Սկեսուրս համոզված էր, որ նույնիսկ մեր ամուսնալուծությունից հետո շարունակելու է ապրել իմ բնակարանում, իսկ ես նախկինի պես հոգ եմ տանելու նրա մասին։ Բայց նա չէր սպասում իմ որոշմանը…
— Ելենա՛, դու լո՞ւրջ ես մտածում, որ ամուսնալուծությունից հետո ես պետք է փողոցում հայտնվեմ։
Լյուդմիլա Նիկոլաևնան պայուսակից հանեց իր սվիտերն ու հանգիստ դրեց պահարանի դարակին։
Այնպես էր իրեն պահում, կարծես բնակարանն իրենն էր։
— Մի՛ տանջիր ինձ, Ելենա՛։ Ես արդեն երկու տարի է՝ այստեղ եմ ապրում։
Ես կանգնած էի ննջասենյակի դռան մոտ ու լուռ հետևում էի նրան։
Նախկին սկեսուրս բնակարանում շրջում էր այնպիսի ինքնավստահությամբ, կարծես ոչինչ չէր փոխվել։
Կարծես իր որդու և իմ ամուսնալուծությունն ընդամենը մի աննշան ձևականություն էր։
Կարծես նա դեռ իրավունք ուներ տնօրինելու իմ տունն ու կյանքը։
Դրսում հուլիսյան շոգ օր էր։
Կիսաբաց պատուհանից ներս էր լցվում տաք օդը՝ իր հետ բերելով փոշու, տաքացած ասֆալտի ու նոր հնձած խոտի հոտը։
Բակում երեխաները գնդակ էին խաղում։
Շքամուտքի մոտ ինչ-որ մեկը բարձրաձայն ծիծաղում էր։
Կյանքը շարունակվում էր իր սովորական հունով։
Բայց իմ բնակարանում կարծես ժամանակը կանգ էր առել։
Ես արդեն գրեթե մեկ ամիս պատրաստվում էի այս խոսակցությանը։
Մտքումս անընդհատ կրկնում էի, թե ինչ պետք է ասեմ։
Պատկերացնում էի սկեսուրիս հնարավոր արձագանքները։
Բայց իրականում ամեն ինչ շատ ավելի դժվար էր։
Որովհետև Լյուդմիլա Նիկոլաևնան դեռ չէր հավատում, որ ես կարող եմ իրեն «ոչ» ասել։
— Դու այստեղ ապրել ես այնքան ժամանակ, որքան ես թույլ եմ տվել,— հանգիստ ասացի։ — Բայց այդ ժամանակն ավարտվել է։
Նա դանդաղ շրջվեց դեպի ինձ։
Դեմքին ծաղրական ժպիտ հայտնվեց։
— Մի՛ սկսիր, Ելենա՛։ Դու հո հրեշ չե՞ս։ Հիմա ես ո՞ւր գնամ։ Ոչ ոք չունեմ։ Իրո՞ք պատրաստվում ես տարեց կնոջը փողոց հանել։
Նրա ձայնում այն ծանոթ դրամատիկ երանգն էր, որը տարիներ շարունակ ստիպել էր ինձ մեղավոր զգալ։
Բայց այս անգամ ես չէի պատրաստվում տեղի տալ։
— Ես քեզ փողոց չեմ հանում։ Դու ընտանիք ունես։ Որդի ունես։ Քո մասին հոգ տանելը նրա պատասխանատվությունն է, ոչ թե իմը։
Լյուդմիլա Նիկոլաևնայի դեմքը փոխվեց։
— Իմ որդի՞ն,— դառնությամբ ծիծաղեց նա։ — Նա հազիվ է իր կյանքը կարգավորում։ Կարծում ես՝ ինձ կկարողանա՞ պահել։ Ելենա՛, դու միշտ ավելի խելամիտ ես եղել։ Հիմա ներկայացումներ մի՛ սարքիր։
Ես մեկ քայլ առաջ եկա։
— Սա ներկայացում չէ։ Սա իմ որոշումն է։ Մեկ շաբաթ ժամանակ ունես։
Սենյակում լռություն տիրեց։
Սկեսուրս դանդաղ նստեց մահճակալի եզրին։
Մի քանի վայրկյան ոչինչ չէր ասում։
Հետո կամաց արտասանեց.
— Դու անսիրտ մարդ ես։
Ես նայեցի նրան։
— Ես սիրտ ունեմ։ Պարզապես այլևս թույլ չեմ տալու, որ որևէ մեկն ինձ կործանի։
Երկու տարի առաջ ամեն ինչ բոլորովին այլ կերպ էր սկսվել։
Այդ ժամանակ ես դեռ ամուսնացած էի Վադիմի հետ։
Մենք ապրում էինք իմ բնակարանում, որը ես ձեռք էի բերել դեռ ամուսնությունից առաջ։
Ես աշխատում էի, զբաղվում տան գործերով ու փորձում պահպանել մեր ընտանիքի խաղաղությունը։
Լյուդմիլա Նիկոլաևնան առանձին էր ապրում։
Մի օր նա զանգահարեց որդուն։
Ձայնը թույլ էր, անհանգիստ։
— Վադի՛կ, ես այլևս չեմ կարողանում մենակ մնալ։ Ծնկիս վիրահատությունից հետո դժվարությամբ եմ քայլում։ Ճնշումս բարձրանում է, դեղերս ժամանակին պետք է խմեմ։ Երբեմն նույնիսկ խոհանոց հասնելու ուժ չունեմ։
Վադիմը երկար չմտածեց։
Նա նայեց ինձ այն ծանոթ հայացքով, որը նշանակում էր՝ «Դե հասկանում ես, չէ՞»։
Եվ ես հասկացա։
Ինչպես միշտ։
Մենք գնացինք նրա տուն։
Մթերք գնեցինք։
Մաքրեցինք բնակարանը։
Օգնեցինք փոխել վիրակապերը։
Մի քանի օրվա համար ուտելիք պատրաստեցինք։
Ես հետաձգեցի իմ գործերն ու հանդիպումները։
Չնայած ամբողջ օրվա վազվզոցից ոտքերս ցավում էին, չէի բողոքում։
Ի վերջո, նա ամուսնուս մայրն էր։
Վիրահատությունից հետո օգնության կարիք ուներ։
Ես կարծում էի, որ դա ժամանակավոր է։
Բայց շուտով Լյուդմիլա Նիկոլաևնան հայտարարեց, որ մենակ մնալուց վախենում է։
Վադիմն առաջարկեց նրան որոշ ժամանակով բերել մեր տուն։
— Ընդամենը մի քանի շաբաթով,— ասաց նա։ — Մինչև մայրիկը լավանա։
Ես համաձայնեցի։
Այդ ժամանակ չէի պատկերացնում, որ այդ «մի քանի շաբաթը» երկու տարի է դառնալու։
Սկզբում ամեն ինչ համեմատաբար հանգիստ էր։
Սկեսուրս շատ չէր քայլում։
Հիմնականում պառկում էր բազմոցին, հեռուստացույց դիտում ու պատմում հին ժամանակների մասին։
Ես նրա համար ուտելիք էի պատրաստում։
Հետևում էի, որ դեղերը ժամանակին ընդունի։
Օգնում էի լոգանք ընդունել։
Ուղեկցում էի բժշկի։
Բայց երբ նրա առողջական վիճակը բարելավվեց, մեր հարաբերությունները սկսեցին փոխվել։
Սկզբում փոքրիկ նկատողություններ էին։
— Ելենա՛, սրբիչներն այսպես չեն ծալում։
— Ապուրդ այնքան էլ համեղ չէ։
— Այս վարագույրներն ընդհանրապես չեն սազում սենյակին։
Ես լռում էի։
Ինձ ասում էի, որ տարիքով կին է։
Վիրահատությունից հետո նյարդային է։
Պետք է համբերատար լինել։
Բայց ժամանակի ընթացքում նրա պահանջներն ավելի շատացան։
Նա առանց թակելու մտնում էր մեր ննջասենյակ։
Տեղափոխում էր իմ իրերը։
Փոխում էր խոհանոցի դասավորությունը։
Միջամտում էր երեխայի դաստիարակությանը, նույնիսկ երբ ոչ ոք խորհուրդ չէր հարցնում։
Երբեմն աշխատանքից տուն էի վերադառնում ու տեսնում, որ պահարաններիս պարունակությունը փոխված է։
— Ես պարզապես կարգի եմ բերել,— ասում էր նա։ — Քո փոխարեն էլ ո՞վ պիտի անի։
Իսկ եթե դժգոհում էի, անմիջապես սկսվում էր նույն խոսակցությունը։
— Ես հիվանդ կին եմ։
— Դուք երիտասարդ եք, իսկ ես՝ տարեց։
— Ես ամբողջ կյանքս որդուս համար եմ ապրել։
— Մի՞թե այդքան դժվար է մի քիչ հարգել ինձ։
Ես կրկին լռում էի։
Բայց ներսումս դժգոհությունը կուտակվում էր։
Ամենացավալին Վադիմի վերաբերմունքն էր։
Նա գրեթե երբեք չէր միջամտում։
Երբ մայրը դժգոհում էր ինձնից, Վադիմը պարզապես ասում էր.
— Ելենա՛, մի՛ վիճիր։ Մայրիկը տարիքով է։
Երբ ես փորձում էի բացատրել, որ հոգնել եմ, պատասխանում էր.
— Դու ամեն ինչ շատ ես սրտիդ մոտ ընդունում։
Իսկ երբ խնդրում էի, որ ինքը նույնպես մասնակցի մոր խնամքին, ասում էր.
— Ես աշխատում եմ։ Դու ավելի լավ ես կարողանում այդ ամենը կազմակերպել։
Բայց ես նույնպես աշխատում էի։
Ես նույնպես հոգնում էի։
Ես նույնպես հանգստի կարիք ունեի։
Մի օր Լյուդմիլա Նիկոլաևնան ինձ խնդրեց չեղարկել կարևոր աշխատանքային հանդիպումս, որպեսզի իրեն ուղեկցեմ պոլիկլինիկա։
— Այսօր չեմ կարող,— բացատրեցի։ — Աշխատանքային խորհրդակցություն ունեմ։ Վադիմը կարող է քեզ տանել։
Նա զայրացավ։
— Վադիկը զբաղված մարդ է։
— Ես էլ եմ զբաղված։
— Բայց դու կին ես։ Այդպիսի հարցերը կանայք են լուծում։
Այդ պահին առաջին անգամ հասկացա, որ սկեսուրս ինձ այլևս ընտանիքի անդամի պես չի վերաբերվում։
Նրա համար ես դարձել էի մեկը, որը պարտավոր էր միշտ հասանելի լինել։
Պատրաստել։
Մաքրել։
Խնամել։
Լսել։
Եվ երբեք չ
