Ամուսնուս մայրը մեր նորածին աղջկան առաջին անգամ գրկելուց հետո լուռ դուրս եկավ տնից ու հաջորդ օրը վերադարձավ՝ ձեռքին մանկական հագուստներով լի մեծ պայուսակ։ Ես մտածեցի՝ ուզում է ցույց տալ, թե մենք երեխային ճիշտ չենք խնամում։ Բայց երբ պայուսակի միջից հանեց մի փոքրիկ կարմիր վերնաշապիկ ու խնդրեց ամուսնուս այն ճանաչել, նրա դեմքը փոխվեց։ «Մա՛մ, դու խոստացել էիր էդ հագուստն այլևս երբեք չհանել»,— ասաց նա։ Իսկ սկեսուրս պատասխանեց. «Այն ժամանակ ես սխալ մարդու էի խոստում տվել»։
Երկրորդ աղջիկս ծնվել էր ընդամենը տասներկու օր առաջ։
Ամբողջ տունը նորածնի հոտով էր լցված։ Ես գրեթե չէի քնում, ամուսինս՝ Կարենը, հերթով երեխային էր գրկում, ինձ էր օգնում։
Սկեսուրս՝ յոթանասունամյա Նազիկը, առաջին անգամ եկավ մեզ տեսնելու։
Երբ փոքրիկին գրկեց, երկար լուռ նայեց նրա դեմքին։
Հետո աչքերը լցվեցին։
— Մա՛մ, լա՞վ ես,— հարցրեց Կարենը։
— Լավ եմ, տղա՛ս։
Բայց տասը րոպե անց հագավ վերարկուն ու գնաց։
Հաջորդ առավոտ նորից եկավ։
Այս անգամ մեծ պայուսակով։
Ներսում նոր մանկական շորեր կային, մի քանի գուլպա, երկու փոքրիկ ծածկոց։
Ես՝ երեսունհինգամյա Մարիամս, անհարմար զգացի։
— Մամա՛, մենք ամեն ինչ ունենք։
Նա չպատասխանեց։
Հանեց պայուսակի խորքից փոքրիկ կարմիր վերնաշապիկ։
Հին էր, բայց խնամքով պահված։
Կրծքին փոքրիկ սպիտակ աստղ կար ասեղնագործված։
— Կարե՛ն, ճանաչո՞ւմ ես։
Ամուսինս տեսնելուն պես կանգ առավ։
— Մա՛մ, դու խոստացել էիր էդ հագուստն այլևս երբեք չհանել։
Ես նայեցի վերնաշապիկին։
Ձեռքերս սառեցին։
Չորս տարի առաջ այդ նույն սպիտակ աստղը ես էի կարել՝ մեր առաջին աղջկա համար։
Մինչև ծննդաբերությունը։
Մինչև այն հիվանդանոցային օրերը, որոնց մասին տանը գրեթե չէինք խոսում։
— Նազի՛կ մամա, էս որտեղի՞ց է ձեզ մոտ,— հազիվ հարցրի։
Սկեսուրս շրջվեց դեպի որդուն։
— Այն ժամանակ ես սխալ մարդու էի խոստում տվել։
Հետո վերնաշապիկը դրեց իմ ձեռքերին։
— Մարիա՛մ, էս քոնն է։ Քո աղջկա համար էիր պատրաստել։ Ու ես պիտի դեռ չորս տարի առաջ վերադարձնեի քեզ։
Նայեցի Կարենին։
— Դու ինձ ասել էիր, որ վերնաշապիկը հիվանդանոցում կորել է։
Նա գլխով արեց։
— Ես էի խնդրել մամային պահել։
— Իսկ դու չորս տարի տեսել ես, թե ես ոնց եմ փնտրում…
Ամուսինս չկարողացավ ավարտել սկսած նախադասությունը։
Այդ պահին հասկացա, որ նա ինձնից թաքցրել էր ոչ թե պարզապես մի հագուստ, այլ մեր առաջին աղջկա մասին վերջին հիշողություններից մեկը։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Ես վերնաշապիկը դրեցի սեղանին։
Չէի համարձակվում նորից վերցնել։
Նրա կրծքին ասեղնագործված սպիտակ աստղը փոքր-ինչ ծուռ էր։
Հիշում էի՝ հենց այդպես էլ ստացվել էր։
Չորս տարի առաջ առաջին անգամ երեխայի հագուստ էի փորձում զարդարել։ Ասեղը մի քանի անգամ մատս էր ծակել, բայց վերջում այնքան էի ուրախացել, որ Կարենին կանչել էի նայելու։
Այդ ժամանակ մենք սպասում էինք մեր առաջնեկին՝ Անահիտին։
Բայց Անահիտը ծնվեց շատ վաղ։
Բժիշկներն արեցին հնարավոր ամեն ինչ, սակայն տասնմեկ օր անց նրան կորցրինք։
Այդ օրերից հետո ես երկար ժամանակ չէի կարողանում անգամ բացել հիվանդանոց տարած պայուսակը։
Երբ վերջապես բացեցի, կարմիր վերնաշապիկը չկար։
— Կարե՛ն, էդ օրը քեզ հարցրի՝ ուր է,— ասացի։
Նա գլխով արեց։
— Հիշում եմ։
— Դու պատասխանեցիր՝ երևի հիվանդանոցում է մնացել։
— Հա՛։
— Ես հետո նույնիսկ զանգեցի, հարցրի։ Չէին գտել։
Կարենն աչքերը փակեց։
— Գիտեմ։
— Բայց դու արդեն գիտեի՞ր, որ մորդ մոտ է։
— Գիտեի։
Այդ խոսքից հետո ես լռեցի։
Որովհետև այդ պահին բարկությունս այնքան մեծ էր, որ վախենում էի՝ ինչ կասեմ։
Նազիկը կամաց խոսեց։
— Մարիա՛մ, էն օրը, երբ հիվանդանոցից տուն էիք գալիս, Կարենը ինձ խնդրեց վերցնել երեխայի պայուսակից էդ վերնաշապիկը։
Ես շրջվեցի դեպի նա։
— Ինչո՞ւ համաձայնեցիք։
— Ինձ ասաց՝ դու շատ ես տառապում։ Եթե էդ հագուստը տեսնես, ավելի վատ կլինի։
Կարենը գլուխը կախեց։
— Ես մտածում էի՝ եթե իրերը աչքից հեռու լինեն, դու կամաց-կամաց կկարողանաս ապրել։
Նայեցի ամուսնուս։
— Իսկ ես քեզ երբևէ խնդրե՞լ էի, որ Անահիտի իրերը թաքցնես։
Նա չպատասխանեց։
— Ես խնդրել էի, որ ինձ մենակ չթողնես։ Դու էլ որոշեցիր՝ ինչ պետք է հիշեմ, ինչ՝ չէ։
Մեր առաջին աղջկա մահից հետո Կարենը գրեթե երբեք նրա անունը չէր արտասանում։
Հարազատների մոտ ասում էր.
— Դժվար շրջան էր։ Չենք ուզում հիշել։
Սկզբում մտածում էի՝ ինքն էլ է այդպես փորձում դիմանալ։
Հետո հարմարվեցի լռությանը։
Բայց ամեն անգամ, երբ ինչ-որ մեկը հարցնում էր՝ երեխա ունե՞ք, սիրտս սեղմվում էր։
Կարենն ասում էր՝ դեռ չունենք։
Իսկ ես չէի կարողանում պատասխանել։
Որովհետև ես մայր էի դարձել։
Թեկուզ ընդամենը տասնմեկ օրով էի կարողացել գրկել իմ առաջին աղջկան։
Նազիկը վերցրեց վերնաշապիկը։
— Կարե՛ն, ես քո մայրն եմ։ Ու երբ խնդրեցիր, մտածեցի՝ պիտի քեզ լսեմ։
Հետո նայեց ինձ։
— Բայց ես պիտի քեզ հարցնեի։ Դու էիր էդ վերնաշապիկը պատրաստել։
Նա մի պահ լռեց։
— Երեկ, երբ ձեր փոքրիկին գրկեցի, հասկացա՝ եթե նորից լռեմ, նույն սխալը երկրորդ անգամ կանեմ։
— Ինչպե՞ս,— հարցրի։
— Որովհետև բոլորս էնքան ենք ուրախացել նոր փոքրիկի ծնունդով, որ նորից սկսում ենք խոսել այնպես, կարծես առաջին աղջիկը երբեք չի եղել։
Այդ բառերից աչքերս լցվեցին։
Կարենը մոտեցավ։
— Մարիա՛մ, ես չէի ուզում Անահիտին մոռանալ։
— Բայց ուզում էիր, որ ես չհիշեմ։
Նա նստեց։
— Ես չգիտեի՝ ոնց քեզ օգնեմ։ Ամեն անգամ, երբ լաց էիր լինում, մտածում էի՝ ինչ-որ բան պիտի անեմ, որ դադարես։
— Իսկ ինձ պետք չէր, որ ստիպեիր դադարել։
Նա գլուխը կախեց։
— Հիմա հասկանում եմ։
Բայց ինձ այդ պահին բավական չէր, որ հասկացել էր։
Ես ուզում էի, որ նա վերջապես լսի այն, ինչ տարիներով չէի կարողացել ասել։
— Կարե՛ն, գիտե՞ս ինչու էի էդ վերնաշապիկը փնտրում։
Նա նայեց ինձ։
— Որովհետև Անահիտը դա երբեք չհասցրեց հագնել։ Բայց ես ինը ամիս պատկերացնում էի՝ ոնց եմ իրեն հագցնելու։
Ձայնս դողաց։
— Էդ իմ պատրաստած միակ շորն էր։ Մնացած ամեն ինչը պատրաստի էինք գնել։
Նազիկը լուռ արտասվում էր։
Ես շարունակեցի.
— Երբ կորավ, մտածում էի՝ նույնիսկ էդ փոքրիկ բանն էլ չեմ կարողացել պահել։
Կարենը դեմքը ծածկեց։
Առաջին անգամ տեսա, որ նա լաց է լինում մեր աղջկա մասին խոսելիս։
Երբ փոքրիկ Նարեն արթնացավ, ես գնացի նրա մոտ։
Գրկեցի։
Կարենը հետևից եկավ, բայց չմոտեցավ։
Երկար ժամանակ պարզապես կանգնած էր։
Հետո ասաց.
— Ես վախենում էի, որ եթե Անահիտի մասին խոսենք, մեր նոր աղջկա ծնունդն էլ ցավով կանցնի։
Ես նայեցի նրան։
— Իսկ հիմա՞։
— Հիմա տեսնում եմ, որ դու կարող ես և՛ ուրախ լինել, և՛ հիշել։
Նարեն շարժվեց գրկումս։
Ես նրան համբուրեցի։
— Մեր երկրորդ աղջիկն է, Կարե՛ն։ Ու ես ուզում եմ, որ մի օր ինքն էլ իմանա, որ մեծ քույր է ունեցել։
Այդ երեկո ոչ մի որոշում չկայացրինք շտապելով։
Կարմիր վերնաշապիկը չհագցրի Նարեին։
Այն պատրաստված էր Անահիտի համար։
Ու հենց այդպես էլ ուզում էի պահել։
Նազիկը առաջարկեց փոքրիկ տուփ գտնել։
Բայց ասացի.
— Ես ինքս կընտրեմ՝ որտեղ պահեմ։
Նա գլխով արեց։
— Լավ, աղջի՛կս։
Առաջին անգամ սկեսուրս չէր փորձում իմ փոխարեն ճիշտ տարբերակը որոշել։
Հաջորդ օրերին Կարենը սկսեց ավելի հաճախ խոսել Անահիտի մասին։
Սկզբում դժվարությամբ։
Մի երեկո հիշեց, թե ինչպես էր հիվանդանոցում առաջին անգամ տեսել նրա փոքրիկ մատները։
Մյուս անգամ պատմեց՝ որքան էր վախեցել առաջին օրը երեխային գրկելուց։
Ես լսում էի։
Եվ առաջին անգամ զգում էի, որ այդ հիշողությունները միայն իմը չեն։
Մի օր Կարենն ասաց.
— Ես չորս տարի մտածում էի, որ եթե չխոսեմ, քեզ չեմ ցավեցնի։
Ես պատասխանեցի.
— Ցավը չվերացավ, Կարե՛ն։ Պարզապես ես մենակ մնացի դրա հետ։
Նա գլխով արեց։
Չփորձեց արդարանալ։
Մի քանի շաբաթ անց Նազիկը մեզ հրավիրեց իր տուն։
Նա սեղանին դրել էր երկու փոքրիկ ծրար։
Մեկում՝ Նարեի համար գործած նոր գուլպաներն էին։
Մյուսում՝ փոքրիկ կտոր, որի վրա ասեղնագործել էր Անահիտի անունը։
— Չգիտեի՝ ուզո՞ւմ եք պահել,— ասաց։— Դրա համար ոչինչ չեմ ամրացրել։ Եթե չուզեք, ինձ կասեք։
Ես վերցրի երկրորդ ծրարը։
Երկար նայեցի։
Հետո ասացի.
— Շնորհակալ եմ։
Կարենը մոտեցավ ու առաջին անգամ մոր ներկայությամբ արտասանեց.
— Անահիտի անունը շատ գեղեցիկ է ստացվել։
Նազիկն արտասվեց։
Նարեի առաջին ամսականը նշելու օրը հարազատներից մի քանիսը եկան մեզ տեսնելու։
Բոլորը շնորհավորում էին։
Մեկը հարցրեց Կարենին.
— Դե ի՞նչ է, առաջին անգամ հայր դարձար, հա՞։
Կարենը մի պահ լռեց։
Ես նայեցի նրան։
Նա երեխային գրկած կանգնած էր պատուհանի մոտ։
Հետո պատասխանեց.
— Երկրորդ անգամ։ Մենք մինչև Նարեն մի աղջիկ էլ ենք ունեցել։ Անահիտը։
Սենյակում մի պահ լռություն տիրեց։
Հետո խոսակցությունը կամաց շարունակվեց։
Ոչ ոք մեծ ճառ չասաց։
Բայց ես մոտեցա ամուսնուս ու բռնեցի նրա ձեռքը։
Որովհետև գիտեի՝ այդ երկու նախադասությունն ասելու համար նա չորս տարի էր լռել։
Կարմիր վերնաշապիկը հիմա պահում եմ փոքրիկ տուփում։
Երբեմն բացում եմ։
Երբեմն՝ ոչ։
Նարեն իր շորերն ունի, իր առաջին ժպիտները, իր ձայնը։
Նա չի եկել ուրիշ երեխայի տեղը զբաղեցնելու։
Մի երեկո, երբ նրան քնեցնում էի, Կարենը մոտեցավ ու հարցրեց.
— Կուզե՞ս տուփը մյուս սենյակ տանեմ, որ աչքիդ չընկնի։
Նայեցի նրան։
— Չէ՛։ Թող էստեղ մնա։
Նա գլխով արեց։
Ու այլևս ոչինչ չփոխեց։
Այդ փոքրիկ կարմիր վերնաշապիկը չորս տարի թաքցված էր մեր տնից։
Բայց հիմա այն վերջապես իր տեղն ուներ։
Ոչ թե մեր նոր աղջկա պահարանում, այլ մեր ընտանիքի պատմության մեջ։
