Տանս վարձակալը երեք տարի անընդմեջ ժամանակին վճարել էր ամեն ինչ։ Բայց մի օր խնդրեց, որ հաջորդ կիրակի անպայման ներկա լինեմ իր բնակարանում։ Երբ հասա, այնտեղ նստած էին վեց անծանոթ մարդիկ, և բոլորն ինձ էին սպասում
Երևանի կենտրոնից ոչ հեռու երկու սենյականոց բնակարան ունեմ։
Երեք տարի առաջ այն վարձակալության տվեցի Ռոբերտ անունով մի տղամարդու։ Քառասուներկու տարեկան էր, հանգիստ, քաղաքավարի։
Երբեք խնդիր չէի ունեցել նրա հետ։
Ամեն ամիս ճիշտ օրը փոխանցում էր վարձը։ Հարևաններից ոչ ոք չէր բողոքում։ Ինձ էլ գրեթե չէր անհանգստացնում։
Բայց անցած շաբաթ զանգեց։
— Անահի՛տ, կիրակի ժամը տասներկուսին կարո՞ղ եք գալ բնակարան։
— Ինչ-որ բան փչացե՞լ է։
— Չէ՛։ Ուղղակի շատ կարևոր է, որ ներկա լինեք։
Երբ հասա, դուռը բացեց Ռոբերտը։
Ներսում վեց անծանոթ մարդ կար՝ չորս տղամարդ և երկու կին։
Բոլորը լուռ նստած էին հյուրասենյակում։
Իմ բնակարանի կահույքն էլ էր փոխվել։
Բազմոցի փոխարեն երկու երկհարկանի մահճակալ կար։ Խոհանոցում վեց լրացուցիչ աթոռ էին դրել։ Միջանցքում՝ բազմաթիվ կոշիկներ։
— Ռոբե՛րտ, էս ի՞նչ է։
Նա կանգնեց իմ դիմաց։
— Ես ձեզ խաբել եմ։ Էս բնակարանում ես մենակ չեմ ապրել։
Վեցից ամենաերիտասարդը վեր կացավ։
— Դուք իսկապե՞ս էս տան տերն եք։
— Այո՛։
Նա նայեց Ռոբերտին։
— Ուրեմն ասեք իրեն, թե մեզ ինչ եք խոստացել։
Ես շրջվեցի դեպի վարձակալս։
Նա գլուխը կախեց։
— Ես էս մարդկանցից յուրաքանչյուրին առանձին սենյակ կամ մահճակալ եմ տրամադրել վճարովի։ Ձեր համաձայնությունը չեմ ունեցել։
— Այսինքն՝ երեք տարի իմ բնակարանը ուրիշների՞ն եք վարձով տվել։
Ռոբերտը չպատասխանեց։
Այդ պահին տարեց տղամարդը, որը մինչ այդ լուռ նստած էր, վեր կացավ։
— Տիկի՛ն Անահիտ, մենք միայն վարձակալներ չենք։ Մենք էսօր եկել ենք պարզելու՝ ինչու է Ռոբերտը մեզանից մեկին գիշերը ստիպել հեռանալ, երբ իմացել է, որ հիվանդ է։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
Տղամարդու անունը Մկրտիչ էր։
Նա վաթսուներեք տարեկան էր, նախկին վարորդ։
Արդեն ութ ամիս ապրում էր այդ բնակարանում՝ մյուսների հետ։
Ռոբերտը յուրաքանչյուր բնակչից ամսական որոշակի գումար էր վերցնում՝ մահճակալ, կոմունալ ծախսեր և ընդհանուր տարածքից օգտվելու հնարավորություն տրամադրելու համար։
Ինձ փոխանցվող վարձից զգալիորեն ավելի մեծ գումար էր հավաքվում։
Բնակարանը փաստացի դարձել էր մի փոքրիկ, չգրանցված հանրակացարան։
— Ես չգիտեի, որ էստեղ վեց մարդ է ապրում,— ասացի։
Մկրտիչը զարմացավ։
— Իսկ Ռոբերտն ասում էր՝ դուք ամեն ինչ գիտեք։
Ռոբերտը փորձեց միջամտել։
— Ես ձեզ բոլորիդ ասել եմ՝ պայմանները ժամանակավոր են։
Երիտասարդ տղամարդը՝ Գոռը, շրջվեց։
— Բայց մեզ ասել ես՝ տան տերը համաձայն է։ Հիմա պարզվում է՝ համաձայն էլ չի եղել։
Ես խնդրեցի բոլորին հերթով պատմել։
Պարզվեց՝ նրանցից մի քանիսը աշխատանքի համար Երևան էին եկել մարզերից։
Մեկը սովորում էր քոլեջում և երեկոյան աշխատում։
Մյուսը շինարարական աշխատանքներով էր զբաղվում։
Երկու կանայք աշխատում էին մոտակա սննդի կետերում։
Մկրտիչը թոշակառու էր, բայց ժամանակավորապես Երևանում էր՝ բուժում ստանալու նպատակով։
Վեցն էլ տարբեր ժամանակներում էին բնակարան մտել։
Նրանք միմյանց հետ գրավոր վարձակալության պայմանագրեր չունեին։ Գումարները փոխանցում էին Ռոբերտին։
Բայց ամենամեծ խնդիրն սկսվել էր նախորդ երեկոյան։
Մկրտիչը վերադարձել էր բժշկական հետազոտությունից։
Բժիշկը նրան խորհուրդ էր տվել որոշ ժամանակ խուսափել ծանրաբեռնվածությունից և շարունակել բուժումը։
Ռոբերտը, իմանալով, որ տղամարդը կարող է հաճախակի բժշկական օգնության կարիք ունենալ, պահանջել էր հաջորդ օրը տեղափոխվել։
— Ասում էր՝ ես չեմ ուզում, որ էստեղ մի բան պատահի ու հետո ինձ մեղադրեն,— պատմեց Մկրտիչը։
Ես նայեցի Ռոբերտին։
— Այդպիսի պայման ինչո՞ւ եք դրել։
— Ես բժիշկ չեմ։ Եթե իրեն վատ զգա, ո՞վ է պատասխան տալու։
— Բայց մարդուն մի գիշերում փողոց հանելու իրավունք չունեք։
Ռոբերտը բարկացավ։
— Դե թող ձեզ մոտ ապրի, եթե էդքան անհանգստանում եք։
Ես մի պահ լռեցի։
Հասկանում էի՝ վարձակալս ինձ խաբել է։
Բայց նաև տեսնում էի, որ այդ վեց մարդիկ արդեն իրականում այստեղ են ապրում, իրենց իրերով, աշխատանքով ու առօրյայով։
Պարզապես բոլորն իրենց ապահովությունն ու բնակության հարցը վստահել էին մեկ մարդու, որն առանց սեփականատիրոջ համաձայնության էր կազմակերպել ամեն ինչ։
— Ինչո՞ւ ինձ այսօր կանչեցիք,— հարցրի Ռոբերտին։
Նա երկար լռեց։
Հետո խոստովանեց, որ Գոռը սպառնացել էր անձամբ գտնել սեփականատիրոջը։
Եվ Ռոբերտը նախընտրել էր ինքը կազմակերպել հանդիպումը՝ հույս ունենալով, որ կկարողանա պայմանավորվել։
— Ես մտածում էի՝ եթե տեսնեք, որ մարդիկ նորմալ են, կթույլատրեք շարունակել,— ասաց։
Ես նայեցի բնակարանին։
Պատի մոտ լրացուցիչ էլեկտրական երկարացուցիչներ կային։ Միջանցքը կահույքով նեղացրել էին։ Երկհարկանի մահճակալներից մեկի վերևի մասը գրեթե առաստաղին էր հասնում։
Այդ պայմաններում վեց մարդու բնակվելը կարող էր նաև անվտանգության խնդիրներ առաջացնել։
— Ռոբե՛րտ, դուք ոչ միայն պայմանագիրն եք խախտել, այլև առանց ինձ տեղեկացնելու փոխել եք բնակարանի օգտագործման ձևը։
Նա պատասխանեց.
— Ես ամեն ամիս ժամանակին վարձ եմ վճարել։
— Դա չի նշանակում, որ կարող եք բնակարանում ցանկացած բան անել։
Այդ օրը չփորձեցի բոլորին անմիջապես դուրս հանել։
Բայց հստակ ասացի, որ այս ձևով բնակարանի օգտագործումը շարունակվել չի կարող։
Նրանցից մի քանիսը վախեցան։
Գոռը հարցրեց.
— Իսկ մենք հիմա ո՞ւր գնանք։
Ես պատասխանեցի.
— Այսօր ոչ մեկին չեմ ստիպելու անմիջապես հեռանալ։ Բայց պետք է պարզենք՝ յուրաքանչյուրն ինչ պայմանավորվածություն է ունեցել և ինչ օրինական ճանապարհով կարելի է կարգավորել բնակության հարցը։
Ռոբերտը դժգոհեց։
— Ես ձեզ կանչել էի, որ պայմանավորվենք, ոչ թե ամեն ինչ խառնեք։
Ես նրան նայեցի։
— Դուք երեք տարի ինձ ասել եք՝ մենակ եք ապրում։ Իսկ հիմա ուզում եք, որ ձեր ստեղծած խնդրի պատասխանատվությունն առանց պարզելու վերցնեմ ինձ վրա։
Հանդիպումն ավարտվեց ծանր մթնոլորտում։
Տուն վերադարձա ու անմիջապես ուսումնասիրեցի մեր պայմանագիրը։
Այնտեղ հստակ նշված էր, որ Ռոբերտը առանց իմ գրավոր համաձայնության չի կարող բնակարանը կամ դրա մի մասը ենթավարձակալության տրամադրել։
Հաջորդ օրը խորհրդակցեցի իրավաբանի հետ։
Նա բացատրեց, որ պետք է պահպանել պատշաճ ընթացակարգը և հաշվի առնել նաև այնտեղ փաստացի բնակվող մարդկանց իրավունքներն ու հանգամանքները։
Չէի կարող պարզապես փոխել կողպեքը կամ ինքնուրույն հեռացնել նրանց իրերը։
Ռոբերտին պաշտոնապես տեղեկացրի պայմանագրային խախտման մասին և ներկայացրի հարցը կարգավորելու առաջարկը։
Միաժամանակ խնդրեցի բնակիչներին ներկայացնել իրենց վճարումների և պայմանավորվածությունների վերաբերյալ ունեցած տեղեկությունները։
Դա կարևոր էր, որովհետև նրանցից ոմանք Ռոբերտին նախապես վճարել էին մի քանի ամսվա համար։
Հինգ օր անց նորից հանդիպեցինք։
Այս անգամ արդեն պարզ դարձավ, որ բնակարանում մշտապես վեց հոգի չէր ապրել։
Տարբեր ամիսներին այնտեղ շատ ավելի շատ մարդիկ էին հերթով բնակվել։
Ռոբերտը փաստացի եկամուտ էր ստացել՝ օգտագործելով իմ բնակարանը։
Մկրտիչն այդ ընթացքում ժամանակավորապես տեղափոխվել էր իր քրոջ տուն։
Բայց նրան ամենաշատը վիրավորել էր ոչ թե տեղափոխվելը։
— Ես մարդուն չեմ խնդրել ինձ խնամել,— ասաց։— Միայն ասել էի, որ մի քանի շաբաթով ավելի հանգիստ պայմաններ են պետք։ Ինքը պատասխանեց՝ հիվանդ մարդ իրեն պետք չէ։
Ռոբերտը լռեց։
Այդ ժամանակ Գոռն ասաց մի բան, որից հետո բոլորս շրջվեցինք։
— Ես էլ պիտի խոստովանեմ՝ գիտեի, որ տան տերը համաձայնություն չի տվել։ Երկու ամիս առաջ Ռոբերտն ինձ ասել էր։ Բայց լռել եմ, որովհետև էստեղ էժան էի ապրում։
Նա նայեց մյուսներին։
— Հիմա արդեն ինձ էլ է ամոթ, որ Մկրտիչին էսպես վերաբերվեցին, ու ես մինչև վերջին օրը ոչինչ չասացի։
Սենյակում երկար լռություն տիրեց։
Այդ օրը հասկացա, որ այստեղ միայն մեկ մարդու խաբեությունը չէր խնդիրը։
Մյուսներն էլ տարբեր չափով գիտեին կամ կասկածում էին, որ բնակության պայմանները հստակ չեն։
Բայց բոլորը լռել էին, որովհետև դա տվյալ պահին իրենց հարմար էր։
Հետագա շաբաթներին բնակիչներն աստիճանաբար գտան այլ բնակության տարբերակներ։
Երկու երիտասարդ միասին սենյակ վարձեցին մեկ այլ բնակարանում՝ արդեն սեփականատիրոջ հետ գրավոր պայմանագրով։
Կանանցից մեկը տեղափոխվեց քրոջ մոտ։
Մյուսը գործի ընկերուհու հետ տուն վարձեց։
Գոռը որոշեց մնալ իր աշխատանքի մոտ գտնվող հանրակացարանում։
Մկրտիչը բուժումն ավարտելուց հետո վերադարձավ իր քաղաք։
Ռոբերտի հետ պայմանագրային հարաբերությունները դադարեցվեցին համաձայնեցված իրավական ընթացակարգով։ Բնակարանի վիճակը ստուգվեց, իսկ պատճառված վնասների և բնակիչների վճարումների հետ կապված հարցերը կարգավորվում էին առանձին։
Դա արագ ու հեշտ գործընթաց չէր։
Ես որոշ ժամանակ բնակարանը նորից վարձով չտվեցի։
Պետք էր վերականգնել նախկին դասավորությունը, ստուգել էլեկտրական համակարգը և համոզվել, որ անվտանգ է։
Մի օր, երբ աշխատողներն արդեն ավարտել էին, մտա դատարկ սենյակ։
Մահճակալներն այլևս չկային։
Պատուհանի մոտ միայն իմ հին աթոռն էր մնացել։
Հիշեցի կիրակի օրը՝ վեց անծանոթ մարդ այդ նույն սենյակում։
Նրանք եկել էին սեփականատիրոջը տեսնելու՝ համոզված, որ այդ հանդիպումն իրենց բոլոր խնդիրները կլուծի։
Բայց իրականում նրանցից յուրաքանչյուրը ստիպված էր իր կյանքում շատ կոնկրետ փոփոխություններ անել։
Մի քանի ամիս անց Գոռից զանգ ստացա։
— Անահի՛տ, ուզում էի մի բան ասել։
— Լսում եմ։
— Ես սկզբում ձեզ վրա շատ էի բարկացել։ Մտածում էի՝ եթե դուք համաձայնվեիք, ամեն ինչ նույն ձևով կշարունակվեր։
Ես լռեցի։
— Բայց հետո հասկացա, որ ես էլ չէի ուզում հարցնել՝ իրականում ինչ պայմաններով եմ ապրում։ Որովհետև ինձ հարմար էր չիմանալը։
Հետո պատմեց, որ նոր բնակարանում առաջին անգամ իր անունով պայմանագիր ունի։
— Գոնե գիտեմ՝ ում հետ եմ պայմանավորվել,— ասաց։
Մենք հրաժեշտ տվեցինք։
Ես հեռախոսը դրեցի։
Այդ օրը հասկացա, որ երեք տարի միայն ժամանակին ստացած վճարումները ինձ այնքան էին հանգստացրել, որ գրեթե ոչինչ չէի հետաքրքրվել իմ բնակարանի իրական վիճակից։
Իսկ Ռոբերտի ստեղծած այդ փոքրիկ համակարգը գոյատևել էր հենց այդ լռության շնորհիվ։
Հաջորդ վարձակալին ընտրելիս արդեն պայմանագրի յուրաքանչյուր կետ մանրամասն քննարկեցի։
Բայց ամենակարևոր փոփոխությունը պայմանագիրը չէր։
Այս անգամ որոշեցի չշփոթել ժամանակին վճարված վարձը ազնվության հետ։
