Մայրս միշտ զգուշացնում էր․ «Խորթ հորդ հետ երբեք մենակ լողավազան չգնաս»։ Բայց երբ վեց տարեկան էի, նա ինձ տարավ փակ լողավազան, ներսից կողպեց դուռն ու ասաց․ «Մայրդ վախենում է, որ դու էլ կտեսնես այն, ինչ ինքը տեսել է այստեղ»։ Երբ հասկացա՝ ինչի համար է ինձ բերել, սկսեցի ամբողջ ուժով գոռալ
Հիմա երեսունչորս տարեկան եմ, երկու երեխա ունեմ, բայց մանկությանս մի շաբաթ օրը հիշում եմ այնպես, կարծես երեկ է եղել։
Այդ ժամանակ վեց տարեկան էի։
Մայրս՝ Լուսինեն, աշխատում էր Գյումրիի հիվանդանոցներից մեկում։ Հայրս մահացել էր, երբ ես երկու տարեկան էի, և դրանից հետո մայրս երկար ժամանակ մենակ էր մեծացրել ինձ։
Հետո մեր կյանքում հայտնվեց Կարենը։
Նա քառասուներեք տարեկան էր, սպորտային կազմվածքով, միշտ կոկիկ հագնված։ Քաղաքի մասնավոր լողավազաններից մեկի ղեկավարն էր։
Ինձ հետ լավ էր վերաբերվում։
Երբեմն խաղալիքներ էր բերում, զբոսանքի տանում, օգնում հեծանիվ քշել սովորել։
Բայց մի տարօրինակ բան կար։
Մայրս երբեք թույլ չէր տալիս, որ նա ինձ լողավազան տանի առանց իր ներկայության։
— Մարիամ, եթե Կարենն ասի՝ գնանք լողալու, չհամաձայնես,— անընդհատ կրկնում էր։
— Բայց ինչո՞ւ, մամ։
— Որովհետև այդտեղ որոշ խնդիրներ կան։
— Ի՞նչ խնդիրներ։
Նա միշտ նույնն էր պատասխանում։
— Երբ մեծանաս, կհասկանաս։
Իսկ ես լողավազանից այնքան էլ չէի վախենում։
Պարզապես լողալ չգիտեի։
Մայրս խոստացել էր, որ ամռանը ինձ դասերի կտանի, երբ հարմար տեղ գտնենք։
Մի շաբաթ օր նրան շտապ կանչեցին հիվանդանոց։
Կարենը տանն էր և համաձայնեց ինձ խնամել մինչև մորս վերադարձը։
Մայրս գնալուց առաջ նորից հիշեցրեց.
— Կարեն, Մարիամին ոչ մի տեղ մի տար։ Ես կեսօրից հետո կգամ։
Նա ժպտաց։
— Մի՛ անհանգստացիր։ Մենք լավ կանցկացնենք օրը։
Բայց մորս գնալուց ընդամենը կես ժամ անց Կարենը մտավ սենյակս։
Ձեռքին փոքրիկ սպորտային պայուսակ կար։
— Մարիամ ջան, ուզում ե՞ս մի հետաքրքիր տեղ գնանք։
— Որտե՞ղ։
— Մեր լողավազան։
Ես անմիջապես հիշեցի մորս խոսքերը։
— Մաման ասել է՝ չի կարելի։
Կարենը ծիծաղեց։
— Մայրդ չափազանց անհանգիստ մարդ է։ Մենք ընդամենը մի քիչ ջրի մեջ կխաղանք։
— Բայց ինքը կբարկանա։
Նա նստեց կողքիս։
— Եթե լավ պահես քեզ, երեկոյան մայրիկդ քեզնով կհպարտանա։
Այդ խոսքերը ինձ համոզեցին։
Քսան րոպե անց արդեն լողավազանի մոտ էինք։
Բայց ինչ-որ բան սխալ էր։
Ավտոկայանատեղին դատարկ էր։
Դռան վրա մեծ հայտարարություն կար՝ լողավազանը ժամանակավորապես չի աշխատում։
Կարենը գրպանից բանալի հանեց։
Բացեց դուռը, ինձ ներս տարավ ու հետևից կողպեց։
— Ինչո՞ւ փակեցիր,— հարցրի։
— Որ մեզ ոչ ոք չխանգարի։
Ներսում տարօրինակ լռություն էր։
Ջրի հոտը շատ ուժեղ էր։
Ոչ երեխաներ կային, ոչ մարզիչներ։
Կարենը պայուսակից հանեց հեռախոսը, փոքրիկ եռոտանին ու լողազգեստ։
— Այսօր դու պիտի ինձ օգնես մի կարևոր գործում։
— Ի՞նչ գործում։
Նա տեղադրեց հեռախոսը լողավազանի եզրին։
— Պիտի ցույց տանք, որ այստեղ երեխաների համար ամեն ինչ անվտանգ է։
Ես չհասկացա։
— Ու՞մ։
— Մարդկանց, որոնք ուզում են մեզ գումար տալ։ Եթե տեսնեն, թե ինչքան լավ ես լողում, նորից կբացեն մեր լողավազանը։
Ես վախեցած նայեցի ջրին։
— Բայց ես լողալ չգիտեմ։
Նրա դեմքը փոխվեց։
— Դրա համար եմ ես այստեղ։
Հետո մոտեցավ ու ասաց մի նախադասություն, որը մինչ օրս հիշում եմ։
— Մայրդ վախենում է, որ դու էլ կտեսնես այն, ինչ ինքը տեսել է այստեղ։ Բայց այսօր մենք բոլորին կապացուցենք, որ նա սխալվում է։
Նա ինձ մոտեցրեց ջրի եզրին։
— Հիմա կմտնես, ես քեզ կպահեմ, իսկ դու կժպտաս տեսախցիկին։
Ես սկսեցի լաց լինել։
— Կարեն, ես ուզում եմ տուն գնալ։
Նա բռնեց ձեռքս։
— Մարիամ, մի՛ վախեցիր։ Ընդամենը մի քանի րոպե է։
Բայց հենց այդ պահին լողավազանի մյուս ծայրում ինչ-որ բան բարձր ճռռաց։
Հետո ջրի տակ գտնվող լամպերից մեկը հանգավ։
Կարենը կտրուկ շրջվեց։
Իսկ ես նկատեցի, որ լողավազանի եզրի մետաղական վանդակներից մեկը տեղից շարժվել է։
— Կարեն, այնտեղ ի՞նչ է։
Նա մի քանի վայրկյան նայեց։
Հետո կամաց ասաց.
— Դրան մի՛ նայիր։
Եվ հենց այդ պահին հասկացա, որ մայրս պարզապես ջրից չէր վախենում։
Նա գիտեր մի բան, որի մասին Կարենը ինձ ոչինչ չէր պատմել։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Ես հետ քայլեցի։
— Չեմ ուզում մտնել։
Կարենը նայեց հեռախոսին։
Էկրանի վրա արդեն տեսագրություն էր սկսվել։
— Մարիամ, ընդամենը մի անգամ։ Ես քեզ ձեռքից բաց չեմ թողնի։
— Չեմ ուզում։
Նրա դեմքը խստացավ։
— Դու արդեն մեծ աղջիկ ես։ Ամեն ինչից վախենալ չի կարելի։
Ես ավելի բարձր սկսեցի լաց լինել։
Նա մոտեցավ, որ ինձ վերցնի գիրկը։
Ես փախա դեպի դուռը։
Բայց դուռը փակ էր։
Բռնակը մի քանի անգամ քաշեցի։
Չբացվեց։
— Կարե՛ն, դուռը բացիր։
Նա մոտեցավ։
— Դադարեցրու լաց լինելը։
— Ուզում եմ մամայիս։
— Մայրդ հիմա աշխատանքի է։
— Ես ուզում եմ տուն։
Այդ պահին միջանցքից ինչ-որ ձայն լսվեց։
Կարծես մեկը մետաղյա ինչ-որ բան գցեց հատակին։
Կարենը միանգամից լռեց։
Հետո բարձրաձայն հարցրեց.
— Ո՞վ կա այնտեղ։
Պատասխան չեղավ։
Մի քանի վայրկյան անց դուռը թակեցին։
— Կարե՛ն, ներսո՞ւմ ես։
Տղամարդու ձայն էր։
Կարենը մոտեցավ դռանը։
— Արտակ, դու այստեղ ի՞նչ ես անում։
— Սարքավորումները ստուգելու եմ եկել։ Դու չգիտե՞ս, որ այսօր պիտի աշխատանքներ կատարվեն։
— Վաղը եկ։
— Բայց լողավազանի համակարգը պիտի անջատված լինի։ Ջրի մեջ մարդ կա՞։
Կարենը պատասխանեց.
— Ոչ մի խնդիր չկա։
Ես սկսեցի ամբողջ ուժով գոռալ։
— Օգնեցե՛ք։ Ուզում եմ մամայիս։
Դրսում մի պահ լռություն տիրեց։
Հետո տղամարդը խիստ ձայնով ասաց.
— Կարեն, դուռը բացիր։
Կարենը փորձեց ինձ հանգստացնել։
— Մարիամ, մի՛ գոռա։
Բայց ես այլևս չէի լսում նրան։
Դռան հետևից տղամարդը կրկնեց.
— Ասացի՝ բացի՛ր։ Այստեղ երեխա կա՞։
Վերջապես Կարենը հանեց բանալին։
Դուռը բացվեց։
Միջանցքում մոտ հիսուն տարեկան տղամարդ էր կանգնած՝ աշխատանքային հագուստով։
Նա տեսավ ինձ։
Հետո նայեց լողավազանի եզրին տեղադրված հեռախոսին։
— Կարեն, դու ի՞նչ ես անում։
— Ընդամենը փոքրիկ տեսանյութ ենք նկարում։
Տղամարդու դեմքը փոխվեց։
— Այստեղ նկարահանում անել չի կարելի։ Լողավազանը փակված է տեխնիկական խնդիրների պատճառով։
Կարենը դժգոհեց։
— Դու չափազանցնում ես։
— Չեմ չափազանցնում։ Երեկ ստորագրված արձանագրության մեջ հստակ նշված է, որ մինչև ստուգումները ավարտվելը լողավազանը չի կարելի շահագործել։
Նա մոտեցավ ինձ։
— Փոքրիկ, անունդ ի՞նչ է։
— Մարիամ։
— Մարիամ ջան, մայրիկիդ համարը գիտե՞ս։
Ես գլխով արեցի։
Հիշում էի։
Նա խնդրեց կրկնել համարը։
Մի քանի րոպե անց մայրս արդեն հեռախոսով էր խոսում նրա հետ։
Ես լսում էի միայն տղամարդու պատասխանները։
— Այո, տիկին Լուսինե… Երեխան այստեղ է… Ոչ, ջրի մեջ չի մտել… Հանգստացեք, հիմա իմ կողքին է։
Հետո նա նայեց Կարենին։
— Մայրը գալիս է։
Կարենը դեմքը ձեռքերով ծածկեց։
Այդ պահին դեռ չէի հասկանում, թե ինչ էր կատարվում։
Միայն ուզում էի, որ մայրս գա։
Մայրս եկավ մոտ քսանհինգ րոպե անց։
Երբ ներս մտավ ու ինձ տեսավ, վազեց դեպի ինձ։
Գրկեց այնպես ամուր, որ մի պահ շնչել չէի կարողանում։
— Մարիամ ջան, ամեն ինչ լա՞վ է։
Ես սկսեցի հեկեկալ։
— Մամ, ինքը ուզում էր, որ ջուրը մտնեմ։
Մայրս շոյեց գլուխս։
— Մտե՞լ ես։
— Չէ։
Նա երկար շունչ քաշեց։
Հետո բարձրացավ ու շրջվեց դեպի Կարենը։
— Ես քեզ ի՞նչ էի խնդրել։
Կարենը փորձեց ժպտալ։
— Լուսինե, հանգստացիր։ Ոչինչ չի պատահել։
— Ես քեզ խնդրել էի երեխային այստեղ չբերել։
— Ես պարզապես ուզում էի մի կարճ տեսանյութ նկարել։
— Փակ լողավազանո՞ւմ։
— Դու գիտես, թե ինչու։
Մայրս նայեց նրա հեռախոսին։
— Դու երեխայի միջոցով ուզում էիր ապացուցել, որ լողավազանն անվտանգ է՞։
Կարենը լռեց։
Արտակը, որը դեռ մեզ հետ էր, միջամտեց։
— Տիկին Լուսինե, այստեղ երեկ հայտնաբերված խնդիրները դեռ չեն վերացվել։ Այսօր սարքավորումների լրացուցիչ ստուգում էր նախատեսված։
Մայրս գլխով արեց։
— Գիտեմ։
Ես զարմացա։
— Մամ, որտեղի՞ց գիտես։
Նա նայեց ինձ։
Հետո ծնկի եկավ։
— Մարիամ ջան, մենք հիմա տուն կգնանք։ Հետո ամեն ինչ կբացատրեմ։
Բայց Կարենը հանկարծ ասաց.
— Լուսինե, դու կարող ես սա մեծ խնդիր դարձնել, բայց հասկացի՛ր՝ ես ուզում էի իմ գործը փրկել։
Մայրս դանդաղ վեր կացավ։
— Քո գործը փրկելու համար վեց տարեկան երեխային բերե՞լ ես փակ լողավազան։
— Ես նրա կողքին էի լինելու։
— Իսկ փրկարա՞րը։
Կարենը չպատասխանեց։
— Իսկ եթե ջրի մեջ որևէ բան պատահեր, ո՞վ էր օգնելու։
— Ես մարզիչ եմ։
Մայրս նայեց նրան։
— Դու նույնիսկ չես ուզում հասկանալ՝ ինչու եմ վախեցել։
Այդ պահին առաջին անգամ զգացի, որ նրանց միջև մի պատմություն կա, որի մասին ես ոչինչ չգիտեմ։
Երեկոյան մենք տուն չվերադարձանք։
Մայրս ինձ տարավ տատիկիս մոտ։
Կարենը մի քանի անգամ զանգեց, բայց մայրս չպատասխանեց։
Ես նստած էի տատիկիս բազմոցին, երբ լսեցի, թե ինչպես են նրանք խոհանոցում խոսում։
— Լուսինե, դու նրան չպիտի վստահեիր,— ասում էր տատիկս։
— Ես մտածում էի՝ այս անգամ խոստումը կպահի։
— Մի անգամ արդեն տեսել ես, թե ինչ կարող է պատահել։
Այդ խոսքերից հետո շատ էի ուզում իմանալ՝ ինչի մասին են խոսում։
Բայց այդ գիշեր մայրս ինձ միայն ասաց.
— Մարիամ, երբ մեծահասակը քեզ ասում է մի բան անել, որից վախենում ես, իրավունք ունես հրաժարվելու։ Նույնիսկ եթե նա քեզ շատ հարազատ մարդ է։
Ես հարցրի.
— Իսկ Կարենը վատ մա՞րդ է։
Մայրս երկար մտածեց։
— Կարենը այսօր շատ սխալ է վարվել։ Իսկ մենք պիտի որոշենք՝ ինչպես քեզ պաշտպանենք, որ դա չկրկնվի։
Այդ պատասխանը մինչև հիմա հիշում եմ։
Որովհետև մայրս ինձ չստիպեց ընտրել՝ սիրե՞լ Կարենին, թե՞ վախենալ նրանից։
Նա պարզապես ասաց, որ իմ անվտանգությունն ավելի կարևոր է, քան որևէ մեծահասակի ցանկությունը։
Մի քանի տարի անց միայն իմացա ամբողջ պատմությունը։
Մայրս ինձ պատմեց, որ մինչև Կարենի հետ ամուսնանալը աշխատել է քաղաքի սպորտային կառույցներից մեկում՝ որպես վարչական աշխատակից։
Այդ ժամանակ լողավազանը դեռ ուրիշ ղեկավար ուներ։
Կարենն այնտեղ մարզիչ էր։
Մի օր երեխաների խմբի պարապմունքի ընթացքում ջրի մաքրման սարքավորումների հետ կապված խնդիր էր առաջացել։
Մի քանի երեխաներ սկսել էին հազալ ու դժգոհել աչքերի այրոցից։
Պարապմունքը դադարեցվել էր։
Երեխաներին դուրս էին բերել ջրից, անհրաժեշտ օգնություն էին կազմակերպել։
Բայց հետագայում պարզվել էր, որ տեխնիկական անձնակազմը դեռ նախորդ օրը զգուշացրել էր սարքավորման աշխատանքի խափանման մասին։
Այդ տեղեկությունը ժամանակին չէր փոխանցվել բոլոր պատասխանատուներին։
Եվ հենց այդ պատճառով լողավազանում պարապմունք էր անցկացվել այն պայմաններում, երբ տեխնիկական խնդիրը դեռ վերջնականապես պարզված չէր։
Մայրս մասնակցել էր այդ դեպքի վերաբերյալ փաստաթղթերի հավաքագրմանը։
Նա անձամբ տեսել էր վախեցած երեխաներին ու նրանց ծնողներին։
Այդ օրը նրա վրա շատ ծանր ազդեցություն էր ունեցել։
Կարենը նույնպես ներկա էր եղել։
Նա պնդել էր, որ խնդիրը լուրջ չէր և հնարավոր էր պարապմունքը շարունակել։
Բայց մայրս դեմ էր եղել։
Նրանք վիճել էին։
Հետո, երբ ստուգումները ավարտվել էին, լողավազանում աշխատանքի կազմակերպման որոշ կարգեր փոխվել էին։
Կարենը հետագայում խոստովանել էր, որ այն ժամանակ չափազանց ինքնավստահ է եղել։
Ասել էր, որ այլևս երբեք չի անտեսի նման զգուշացումները։
Երբ մի քանի տարի անց նրանք նորից հանդիպել էին, Կարենն արդեն ուրիշ աշխատանքի էր անցել։
Հետագայում դարձել էր լողավազանի կառավարիչ։
Նա մորս պատմել էր, որ շատ բան է փոխել իր աշխատանքի մեջ։
Եվ մայրս հավատացել էր նրան։
Նրանք ամուսնացել էին։
Բայց մայրս մի պայման էր դրել։
Մինչև իմ լողալ սովորելը Կարենը չէր կարող ինձ մենակ տանել լողավազան։
Ոչ թե որովհետև մայրս բոլոր լողավազաններից էր վախենում։
Այլ որովհետև նա գիտեր՝ Կարենը երբեմն այնքան է ուզում ապացուցել սեփական ճիշտ լինելը, որ կարող է անտեսել ուրիշների զգուշացումները։
Իսկ ես դեռ փոքր էի ու չէի կարող ինքնուրույն գնահատել վտանգը։
Այդ շաբաթ օրը Կարենը փորձում էր փրկել իր աշխատանքը։
Լողավազանը ժամանակավորապես փակվել էր, որովհետև ստուգման ժամանակ մի քանի տեխնիկական խնդիրներ էին հայտնաբերվել։
Մասնավորապես՝ ջրի շրջանառության համակարգի աշխատանքի հետ կապված անսարքություն և լողավազանի եզրի պաշտպանիչ վանդակի ամրացման խնդիր։
Մինչև դրանք չվերացվեին և համապատասխան ստուգումներ չկատարվեին, հաստատությունը չպետք է այցելուներ ընդուներ։
Բայց Կարենը արդեն պայմանավորվել էր մի կազմակերպության հետ, որը պատրաստվում էր ֆինանսավորել երեխաների նոր լողի ծրագիրը։
Եթե ծրագիրը ժամանակին չսկսվեր, նա վախենում էր կորցնել այդ հնարավորությունը։
Եվ որոշել էր նկարահանել տեսանյութ։
Տեսանյութում վեց տարեկան երեխան պիտի ուրախ լողար կամ խաղար լողավազանում՝ ցույց տալու համար, թե հաստատությունը պատրաստ է ընդունել երեխաների։
Այդ երեխան ես էի։
Իսկ Կարենը կարծում էր, որ ինձ հետ ոչինչ չի պատահի, որովհետև ինքն ինձ գրկած կպահի։
Նա նույնիսկ չէր մտածել, թե ինչ կլինի, եթե հանկարծ լողավազանի սարքավորման հետ նոր խնդիր առաջանա կամ ինքը չկարողանա ինձ անվտանգ պահել։
Նա չէր մտածել նաև այն մասին, որ վեց տարեկան երեխային չի կարելի բերել փակ հաստատություն՝ սեփական գործարար ծրագրի համար համոզիչ տեսանյութ նկարելու նպատակով։
Երբ մայրս դա իմացավ, հասկացավ, որ Կարենը նույն սխալն է կրկնել։
Նա նորից վստահել էր իր փորձին ավելի շատ, քան անվտանգության կանոններին։
Եվ ամենավատը՝ այս անգամ այդ որոշման մեջ ներքաշել էր ինձ։
Մայրս հաջորդ օրը գրավոր դիմեց լողավազանի սեփականատերերին ու համապատասխան վերահսկող կառույցներին։
Նա ներկայացրեց տեղի ունեցածի հանգամանքները և խնդրեց ստուգել՝ արդյոք հաստատությունն օգտագործվել է այն ժամանակ, երբ դրա շահագործումը ժամանակավորապես սահմանափակված էր։
Արտակը՝ տեխնիկական աշխատակիցը, նույնպես ներկայացրեց իր ունեցած տեղեկությունները։
Բացի այդ, պահպանվել էր Կարենի նկարահանած տեսանյութը։
Այնտեղ երևում էր, որ ես լաց եմ լինում ու հրաժարվում ջուրը մտնել։
Այդ տեսանյութը ինձ համար տարիներ շարունակ դժվար էր դիտել։
Բայց այն նաև ցույց էր տալիս, որ Կարենը գիտակցաբար բերել էր ինձ մի վայր, որտեղ պարապմունքներ անցկացնել չէր թույլատրվում։
Լողավազանի սեփականատերերը դադարեցրին Կարենի ղեկավարական լիազորությունները մինչև ներքին ուսումնասիրության ավարտը։
Ֆինանսավորող կազմակերպությունն էլ հրաժարվեց համագործակցել մինչև անվտանգության հարցերի լուծումը։
Հետագայում ստուգումների արդյունքում պարտադրվեց վերացնել հայտնաբերված խնդիրները և ապահովել անհրաժեշտ վերահսկողությունն ու անձնակազմը։
Ես այդ ժամանակ, իհարկե, ոչինչ չէի հասկանում այս ամենից։
Գիտեի միայն, որ Կարենն այլևս մեզ հետ չէր ապրում։
Նա մի քանի անգամ փորձեց ինձ տեսնել։
Մայրս չէր ցանկանում միանգամից վերականգնել շփումը։
Բայց նաև փորձում էր այնպես կազմակերպել իրավիճակը, որ ես չզգամ, թե մեծահասակների ամբողջ վեճն իմ պատճառով է սկսվել։
Մի երեկո հարցրի.
— Մամ, Կարենը ինձ վրա բարկացա՞ծ է։
Մայրս զարմացավ։
— Ինչո՞ւ ես այդպես մտածում։
— Որովհետև ես լաց էի լինում ու չէի ուզում լողալ։
Նա նստեց կողքիս։
— Մարիամ, դու ոչ մի սխալ բան չես արել։ Կարենն իրավունք չուներ քեզ ստիպելու։
— Բայց ինքը ասաց՝ պիտի համարձակ լինեմ։
Մայրս գրկեց ինձ։
— Համարձակ լինելը միշտ չէ, որ նշանակում է անել այն, ինչից վախենում ես։ Երբեմն ամենահամարձակ բանը «ոչ» ասելն է։
Այդ խոսքերը մինչև հիմա հիշում եմ։
Մի քանի ամիս անց մայրս ու Կարենը բաժանվեցին։
Դա հեշտ որոշում չէր։
Նրանք իրար սիրում էին։
Բայց մայրս այլևս չէր կարող վստահել, որ Կարենը մեր ընտանիքի անվտանգությանը վերաբերող որոշումներ կայացնելիս կհարգի պայմանավորվածությունները։
Նա ասում էր.
— Կարող եմ ներել սխալը, բայց չեմ կարող շարունակել ապրել մի մարդու հետ, որը հասկանում է վտանգը միայն այն ժամանակ, երբ արդեն ինչ-որ բան է պատահել։
Կարենը երկար ժամանակ փորձում էր համոզել նրան, որ ամեն ինչ պարզապես թյուրիմացություն էր։
Բայց մայրս չէր համաձայնում։
Նա բացատրում էր, որ խնդիրը միայն լողավազան գնալը չէր։
Խնդիրն այն էր, որ Կարենն ինձ տարել էր փակ հաստատություն՝ իմանալով, որ մայրս դա արգելել է անվտանգության պատճառով։
Այնուհետև փորձել էր ինձ համոզել, որ իր ուզածը անեմ՝ չնայած իմ վախին։
Մայրս չէր կարող այդ ամենը պարզապես մոռանալ։
Երկար տարիներ ես չէի ուզում մոտենալ լողավազանին։
Նույնիսկ ջրի հոտը ինձ հիշեցնում էր այն օրը։
Երբ դպրոցում լողի դասերի մասին էին խոսում, ես միշտ ասում էի, որ չեմ ուզում մասնակցել։
Մայրս երբեք չէր ստիպում։
Երբ դարձա տասներկու տարեկան, մի օր ինքս հարցրի.
— Մամ, կարո՞ղ եմ լողալ սովորել։
Նա զարմացավ։
— Իհարկե, եթե ուզում ես։
— Բայց ուզում եմ, որ առաջին անգամ դու էլ գաս։
Նա ժպտաց։
— Կգամ։
Գտանք լողի դպրոց, որտեղ պարապմունքներն անցկացվում էին փոքր խմբերով։
Առաջին օրը մարզչուհին՝ Աննան, մոտեցավ ինձ։
— Մարիամ, լողալ գիտե՞ս։
— Չէ։
— Ջրից վախենո՞ւմ ես։
Մի փոքր լռեցի։
— Այո։
Նա գլխով արեց։
— Լավ է, որ ասում ես։ Այսօր կարող ենք պարզապես ծանոթանալ լողավազանին։
Այդ օրը ես նույնիսկ ջուրը չմտա։
Պարզապես նստեցի եզրին ու նայեցի, թե ինչպես են մյուս երեխաները լողում։
Ոչ ոք ինձ վրա չբարկացավ։
Ոչ ոք չասաց, որ վախկոտ եմ։
Հաջորդ դասին ոտքերս իջեցրի ջրի մեջ։
Հետո սկսեցի սովորել ճիշտ շնչել։
Մի քանի շաբաթ անց արդեն կարողանում էի ուսուցչուհու օգնությամբ տեղաշարժվել ջրում։
Ամիսներ անց՝ ինքնուրույն լողալ։
Հիշում եմ առաջին անգամը, երբ առանց օգնության հասա լողավազանի մյուս եզրին։
Մայրս նստած էր հանդիսատեսների համար նախատեսված նստարանին։
Երբ շրջվեցի, տեսա, որ լաց է լինում։
Մոտեցա։
— Մամ, ինչո՞ւ ես լաց լինում։
Նա ժպտաց։
— Որովհետև այս անգամ դու ինքդ ընտրեցիր, թե երբ ես պատրաստ։
Տարիներ անց Կարենի մասին երբեմն տեղեկություններ էի լսում։
Նա այլևս լողավազան չէր ղեկավարում։
Աշխատում էր սպորտային սարքավորումներ վաճառող ընկերությունում։
Մի անգամ, երբ արդեն քսան տարեկանից մեծ էի, պատահաբար հանդիպեցինք փողոցում։
Նա ճանաչեց ինձ։
— Մարիա՞մ։
Նայեցի նրան։
Նույն դեմքն էր, միայն մազերն էին սպիտակել։
— Բարև, Կարեն։
Նա մի պահ լռեց։
Հետո ասաց.
— Քեզ հետ շատ էի ուզում խոսել։
Ես չգիտեի՝ ինչ պատասխանել։
Նա շարունակեց.
— Ես գիտեմ, որ այն ժամանակ քեզ վախեցրել եմ։
Գլխով արեցի։
— Այո։
— Ուզում եմ ներողություն խնդրել։
Մի քանի վայրկյան լուռ մնացի։
Հետո պատասխանեցի.
— Ես այդ օրը հիշում եմ։
Նրա աչքերը խոնավացան։
— Գիտեմ։
— Բայց հիմա արդեն լողալ գիտեմ։
Նա թույլ ժպտաց։
— Ուրախ եմ։
Հետո բաժանվեցինք։
Այդ հանդիպումից հետո երկար մտածում էի։
Ես այլևս վեց տարեկան վախեցած աղջիկը չէի։
Բայց նաև չէի ուզում ձևացնել, թե կատարվածը պարզապես մանկության փոքրիկ անհաջողություն էր։
Այդ օրը ինձ իսկապես վախեցրել էին։
Եվ այդ վախը տարիներ շարունակ ազդել էր իմ կյանքի վրա։
Միաժամանակ ես գիտեի, որ հետո հնարավորություն եմ ունեցել վերականգնել վստահությունս ջրի նկատմամբ՝ իմ ընտրած ժամանակ և ձևով։
Հիմա երկու երեխա ունեմ։
Մեծս ութ տարեկան է, փոքրս՝ հինգ։
Ամռանը հաճախ գնում ենք լողավազան։
Երբեմն նրանք ուզում են անմիջապես ջուրը մտնել։
Երբեմն վախենում են։
Մի անգամ փոքր տղաս կանգնեց աստիճաններին ու ասաց.
— Մամ, այսօր չեմ ուզում։
Նայեցի նրան։
Եվ մի պահ հիշեցի ինձ։
Վեց տարեկան։
Դատարկ լողավազանի եզրին։
Փակ դռան դիմաց։
Աչքերիս առաջ կանգնած Կարենին, որը համոզում էր, որ պիտի համարձակ լինեմ։
Բռնեցի տղայիս ձեռքը։
— Լավ, այսօր կարող ենք պարզապես նստել ու նայել։
Նա զարմացավ։
— Չե՞ս բարկանա։
— Ինչո՞ւ պիտի բարկանամ։
— Որովհետև դու ուզում էիր՝ լողամ։
Ժպտացի։
— Ես ուզում եմ, որ դու սովորես լողալ, երբ պատրաստ լինես։ Բայց դրա համար պետք չէ այսօր վախեցած ջուրը մտնել։
Նա նստեց կողքիս։
Մի քիչ հետո ինքն ասաց.
— Մամ, կարո՞ղ եմ ոտքերս ջրի մեջ դնել։
— Իհարկե։
Եվ այդ պահին հասկացա, թե մայրս ինչու էր այդքան խիստ վերաբերվել Կարենի արարքին։
Նա չէր փորձում ինձ պաշտպանել կյանքի բոլոր դժվարություններից։
Պարզապես ուզում էր, որ ես սովորեմ տարբերել իրական համարձակությունը ուրիշի ճնշմանը ենթարկվելուց։
Երբեմն հիշում եմ այն օրը, երբ Կարենը ինձ փակ լողավազան տարավ՝ համոզված լինելով, թե մի գեղեցիկ տեսանյութով կարող է փրկել իր աշխատանքը։
Նա այդպես էլ չստացավ իր ուզած տեսագրությունը։
Փոխարենը կորցրեց ընտանիքի վստահությունը։
Իսկ մայրս, որն այն օրը հիվանդանոցից շտապել էր ինձ մոտ, ինձ սովորեցրեց մի բան, որը մինչև հիմա փորձում եմ փոխանցել իմ երեխաներին։
Եթե երեխան ասում է՝ «Ես վախենում եմ», մեծահասակի առաջին գործը նրան լռեցնելը չէ։
Առաջին գործը հասկանալն է՝ ինչից է նա վախենում և արդյոք իսկապես ապահով է։
Որովհետև երբեմն հենց այդ մի նախադասության հետևում է թաքնված այն վտանգը, որը մեծահասակները չեն ուզում նկատել։
