Մեր փռի նոր աշխատակցուհին ամեն երեկո աղբամանն էր նետում տասը թարմ հաց։ Երբ նրան բռնեցի այդ պահին, քիչ էր մնում ոստիկանություն կանչեի…
Ես քառասուներեք տարեկան եմ, անունս՝ Նաիրա։ Արդեն տասներկու տարի է՝ ամուսնուս հետ Աշտարակում փոքրիկ փուռ ենք պահում։
Մեր գործը հեշտ չէ։ Առավոտյան հինգից ոտքի վրա ենք, իսկ երեկոյան հաճախ այնքան հոգնած ենք լինում, որ նույնիսկ խոսելու ցանկություն չի մնում։
Երեք ամիս առաջ նոր աշխատակցուհի ընդունեցինք՝ քսանվեց տարեկան Մարիամին։
Հանգիստ, աշխատասեր աղջիկ էր։ Երբեք չէր ուշանում, հաճախորդների հետ քաղաքավարի էր խոսում, նույնիսկ առանց ասելու մաքրում էր սեղաններն ու դարակները։
Բայց մի օր տարօրինակ բան նկատեցի։
Երեկոյան հաշվելիս պարզվեց, որ տասը հաց պակասում է։
Սկզբում մտածեցի՝ հաշվարկի սխալ է։
Հաջորդ օրը կրկին նույնը։
Երրորդ օրը՝ էլի տասը։
Ամուսնուս՝ Արտակին, ասացի.
— Էսպես շարունակվի, վնասով ենք աշխատելու։
Նա առաջարկեց ստուգել տեսախցիկի ձայնագրությունը։
Երեկոյան նստեցինք համակարգչի առաջ։
Ժամը յոթն անց քառասունին Մարիամը վերցրեց տասը թարմ հաց, դրեց մեծ թղթե տոպրակի մեջ ու տարավ հետևի դռան կողմը։
Հետո վերադարձավ առանց տոպրակի։
— Գողանում է,— ասաց ամուսինս։
Բարկությունից ձեռքերս դողում էին։
Հաջորդ օրը որոշեցի անձամբ հետևել նրան։
Երեկոյան Մարիամը նորից վերցրեց տասը հաց։
Այս անգամ ես կանգնած էի պահեստի դռան հետևում։
Նա բացեց հետևի դուռը, մոտեցավ մեծ աղբամանին ու տոպրակը դրեց ներսը։
Հենց այդ պահին դուրս եկա։
— Մարիա՛մ։
Աղջիկը ցնցվեց։
— Տիկին Նաիրա…
— Կբացատրե՞ս՝ ինչու ես մեր հացերը աղբը նետում։
Նա լռեց։
— Երեք օր է՝ հաշիվները չեն բռնում։ Քանի՞ օր է՝ էսպես անում ես։
— Տասնութ օր,— հազիվ լսելի պատասխանեց։
Ես քարացա։
Տասնութ օր։ Հարյուր ութսուն հաց։
— Գիտե՞ս՝ էդ ինչքան գումար է։
Նա գլխով արեց։
— Կվճարեմ։ Աշխատավարձիցս պահեք։
— Ինձ գումարից առաջ հետաքրքրում է՝ ինչո՞ւ ես անում։
Մարիամի աչքերը լցվեցին։
— Որովհետև ամեն երեկո մեկը գալիս է էդ հացերի հետևից։
— Ո՞վ։
Նա նայեց ժամացույցին։
— Եթե հինգ րոպե սպասեք, ինքներդ կտեսնեք։
Ես ձեռքերս խաչեցի ու կանգնեցի դռան մոտ։
Ուղիղ յոթն անց հիսունին աղբամանի հետևից մի փոքրիկ տղա հայտնվեց։
Տասը-տասնմեկ տարեկան կլիներ։
Նա մոտեցավ աղբամանին, բացեց կափարիչը և հանեց թղթե տոպրակը։
Բայց ամենատարօրինակն այն էր, որ տղան հացերը չվերցրեց ու չփախավ։
Նա տոպրակը դրեց գետնին, գրպանից հանեց փոքրիկ տետր ու սկսեց ինչ-որ բան հաշվել։
Հետո նկատեց ինձ։
Նրա դեմքը գունատվեց։
— Խնդրում եմ, մի՛ բարկացեք Մարիամի վրա,— ասաց նա։ — Ինքն ինձ համար չի անում։ Էդ հացերն ուրիշ մարդկանցն են։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
Տղայի անունը Նարեկ էր։
Նա տասներկու տարեկան էր, ապրում էր փռից երեք փողոց այն կողմ՝ տատիկի հետ։
— Ի՞նչ ես անում էս հացերով,— հարցրի։
Նա ցույց տվեց տետրը։
Առաջին էջում տասը անուն էր գրված։
Յուրաքանչյուր անվան դիմաց՝ մեկ թիվ։
— Էս մարդիկ մեր թաղից են,— բացատրեց Նարեկը։ — Մեկը մենակ է ապրում, մեկը հիվանդ է, մյուսի տանը փոքր երեխա կա։
— Ու դու ամեն օր հա՞ց ես տանում իրենց։
— Հա։ Բայց ես չեմ մտածել էս ձևը։
Նա նայեց Մարիամին։
Պարզվեց՝ ամեն ինչ սկսվել էր երեք շաբաթ առաջ։
Նարեկը մի երեկո եկել էր փռի հետևի դռան մոտ և խնդրել նախորդ օրվանից մնացած հացերից մի քանիսը։
Մարիամը նրան ասել էր, որ մնացած հացերի հարցը միայն սեփականատերերը կարող են որոշել։
Տղան պատմել էր, որ տատիկի հետ երբեմն հաց են տանում թաղի միայնակ մարդկանց։
Մարիամը խղճացել էր։
Առաջին օրը սեփական գումարով հինգ հաց էր գնել։
Հաջորդ օրը՝ տասը։
Բայց աշխատավարձը չէր բավականացրել։
Այդ ժամանակ էլ սկսել էր հացերը վերցնել առանց վճարելու։
— Իսկ ինչո՞ւ էիր աղբամանը դնում,— հարցրի։
— Նարեկը չէր ուզում, որ մարդիկ տեսնեն՝ ուրիշների համար հաց է հավաքում։ Վախենում էր, որ կծաղրեն իրեն։ Ես էլ… չգիտեի՝ ինչպես անեմ։
— Կարող էիր մեզ ասել։
Մարիամը գլուխը կախեց։
— Վախեցա, որ կմերժեք։
Ես երկար լուռ մնացի։
Մի կողմից՝ աղջիկը հաց էր վերցրել առանց թույլտվության։ Դա գողություն էր, ինչքան էլ լավ նպատակ ունենար։
Մյուս կողմից՝ դիմացս կանգնած էր տասներկու տարեկան մի տղա, որը ամեն երեկո տասը հասցեով հաց էր տանում։
— Նարե՛կ, տետրդ կտա՞ս։
Նա զգուշությամբ մեկնեց։
Թերթեցի։
Անունների կողքին նշված էին նաև հասցեներն ու փոքրիկ գրառումներ։
«Անուշ տատ — երկրորդ հարկ, դուռը դժվար է բացում»։
«Գոհար — երկու փոքր երեխա»։
«Սամվել պապ — միայն երեկոյան է տանը»։
Վերջին տողի մոտ գրված էր.
«Մեր տուն — եթե ավելանա»։
Այդ բառերը կարդալուց հետո մի պահ ոչինչ չկարողացա ասել։
Նարեկին խնդրեցի հաջորդ օրը տատիկի հետ գալ փուռ։
Մարիամին էլ ասացի, որ առայժմ շարունակի աշխատանքը, բայց այլևս ոչ մի ապրանք չվերցնի առանց թույլտվության։
Երեկոյան ամեն ինչ պատմեցի Արտակին։
Նա բարկացավ։
— Նաիրա, բարի գործը ուրիշի ապրանքով չեն անում։
— Գիտեմ։
— Վաղը տասը հոգի էլ գան, ի՞նչ ենք անելու։
— Դրա համար էլ ուզում եմ կարգավորենք։
Հաջորդ օրը Նարեկը եկավ տատիկի՝ տիկին Էմմայի հետ։
Տատիկը նախկին բուժքույր էր։
Նա պատմեց, որ տարիներ առաջ հարևաններից մի քանիսը օգնել էին իրեն, երբ վիրահատությունից հետո ամիսներով չէր կարողանում աշխատել։
Հիմա ինքն էր փորձում օգնել ուրիշներին։
— Բայց Նարեկին ասել էի՝ ուրիշի ապրանքը առանց թույլտվության չի կարելի վերցնել,— ասաց տատիկը։ — Չգիտեի, որ էսպես է ստացվել։
Մարիամը ներողություն խնդրեց։
Նա առաջարկեց աշխատավարձից մաս-մաս վերադարձնել վերցրած հացերի արժեքը։
Արտակը հաշվարկեց գումարը։
Համաձայնեցինք, որ վերադարձնի փոքր մասերով, առանց նրան ապրուստի միջոցից զրկելու։
Այնուհետև ամուսինս մի առաջարկ արեց։
— Մենք ամեն երեկո որոշ քանակությամբ չվաճառված, բայց օգտագործման համար պիտանի հաց ենք ունենում։ Դրանց մի մասը կարող ենք անվճար տրամադրել, եթե ամեն ինչ հաշվառվի։
Ես ավելացրի.
— Իսկ եթե որևէ մեկը ցանկանա օգնել, կարող է առանձին հաց գնել ու թողնել դրա համար նախատեսված դարակում։
Տատիկը խոստացավ անձամբ կազմակերպել բաժանումը։
Նարեկին էլ բացատրեցինք, որ պետք չէ ուրիշների օգնությունը գաղտնի կազմակերպել կամ մարդկանց անունները հրապարակել առանց նրանց համաձայնության։
Մեկ շաբաթ անց փռի ներսում փոքրիկ դարակ դրեցինք։
Վրան գրեցինք.
«Ցանկացողը կարող է վճարել ևս մեկ հացի համար։ Անհրաժեշտության դեպքում դիմեք աշխատակցին»։
Սկզբում օրական երկու-երեք մարդ էր մասնակցում։
Հետո՝ ավելի շատ։
Բայց մի օր անսպասելի խնդիր առաջացավ։
Մեր մշտական հաճախորդներից մեկը՝ Սեդան, մոտեցավ ինձ։
— Նաիրա ջան, էս դարակը լավ բան է, բայց մի բան սխալ եք անում։
— Ի՞նչը։
— Երեկ տեսա՝ մի կին եկավ, հաց խնդրեց ու էնքան ամաչեց, որ նույնիսկ ներս չմտավ։
Այդ երեկո երկար մտածեցի։
Հաջորդ օրը գրությունը փոխեցինք։
Այլևս ոչ ոք ստիպված չէր բոլորի ներկայությամբ ասել, որ անվճար հաց է ուզում։
Մարդը կարող էր պարզապես մոտենալ վաճառասեղանին և խնդրել «պահուստային հաց»։
Մենք էլ առանց ավելորդ հարցերի տրամադրում էինք, եթե այդ օրվա համար նախատեսված պաշարը դեռ կար։
Մի ամիս անց Նարեկը նորից եկավ փուռ։
Այս անգամ առանց տետրի։
— Ինչո՞ւ չես բերել,— հարցրի։
Նա ժպտաց։
— Էլ պետք չի։ Հիմա տատիկս է ամեն ինչ կազմակերպում։
Հետո պայուսակից հանեց փոքրիկ ծրար։
Ներսում թղթի կտոր կար։
Վրան մանկական ձեռագրով գրված էր.
«Շնորհակալություն, որ մայրիկս էլ չի անհանգստանում՝ վաղը հաց կունենա՞նք»։
— Սա Գոհարի աղջիկն է գրել,— բացատրեց Նարեկը։
Ծրարը դրեցի դրամարկղի կողքին։
Այդ պահին Մարիամը մոտեցավ։
— Տիկին Նաիրա, կարո՞ղ եմ մի բան ասել։
— Ասա։
— Եթե էն օրը ինձ չբռնեիք, երևի դեռ շարունակեի թաքուն անել։
— Իսկ հիմա՞։
— Հիմա հասկանում եմ, որ օգնությունն էլ պիտի ճիշտ ձևով կազմակերպել։
Ես ժպտացի։
— Կարևորը՝ հասկացել ես։
Այդ օրվանից մեր փռում հացերը հաշվելիս այլևս միայն վաճառվածների քանակը չենք ստուգում։
Առանձին գրանցում ենք նաև այն հացերը, որոնք գնացել են օգնության համար։
Մարիամը շարունակում է աշխատել մեզ մոտ։
Նարեկը երբեմն դասերից հետո այցելում է տատիկին օգնելու։
Իսկ ես մի բան սովորեցի, որը տասներկու տարվա աշխատանքի ընթացքում չէի հասկացել։
Լավ նպատակը չի արդարացնում սխալ արարքը։ Բայց երբեմն սխալը բացահայտելը հնարավորություն է տալիս լավ մտադրությունը վերածել մի բանի, որն իսկապես օգտակար է և ոչ մեկին վնաս չի պատճառում։
Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում — Այստեղ
