Ամեն երեքշաբթի մի տարեց տղամարդ գալիս էր մեր լուսանկարչատուն և խնդրում լուսանկարել իրեն նույն դիրքով։ Երբ իմացա, թե ինչի համար են նրան պետք այդ նկարները, չկարողացա զսպել արցունքներս…
Արդեն ութ տարի է՝ Գյումրիում փոքրիկ լուսանկարչատուն ունեմ։
Անունս Անահիտ է, քառասուն տարեկան եմ։ Հիմնականում անձնագրի լուսանկարներ եմ անում, երբեմն էլ՝ ընտանեկան նկարներ։
Անցած ձմռանը մի տարեց տղամարդ սկսեց հաճախել մեզ մոտ։
Մոտ յոթանասունհինգ տարեկան կլիներ։ Միշտ նույն մուգ կապույտ բաճկոնով էր գալիս, գլխին՝ հին մոխրագույն գլխարկ։
Առաջին անգամ ասաց.
— Աղջիկ ջան, կարո՞ղ ես ինձ նկարել էս աթոռին նստած։
— Իհարկե։ Փաստաթղթի համա՞ր է։
— Չէ։ Ուղղակի նկար է պետք։
Նստեց պատուհանի մոտ դրված փայտե աթոռին։
Խնդրեց, որ լուսանկարում երևա նաև պատուհանի մի մասը։
Նկարեցի։
Վճարեց ու գնաց։
Հաջորդ երեքշաբթի նորից եկավ։
— Էն նույն տեղում կնկարե՞ս։
Զարմացա։
— Նախորդ նկարը դուր չե՞կավ։
— Շատ լավն էր։ Բայց էս շաբաթվանն էլ է պետք։
Նորից նստեց նույն աթոռին։
Նույն դիրքով։
Նույն բաճկոնով։
Նույն լուրջ հայացքով։
Երրորդ շաբաթն արդեն հետաքրքրությունս չկարողացա զսպել։
— Պապի ջան, ինչի՞ եք ամեն անգամ նույն նկարը անում։
Նա ժպտաց։
— Մի մարդու համար է։
— Ո՞ւմ։
— Հեռու ապրող մարդու։
Ավելին չասաց։
Անցավ վեց շաբաթ։
Ամեն երեքշաբթի գալիս էր ճիշտ ժամը տասնմեկին։
Մի օր նկատեցի, որ լուսանկարները երբեք չէր վերցնում էլեկտրոնային տարբերակով։ Միայն տպված օրինակն էր ուզում։
Ու ամեն անգամ խնդրում էր հետևի կողմում ամսաթիվը գրել։
Մի երեքշաբթի նա չեկավ։
Հաջորդն էլ չեկավ։
Մտածեցի՝ գուցե հիվանդացել է։
Երրորդ շաբաթվա երկուշաբթի օրը լուսանկարչատան դուռը բացվեց։
Ներս մտավ մոտ հիսուն տարեկան մի կին՝ ձեռքին հաստ ծրար։
— Դուք Անահի՞տն եք։
— Այո։
— Հայրս ձեր մոտ էր նկարվում։
Ես անմիջապես ճանաչեցի նկարագրությունը։
— Մոխրագույն գլխարկո՞վ պապիկը։
Կինը գլխով արեց։
— Հայրս մահացել է տասն օր առաջ։
Սիրտս սեղմվեց։
— Ցավակցում եմ։
Կինը ծրարը դրեց սեղանին։
Ներսում այն բոլոր լուսանկարներն էին, որոնք ես արել էի։
Բայց յուրաքանչյուր նկարի հետևում, իմ գրած ամսաթվից բացի, ուրիշ ձեռագրով մի նախադասություն կար։
Առաջինի վրա գրված էր.
«Այս շաբաթ դեռ այստեղ եմ»։
Երկրորդի վրա՝
«Պատուհանի մոտի ծառը դեռ չի ծաղկել»։
Երրորդի վրա՝
«Այսօր մի քիչ ավելի լավ եմ»։
Ես նայեցի կնոջը։
— Սա ո՞ւմ համար էր։
Նա նստեց աթոռին ու ասաց.
— Հորս եղբոր։ Նրանք քառասունմեկ տարի իրար հետ չէին խոսում։ Բայց վերջին ամիսներին հայրս ամեն շաբաթ նրան իր լուսանկարն էր ուղարկում։
Ես շփոթվեցի։
— Իսկ ինչո՞ւ հենց լուսանկար։
Կինը հանեց ծրարի վերջին թուղթը։
— Որովհետև հորեղբայրս կույր է։ Եվ հայրս գիտեր դա։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
Մի պահ չհասկացա։
— Եթե կույր է, ինչո՞ւ էր ձեր հայրը նրան լուսանկարներ ուղարկում։
Կինը՝ Մարինեն, ժպտաց տխուր ժպիտով։
— Որովհետև լուսանկարները հորեղբորս համար չէին։ Դրանք նրա թոռնուհու համար էին։
Պարզվեց՝ եղբայրները երիտասարդ տարիքում վիճել էին հայրական տան վաճառքի պատճառով։
Ավագ եղբայրը՝ Արամը, տեղափոխվել էր Ռուսաստան։
Կրտսերը՝ Վաղարշակը, մնացել էր Գյումրիում։
Տարիների ընթացքում նրանց միջև կապը կտրվել էր։
Միայն անցած տարի Վաղարշակը իմացել էր, որ եղբայրը կորցրել է տեսողությունը։
Մարինեն պատմեց, որ հայրը երկար մտածելուց հետո նամակ էր գրել Արամին։
Նամակը վերադարձել էր առանց պատասխանի։
Հետո զանգահարել էր եղբոր թոռնուհուն՝ Սոնային։
Սոնան ասել էր, որ պապը չի ցանկանում խոսել անցյալի մասին։
Բայց մի բան էր առաջարկել։
— Եթե ուզում եք, ամեն շաբաթ մի փոքր բան ուղարկեք ձեր կյանքից։ Ես պապիկին կպատմեմ։
Վաղարշակը որոշել էր լուսանկարներ ուղարկել։
Յուրաքանչյուր նկարի հետ մի փոքրիկ գրություն էր ավելացնում։
Սոնան նկարագրում էր, թե ինչպես է պապիկի եղբայրը նստած լուսանկարում, ինչ հագուստ ունի, ինչպես է փոխվում պատուհանից երևացող ծառը։
— Հայրս ուզում էր, որ եղբայրը պատկերացնի՝ ինքը դեռ նույն քաղաքում է, նույն մարդը,— ասաց Մարինեն։
Ես վերցրի լուսանկարներից մեկը։
Այդ օրը Վաղարշակը փոքր-ինչ ժպտացել էր։
Հիշեցի, որ նկարելիս կատակ էի արել.
— Պապի ջան, էս անգամ մի քիչ ուրախ նայեք, թե չէ բոլորը կմտածեն՝ պարտք են ձեզ։
Նա ծիծաղել էր։
Իսկ ես չէի պատկերացնում, թե ինչ ճանապարհ է անցնելու այդ սովորական լուսանկարը։
— Բայց ինչո՞ւ եք նկարները բերել ինձ մոտ,— հարցրի։
Մարինեն պայուսակից հանեց հեռախոսը։
— Սոնան երեկ է ուղարկել։ Ուզում եմ լսեք։
Նա միացրեց ձայնային հաղորդագրությունը։
Տարեց տղամարդու խռպոտ ձայն լսվեց։
— Վաղարշա՛կ, ես քեզանից նեղացած էի։ Շատ երկար։ Բայց Սոնան ամեն շաբաթ նկարներդ նկարագրում էր, ու ես սպասում էի երեքշաբթի օրվան։ Էդ պատուհանի ծառը հիշում եմ։ Մեր մանկության տան բակում էլ նույն տեսակն էր։ Եթե լսում ես ինձ, ուզում եմ իմանաս՝ վաղուց արդեն չեմ հիշում, թե ինչի համար էինք էդքան կռվել։
Հաղորդագրությունն ավարտվեց։
Մարինեն լաց էր լինում։
— Հորեղբայրս սա ուղարկել է հորս մահվանից երկու օր հետո։ Դեռ չգիտեր, որ հայրս չկա։
Ես հարցրի.
— Իսկ հիմա գիտի՞։
— Այո։ Սոնան ասել է։
Մարինեն մի պահ լռեց։
— Հորեղբայրս խնդրել է, որ վերջին լուսանկարը պահենք իր համար։
— Ո՞րը։
— Այն, որը հայրս այլևս չհասցրեց անել։
Ես չհասկացա։
Մարինեն բացատրեց։
Վաղարշակը մահվանից մի քանի օր առաջ աղջկան խնդրել էր հաջորդ երեքշաբթի իրեն անպայման լուսանկարչատուն բերել։
Ուզում էր վերջապես ժպտալ լուսանկարում։
Բայց երեքշաբթին չհասավ։
Այդ երեկո երկար նստեցի լուսանկարչատանը։
Պատուհանի մոտի աթոռը դատարկ էր։
Սեղանիս վրա Վաղարշակի վեց լուսանկարներն էին։
Նկատեցի, որ ամեն մեկում մի փոքր փոփոխություն կար։
Առաջինում նա լուրջ էր։
Երկրորդում՝ հոգնած։
Երրորդում կարծես մի քիչ հանգիստ։
Վերջինում արդեն հազիվ նկատելի ժպիտ կար։
Ես Մարինեին զանգեցի։
— Մի առաջարկ ունեմ։ Եթե համաձայն եք, վերջին նկարը կարող եմ մի քիչ մեծացնել, գեղեցիկ տպել։ Առանց վճարի։
Նա շնորհակալություն հայտնեց։
Հաջորդ օրը պատրաստեցի լուսանկարը։
Ոչինչ չփոխեցի նրա դեմքի վրա։
Չփորձեցի արհեստական ժպիտ ավելացնել։
Պարզապես ընտրեցի վերջին լուսանկարը, որտեղ Վաղարշակն իսկապես փոքր-ինչ ժպտում էր։
Շրջանակի ներքևում գրեցի.
«Երեքշաբթի, ժամը 11։00»։
Մարինեն լուսանկարն ուղարկեց Սոնային։
Մի քանի օր անց Սոնան զանգահարեց։
Ասաց, որ պապիկը խնդրել է շրջանակը դնել իր սենյակի գրապահարանին։
— Բայց չէ՞ որ չի տեսնում,— ակամա հարցրի։
Սոնան պատասխանեց.
— Չի տեսնում։ Բայց գիտի, որ այնտեղ է։ Ամեն առավոտ խնդրում է՝ մի անգամ էլ պատմեմ, թե ինչ տեսք ունի եղբայրը։
Գարնան սկզբին Մարինեն կրկին եկավ լուսանկարչատուն։
Այս անգամ ձեռքին փոքրիկ փաթեթ կար։
Ներսում հին սև-սպիտակ լուսանկար էր։
Երկու երիտասարդ տղա կանգնած էին ծաղկած ծառի տակ։
— Հայրս ու հորեղբայրս են,— ասաց նա։ — Սոնան գտել է ընտանեկան ալբոմում։
Նկարի հետևում գրված էր.
«Գյումրի, 1968 թվական»։
Մարինեն խնդրեց այն վերականգնել ու երկու օրինակ տպել։
Մեկը՝ իրենց համար։
Մյուսը՝ հորեղբոր։
Երբ պատրաստեցի, նկատեցի, որ լուսանկարի ծառը շատ նման էր այն ծառին, որը երևում էր մեր լուսանկարչատան պատուհանից։
Մարինեին ցույց տվեցի։
Նա երկար նայեց, հետո ասաց.
— Երևի դրա համար էր հայրս միշտ հենց էդ աթոռին նստում։
Այդ պահին հասկացա, որ Վաղարշակը պարզապես իր դեմքը չէր ուզում ցույց տալ եղբորը։
Նա փորձում էր հիշեցնել մի ժամանակ, երբ իրենք դեռ միասին էին։
Այդ օրվանից պատուհանի մոտի աթոռը չեմ տեղափոխել։
Այն սովորական փայտե աթոռ է։
Հաճախորդները նստում են, լուսանկարվում ու գնում։
Նրանցից ոչ մեկը չգիտի Վաղարշակի պատմությունը։
Բայց երբեմն, երեքշաբթի օրերին, ժամը տասնմեկին ակամա նայում եմ դռանը։
Հետո հիշում եմ նրա վերջին լուսանկարը։
Ու մտածում՝ ինչքան բան կարող էին եղբայրներն ասել իրար, եթե չսպասեին քառասունմեկ տարի։
Որովհետև երբեմն ամենացավոտ բաժանումները տեղի են ունենում ոչ թե այն պատճառով, որ մարդիկ այլևս չեն սիրում իրար, այլ որովհետև չափազանց երկար են սպասում առաջինը խոսելուն։
Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում — Այստեղ
