— Վերջացրի՞ր։ Շրջվի՛ր ու դուրս արի իմ բնակարանից,— պահանջեց Նաստյան ամուսնուց։Նաստյան բանալին պտտեց կողպեքի մեջ ու բացեց իր բնակարանի դուռը։
Հենց առաջին վայրկյանին հասկացավ, որ ինչ-որ բան այն չէ։
Տան հարազատ բույրի փոխարեն նրան դիմավորեց ծխախոտի ծանր ու խեղդող ծուխը։ Օդն այնքան էր հագեցած ծխով, որ թվում էր՝ նույնիսկ դանակով կարելի էր կտրել։
Արդեն երկու շաբաթ էր, ինչ Նաստյան մոր մոտ էր ապրում։
Մայրը օգնության կարիք ուներ, և դուստրը չէր կարող նրան մենակ թողնել։
Այդ ամբողջ ընթացքում ամուսինը՝ Ալեքսեյը, նույնիսկ մեկ անգամ չէր գնացել նրանց տեսնելու։
Ոչ կարգին զանգել էր։
Ոչ հարցրել, թե ինչպես են։
Ոչ էլ փորձել էր որևէ կերպ աջակցել։
Ամեն անգամ, երբ Նաստյան հարցնում էր, թե երբ է գալու, Ալեքսեյը նոր պատճառ էր գտնում։
Մեկ ասում էր, որ աշխատանքից հետո չափազանց հոգնած է։
Մեկ՝ գործեր ունի։
Մեկ էլ ինչ-որ «շտապ խնդիր» էր հայտնվում։
Սկզբում Նաստյան փորձում էր հասկանալ նրան։
Ինքն իրեն համոզում էր, որ գուցե ամուսինը դժվար շրջան է ապրում և պարզապես ժամանակ չունի։
Բայց հոգու խորքում զգում էր, որ ինչ-որ բան այն չէ։
Իսկ այդ օրը ամեն ինչ պարզ դարձավ։
Երբ Նաստյան ներս մտավ, մի քանի վայրկյան կանգնած մնաց դռան մոտ։
Այն վայրը, որի մասին տարիներ շարունակ սիրով հոգ էր տարել, այլևս չէր ճանաչում։
Նրա հարմարավետ ու մաքուր տունն ամբողջությամբ փոխվել էր։
Ամենուր իրեր էին թափված։
Սեղանին կեղտոտ սպասք էր։
Հատակին՝ աղբ ու տարբեր մնացորդներ։
Սա այլևս այն տունը չէր, որտեղ Նաստյան իրեն հանգիստ ու ապահով էր զգում։
Այն վերածվել էր իսկական քաոսի։
Իսկ այդ ամենի կենտրոնում նստած էր նրա ամուսինը՝ Ալեքսեյը։
Նա հարմարավետ տեղավորվել էր բազկաթոռում ու ձեռքին շիշ էր պահում։
Դեմքը լիովին հանգիստ էր, կարծես առանձնահատուկ ոչինչ չէր կատարվում։
Բազմոցին նստած էր անծանոթ տղամարդ՝ սովորական շապիկով։ Այնպես էր փռվել, կարծես այդ տունն իրեն էր պատկանում։
Կողքին նստած էր անծանոթ կին, որը արևածաղկի սերմեր էր չրթում և կեղևները, առանց որևէ անհարմարության, ուղիղ գորգի վրա էր գցում։
Մյուս սենյակից երեխաների բարձր ծիծաղն ու բղավոցներն էին լսվում։
Նրանք վազվզում էին սենյակներով, և նրանց աղմուկը լցրել էր ամբողջ բնակարանը։
Նաստյան կանգնած էր դռան մոտ ու չէր հավատում իր աչքերին։
Սա իր տունն էր։
Այն վայրը, որի մասին ամեն օր հոգ էր տանում։
Իսկ հիմա ամուսինն այն վերածել էր անծանոթ մարդկանց հավաքատեղիի։
Ալեքսեյը գլուխը բարձրացրեց ու նայեց կնոջը։
Բայց նրա աչքերում ո՛չ ամոթ կար, ո՛չ զղջում։
Միայն զայրույթ ու զարմանք։
Կարծես նրա հիմնական խնդիրը ոչ թե այն էր, թե ինչ էր կատարվում տանը, այլ այն, որ Նաստյան սպասվածից շուտ էր վերադարձել։
Նրա հայացքը կարծես ասում էր.
«Ինչո՞ւ այսքան շուտ վերադարձար»։
Այդ պահին Նաստյան ամեն ինչ հասկացավ։
Ամուսինը զբաղված չէր եղել։
Աշխատանքային խնդիրները պարզապես պատրվակ էին։
Հոգնածությունն էլ՝ արդարացում։
Ճշմարտությունը շատ ավելի ցավոտ էր։
Նաստյան նայեց սեղանին։
Այնտեղ բազմաթիվ դատարկ շշեր էին։
Դրանցից մի քանիսը նույնիսկ պատուհանագոգին էին շարված՝ կարծես լուռ ապացույցն այն օրերի, որոնց ընթացքում նրա տունն աստիճանաբար քայքայվել էր։
Այն գումարը, որը Նաստյան թողել էր ընտանիքի ու տան ծախսերի համար, ընտանիքի կարիքների վրա չէր ծախսվել։
Այն վերածվել էր անվերջ խնջույքների, ալկոհոլի և անպատասխանատու կյանքի։
Տարիներ շարունակ Նաստյան փորձում էր լավ կին լինել։
Ներում էր։
Աջակցում էր։
Փորձում էր պահպանել ընտանիքը նույնիսկ այն ժամանակ, երբ դրա համար գրեթե միայն ինքն էր պայքարում։
Բայց այդ օրը նրա ներսում ինչ-որ բան փոխվեց։
Նա այլևս չէր ուզում բղավել։
Չէր ուզում բացատրություններ լսել։
Նրա ներսում միայն հանգստություն ու վերջնական որոշում էր մնացել։
Նա ուղիղ նայեց ամուսնուն և հանգիստ, բայց հաստատակամ ձայնով ասաց.
— Վերջացրի՞ր։ Շրջվի՛ր ու դուրս արի իմ բնակարանից։
Սենյակում լռություն տիրեց։
Առաջին անգամ Ալեքսեյը հասկացավ, որ անցել է սահմանը։
Որոշ սխալներ հնարավոր է ներել։
Բայց երբ հարաբերություններից անհետանում են վստահությունն ու հարգանքը, ամեն ինչ ընդմիշտ փոխվում է։
Իսկ Նաստյան արդեն հասկանում էր, որ սա իր կյանքի ավարտը չէր։
Սա նոր սկիզբ էր։
Կյանք, որտեղ նա այլևս ոչ ոքի թույլ չէր տալու ոտնահարել իր արժանապատվությունը։
— Օ՜, կինս վերադարձել է,— սառնորեն ասաց Ալեքսեյը՝ նույնիսկ տեղից չվեր կենալով։— Չէի սպասում, որ այսքան շուտ მოხვიდოდი։
Նաստյան կանգ առավ դռան շեմին ու մի քանի վայրկյան ապշած նայում էր իր աչքերի առաջ բացված տեսարանին։
Իր սեփական բնակարանում։
Իր սեփական հյուրասենյակում։
Անծանոթ մարդիկ էին նստած։
Սեղանին կեղտոտ բաժակներ էին։
Բազմոցի վրա տարբեր իրեր էին թափված։
Իսկ ամբողջ սենյակում ծխախոտի ծանր հոտ էր տարածված։
— Ալեքսե՛յ… ի՞նչ է նշանակում այս ամենը,— հարցրեց Նաստյան՝ փորձելով հանգստություն պահպանել։— Այս մարդիկ ի՞նչ են անում իմ տանը։
Ամուսինը ուսերը թոթվեց, կարծես այստեղ ընդհանրապես ոչ մի տարօրինակ բան չկար։
— Սա մորաքույր Զինան է, նրա ամուսինը՝ Բորիսը, և նրանց երեխաները։ Սարատովից են եկել։ Ապրելու տեղ չունեին, դրա համար այստեղ տեղավորեցի։
«Այստեղ տեղավորեցի»։
Այդ բառերը ծանր հարվածի պես հնչեցին Նաստյայի գլխում։
Ոչ ոք իրեն ոչինչ չէր հարցրել։
Ոչ ոք չէր զգուշացրել։
Ալեքսեյը պարզապես որոշել էր, թե ով է ապրելու նրա տանը, կարծես Նաստյայի կարծիքն ընդհանրապես նշանակություն չուներ։
Բորիսը փռված նստած էր բազմոցին, ծխախոտ էր ծխում ու մոխիրն անփութորեն թափում։
Երբ Նաստյային տեսավ, ոտքից գլուխ չափեց՝ նույնիսկ չփորձելով թաքցնել իր անպատկառ հայացքը։
— Հե՜յ, Լյոխա, էս ինչո՞ւ է էսքան դեմքը կախել,— քմծիծաղեց նա և շապիկի տակից երևացող մազոտ փորին ձեռքը քսեց։— Տիկի՛ն, հանգստացեք։ Հո ընդմիշտ չենք եկել։ Ընդամենը մի քանի ամիս կմնանք։
Նաստյան ապշած նայեց նրան։
— Մի քանի ամի՞ս,— դանդաղ կրկնեց։— Հետաքրքիր է… իսկ որևէ մեկը որոշե՞լ էր իմ կարծիքը հարցնել։
Մի քանի վայրկյան սենյակում անհարմար լռություն տիրեց։
— Իսկ ինչո՞ւ պետք է հարցնեին,— ծաղրական ժպիտով միջամտեց Զինան։— Լյոշկան այստեղ է ապրում, ուրեմն ինքն էլ այստեղի տերն է։ Ընտանիքն օգնության կարիք ուներ, ինքն էլ մեզ տեղ տվեց։ Ո՞րն է խնդիրը։
Նաստյան նայում էր կնոջն ու չէր հավատում նրա ինքնավստահությանը։
Կարծես լիովին բնական էր առանց թույլտվության մտնել ուրիշի տուն, այնտեղ հաստատվել, հետո էլ պնդել, որ ամեն ինչ կարգին է։
Նաստյան խոր շունչ քաշեց ու հենվեց դռան շրջանակին։
— Մի փոքրիկ մանրուք կա, որը բոլորդ մոռացել եք,— հանգիստ ասաց նա։
Բոլորը նայեցին նրան։
— Այս բնակարանն իմն է։
Ալեքսեյը խոժոռվեց։
— Ի՞նչ ես ասում։
— Ճիշտ այն, ինչ լսեցիր,— պատասխանեց Նաստյան։— Այս բնակարանը ես ինքս եմ գնել մինչև մեր ամուսնությունը։ Վճարել եմ իմ սեփական գումարով։ Սեփականության փաստաթղթերում միայն իմ անունն է նշված։ Սա այն վայրը չէ, որը կարող ես ում ուզես տալ ապրելու՝ առանց ինձ որևէ բան հարցնելու։
Նրա ձայնն ավելի կոշտ դարձավ։
— Այս մարդիկ իմ հյուրերը չեն։ Ես նրանց չեմ հրավիրել։ Ոչ ոք իմ համաձայնությունը չի հարցրել։ Դուք մտել եք իմ տուն այնպես, կարծես այստեղ գտնվելու լիակատար իրավունք ունեք։
Ալեքսեյի դեմքին զայրույթ հայտնվեց։
— Ինչո՞ւ ես բոլորի առաջ այսպիսի տեսարան սարքում,— ձայնը բարձրացրեց նա։— Չորս տարի է՝ ամուսիններ ենք։ Սա իմ տունն էլ է։
Նաստյան մի քանի վայրկյան լուռ նայում էր նրան։
Այդ պահին առաջին անգամ իր դիմաց տեսավ ոչ թե այն տղամարդուն, որի հետ ամուսնացել էր, այլ լրիվ օտար մարդու։
Մարդու, որը առանց մտածելու ուրիշներին իրավունք էր տվել խախտելու նրա անձնական տարածքն ու անտեսելու նրա զգացմունքները։
Բորիսն էլ վեր կացավ բազմոցից։
Բարձրահասակ, խոշոր կազմվածքով տղամարդ էր։
Նրա շարժումներից ակնհայտ էր, որ փորձում էր բոլորին ցույց տալ իր ուժն ու գերազանցությունը։
Նաստյան անմիջապես զգաց նրանից եկող քրտինքի ու ծխախոտի սուր հոտը։
Նա դանդաղ մոտեցավ Նաստյային՝ կարծես ուզում էր իրավիճակի վերահսկողությունն իր ձեռքը վերցնել։
— Լսի՛ր, այ կնիկ…— ծաղրական ժպիտով սկսեց նա։
Բայց Նաստյան տեղից չշարժվեց։
Այդ պահին նա մի բան հստակ հասկացավ։
Սա պարզապես հարազատների սովորական այցելություն չէր։
Սա փորձություն էր։
Նրանք ստուգում էին, թե որքան բան կհանդուրժի։
Բայց Նաստյան արդեն հասկացել էր։
Սահմանն անցել էին։
