Նոան առաջին դասարանից իմ լավագույն ընկերն էր։Մեզ մտերմացրել էին դինոզավրերը, չամիչի հանդեպ մեր ընդհանուր ատելությունն ու այն հիմար վեճերը, որոնց միայն վեց տարեկան երեխաները կարող են իսկապես լուրջ վերաբերվել։
Նոան Դաունի համախտանիշ ուներ, բայց ինձ համար դա երբեք չէր բնորոշում նրան։
Նա պարզապես Նոան էր։
Զվարճալի։
Համառ։
Հավատարիմ։
Եվ միշտ կողքիս, երբ նրա կարիքն ունեի։
Մի օր մի ուրիշ տղա դաժանորեն ասաց Նոային, որ ոչ ոք երբեք չի ցանկանա ամուսնանալ նրա հետ։
Մինչև հիմա հիշում եմ, թե ինչպես նրա ժպիտն ակնթարթորեն անհետացավ։
Առանց մտածելու ասացի.
— Ինչ-որ մեկը Նոային անպայման կսիրի։
Նոան նայեց ինձ ու հարցրեց.
— Դո՞ւ կսիրեիր։
Ամաչելով պատասխանեցի.
— Գուցե։ Բայց սկզբում պետք է միասին գնանք ավարտական երեկոյին։
Նա մեկնեց ճկույթը։
— Խոստանո՞ւմ ես։
Իմ ճկույթը կապեցի նրա ճկույթին։
— Խոստանում եմ։
Տասներկու տարի անց Նոան հիշում էր յուրաքանչյուր բառը։
Ավարտական երեկոյի գիշերը նա եկավ մեր տուն՝ կոստյումով ու թիթեռնիկ-փողկապով, ձեռքին՝ ինձ համար նախատեսված փոքրիկ ծաղկեփունջը։
Ժպտում էր այնպես, կարծես ամբողջ կյանքում սպասել էր այդ պահին։
Ես վերևում պատրաստվում էի, երբ մայրս բացեց տան դուռը։
Եվ հանկարծ ամեն ինչ տարօրինակ կերպով լռեց։
Երբ մայրս տեսավ Նոային, դեմքն ամբողջությամբ գունատվեց։
Մի քանի վայրկյան անշարժ նայում էր նրան, կարծես ճանաչել էր մի բան, որը տարիներ շարունակ փորձում էր մոռանալ։
Հետո արագ բարձրացավ վերև, ինձ տարավ սենյակ ու դուռը կողպեց։
— Այս երեկո կարող ես Նոայի հետ գնալ,— դողացող ձեռքերով շշնջաց նա,— բայց միայն մեկ պայմանով։
Մտածեցի՝ հիմա կասի, թե որ ժամին պետք է տուն վերադառնամ։
Փոխարենը նստեց կողքիս, սկսեց լաց լինել ու ասաց.
— Մինչև նրա հետ գնալդ պետք է իմանաս Նոայի մասին ճշմարտությունը… և այն մասին, թե ինչ տեղի ունեցավ այն տարում, երբ դուք երկուսդ ծնվեցիք։
Այն, ինչ նա հետո խոստովանեց, փոխեց այն ամենը, ինչ կարծում էի, թե գիտեմ իմ մանկության, մորս և ներքևում ինձ սպասող տղայի մասին։
Ավարտական երեկոյի գիշերը մայրս կողպեց իմ ննջասենյակի դուռը։
Հենց այդ պահին հասկացա, որ ինչ-որ բան լրջորեն այն չէ։
Ներքևում Նոան սպասում էր ինձ՝ մուգ կապույտ կոստյումով։
Կապել էր այն թիթեռնիկ-փողկապը, որի մասին ամիսներ շարունակ խոսում էր, և ձեռքին պահել էր այն ծաղկեփունջը, որն ինքն էր ընտրել ինձ համար։
Լսում էի, թե ինչպես է նա ծիծաղում մորաքրոջս հետ։
Մայրս շրջվեց դեպի ինձ։
— Այս երեկո կարող ես Նոայի հետ գնալ, Քրիստինա,— ասաց նա։— Բայց միայն մեկ պայմանով։
Նյարդայնացած ծիծաղեցի։
— Ի՞նչ։ Կեսգիշերից առաջ տո՞ւն վերադառնալ։
— Ո՛չ։
Նրա ձեռքերը դողում էին։
— Սկզբում պետք է մի բան լսես։
— Ինչի՞ մասին։
Նրա հայացքը գնաց դեպի կողպված դուռը։
— Նոայի։
Ստամոքսս կծկվեց։
— Եվ իմ մասին։
Հետո նստեց մահճակալիս եզրին ու շշնջաց.
— Ես երկուսիդ էլ պարտք եմ ճշմարտությունը։
Ես ու Նոան ծանոթացել էինք վեց տարեկանում, որովհետև երկուսս էլ ատում էինք չամիչը։
Մի օր ուսուցչուհին ընդմիջման ժամանակ բոլորիս չամիչի փոքրիկ կարմիր տուփեր էր տվել։
Ես իմը անձեռոցիկի տակ էի թաքցնում, երբ կողքիս նստած տղան շշնջաց.
— Խելացի միտք է։
Նայեցի նրան։
Նա ճիշտ նույն բանն էր անում։
— Դու էլ չե՞ս սիրում։
— Դրանք հին խաղողներ են,— լրջորեն ասաց նա։
Մի պահ մտածեցի։
— Հին խաղողները զզվելի են։
Մինչև ճաշի ժամը մենք արդեն լավագույն ընկերներ էինք։
Նոան Դաունի համախտանիշ ուներ, բայց վեց տարեկանում ինձ համար դա շատ ավելի քիչ նշանակություն ուներ, քան այն, որ նա սիրում էր դինոզավրեր, խաբում էր հարցուպատասխան խաղերի ժամանակ և բացարձակապես չէր հարգում նկարչական տաղանդս։
Առաջին դինոզավրը, որը նրա համար նկարեցի, իբր տիրանոզավր էր։
Նոան երկար նայեց նկարին։
— Սա ձեռքերով կարտոֆիլի է նման։
Հրեցի նրան։
Նա այնքան ծիծաղեց, մինչև ուսուցչուհին մեզ բաժանեց։
Մեր ընկերությունը շատ պարզ էր։
Մինչև մի ուրիշ երեխա ամեն ինչ բարդացրեց։
Մի օր ուսուցչուհին հայտարարեց, որ ամուսնանալու է։
Բոլորը սկսեցին խոսել հարսանեկան տորթերի, ծաղիկների, զգեստների ու երաժշտության մասին։
Նոան հպարտ հայտարարեց.
— Իմ հարսանիքին շոկոլադե տորթ է լինելու և ոչ մի դանդաղ երգ։
Մեր դիմաց նստած տղան ծիծաղեց։
— Դու չես ամուսնանալու։
Նոան խոժոռվեց։
— Ամուսնանալու եմ։
— Ո՞ւմ հետ։
— Դեռ չգիտեմ։
Տղան ծաղրական ժպտաց։
— Ոչ ոք քեզ հետ չի ամուսնանա։
Մինչև հիմա հիշում եմ Նոայի դեմքի արտահայտությունը։
Ժպիտն անհետացավ։
Նա նայեց ձեռքերին։
Եվ իմ վեցամյա ներսում ինչ-որ բան պայթեց։
— Դա շատ դաժան է։ Ինչ-որ մեկը Նոային հաստատ կսիրի։
Տղան ծիծաղեց։
— Դե ուրեմն դու ամուսնացիր նրա հետ։
Ավելի ուշ Նոան մոտեցավ ինձ։
— Քրիսի՞։
— Ի՞նչ։
— Դու ինձ կսիրեի՞ր։
Դեմքս տաքացավ։
— Գուցե։
Նրա աչքերը լայն բացվեցին։
— Իրո՞ք։
Խուճապի մատնվեցի ու հիշեցի մի բան, որի մասին վերջերս մեծ զարմիկս էր պատմել։
— Բայց սկզբում պետք է միասին գնանք ավարտական երեկոյին։
— Ի՞նչ է ավարտական երեկոն։
— Պարահանդես է, երբ արդեն գրեթե մեծ ենք լինում։
Նոան մի պահ մտածեց ու հետո մեկնեց ճկույթը։
— Խոստանո՞ւմ ես։
Իմ ճկույթը կապեցի նրա ճկույթին։
— Խոստանում եմ։
Մինչև ընթրիքի ժամը ես արդեն մոռացել էի դրա մասին։
Նոան հիշեց ամբողջ տասներկու տարի։
Մեր ընկերությունն ինչ-որ կերպ դիմացավ ամեն ինչի։
Տարբեր դասարանների։
Տարբեր ընկերների։
Ծնողներիս ամուսնալուծությանը։
Բեյսբոլով նրա տարվածությանը։
Դեռահաս տարիքում իմ սարսափելի որոշումներին։
Երբ տասներկու տարեկան էի, հայրս հեռացավ։
Ես գրեթե ոչ մեկի հետ չէի խոսում։
Նոան երբեք բացատրություններ չէր պահանջում։
Պարզապես ճաշի ժամին նստում էր կողքիս։
Երբեմն բեյսբոլից էր խոսում։
Երբեմն ուղղակի լուռ նստում էինք։
Տարիներ անց, երբ առաջին անգամ չկարողացա վարորդական քննությունը հանձնել, նա մեր տուն եկավ՝ ձեռքին երկու պաղպաղակ։
— Մեկը նրա համար, որ փորձեցիր,— բացատրեց։
— Իսկ երկրո՞րդը։
— Որովհետև վատ էիր վարում։
Երբ մի աղջիկ ծաղրեց նկարներիցս մեկը, և ես սպառնացի ընդհանրապես թողնել նկարչությունը, Նոան վերցրեց իմ կյանքի ամենատգեղ դինոզավրի նկարը և փակցրեց իր պահարանի ներսում։
— Հանի՛ր դա։
— Ո՛չ։
— Դու ինքդ էիր ասում, որ կարտոֆիլի է նման։
— Հիմա էլ է նման։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ ես պահում։
Նա ուսերը թոթվեց։
— Որովհետև չես կարող հանձնվել, մինչև դինոզավրերդ չսկսեն ավելի լավ ստացվել։
Այդպիսին էր Նոան։
Նա երբեք ոգեշնչող երկար ճառեր չէր ասում։
Նա պարզապես մնում էր կողքիս։
Այդ պատճառով, երբ եկավ ավարտական երեկոյի ժամանակը, նրա հետ գնալը ոչ խղճահարություն էր թվում, ոչ էլ պարտականություն։
Դա պարզապես բնական էր։
Մի օր նա հայտնվեց իմ պահարանի մոտ։
— Հիշո՞ւմ ես առաջին դասարանը։
Ժպտացի։
— Ո՛չ։
Նրա դեմքը տխրեց։
— Կատակում եմ։
— Ծիծաղելի չէր։
Հետո նա մեկնեց ճկույթը։
Եվ հանկարծ ամեն ինչ հիշեցի։
Չամիչը։
Դինոզավրերը։
Այն դաժան տղային։
Խոստումը։
— Ավարտական երեկո՞ն,— հարցրի։
— Ավարտական երեկոն։
Հետո ժպտաց։
— Թիթեռնիկ-փողկապն արդեն գնել եմ։
— Ե՞րբ։
— Նոյեմբերին։
— Նոա՛, դա դեռ նոյեմբերին էր։
— Խանութներում ապրանքները վերջանում են, Քրիսի։
Ավարտական երեկոյի գիշերը դռան զանգը հնչեց այն ժամանակ, երբ ես դեռ ականջօղերս էի դնում։
Մորաքույրս ներքևից բղավեց.
— Արդեն եկել է։
Հետո Նոան ներքևից գոռաց.
— Տասնհինգ րոպե առաջ ասաց՝ երկու րոպե։
Ծիծաղեցի ու վերցրի պայուսակս։
Բայց մինչև աստիճաններին կհասնեի, մայրս բացեց մուտքի դուռը։
Եվ ամեն ինչ լռեց։
Տեսա Նոային։
Կանգնած էր այնտեղ՝ ժպտալով և ձեռքին փոքրիկ ծաղկեփունջ պահած։
Մայրս անշարժ նայում էր նրան։
Դեմքը գունատվեց։
— Տիկի՛ն Ջեյն,— հարցրեց Նոան։— Ձեզ լա՞վ եք զգում։
— Այո՛։ Իհարկե։
Բայց լավ չէր։
Մորս հայացքն իջավ դեպի ծաղիկները։
— Այստեղ խնկունի կա,— հպարտ բացատրեց Նոան։— Ծաղկավաճառուհին ասաց, որ խնկունին հիշողություն է խորհրդանշում։
Մորս աչքերն անմիջապես լցվեցին արցունքներով։
— Իսկ ես հիշում եմ խոստումները,— ավելացրեց Նոան։
Մայրս շրջվեց դեպի ինձ։
— Քրիստինա՛։ Վերև։ Հիմա։
Մի քանի րոպե անց նա կողպեց ննջասենյակիս դուռը։
— Եթե այս ամենը նրա համար է, որ Նոան Դաունի համախտանիշ ունի…
— Ո՛չ։
— Այդ դեպքում ի՞նչ է։
Մայրս գլուխն իջեցրեց։
— Հիշո՞ւմ ես՝ որքան վատ էր ամեն ինչ, երբ հայրդ հեռացավ։
Խոժոռվեցի։
— Դա ի՞նչ կապ ունի Նոայի հետ։
— Ամեն ինչ։
Նա պատմեց, որ երբ ես տասներկու տարեկան էի, Նոան նրան գտել էր դպրոցի մոտ մեքենայի մեջ մենակ լաց լինելիս։
Նա նկատել էր, որ ես չէի ուտում։
Գրեթե չէի խոսում։
Հաճախ մենակ էի նստում։
— Նա ինձ հարցրեց՝ դու «կոտրվա՞ծ» ես,— շշնջաց մայրս։
Կոկորդս սեղմվեց։
— Իսկ դու ի՞նչ ասացիր։
— Ասացի՝ ոչ։
Մայրս սկսեց լաց լինել։
— Այդ ժամանակ Նոան ասաց. «Լավ է։ Որովհետև ես մարդկանց նորոգել չգիտեմ։ Ես միայն գիտեմ՝ ինչպես մնալ նրանց կողքին»։
Չկարողացա խոսել։
Հետո հնչեց այն գաղտնիքը, որը մայրս ուզում էր պատմել։
— Այդ օրը ես նրան խնդրեցի, որ մի բան խոստանա,— ասաց մայրս։— Խնդրեցի, որ շարունակի հոգ տանել քո մասին։
Ապշած նայեցի նրան։
— Դու Նոային խնդրե՞լ ես, որ հոգ տանի ինձ։
— Նա անմիջապես համաձայնեց։
Մայրս սրբեց այտերը։
— Իսկ հաջորդ տարիների ընթացքում ես սկսեցի ամաչել ինքս ինձանից։
— Ինչո՞ւ։
— Որովհետև ամեն անգամ, երբ դու պաշտպանում էիր նրան, սպասում էիր նրան կամ փոխում էիր ծրագրերդ, երբ ուրիշները նրան չէին ընդունում իրենց շրջապատում, ես ենթադրում էի, որ դու ինչ-որ բան ես զոհաբերում Նոայի համար։
Նրա ձայնը կոտրվեց։
— Ես նրան տեսնում էի որպես մեկին, ում դու պետք է խնամեիր։ Երբեք կանգ չէի առել ու չէի նկատել այն ամենը, ինչ նա էր անում քեզ համար։
Հանկարծ տարիների հիշողությունները մեկը մյուսի հետևից անցան մտքովս։
Մեր համատեղ ճաշերը։
Պաղպաղակները։
Դինոզավրի նկարը։
Այն գիշերները, երբ նա պարզապես լսում էր, մինչ ես լաց էի լինում։
Նոան երբեք այն մարդը չէր եղել, որին ես «փրկում» էի։
Նա ինձ փրկել էր այնքան անգամ, որքան ես՝ նրան։
— Ուրեմն ո՞րն է քո պայմանը,— շշնջացի։
Մայրս բռնեց ձեռքերս։
— Ներքև մի՛ իջիր միայն այն պատճառով, որ վեցամյա Քրիսին մի ժամանակ խոստում է տվել։
Նա արցունքների միջից ժպտաց։
— Իջիր միայն այն դեպքում, եթե տասնութամյա Քրիստինան այսօր ինքն է ընտրում Նոային։
Ծիծաղեցի։
— Մա՛մ, ես արդեն ընտրել եմ։
Մենք ներքև իջանք։
Նոան կասկածանքով նայեց մեզ։
— Մի հավերժություն տևեց։
Մայրս մոտեցավ նրան։
— Շնորհակալ եմ, Նոա՛։
— Ինչի՞ համար։
— Որ մնացիր նրա կողքին։
Նոան խոժոռվեց՝ կարծես պատասխանն ակնհայտ լիներ։
— Քրիսին էլ է մնում իմ կողքին։
Մայրս ձեռքով փակեց բերանը։
Այդ երեկո, երբ ավարտական պարահանդեսում առաջին դանդաղ երգը սկսվեց, Նոան մեկնեց ձեռքը։
— Դու ինձ տասներկու տարի պարտք ես։
Հինգ վայրկյան անց ուղիղ ոտքիս կանգնեց։
— Ա՜յ։
— Քո զգեստը սխալ է նախագծված։
— Դու սարսափելի պարող ես։
Այնքան ծիծաղեցինք, որ մարդիկ սկսեցին շրջվել ու մեզ նայել։
Ոչ մի հրաշք տեղի չունեցավ։
Ոչ ոք չծափահարեց։
Ոչ ոքի փրկելու կարիք չկար։
Մենք պարզապես երկու տասնութ տարեկան երիտասարդ էինք, որոնք միասին շատ վատ էին պարում։
Եվ ինչ-որ պահի՝ ծիծաղի ու երաժշտության մեջ, վերջապես հասկացա մի բան, որը կարծես երկուսս էլ գիտեինք դեռ վեց տարեկանից։
Սերը միշտ չէ, որ նշանակում է ինչ-որ մեկին «նորոգել» կամ փրկել։
Երբեմն ամեն ինչ շատ ավելի պարզ է։
Երբ ինչ-որ մեկը քեզ համար կարևոր է, դու պարզապես մնում ես նրա կողքին։
Իսկ եթե շատ բախտավոր ես, նա էլ է մնում քո կողքին։
