Հյուրերն արդեն վերջացրել էին հիմնական ուտեստը, իսկ ես դեռ կանգնած էի լվացարանի մոտ ու լվանում էի այն սեղանից մնացած ամանները, որի ամբողջ ուտելիքը ես էի պատրաստել։
— Վերո՛չկա, վերջապես բե՛ր բադը։ Դենիսի ստամոքսն արդեն ցավում է քո այսքան աղցաններից ու կանաչեղենից,— հյուրասենյակից լսվեց ամուսնուս քրոջ՝ Մարինայի բարձր ձայնը, որը նույնիսկ հեռուստացույցի աղմուկն էր խլացնում։— Ու սպիտակ հաց էլ կտրատիր։ Թարմը լինի, երեկվանը չեմ ուզում։
Վերան կծեց շրթունքը, բայց ոչինչ չպատասխանեց։
Նա կանգնած էր լվացարանի մոտ՝ ձեռքերը տաք, օճառաջրի մեջ։
Ծորակից ջուրը հավասար հոսքով թափվում էր ամանների կույտի վրա՝ ափսեների, որոնց վրա դեռ մայոնեզի, սոուսի ու ուտելիքի հետքեր էին մնացել։
Յուրաքանչյուր լվացած ափսե նրան հիշեցնում էր այն աշխատանքի մասին, որը կատարել էր ամբողջ օրվա ընթացքում։
Առավոտից ոտքի վրա էր։
Սկզբում պատրաստել էր բադը՝ մարինացրել մեղրի, մանանեխի ու համեմունքների անուշաբույր սոուսի մեջ, ճիշտ այնպես, ինչպես նախատեսում էր մորից սովորած բաղադրատոմսը։
Հետո կտրատել էր բանջարեղենը, տարբեր ուտեստներ պատրաստել ու շերտավոր տորթ թխել, որի բաղադրատոմսը նրանց ընտանիքում սերնդեսերունդ էր փոխանցվում։
Ամեն ինչ պետք է կատարյալ լիներ։
Մեջքի հատվածում զգաց ծանոթ ցավը՝ հենց ուսերի արանքում, որտեղ հոգնածությունն ամենից շատ էր կուտակվում։
Ժամերով կանգնած էր խոհանոցում, բայց գիտեր՝ ոչ ոք դա չէր նկատելու։
Ոչ ոք չէր հարցնելու՝ հոգնե՞լ է արդյոք։
Բոլորը սովոր էին, որ Վերան միշտ ամեն ինչ հասցնում է։
Ամուսինը՝ Նիկոլայը, առավոտից խոհանոցում էր պտտվում։
Մեկ սառնարանն էր բացում, մեկ հյուրերի գալուց առաջ ուտելու ինչ-որ բան էր փնտրում։
Հարցնում էր՝ ամեն ինչ ե՞րբ պատրաստ կլինի, որևէ բան պակա՞ս է, ուտելիքը բոլորին կբավարարի՞։
Բայց հենց տունը հավաքվեց, սեղանը գցվեց ու բոլոր ուտեստներն իրենց տեղում հայտնվեցին, Նիկոլայը անհետացավ իր սենյակում։
Մի քանի րոպե անց դուրս եկավ մաքուր վերնաշապիկով, կոկիկ ու ժպտադեմ՝ կարծես ամբողջ օրը հենց ինքն էր պատրաստվել հյուրերին ընդունելուն։
Մարինան ու նրա որդին՝ Դենիսը, բնակարան մտան աղմուկով ու առանց որևէ զսպվածության։
Նույնիսկ մուտքի մոտ կոշիկները չհանեցին։
Մաքուր հատակի վրայով կոշիկներով անցան՝ հետքեր թողնելով գրեթե մինչև հյուրասենյակ։
Վերան անմիջապես նկատեց դա, բայց ոչինչ չասաց։
Չէր ուզում փչացնել երեկոն։
Դենիսը 28 տարեկան երիտասարդ էր, որն արդեն նկատելի փոր ուներ։
Նա բաճկոնը պարզապես նետեց մուտքի մոտ դրված դեկորատիվ աթոռին։
Կողքին դատարկ կախիչներ կային, բայց, ըստ երևույթին, դրանցից օգտվելն անգամ մտքով չէր անցել։
Հյուրասենյակից կրկին լսվեց Նիկոլայի բարձր ծիծաղը։
Վերան մի պահ կանգ առավ՝ թաց ափսեն ձեռքին։
Նրան միշտ զարմացնում էր ամուսնու այդ փոփոխությունը։
Իր կողքին Նիկոլայը բոլորովին ուրիշ մարդ էր։
Լուռ։
Աշխատանքից հոգնած։
Երբեմն էլ՝ լիովին անտարբեր։
Նա կարող էր ժամերով նստել հեռուստացույցի առջև՝ կարծես չէր նկատում ո՛չ ամանների կույտը, ո՛չ տնային գործերը։
Բայց հենց հայտնվում էր նրա ավագ քույրը, կարծես ինչ-որ մեկը գաղտնի կոճակ էր սեղմում։
Նիկոլայը միանգամից դառնում էր ուրախ, ուշադիր ու առատաձեռն տանտեր։
Տղամարդ, որը պատրաստ էր ամեն ինչ անել ընտանիքի համար։
Միայն թե շատ հաճախ այդ «ամեն ինչն» արվում էր սեփական կնոջ հաշվին։
Վերան վերջապես լվաց բյուրեղապակյա աղցանամանը և զգուշորեն դրեց չորանալու։
Թաց ձեռքերը սրբեց խոհանոցային սրբիչով ու նայեց հյուրասենյակի կողմը։
Այնտեղ ծիծաղ էր։
Զրույց։
Եվ Նիկոլայի հասցեին գովեստներ։
«Ինչ բախտավոր ես, որ այսքան լավ կին ունես։ Լավ է պատրաստում, տունն էլ կարգին պահում է»։
Հավանաբար շուտով ինչ-որ մեկն այդպես կասեր։
Բայց ոչ ոք չէր ասի, թե իրականում ով էր կանգնած այդ ամենի հետևում։
Վերան զգաց, որ իր ներսում ինչ-որ բան փոխվում է։
Սա այլևս պարզապես հոգնածություն չէր։
Սա վիրավորանք ու զայրույթ էր, որը տարիներ շարունակ լուռ կուտակվել էր։
Բայց այս անգամ ինչ-որ բան ուրիշ էր։
Նա սրբիչը դրեց մի կողմ ու նայեց պատուհանի մուգ ապակու մեջ երևացող իր արտացոլանքին։
Գիտեր, որ այլևս չի կարող այս ամենին անվերջ դիմանալ։
Վառարանից եկող ծանր, համեմունքներով հագեցած տաքությունը տարածվեց Վերայի դեմքին, երբ նա զգուշորեն հանում էր տոնական սեղանի համար պատրաստված բադը։
Խոհանոցում տապակած խնձորի, խնկունու ու անուշաբույր համեմունքների բույր էր տարածվել՝ ստեղծելով այն առանձնահատուկ մթնոլորտը, որը Վերան միշտ փորձում էր ստեղծել իր տանը։
Մի պահ նա իրեն թույլ տվեց գոհ լինել։
Գիտեր՝ սա պարզապես ուտեստ չէր։
Սա իր աշխատանքն էր։
Իր հոգատարությունը։
Եվս մեկ փորձ՝ ընտանիքին մեկ սեղանի շուրջ հավաքելու ու տանը ջերմություն ստեղծելու։
Բադն իսկապես հրաշալի տեսք ուներ։
Կաշին դարձել էր ոսկեգույն, կարամելացված ու գեղեցիկ փայլում էր, իսկ ներսում միսը փափուկ, հյութալի ու նուրբ էր։
Բադի մեջ դրված խնձորները երկար թխվելուց հետո վերածվել էին նուրբ, անուշաբույր խյուսի և ուտեստին առանձնահատուկ համ էին հաղորդում։
Վերան ծանր բադը զգուշորեն տեղափոխեց մեծ, օվալաձև մատուցարանի վրա, եզրերը զարդարեց խնկունու թարմ ճյուղերով ու ևս մեկ անգամ նայեց իր աշխատանքին։
Հետո դանդաղ գնաց հյուրասենյակ։
Սենյակում աղմուկ ու աշխույժ խոսակցություն էր։
Դենիսը նստած էր սեղանի մոտ ու պատառաքաղով աննպատակ քչփորում էր «ծովատառեխը մուշտակի տակ» աղցանի մնացորդները՝ այն աղցանի, որը Մարինան հատկապես սիրում էր։
Իսկ Մարինան, ինչպես միշտ, եռանդով խոսում էր ու պատմելիս ակտիվ շարժում ձեռքերով։
Հենց Վերան բադը ձեռքին ներս մտավ, խոսակցությունն անմիջապես դադարեց։
Բոլորի հայացքներն ուղղվեցին մեծ մատուցարանին։
Մի քանի վայրկյան սենյակում լռություն տիրեց։
— Վերջապե՜ս,— թեթևացած շունչ քաշեց Մարինան ու ուղղեց պարանոցից կախված ծանր մարգարիտները։— Կոլյա՛, գինին լցրու։ Իսկ դու, Վերա՛, մատուցիր։ Տղաս առավոտից ոչինչ չի կերել։ Ամբողջ օրը աշխատանքի հարցազրույցների հետևից է վազում։
Վերան միայն լուռ ժպտաց, թեև ներսում արդեն զգում էր ծանոթ հոգնածությունը։
Նույն խոսքերը երեք տարի շարունակ լսում էր։
Դենիսն արդեն երեք տարի փորձում էր «իր տեղը գտնել», բայց ոչ մի աշխատանքում երկար չէր մնում։
Ամեն անգամ նոր պատճառ էր հայտնվում։
Մեկ ղեկավարը անտանելի բռնակալ էր։
Մեկ գործընկերներն էին անգրագետ ու ոչ պրոֆեսիոնալ։
Մեկ էլ գրասենյակն էր մետրոյից չափազանց հեռու։
Միշտ ինչ-որ մեկը մեղավոր էր։
Բայց երբեք՝ Դենիսը։
Մարինան միշտ պաշտպանում էր որդուն։
Անընդհատ փող էր տալիս նրան, օգնում էր դժվար իրավիճակներում և հաստատ համոզված էր, որ իր որդին բացառիկ տաղանդ ունի, պարզապես դեռ ոչ ոք չի կարողացել նրան ըստ արժանվույն գնահատել։
Նրա աչքում Դենիսը պատասխանատվությունից խուսափող մարդ չէր։
Նա տաղանդավոր երիտասարդ էր, որին պարզապես դեռ համապատասխան հնարավորություն չէր հանդիպել։
Վերան վաղուց դադարել էր այդ թեմայով վիճելուց։
Գիտեր, որ ցանկացած նկատողություն ընտանեկան վեճի էր վերածվելու։
Այդ պատճառով նախընտրում էր լռել։
Նա վերցրեց հատուկ դանակն ու հանգիստ սկսեց կտրատել տաք բադը։
Յուրաքանչյուր կտոր ուշադիր էր բաժանում՝ փորձելով բոլորին լավագույն մասը տալ։
Այդ ընթացքում Նիկոլայը բացեց թանկարժեք գինու շիշը։
Հենց այն գինին, որը Վերան երկար ժամանակ պահել էր հատուկ օրվա համար։
Մի քանի ամիս առաջ էր գնել ու մի կողմ դրել՝ ցանկանալով, որ ընտանեկան հավաքույթի ժամանակ ամեն ինչ կատարյալ լինի։
Վերան լուռ նայում էր, թե ինչպես են բաժակները լցվում, ու ներսում տարօրինակ դատարկություն զգաց։
Նորից ինքն էր ամեն ինչ պատրաստել։
Նորից ինքն էր հոգացել յուրաքանչյուր մանրուքի մասին։
Նորից ինքն էր փորձել ստեղծել այն ջերմությունն ու սերը, որն այդքան պակասում էր իրենց ընտանիքում։
Բայց հանկարծ հասկացավ, որ կարծես ոչ ոք չէր նկատում իր ջանքերը։
Բոլորի համար կարևոր էր միայն Դենիսը։
Նրա խնդիրները։
Նրա ապագան։
Նրա ցանկությունները։
Իսկ ի՞նքը։
Նա պարզապես այն կինն էր, որը պատրաստել էր ընթրիքն ու բերել սեղանին։
