Ես որդեգրեցի չորս քույր ու եղբայրների, որոնց պատրաստվում էին բաժանել իրարից։ Մեկ տարի անց մի անծանոթ կին թակեց դուռս ու բացահայտեց նրանց ծնողների գաղտնիքը։
Անունս Մայքլ Ռոս է։ Ես 40 տարեկան եմ, ամերիկացի եմ, և երկու տարի առաջ իմ կյանքը կարծես ավարտվեց հիվանդանոցի միջանցքում։
Բժիշկը մոտեցավ ինձ ու ասաց.
— Շատ եմ ցավում…
Այդ երկու բառից անմիջապես հասկացա ամեն ինչ։
Կինս՝ Լորենը, և մեր որդին՝ Քալեբը, զոհվել էին ավտովթարից։ Նրանց մեքենային հարվածել էր հարբած վարորդը։
— Նրանք շատ արագ են մահացել,— ասաց բժիշկը։
Կարծես դա կարող էր ինչ-որ բան փոխել։
Հուղարկավորությունից հետո մեր տունն օտար դարձավ ինձ համար։
Լորենի սուրճի բաժակը դեռ դրված էր սրճեփի կողքին։
Քալեբի սպորտային կոշիկները մնացել էին դռան մոտ։
Նրա նկարները դեռ փակցված էին սառնարանին։
Ես այլևս չէի կարողանում քնել մեր ննջասենյակում։
Փոխարենը պառկում էի հյուրասենյակի բազմոցին ու ամբողջ գիշեր միացրած թողնում հեռուստացույցը։
Առավոտյան գնում էի աշխատանքի։
Երեկոյան վերադառնում։
Մի սենդվիչ կամ պատրաստի ուտելիք էի ուտում։
Հետո ժամերով անշարժ նայում էի դատարկությանը։
Մարդիկ ասում էին.
— Դու շատ ուժեղ մարդ ես։
Բայց ես ուժեղ չէի։
Պարզապես շարունակում էի շնչել։
Վթարից մոտ մեկ տարի անց, գիշերվա ժամը երկուսին, կրկին նստած էի նույն բազմոցին ու աննպատակ թերթում էի Ֆեյսբուքը։
Քաղաքական հրապարակումներ։
Կենդանիների տեսանյութեր։
Ճանապարհորդությունների լուսանկարներ։
Եվ հանկարծ աչքովս ընկավ տեղական մի հրապարակում։
«Չորս քույր ու եղբայր շտապ ընտանիքի կարիք ունեն»։
Հրապարակումը երեխաների պաշտպանության ծառայության էջից էր։
Լուսանկարում չորս երեխա նստած էին մի նստարանի վրա՝ իրար շատ մոտ։
Ներքևում գրված էր.
«Չորս քույր ու եղբայր շտապ ընտանեկան խնամքի կարիք ունեն։ Տարիքները՝ 3, 5, 7 և 9 տարեկան։
Երկու ծնողներն էլ մահացել են։
Հարազատներից ոչ ոք հնարավորություն չունի միաժամանակ մեծացնելու բոլոր չորս երեխաներին։
Եթե համապատասխան ընտանիք չգտնվի, երեխաներին, ամենայն հավանականությամբ, կտեղավորեն տարբեր ընտանիքներում։
Շտապ փնտրում ենք մեկին, ով պատրաստ է նրանց միասին պահել»։
«Կտեղավորեն տարբեր ընտանիքներում»։
Այդ բառերն ինձ հարվածեցին բռունցքի պես։
Մեծացրի լուսանկարը։
Ավագ տղան ձեռքը դրել էր կողքին նստած աղջկա ուսերին։
Փոքր տղան կարծես շարժման մեջ քարացել էր։
Ամենափոքր աղջիկն ամուր գրկել էր իր արջուկին ու սեղմվել եղբորը։
Նրանց դեմքերին հույս չկար։
Ավելի շուտ այնպիսի տեսք ունեին, կարծես փորձում էին պատրաստվել հերթական բաժանմանը։
Կարդացի մեկնաբանությունները։
«Սիրտս կոտրվեց»։
«Տարածեցի»։
«Աղոթում ենք նրանց համար»։
Բայց ոչ ոք չէր գրել.
«Մենք կարող ենք նրանց ընդունել»։
Հեռախոսը մի կողմ դրեցի։
Հետո նորից վերցրի։
Ես գիտեի, թե ինչ է նշանակում հիվանդանոցից դուրս գալ բոլորովին մենակ։
Այդ երեխաներն արդեն կորցրել էին ծնողներին։
Իսկ հիմա պատրաստվում էին նրանց զրկել նաև միմյանցից։
Այդ գիշեր չկարողացա քնել։
Ամեն անգամ աչքերս փակելիս պատկերացնում էի չորս երեխաների, որոնք ինչ-որ գրասենյակում իրար ձեռք բռնած սպասում են, թե ում են ուր տանելու։
Առավոտյան հրապարակումը դեռ հեռախոսիս էկրանին էր։
Ներքևում հեռախոսահամար կար։
Մինչ կհասցնեի մտափոխվել, հավաքեցի համարը։
— Երեխաների պաշտպանության ծառայություն, Կարենն է լսում,— պատասխանեց մի կին։
— Բարև ձեզ։ Ես Մայքլ Ռոսն եմ։ Տեսել եմ չորս քույր ու եղբայրների մասին հրապարակումը։ Նրանք դեռ… ընտանիքի կարի՞ք ունեն։
Կինը մի պահ լռեց։
— Այո՛։ Դեռ ունեն։
— Կարո՞ղ եմ գալ ու խոսել նրանց մասին։
Նրա ձայնից զգացի, որ զարմացել է։
— Իհարկե։ Կարող ենք հանդիպել այսօր կեսօրին։
Երբ մեքենայով գնում էի նրա գրասենյակ, ինքս ինձ անընդհատ կրկնում էի.
«Դու պարզապես հարցեր ես տալու։ Դեռ ոչինչ չես որոշել»։
Բայց հոգուս խորքում գիտեի, որ դա ճիշտ չէ։
Կարենն իր աշխատասենյակում մի թղթապանակ դրեց սեղանին։
— Նրանք լավ երեխաներ են,— ասաց։— Պարզապես շատ ծանր բաների միջով են անցել։ Օուենը ինը տարեկան է։ Թեսան՝ յոթ։ Քոլը՝ հինգ։ Ռուբին՝ երեք։
Մտքումս կրկնեցի նրանց անունները։
Օուեն։
Թեսա։
Քոլ։
Ռուբի։
— Նրանց ծնողները մահացել են ավտովթարից,— շարունակեց Կարենը։— Հարազատները չեն կարողացել ստանձնել բոլոր չորս երեխաների խնամքը։ Հիմա նրանք ժամանակավոր խնամատար ընտանիքում են։
— Իսկ եթե ոչ ոք չընդունի բոլոր չորսին, ի՞նչ կլինի։
Նա ծանր հառաչեց։
— Այդ դեպքում ստիպված կլինենք նրանց առանձին ընտանիքներում տեղավորել։ Շատ քչերն են կարողանում միանգամից չորս երեխայի ընդունել։
— Բայց մի՞թե դա է ձեր ուզածը։
— Ո՛չ։ Պարզապես համակարգի հնարավորություններն են սահմանափակ։ Դա իդեալական լուծում չէ։
Նայեցի թղթապանակին։
— Իսկ եթե բոլոր չորսի՞ն ընդունեմ։
Կարենը զարմացած նայեց ինձ։
— Բոլոր չորսի՞ն։
— Այո՛։ Գիտեմ, որ կան ստուգումներ ու ընթացակարգեր։ Չեմ ասում, թե վաղը նրանց տուն կտանեմ։ Բայց եթե նրանց բաժանելու միակ պատճառն այն է, որ ոչ ոք չի ուզում չորս երեխայի միասին ընդունել, ես ուզում եմ փորձել։
Նա երկար նայեց աչքերիս։
— Ինչո՞ւ։
Պատասխանս շատ պարզ էր։
— Նրանք արդեն կորցրել են իրենց ծնողներին։ Պետք չէ, որ կորցնեն նաև իրար։
Այդ օրվանից սկսվեցին ամիսներ տևող ստուգումները։
Փաստաթղթեր։
Հարցազրույցներ։
Տնային այցելություններ։
Մասնագետների գնահատումներ։
Պետք է նաև հոգեբանի հետ հանդիպեի։
Նա հարցրեց.
— Ինչպե՞ս եք հաղթահարում ձեր կորուստը։
— Վատ,— անկեղծ պատասխանեցի։— Բայց ես դեռ այստեղ եմ։
Երբ առաջին անգամ հանդիպեցի երեխաներին, մեզ տարան մի սենյակ, որտեղ սովորական աթոռներ էին ու սառը լուսարձակներ։
Չորսն էլ նստած էին նույն բազմոցին։
Այնքան մոտ, որ նրանց ուսերն ու ծնկները հպվում էին իրար։
— Դո՞ւ ես այն մարդը, որը մեզ տանելու է,— հարցրեց Օուենը։
Նստեցի նրանց դիմաց։
— Բարև ձեզ։ Ես Մայքլն եմ։
Ռուբին դեմքը թաքցրեց Օուենի շապիկի մեջ։
Քոլը նայում էր կոշիկներիս։
Թեսան ձեռքերը խաչել էր կրծքին ու գլուխը բարձր պահել։
Նրա հայացքում բացահայտ անվստահություն կար։
Իսկ Օուենը նայում էր ինձ այնպես, կարծես փոքրիկ մեծահասակ լիներ, որը պատասխանատու է բոլորի համար։
— Դո՞ւ ես մեզ տանելու,— կրկնեց նա։
— Եթե դուք էլ ուզեք,— պատասխանեցի։
— Բոլորի՞ս,— հարցրեց Թեսան։
— Այո՛։ Բոլորիդ։ Ես չեմ պատրաստվում ձեզնից միայն մեկին ընտրել։
Նրա շուրթերը թեթևակի դողացին։
— Իսկ եթե հետո մտափոխվե՞ս։
— Չեմ մտափոխվի։ Դուք արդեն բավական շատ կորուստներ եք ունեցել։
Ռուբին զգուշորեն դուրս նայեց եղբոր թիկունքից։
— Քո տանը ուտելիք կա՞։
Ժպտացի։
— Այո՛, փոքրիկս։ Միշտ ուտելիք կլինի։
Իմ հետևում Կարենը կամաց ծիծաղեց։
Այդ օրվանից իմ տունն այլևս նախկինի պես դատարկ չէր թվում։
Դեռ ամիսներ պահանջվեցին, մինչև բոլոր անհրաժեշտ ստուգումներն ու որդեգրման ընթացակարգերն ավարտվեցին։
Վերջապես եկավ դատական նիստի օրը։
Դատավորը նայեց ինձ ու հարցրեց.
— Պարոն Ռոս, հասկանո՞ւմ եք, որ ստանձնում եք չորս անչափահաս երեխաների ամբողջ իրավական և ֆինանսական պատասխանատվությունը։
— Այո՛, հարգելի՛ դատավոր,— պատասխանեցի։
Վախենում էի։
Բայց խոսքերս անկեղծ էին։
Երբ երեխաները վերջապես տեղափոխվեցին իմ տուն, մուտքի մոտ հայտնվեցին չորս զույգ կոշիկներ։
Միջանցքում՝ չորս պայուսակ։
Իսկ երբեմնի լուռ սենյակներում՝ չորս երեխայի ձայներ։
Առաջին շաբաթները շատ դժվար էին։
Ռուբին գրեթե ամեն գիշեր արթնանում էր ու մայրիկին կանչում։
Ես նստում էի նրա մահճակալի կողքին՝ հատակին, ու սպասում, մինչև նորից քներ։
Քոլն անընդհատ փորձում էր հասկանալ, թե որքան հեռու կարող է գնալ ու ինչ կանոններ կարող է խախտել։
Մի օր զայրացած բղավեց.
— Դու իմ իսկական հայրիկը չես։
— Գիտեմ,— հանգիստ պատասխանեցի։— Բայց ես միևնույն է այստեղ եմ ու քեզ չեմ թողնելու։
Թեսան կանգնած էր դռան մոտ ու հետևում էր մեզ։
Նա միշտ պատրաստ էր միջամտելու, եթե մտածեր, որ իր քույրերից կամ եղբայրներից մեկին վտանգ է սպառնում։
Օուենը փորձում էր բոլորի մասին հոգ տանել։
Բայց այդ պատասխանատվությունը չափազանց ծանր էր ինը տարեկան երեխայի համար։
Ես հաճախ այրում էի ուտելիքը։
Ոտքս դնում էի հատակին թափված խաղալիքների վրա։
Երբեմն նույնիսկ մի քանի րոպեով փակվում էի լվացքատանը, որպեսզի կարողանայի հանգիստ շունչ քաշել։
Բայց ամեն ինչ դժվար չէր։
Երբեմն ֆիլմ դիտելիս Ռուբին քնում էր կրծքիս։
Մի օր Քոլը գունավոր մատիտներով նկար բերեց։
Նկարում մի քանի մարդ իրար ձեռք էին բռնել։
— Սա մենք ենք,— ասաց նա։— Դու էլ այստեղ ես։
Թեսան մի օր դպրոցական թուղթ մեկնեց ինձ։
— Կարո՞ղ ես այստեղ ստորագրել։
Նկատեցի, որ իր անվան կողքին գրել է իմ ազգանունը։
Իսկ մի երեկո Օուենը կանգնեց ննջասենյակիս դռան մոտ։
— Բարի գիշեր, պա՛պ։
Նա մի պահ անշարժ մնաց՝ սպասելով պատասխանիս։
Ես ձևացրի, թե դա ամենասովորական բանն է աշխարհում։
— Բարի գիշեր, ընկե՛րս։
Բայց ներսումս ամեն ինչ տակնուվրա էր եղել։
Այդ մեկ բառը՝ «պապ», ինձ համար ավելին արժեր, քան կարող էի բացատրել։
Հիմա արդեն մոտ մեկ տարի է անցել որդեգրման ավարտից։
Մեր կյանքը վերջապես որոշակի սովորական ընթացք է ստացել։
Իհարկե, եթե կարելի է սովորական անվանել չորս երեխայով տան առօրյան։
Դպրոց։
Տնային աշխատանքներ։
Բժշկի այցելություններ։
Ֆուտբոլ։
Վեճեր՝ հեռախոսի ու հեռուստացույցի առաջ անցկացվող ժամանակի պատճառով։
Մի առավոտ երեխաներին դպրոց տանելուց հետո տուն վերադարձա։
Քիչ անց դռան զանգը հնչեց։
Բացեցի։
Դիմացս կանգնած էր կոկիկ կոստյումով մի կին։
Ձեռքին կաշվե թղթապանակ կար։
— Բարի լույս։ Դուք Մայքլ Ռո՞սն եք։
— Այո՛։
— Եվ դուք Օուենի, Թեսայի, Քոլի ու Ռուբիի որդեգրող հա՞յրն եք։
Անմիջապես անհանգստացա։
— Այո՛։ Երեխաների հետ ինչ-որ բա՞ն է պատահել։
— Ո՛չ, նրանք լավ են,— արագ պատասխանեց կինը։— Նախ թույլ տվեք ներկայանալ։ Ես Սյուզանն եմ։ Նրանց կենսաբանական ծնողների փաստաբանն էի։
Նրան ներս հրավիրեցի։
Նստեցինք սեղանի մոտ։
Նա բացեց թղթապանակն ու մի քանի փաստաթուղթ հանեց։
— Մահից առաջ երեխաների ծնողները դիմել էին ինձ՝ կտակ կազմելու համար։ Նրանք առողջ էին, պարզապես ուզում էին նախապես մտածել ապագայի մասին։ Կտակով երեխաներին որոշակի գումարներ են թողել։ Բացի այդ, ունեցվածքի մի մասը փոխանցել են հատուկ հավատարմագրային կառավարման հիմնադրամի։
— Ունեցվա՞ծք,— զարմացա։
— Փոքրիկ տուն,— պատասխանեց նա։— Եվ որոշ խնայողություններ։ Շատ մեծ կարողություն չէ, բայց երեխաների համար կարևոր է։ Այդ ամենը նրանց է պատկանում։
Սիրտս արագ բաբախեց։
— Երեխաների՞ն։
— Այո՛։ Դուք, որպես նրանց օրինական հայր, կարող եք վերահսկել այդ միջոցների օգտագործումը՝ պահպանելով սահմանված պայմանները։ Դրանք նախատեսված են երեխաների կարիքների ու ապագայի համար։ Բայց այդ ունեցվածքը ձեր անձնական սեփականությունը չէ։ Երբ երեխաները չափահաս դառնան, մնացածը նրանց կպատկանի։
Զգացի, թե ինչպես թեթևություն իջավ վրաս։
— Լավ է։ Շատ լավ է։
Սյուզանը շրջեց հաջորդ էջը։
— Բայց կա ևս մեկ կարևոր բան։
Նա մի պահ լռեց։
— Երեխաների ծնողները շատ հստակ գրել են, որ չեն ցանկանում, որ իրենց երեխաներին երբևէ բաժանեն իրարից։ Եթե իրենք չկարողանային մեծացնել նրանց, ուզում էին, որ չորսն էլ մնան միասին՝ նույն տանը, նույն խնամակալի մոտ։
Սյուզանը նայեց ինձ։
— Դուք արել եք հենց այն, ինչ նրանք ցանկացել էին՝ նույնիսկ չիմանալով այդ մասին։
Աչքերս լցվեցին արցունքներով։
Հիշեցի այն գիշերը, երբ Ֆեյսբուքում կարդացի երեխաների մասին հրապարակումը։
Հիշեցի, թե ինչպես էին պատրաստվում նրանց բաժանել տարբեր ընտանիքների։
Իսկ նրանց ծնողներն իրենց կտակում հստակ խնդրել էին.
«Մի՛ բաժանեք մեր երեխաներին»։
Նրանք նույնիսկ իրենց մահից հետո էին փորձել պաշտպանել երեխաներին։
— Իսկ տունը որտե՞ղ է,— հարցրի։
Սյուզանն ինձ հասցեն տվեց։
Քաղաքի մյուս ծայրում էր։
Այդ շաբաթավերջին չորս երեխաներին նստեցրի մեքենան։
— Մենք մի կարևոր տեղ ենք գնում,— ասացի։
— Կենդանաբանական այգի՞,— հարցրեց Ռուբին։
— Այնտեղ պաղպաղակ կլինի՞,— անմիջապես ավելացրեց Քոլը։
Ծիծաղեցի։
— Հնարավոր է։ Բայց միայն եթե բոլորդ ձեզ լավ պահեք։
Մի փոքր անց կանգ առանք բաց բեժ գույնի, մեկհարկանի տան դիմաց։
Բակում մեծ ծառ կար։
Անջատեցի մեքենայի շարժիչը։
Մի քանի վայրկյան բոլորը լուռ էին։
Հետո Թեսան շշնջաց.
— Ես ճանաչում եմ այս տունը։
— Սա մեր տունն էր,— ասաց Օուենը։
Շրջվեցի դեպի նրանց։
— Հիշո՞ւմ եք։
Ռուբին հանկարծ բացականչեց.
— Ճոճանակը դեռ այստե՜ղ է։
Բոլորը սկսեցին նայել բակի կողմը։
Սյուզանն ինձ տան բանալին էր փոխանցել։
Բացեցի դուռը։
Ներսում գրեթե ամեն ինչ դատարկ էր։
Բայց երեխաները շարժվում էին այնպես, կարծես հիշում էին յուրաքանչյուր անկյունը։
Ռուբին վազեց դեպի հետևի դուռը։
— Ճոճանակը դեռ կա՜,— նորից բացականչեց։
Քոլը մոտեցավ պատերից մեկին ու մատով ցույց տվեց մի քանի բարակ գծեր։
— Մայրիկն այստեղ նշում էր, թե որքան ենք մեծացել։ Նայե՛ք։
Ներկի տակ դեռ երևում էին մատիտով արված նշումները։
Թեսան մտավ փոքրիկ սենյակ։
Կանգնեց ու երկար նայեց շուրջը։
— Իմ մահճակալն այստեղ էր։ Ես վարդագույն վարագույր ունեի։
Օուենը գնաց խոհանոց։
Ձեռքը դրեց սեղանածածկի վրա ու կամաց ասաց.
— Հայրիկն այստեղ ամեն շաբաթ օր բլիթներ էր պատրաստում։
Ոչինչ չասացի։
Պարզապես հետևում էի նրանց։
Մի քանի րոպե անց Օուենը վերադարձավ ինձ մոտ։
— Ինչո՞ւ ենք այստեղ,— հարցրեց։
Կռացա, որ աչքերիս մակարդակը հավասարվի նրա աչքերին։
— Որովհետև ձեր ծնողները շատ էին սիրում ձեզ։ Նրանք այս տունն ու որոշ գումարներ թողել են ձեզ՝ ձեր ապագայի համար։ Այդ ամենը ձեզ է պատկանում։
Օուենը մի պահ մտածեց։
— Նրանք չէի՞ն ուզում, որ մեզ բաժանեն։
— Նույնիսկ այն բանից հետո, երբ այլևս մեզ հետ չէի՞ն լինելու,— ավելացրեց Թեսան։
— Այո՛,— պատասխանեցի։— Նրանք մտածել էին ձեր ապագայի մասին։ Եվ գրել էին, որ ուզում են՝ դուք միասին մնաք։ Միշտ միասին։
— Երբե՞ք չբաժանվենք,— կրկնեց Օուենը։
— Հենց այդպես։ Նրանք դա շատ հստակ էին գրել։
Նա մի պահ լռեց։
Հետո անհանգիստ հարցրեց.
— Իսկ հիմա մենք պե՞տք է տեղափոխվենք այստեղ։ Ես մեր տունն եմ սիրում։ Քեզ հետ։
Գլուխս տարուբերեցի։
— Ո՛չ, տղա՛ս։ Հիմա ոչինչ փոխելու կարիք չկա։ Այս տունը ոչ մի տեղ չի անհետանալու։ Երբ մեծանաք, միասին կորոշենք՝ ինչ անել դրա հետ։
Ռուբին մոտեցավ, բարձրացավ ծնկներիս ու փոքրիկ ձեռքերով փաթաթվեց պարանոցիս։
Քոլը նորից հիշեց իր ամենակարևոր հարցը։
— Իսկ պաղպաղակ, այնուամենայնիվ, ուտելո՞ւ ենք։
Ծիծաղեցի։
— Այո՛, փոքրիկս։ Իհարկե, պաղպաղակ ենք ուտելու։
Այդ գիշեր, երբ երեխաներն արդեն քնած էին մեր փոքրիկ վարձակալած տանը, ես նստած էի բազմոցին ու մտածում էի, թե որքան տարօրինակ է կյանքը։
Ես կորցրել էի կնոջս ու որդուս։
Ամեն օր կարոտում էի նրանց։
Այդ ցավը չէր անհետացել։
Բայց հիմա լոգարանում չորս ատամի խոզանակ կար։
Մուտքի մոտ՝ չորս դպրոցական պայուսակ։
Եվ չորս երեխա, որոնք ուրախությունից գոռում էին «Պա՜պ», երբ տուն էի մտնում պիցցայով։
Ես երեխաների պաշտպանության ծառայություն չէի զանգահարել տան կամ ժառանգության համար։
Նույնիսկ չգիտեի, որ նման բան գոյություն ունի։
Զանգահարել էի, որովհետև չորս քույր ու եղբայր պատրաստվում էին կորցնել նաև միմյանց։
Իսկ հիմա իմացել էի, որ նրանց ծնողների վերջին ցանկությունն էլ հենց դա էր եղել՝ երեխաներին միասին պահել։
Կարծես նրանց թողած վերջին ուղերձը լիներ.
«Շնորհակալ ենք, որ չբաժանեցիր մեր երեխաներին»։
Ես նրանց առաջին հայրը չեմ։
Բայց ես այն մարդն եմ, որը մի ուշ գիշեր տեսավ չորս երեխաների մասին հրապարակումն ու ասաց.
«Բոլոր չորսին»։
Եվ հիմա, երբ ընտանեկան կինոյի երեկոներին նրանք բարձրանում են բազմոցիս վրա, գողանում իմ ադիբուդին ու անդադար խոսում ֆիլմի ընթացքում, ես մի բան եմ մտածում։
Հենց սա էին ցանկանում նրանց ծնողները։
Որ մենք միասին լինենք։
Բոլորս։
Մի ընտանիք։
