նա գունատվեց։
— Դուք Կարենի կի՞նն եք։
— Այո։ Կբացատրե՞ք՝ ինչ է կատարվում։
Կինը նստեց կանգառի հին նստարանին։
Հետո պայուսակից հանեց ավտոբուսի չօգտագործված տոմս։
— Ձեր ամուսինն արդեն տասներկու հինգշաբթի փորձում է ինձ օգնել,— ասաց նա։ — Բայց ես դեռ չեմ կարողանում նստել ավտոբուս։
— Ինչո՞ւ։
Կինը նայեց դատարկ ճանապարհին։
— Որովհետև չորս տարի առաջ հենց էս ճանապարհին մի բան պատահեց։ Ու դրանից հետո ես գրեթե ոչ մի տեղ մենակ չեմ գնացել։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
Կնոջ անունը Լիլիթ էր։
Նա պատմեց, որ չորս տարի առաջ ավտոբուսով աշխատանքի գնալիս ճանապարհատրանսպորտային պատահարի էր ականատես եղել։
Իրենց ավտոբուսը վթարի չէր ենթարկվել, բայց դիմացից եկող մեքենան բախվել էր ճանապարհի եզրին կանգնած մեկ այլ մեքենայի։
Վթարը տեղի էր ունեցել հենց հին գործարանի մոտ։
Լիլիթը տեսել էր ամեն ինչ։
Դրանից հետո սկսել էր վախենալ հասարակական տրանսպորտից։
Սկզբում մտածել էր՝ ժամանակի ընթացքում կանցնի։
Բայց վախն ավելի էր ուժեղացել։
Երբ փորձում էր ավտոբուս նստել, սիրտը արագ էր խփում, շնչառությունը դժվարանում էր, և թվում էր՝ հիմա ինչ-որ վատ բան է պատահելու։
— Սկզբում ամուսինս էր ինձ ամեն տեղ տանում,— ասաց Լիլիթը։ — Հետո նա մեկնեց արտագնա աշխատանքի։ Մայրս էր օգնում։ Բայց մայրս էլ հիմա դժվարությամբ է քայլում։
— Իսկ մասնագետի դիմե՞լ եք,— հարցրի։
— Այո։ Հոգեբանի հետ աշխատում եմ։ Նա օգնում է ինձ աստիճանաբար հաղթահարել վախս։
Պարզվեց՝ մասնագետի հետ կազմած ծրագրի շրջանակում Լիլիթը փորձում էր կրկին սովորել հասարակական տրանսպորտից օգտվել։
Սկզբում պարզապես մոտենում էր կանգառին։
Հետո կանգնում էր ավտոբուսի կողքին։
Հաջորդ քայլը բարձրանալն էր։
Բայց դա չէր ստացվում։
Մի օր Կարենը նկատել էր նրան։
— Առաջին անգամ ուղղակի հարցրեց՝ օգնության կարիք ունե՞մ,— պատմեց Լիլիթը։ — Ես ասացի, որ փորձում եմ ավտոբուս նստել, բայց չեմ կարողանում։
Կարենը լսել էր ու առաջարկել հաջորդ հինգշաբթի կրկին փորձել։
Այդ ժամին նրա երթուղու հերթափոխն ավարտվում էր։ Հին գործարանի կանգառը գտնվում էր ավտոբուսի՝ հավաքակայան վերադարձի ճանապարհին։
Նա ղեկավարությունից թույլտվություն էր ստացել այդ հատվածում մի քանի րոպե կանգնելու՝ պայմանով, որ դա չէր խանգարի երթևեկությանը և աշխատանքային գրաֆիկին։
— Ամեն շաբաթ գալիս է,— ասաց Լիլիթը։ — Ոչ մի անգամ չի բարկացել, որ չեմ կարողանում։
Ես նստեցի նրա կողքին։
— Իսկ ինչո՞ւ էդ մասին ինձ ոչինչ չի ասել։
Լիլիթը թեթև ժպտաց։
— Մի անգամ ասաց՝ կինս հաստատ կմտածի, թե ինչ-որ գաղտնի գործ ունեմ։ Ես էլ ասացի՝ պատմեք։ Պատասխանեց՝ երբ Լիլիթն առաջին անգամ ավտոբուս նստի, էն ժամանակ կպատմեմ։
Ես չգիտեի՝ ծիծաղե՞մ, թե՞ բարկանամ։
Ամուսինս իսկապես գաղտնիք ուներ։
Բայց բոլորովին ոչ այնպիսին, ինչպիսին պատկերացնում էի։
Այդ երեկո Կարենին սպասեցի խոհանոցում։
Երբ տուն եկավ, ասացի.
— Այսօր հին գործարանի մոտ էի։
Նա կանգ առավ։
— Լիլիթի՞ն ես տեսել։
— Տեսել եմ։
Կարենը նստեց։
— Սուսան, ես պիտի պատմեի։
— Պիտի պատմեիր։ Ես արդեն ամեն տեսակ բան էի մտածում։
Նա գլուխը կախեց։
— Կներես։
Հետո բացատրեց, որ սկզբում պարզապես ուզում էր կնոջը մի փոքր օգնել։
Բայց երբ տեսել էր, թե Լիլիթն ամեն շաբաթ որքան դժվարությամբ է փորձում, որոշել էր չհրաժարվել։
— Մարդը չորս տարի է՝ իր քաղաքում ազատ տեղաշարժվել չի կարողանում,— ասաց Կարենը։ — Ու պատկերացրու՝ ինչքան բան է կորցրել դրա պատճառով։
— Իսկ դու կարո՞ղ ես օգնել։
— Ես հոգեբան չեմ։ Իր բուժման հարցերով մասնագետն է զբաղվում։ Ես ուղղակի կարող եմ կանգնեցնել ավտոբուսը ու չշտապեցնել։
Նայեցի ամուսնուս։
Քսանվեց տարի ավտոբուս էր վարում։
Ես միշտ մտածել էի, որ նրա գործը մարդկանց մի կանգառից մյուսը հասցնելն է։
Բայց պարզվեց՝ երբեմն մարդուն նույնիսկ առաջին աստիճանին հասնելն է մեծ ջանք պահանջում։
Հաջորդ հինգշաբթի ես էլ գնացի կանգառ։
Այս անգամ ոչ թե գաղտնի հետևելու, այլ Լիլիթին ծանոթանալու։
Նա սկզբում ամաչեց։
— Երևի ձեզ անհանգստացրել եմ,— ասաց։
— Չէ՛, Լիլիթ ջան։ Ուղղակի Կարենը երբեմն մոռանում է, որ տանը կին ունի, որին կարելի է ամեն ինչ պատմել։
Մենք երկուսս էլ ծիծաղեցինք։
Այդ օրը Լիլիթը բարձրացավ ավտոբուսի առաջին աստիճանին։
Հետո՝ երկրորդին։
Մի պահ կանգնեց։
Ես տեսա, թե ինչպես նրա ձեռքը դողաց։
Կարենը վարորդի նստատեղից ասաց.
— Չենք շտապում։ Կարող ես հետ իջնել, եթե ուզում ես։
Լիլիթը խորը շունչ քաշեց։
Հետո բարձրացավ վերջին աստիճանին։
Ներս մտավ։
Նստեց առաջին նստարանին։
Եվ սկսեց լաց լինել։
Ես մոտեցա։
— Լիլիթ ջան, լա՞վ ես։
Նա գլխով արեց։
— Հա։ Ուղղակի չորս տարի է՝ էսպես նստած չեմ եղել։
Այդ օրը ավտոբուսը տեղից չշարժվեց։
Դա նրա հաջորդ քայլն էր լինելու, երբ պատրաստ զգար և համաձայնեցներ մասնագետի հետ։
Բայց Լիլիթն արդեն մի բան էր արել, որը երեք ամիս շարունակ չէր ստացվում։
Երկու շաբաթ անց Կարենը տուն եկավ սովորականից շուտ։
Դեռ վերարկուն չէր հանել, երբ ասաց.
— Սուսան, այսօր Լիլիթը երկու կանգառ գնաց։
Ես ուրախությունից գրկեցի նրան։
— Լո՞ւրջ։
— Հա։ Սկզբում վախեցավ, բայց ասաց՝ ուզում եմ շարունակել։
Հաջորդ ամիս Լիլիթն արդեն կարողանում էր կարճ երթուղիներով գնալ՝ նախապես պատրաստվելով և անհրաժեշտության դեպքում ուղեկցությամբ։
Նա դեռ ամբողջությամբ չէր հաղթահարել վախը։
Երբեմն դժվար օրեր էր ունենում։
Բայց այլևս չէր կարծում, թե երբեք չի կարողանա ավտոբուս նստել։
Մի օր Լիլիթը մեզ հրավիրեց իր տուն։
Մայրը թեյ էր պատրաստել։
Սեղանին փոքրիկ տորթ կար։
— Ինչի՞ առիթով է,— հարցրի։
Լիլիթը ժպտաց։
— Այսօր առաջին անգամ մենակ գնացի գրադարան ու հետ եկա։
Կարենը հարցրեց.
— Ավտոբուսո՞վ։
— Ավտոբուսով։
Նա պայուսակից հանեց այն հին, չօգտագործված տոմսը, որը առաջին հանդիպման ժամանակ ինձ ցույց էր տվել։
— Սա պահելու եմ,— ասաց։ — Որ հիշեմ՝ ինչքան երկար կարող է թվալ մի փոքր ճանապարհը։
Հիմա ամեն հինգշաբթի, երբ Կարենը աշխատանքից մի քիչ ուշանում է, այլևս չեմ անհանգստանում այնպես, ինչպես առաջ։
Բայց մի պայման եմ դրել։
Եթե որևէ մեկին օգնելու պատճառով ուշանալու է, նախապես ինձ ասում է։
Իսկ Լիլիթը երբեմն մեզ զանգում է։
Պատմում է՝ ուր է գնացել, ինչ նոր բան է փորձել։
Մի անգամ ասաց.
— Գիտե՞ք՝ ամենակարևորն ինչն էր։ Ոչ թե էն, որ Կարենը ինձ ավտոբուս նստեցրեց։ Այլ էն, որ ամեն անգամ, երբ հետ էի իջնում, ինքը չէր ասում՝ էլ իմաստ չունի փորձել։
Այդ խոսքերը երկար հիշեցի։
Որովհետև երբեմն մարդու համար ամենամեծ օգնությունը խնդիրը նրա փոխարեն լուծելը չէ։
Երբեմն բավական է պարզապես կողքին լինել այնքան ժամանակ, մինչև նա ինքն իր ուժերով կարողանա անել այն, ինչից վախենում էր։
Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում — Այստեղ
