Հիվանդանոցից դուրս գրվելու օրը բժիշկը հորս ասաց, որ այլևս բուժման կարիք չունի։ Բայց հայրս հրաժարվեց տուն գալուց և պահանջեց, որ իրեն տանեն նկուղային հարկ։ Երբ այնտեղ հասանք, նա ցույց տվեց պատի հետևից լսվող ձայնը և ասաց. «Ես հինգ գիշեր շարունակ լսել եմ սա, բայց ոչ ոք ինձ չի հավատացել»։
Հայրս՝ Սուրենը, յոթանասուներեք տարեկան էր։ Տասներկու օր հիվանդանոցում էր անցկացրել սրտի հետ կապված խնդիրների պատճառով։
Երբ բժիշկը հայտարարեց, որ կարող ենք տուն գնալ, ես այնքան ուրախացա, որ նույնիսկ չնկատեցի՝ հայրս չի ժպտում։
Նա նստած էր մահճակալի եզրին ու անընդհատ նայում էր ժամացույցին։
— Պա՛պ, գնանք։ Մեքենան սպասում է։
— Չեմ գնա, Մարիա՛մ։
— Ինչո՞ւ։
— Նախ պիտի նկուղ իջնենք։
Սկզբում մտածեցի՝ դեղերի ազդեցությունից շփոթված է։
Բայց հայրս նույն խոսքերը կրկնեց նաև բժշկին։
— Ես այնտեղ մի ձայն եմ լսում։ Ամեն գիշեր, գրեթե նույն ժամին։ Սկզբում երեք կարճ հարված է լինում, հետո մի երկար դղրդյուն։ Ու նորից լռություն։
Բժիշկը բացատրեց, որ հիվանդանոցում շուրջօրյա սարքավորումներ են աշխատում։
Հայրս չհամաձայնեց։
— Ես քառասուն տարի էլեկտրամեխանիկ եմ աշխատել։ Սա սովորական սարքի ձայն չէ։ Ինչ-որ շարժիչ փորձում է միանալ ու չի կարողանում։
Վերջապես խնդրեցինք կանչել տեխնիկական պատասխանատուին։
Նա մեզ ուղեկցեց նկուղ։
Երբ հասանք երկար միջանցքի վերջը, հայրս կանգնեց փակ մետաղյա դռան դիմաց։
Պատի հետևից լսվեց երեք կարճ ճտտոց։
Հետո՝ ծանր, խուլ դղրդյուն։
Եվ լռություն։
Հայրս շրջվեց դեպի տեխնիկական պատասխանատուն։
— Այդ դռան հետևում ի՞նչ կա։
Տղամարդը պատասխանեց.
— Հիվանդանոցի պահուստային էլեկտրասնուցման սարքավորումները։
Հայրս պատին հենվեց։
— Ուրեմն ես ճիշտ եմ հասկացել։ Ձեր պահուստային գեներատորը կարող է չաշխատել։
Տղամարդը ծիծաղեց։
— Քեռի՛, համակարգը ստուգված է։
Բայց հենց այդ պահին մետաղյա դռան հետևից նորից լսվեց նույն ձայնը։
Եվ նկուղի լույսերը մի վայրկյան թարթեցին։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Տեխնիկական պատասխանատուի անունը Կարեն էր։
Նա մոտ քառասուն տարեկան կլիներ։
Հորս խոսքերը նրան ակնհայտորեն դուր չէին եկել։
— Սուրե՛ն պապ, դուք այստեղ բուժվելու եք եկել, ոչ թե մեր սարքերը ստուգելու։
Հայրս հանգիստ պատասխանեց.
— Ես էլ չեմ ուզում ձեր աշխատանքին խառնվել։ Բայց եթե այդ ձայնը այն է, ինչ կարծում եմ, պետք է մասնագետը ստուգի։
Կարենը նայեց ինձ։
— Տիկի՛ն, հայրիկին տուն տարեք։ Հոգնած է։
Ես արդեն պատրաստվում էի հորս համոզել հեռանալ, երբ նա մի հարց տվեց.
— Վերջին անգամ ե՞րբ եք իրական ծանրաբեռնվածությամբ ստուգել պահուստային էլեկտրասնուցումը։
Կարենը մի պահ շփոթվեց։
— Ստուգումները ժամանակացույցով կատարվում են։
— Ես ժամանակացույցը չեմ հարցնում։ Հարցնում եմ՝ սարքը իրականում միացե՞լ է։
Պատասխան չեղավ։
Հայրս երիտասարդ տարիներին արտադրական էլեկտրասարքավորումների սպասարկմամբ էր զբաղվել։
Նրա աշխատանքի մի մասը կապված էր պահուստային սնուցման համակարգերի հետ։
Ես նրա մասնագիտությունից շատ բան չէի հասկանում։
Միայն գիտեի, որ նույնիսկ տանն անընդհատ հիշեցնում էր՝ վտանգավոր էլեկտրական սարքերին առանց մասնագետի չմոտենալ։
Բայց այդ օրը նա ինքն էլ չէր փորձում դուռը բացել կամ ինչ-որ բան վերանորոգել։
Պարզապես ուզում էր, որ իրեն լսեն։
— Կարե՛ն, եթե ես սխալվում եմ, մի լավ լուր կլինի,— ասաց։ — Բայց եթե ճիշտ եմ, սա սովորական արտադրամաս չէ։ Այստեղ հիվանդներ կան։
Այդ խոսքերից հետո Կարենը հեռախոսը հանեց։
Զանգեց հերթապահ ինժեներին։
Սպասեցինք մոտ տասնհինգ րոպե։
Նկուղ իջավ երիտասարդ ինժեներ՝ Տիգրան անունով։
Նա նախ լսեց հորս պատմությունը։
Հետո բացեց տեխնիկական սենյակի դուռը։
Մեզ խնդրեց մնալ միջանցքի անվտանգ հատվածում։
Ներսում մեծ գեներատոր կար։
Դրա կողքին՝ կառավարման վահանակ։
Տիգրանը ուսումնասիրեց սարքավորումների ցուցումները։
Հետո ասաց.
— Վահանակում վերջին փորձարկումները հաջողված են նշված։
Կարենը գոհ ժպտաց։
— Տեսա՞ք։
Բայց հայրս անմիջապես հարցրեց.
— Այդ նշումը հաստատո՞ւմ է, որ գեներատորի շարժիչը իրականում գործարկվել է, թե պարզապես կառավարման համակարգը փորձարկման հրաման է ընդունել։
Տիգրանը նորից նայեց վահանակին։
Նրա դեմքը լրջացավ։
— Պետք է ստուգեմ գրանցումները։
Հետագայում պարզվեց, որ համակարգի ավտոմատ հաշվառման որոշ տվյալներ սխալ էին մեկնաբանվել։
Սարքը ստանում էր փորձնական գործարկման հրաման, բայց շարժիչը ոչ ամեն անգամ էր հաջողությամբ միանում։
Կառավարման համակարգի առանձին հատվածը պատշաճ չէր հաղորդում խափանման մասին։
Այն ձայնը, որը հայրս լսել էր, կապված էր հենց գործարկման անհաջող փորձերի հետ։
Սակայն դեռ պետք էր պարզել, թե ինչու էր սարքը այդ վիճակում հայտնվել։
Տիգրանը անմիջապես տեղեկացրեց հիվանդանոցի ղեկավարությանը։
Այդ պահին ես սկսեցի հասկանալ իրավիճակի լրջությունը։
— Պա՛պ, այսինքն՝ եթե հոսանքն անջատվեր…
Հայրս ընդհատեց.
— Դրա համար էլ ուզում եմ, որ ամեն ինչ ստուգեն։ Բայց հիմա արդեն մասնագետներն են որոշելու։
Մենք բարձրացանք առաջին հարկ։
Ես ուզում էի հորս տուն տանել։
Նա արդեն բավական հոգնած էր։
Բայց հիվանդանոցի միջանցքում անսովոր շարժում էր սկսվել։
Մի քանի աշխատակիցներ արագ անցնում էին մի բաժանմունքից մյուսը։
Տեխնիկական ծառայության ղեկավարն էր ժամանել։
Ավելի ուշ իմացանք, որ հիվանդանոցում քննարկվում էր որոշ ոչ շտապ միջամտությունների ժամանակավոր հետաձգումը, մինչև պահուստային սնուցման հուսալիությունը հաստատվի։
Բայց ամենամեծ ցնցումը տեղի ունեցավ կես ժամ անց։
Քաղաքի այդ հատվածում արտաքին էլեկտրամատակարարումն ընդհատվեց։
Հիվանդանոցի մի շարք սովորական լույսեր հանգեցին։
Միջանցքում մարդիկ անհանգստացան։
Հետո միացան առանձին վթարային լուսավորման սարքերը։
Հիվանդանոցի աշխատակիցներն անմիջապես անցան նախատեսված արտակարգ գործողություններին։
Կենսական կարևոր սարքավորումների մի մասը պաշտպանված էր առանձին անխափան սնուցման համակարգերով, բայց դրանց հնարավորությունները սահմանափակ էին։
Այդ պահին պահուստային գեներատորը չգործարկվեց այնպես, ինչպես նախատեսված էր։
Եվ ես տեսա, թե ինչու էր հայրս այդքան համառորեն պահանջում ստուգել այն։
Հիվանդանոցի պատասխանատուները կազմակերպեցին լրացուցիչ սնուցման և անհրաժեշտության դեպքում հիվանդների անվտանգ տեղափոխման միջոցառումներ։
Մի քանի ոչ շտապ գործողություն հետաձգվեց։
Առավել բարձր հսկողության կարիք ունեցող հիվանդների վիճակը վերահսկվում էր համապատասխան բուժանձնակազմի կողմից։
Մեզ խնդրեցին չխանգարել միջանցքներում շարժին։
Հայրս նստած էր սպասասրահում։
Նրա դեմքը գունատ էր։
Ես ջուր բերեցի։
Նա բաժակը վերցրեց, բայց չխմեց։
— Պա՛պ, դու արդեն ամեն ինչ ասել ես։ Հիմա պիտի հանգստանաս։
Նա գլխով արեց։
— Գիտեմ։
Բայց հետո կամաց ավելացրեց.
— Ես հինգ գիշեր մտածում էի՝ գուցե իսկապես սխալ եմ լսում։
Այդ խոսքերը ինձ շատ ցավեցրին։
Որովհետև հայրս հինգ գիշեր փորձել էր ուրիշներին բացատրել մի բան, որը հիմա արդեն հաստատվել էր։
Արտաքին էլեկտրամատակարարումը վերականգնվեց։
Այդ միջադեպի ընթացքում հիվանդանոցում պատասխանատու թիմերը կարողացել էին կիրառել անհրաժեշտ ժամանակավոր միջոցառումները։
Հետագայում ղեկավարությունը հայտնեց, որ տվյալ խափանման պատճառով հիվանդների շրջանում ծանր հետևանքներ չեն արձանագրվել։
Բայց սա չէր նշանակում, որ խնդիրը փոքր էր։
Հիվանդանոցը ստիպված եղավ կազմակերպել պահուստային համակարգի լրացուցիչ տեխնիկական ուսումնասիրություն։
Պարզվեց՝ գեներատորի գործարկման համակարգում մի քանի անսարքություն կար։
Անհրաժեշտ էր նաև վերանայել փորձարկումների իրական կատարման և արդյունքների հաստատման կարգը։
Մինչ այդ պահուստային սնուցման համար կազմակերպվեցին ժամանակավոր լուծումներ՝ համապատասխան մասնագետների մասնակցությամբ։
Երբ հայրս վերջապես տուն վերադարձավ, արդեն երեկո էր։
Մայրս դռան մոտ սպասում էր։
— Սուրե՛ն, էս ի՞նչ ես արել։ Ես մտածում էի՝ քեզ նորից հիվանդանոց են պառկեցրել։
Հայրս ժպտաց։
— Չէ՛, էս անգամ ես եմ հիվանդանոցին մի քիչ զբաղեցրել։
Մայրս ծիծաղեց։
Բայց հետո նստեցրեց նրան ու ստիպեց ճաշել։
Այդ երեկո հայրս առաջին անգամ հանգիստ քնեց։
Առանց ժամացույցին նայելու։
Առանց գիշերվա ձայներին ականջ դնելու։
Հաջորդ շաբաթ մեզ զանգեց Տիգրանը՝ երիտասարդ ինժեները։
Նա ուզում էր անձամբ խոսել հորս հետ։
Երբ եկավ, ձեռքներին ոչ մի նվեր չուներ։
Պարզապես նստեց սեղանի մոտ։
— Սուրե՛ն պապ, եկել եմ շնորհակալություն ասելու։
Հայրս շփոթվեց։
— Ինչի՞ համար։ Ես ընդամենը ձայն եմ լսել։
Տիգրանը ժպտաց։
— Ձայն լսելը քիչ էր։ Դուք նաև ճիշտ հարցն եք տվել։
— Ի՞նչ հարց։
— Արդյոք սարքը իրականում աշխատե՞լ է, թե պարզապես համակարգում գրված է, որ աշխատել է։
Հայրս մի պահ լռեց։
Հետո ասաց.
— Դե, էդ հարցը մեր մասնագիտության մեջ միշտ պիտի տան։
Տիգրանը պատասխանեց.
— Պարզվում է՝ ոչ միշտ են տալիս։
Մի քանի օր անց իմացանք, որ հիվանդանոցը որոշել է վերանայել տեխնիկական սարքավորումների ստուգումների ընթացակարգերը և աշխատակիցների համար հստակեցնել, թե ինչպես պետք է արձագանքել կրկնվող անսովոր ձայների ու խափանման մասին հաղորդումներին։
Ես մտածում էի՝ դա հենց այն փոփոխությունն է, որը պետք էր։
Բայց հայրս այլ բան էր ասում։
— Միայն կարգ գրելը քիչ է, Մարիա՛մ։ Պետք է, որ մարդիկ իրականում կատարեն դա։
Մի անգամ հարցրի.
— Պա՛պ, իսկ եթե դու այդ օրը տուն գայիր ու ոչինչ չասեի՞ր։
Նա երկար մտածեց։
— Չգիտեմ, ինչ կպատահեր։ Հնարավոր է՝ ուրիշ մեկը ժամանակին նկատեր։ Հնարավոր է՝ խափանումը շուտ հայտնաբերվեր։ Բայց ես չէի կարող հանգիստ հեռանալ, երբ կասկածում էի, որ կարևոր սարքավորումը չի աշխատում։
Մոտ մեկ ամիս անց հորս հետ կրկին գնացի հիվանդանոց՝ հերթական ստուգման։
Այս անգամ նա առանց որևէ պահանջի քայլեց միջանցքով։
Երբ անցնում էինք տեխնիկական սենյակի կողմը տանող աստիճանների մոտով, կանգ առավ։
Ես ժպտացի։
— Էլի նկո՞ւղ ես ուզում։
Նա ծիծաղեց։
— Չէ՛։ Էս անգամ ուրիշների գործին չեմ խառնվում։
Հետո մի փոքր լրջացավ։
— Բայց գիտե՞ս՝ ինչն եմ ամենաշատը հիշում։
— Ի՞նչը։
— Որ երբ առաջին անգամ ասացի, թե ինչ-որ բան ճիշտ չէ, ինձ չար մարդ չէին համարում։ Պարզապես կարծում էին՝ ծերացել եմ, լավ չեմ հասկանում։
Ես բռնեցի նրա ձեռքը։
— Իսկ հիմա՞։
Նա նայեց ինձ։
— Հիմա ուզում եմ, որ երբ մի տարեց մարդ որևէ խնդիր է նկատում, նրան լսեն այնպես, ինչպես ցանկացած ուրիշ մարդու։ Հետո թող ստուգեն՝ ճի՞շտ է ասում, թե՞ ոչ։
Այդ պահին հասկացա, թե իրականում ինչու էր հայրս հրաժարվել հիվանդանոցից հեռանալ։
Նա չէր ուզում հերոսանալ կամ ապացուցել, որ բոլորից խելացի է։
Պարզապես չէր կարող անտեսել այն, ինչ հինգ գիշեր շարունակ լսել էր։
Եվ ամեն անգամ, երբ հիմա որևէ մեկի բողոքը լսում եմ, փորձում եմ չշտապել ասել՝ «դա քեզ է թվում»։
Որովհետև երբեմն վտանգի մասին առաջին նախազգուշացումը ոչ թե մեծ ազդանշանն է լինում, այլ պատի հետևից եկող մի փոքրիկ ձայն, որը ինչ-որ մեկը համառորեն խնդրում է ստուգել։
