76-ամյա հայրս արդեն ութ ամիս ամեն կիրակի վաղ առավոտյան նստում էր գնացքն ու գնում վերջին կայարան։ Վերադառնում էր երեկոյան՝ կեղտոտ ձեռքերով, հոգնած ու տարօրինակորեն երջանիկ։ Երբ հարցնում էի՝ ուր է գնում, ասում էր. «Այնտեղ ինձ սպասում են»։ Վախենում էի, որ հիշողությունը վատանում է, ու որոշեցի գաղտնի հետևել նրան։ Բայց երբ հայրս հասավ կայարան, տեսա վեց տղամարդու, որոնք նրան նկատելուն պես վեր կացան։ Նրանցից մեկը մոտեցավ ինձ ու ասաց. «Դուք նրա աղջի՞կն եք։ Ուրեմն եկեք տեսեք, թե ձեր հայրը վերջին ութ ամսում ինչ է արել մեզ համար»…
Հայրս՝ Հայկը, ամբողջ կյանքում մեխանիկ էր աշխատել։
Մայրս մահացել էր երեք տարի առաջ, և դրանից հետո նա դարձել էր լուռ ու ինքնամփոփ։
Առաջ շատ էր սիրում մարդկանց հետ շփվել։
Բայց վերջին տարիներին գրեթե տնից դուրս չէր գալիս։
Հետո սկսվեցին կիրակնօրյա ճամփորդությունները։
Առավոտյան հագնում էր իր հին բաճկոնը, փոքրիկ պայուսակ վերցնում ու գնում կայարան։
Մի անգամ հարցրի.
— Պա՛պ, գոնե ասա՝ ուր ես գնում։
Նա ժպտաց։
— Մի գործ ունեմ։
— Դու արդեն յոթանասունվեց տարեկան ես։ Ի՞նչ գործ։
Այդ պահին նրա ժպիտը անհետացավ։
— Էլ ի՞նչ, պիտի նստեմ տանը ու սպասեմ, մինչև մեկը հիշի իմ մասին։
Այդ պատասխանից հետո ամաչեցի։
Բայց անհանգստությունս չանցավ։
Մի կիրակի որոշեցի հետևել նրան։
Գնացքից իջավ վերջին կայարանում։
Վեց տղամարդ կանգնած էին հարթակի մոտ։
Նրանք մոտեցան, գրկեցին հորս ու օգնեցին տանել նրա ծանր պայուսակը։
Ես նրանցից մեկին հարցրի՝ ով են։
Տղամարդը ժպտաց։
— Մենք նրա աշակերտներն ենք։
Ես զարմացա։
— Աշակերտնե՞րը։ Հայրս թոշակառու է։
Նա պատասխանեց.
— Մեզ համար նա մեր կյանքի ամենակարևոր ուսուցիչն է։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Տղամարդը՝ Սամվելը, ինձ տարավ կայարանից ոչ հեռու գտնվող փոքրիկ ավտոտնակ։
Երբ դուռը բացեց, ներսից մետաղի ու յուղի հոտ եկավ։
Սեղաններին հին գործիքներ էին, էլեկտրական շարժիչներ, հեծանիվների մասեր։
Հայրս նստած էր աշխատանքային սեղանի մոտ ու ինչ-որ բան էր բացատրում մյուսներին։
— Լսի՛ր ձայնը,— ասում էր նա։— Եթե առանց ստուգելու նոր մաս դնես, կարող ես նույն խնդիրը թողնել։
Տղամարդիկ ուշադիր հետևում էին։
Ես երբեք հորս այսպես չէի տեսել։
Վերջին տարիներին նա տանը նույնիսկ հեռուստացույց չէր միացնում։
Հիմա աչքերը փայլում էին։
Սամվելը պատմեց, որ ութ ամիս առաջ իրենք ծանոթացել էին կայարանում։
Վեցից երեքը կորցրել էին աշխատանքը, մյուսները փորձում էին նոր մասնագիտություն սովորել։
Հայրս լսել էր նրանց խոսակցությունը։
Հետո առաջարկել էր.
— Ես մեխանիկ եմ։ Եթե ուզում եք, կիրակի օրերին կարող եմ սովորեցնել։
Սկզբում չէին հավատացել։
Բայց հաջորդ կիրակի նա վերադարձել էր՝ գործիքներով լի պայուսակով։
Ավտոտնակը Սամվելինն էր։
Այդտեղ հավաքվել էին ամեն կիրակի։
— Ձեր հայրն ամբողջ կյանքը գիտի գործիքների մասին,— ասաց Սամվելը։— Բայց ամենակարևորն ուրիշ բան է։ Նա մեզ երբեք չի վերաբերվել այնպես, կարծես մենք անհաջողակ մարդիկ ենք։
Այդ պահին հայրս նկատեց ինձ։
— Անի՞։ Դու այստեղ ի՞նչ ես անում։
Ես մոտեցա։
— Պա՛պ, քեզ էի հետևում։
Նա զարմացավ։
— Ինչո՞ւ։
Աչքերս լցվեցին։
— Վախենում էի, որ մոլորվում ես։ Որ ինչ-որ բան չես հիշում։
Հայրս մի պահ լռեց։
Հետո կամաց ծիծաղեց։
— Ես ամեն կիրակի նույն գնացքով եմ գնում, աղջի՛կս։ Հիշողությունս այնքան էլ վատը չէ։
Ես նայեցի նրա յուղոտ ձեռքերին։
— Իսկ ինչո՞ւ ինձ չէիր պատմում։
Նա իջեցրեց հայացքը։
— Որովհետև ամեն անգամ, երբ որևէ գործ եմ առաջարկել անել, ասել ես՝ պա՛պ, նստիր, հանգստացիր, քո տարիքում պետք չէ։
Սիրտս սեղմվեց։
Ճիշտ էր։
Ես մտածում էի՝ նրան պաշտպանում եմ։
Բայց նույնիսկ չէի նկատել, որ իր կյանքի ամենասիրելի բանը՝ աշխատելու հնարավորությունն էի փորձում վերցնել։
Այդ օրը մինչև երեկո մնացի ավտոտնակում։
Տեսա, թե ինչպես էին տղամարդիկ վերանորոգում գյուղի բնակիչներից բերված փոքր սարքերը։
Մեկը հեծանիվ էր կարգի բերում, մյուսը՝ ջրի պոմպ։
Երիտասարդներից մեկը՝ Արամը, պատմեց, որ արդեն աշխատանքի առաջարկ է ստացել վերանորոգման արհեստանոցից։
— Ձեր հոր շնորհիվ,— ասաց։
Հայրս անմիջապես հակաճառեց.
— Իր շնորհիվ։ Ես միայն ցույց եմ տվել։ Ինքը սովորել է։
Հետո տղաները ինձ ցույց տվեցին մի փոքրիկ ցուցանակ։
Վրան գրված էր.
«Վարպետ Հայկի արհեստանոց»։
Հայրս միանգամից բարկացավ։
— Ես քանի անգամ ասել եմ՝ իմ անունը մի՛ գրեք։
Բոլորը ծիծաղեցին։
Երբ երեկոյան միասին գնացք նստեցինք, հայրս պատուհանից դուրս էր նայում։
— Պա՛պ, կներե՞ս ինձ։
— Ինչի՞ համար։
— Որ կարծում էի՝ այլևս ոչ մի բանի պետք չես։
Նա նայեց ինձ։
— Դու այդպես չես ասել։
— Բայց այնպես էի պահում ինձ։
Հայրս բռնեց ձեռքս։
— Անի՛ ջան, ես չեմ նեղացել։ Պարզապես ինձ պետք էր զգալ, որ դեռ ինչ-որ բան կարող եմ անել։
Հաջորդ կիրակի առավոտյան ես արդեն նրա դռան մոտ էի։
Ձեռքիս մեծ թերմոս կար։
— Պա՛պ, գնա՞նք։
Նա ժպտաց։
— Ո՞ւր։
— Քո աշակերտների մոտ։ Երեկ ինձ ասացին՝ սուրճի համար միշտ ջուր են տաքացնում հին թեյնիկով։
Հայրս ծիծաղեց։
— Հիմա էլ դու ես մեզ համար սուրճ բերելո՞ւ։
— Այո։ Բայց մի պայմանով։
— Ի՞նչ պայման։
— Ինձ էլ մի բան կսովորեցնես։ Մեքենայիս մեջ մի տարօրինակ ձայն կա։
Հայրս վերցրեց իր գործիքների պայուսակը։
— Բերի՛, տեսնենք։ Բայց նախ կսովորես՝ ինչպես տարբերել շարժիչի նորմալ ձայնը անսարքությունից։
Եվ առաջին անգամ երկար ժամանակ անց մենք երկուսով դուրս եկանք տնից՝ ոչ թե հիվանդանոց կամ բժշկի մոտ, այլ նրա սիրելի աշխատանքին մասնակցելու։
