Մեր փոքրիկ հյուրատան աշխատակցուհին գիշերվա կեսին մի ընտանիքի արգելեց վերադառնալ իրենց համար։ Հյուրերը բղավում էին, իսկ ես պատրաստվում էի նրան աշխատանքից հեռացնել։ Բայց երբ կինը խնդրեց հյուրերի հետ եկած տարեց մարդուն առանձին խոսեցնել, նա արտասվելով ասաց. «Ես նրանց հետ գալու համաձայնություն չեմ տվել»։
Գիշերվա ժամը տասնմեկն անց էր, երբ Դիլիջանի մեր հյուրատնից զանգեցին։
— Արփի՛, շուտ արի։ Հյուրերը կռիվ են սարքել։
Ես՝ երեսունութամյա Արփիս, հյուրատան սեփականատերն էի։ Երեք տարի աշխատում էի, որ այդ փոքրիկ գործը ոտքի կանգնի։
Երբ հասա, տեսա՝ աշխատակցուհիս՝ հիսունչորսամյա Հասմիկը, կանգնած է երկրորդ հարկի միջանցքում։
Նրա դիմաց մոտ քառասունհինգ տարեկան տղամարդ էր։
Կողքին՝ կինը։
Իսկ մի փոքր հեռու, պատին հենված, սպիտակահեր տարեց մարդ էր նստած։
— Դուք էստեղի տե՞րն եք,— բղավեց տղամարդը։
— Այո։
— Ձեր աշխատակցուհուն ասեք՝ դուռը բացի։ Մենք էս համարի համար վճարել ենք։
Հասմիկը պատասխանեց.
— Դուք կարող եք ներս մտնել, բայց խնդրում եմ՝ նախ թողեք, որ պարոն Լևոնի հետ առանձին խոսենք։ Ինքը օգնություն է խնդրել։
— Նա իմ հայրն է,— ասաց տղամարդը։— Ես գիտեմ՝ իրեն ինչ է պետք։
Ես բարկացած նայեցի Հասմիկին։
— Ի՞նչ է պատահել։
Նա կամաց ասաց.
— Արփի՛, երբ սենյակը հավաքելու էի գնացել, պապիկն ինձ խնդրեց զանգել ոստիկանություն։ Ասաց՝ իր հեռախոսն ու տան բանալիներն իրեն չեն վերադարձնում։
Տղամարդը բարձրաձայն ծիծաղեց։
— Հայրս յոթանասունութ տարեկան է։ Երբեմն ամեն ինչ շփոթում է։
Տարեց մարդը հանկարծ բարձրացրեց գլուխը։
— Տիգրա՛ն, ես ոչինչ չեմ շփոթում։
Միջանցքում լռություն տիրեց։
Հասմիկը մոտեցավ նրան։
— Պարո՛ն Լևոն, ուզո՞ւմ եք մի քանի րոպե հանգիստ խոսել՝ առանց մյուսների։
Ծերունին գլխով արեց։
Տիգրանը փորձեց ընդհատել, բայց հայրը կանգնեցրեց նրան։
— Ես ինքս կխոսեմ։
Մենք նրան ուղեկցեցինք հյուրատան փոքրիկ ընդունարան։
Նա նստեց աթոռին ու սկսեց արտասվել։
— Ես մտածում էի՝ տղաս ինձ բժշկի է տանում։ Երեք ժամ առաջ ճանապարհին իմացա, որ տուն այլևս չեմ վերադառնալու։
Սիրտս սեղմվեց։
— Ո՞ւր պիտի տանեն ձեզ։
Լևոնը դողացող ձայնով պատասխանեց.
— Իրենց ընտրած խնամքի կենտրոնը։ Բայց ես համաձայնություն չեմ տվել։
Հետո բռնեց ձեռքս։
— Աղջի՛կս, ամենասարսափելին այն է, որ այսօր առավոտյան արդեն իմ տան փականն են փոխել։ Ես նույնիսկ սեփական տուն մտնելու բանալի չունեմ։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
Հասմիկն ինձ մի կողմ տարավ։
— Արփի՛, ես դրա համար էի խնդրում, որ հորը մենակ թողնեն։ Ինքը մի քանի անգամ ասել է՝ ուզում եմ տուն վերադառնալ, բայց տղան փոխարենը պատասխանում էր։
Ես նայեցի ընդունարանում նստած Լևոնին։
Նա ձեռքերը դրել էր ծնկներին։
Շատ հոգնած տեսք ուներ։
Բայց երբ հարցրի՝ կարո՞ղ է բացատրել իրավիճակը, հստակ ասաց.
— Ես չեմ ուզում խնամքի կենտրոն տեղափոխվել։ Ուզում եմ գնալ իմ տուն։
Այդ պահին ներս մտավ Տիգրանը։
— Հերի՛ք է, պա՛պ։ Էլի սկսեցի՞ր։
Հասմիկը խնդրեց նրան չընդհատել։
Տիգրանի կինը՝ Լիանան, կանգնած էր դռան մոտ։
Նա արդեն լաց էր լինում։
Պարզվեց՝ Լևոնը տարիներ շարունակ ապրել էր Գավառում՝ սեփական փոքրիկ տանը։
Կինը մահացել էր վեց տարի առաջ։
Այդ ժամանակից մենակ էր բնակվում։
Նա ուներ երկու որդի։
Կրտսերը՝ Տիգրանը, ընտանիքով ապրում էր Երևանում։
Մյուս որդին արտերկրում էր։
Վերջին ամիսներին Լևոնը երկու անգամ ընկել էր տան բակում։
Երկրորդ անգամ ձեռքն էր վնասել։
Տիգրանը համոզված էր, որ հոր համար մենակ ապրելն այլևս վտանգավոր է։
— Ես պապայիս վատը չեմ ուզում,— ասաց նա։— Ուզում եմ ապահով տեղում լինի։ Որ շուրջօրյա մարդ ունենա կողքին։
Նրա մտահոգությունը հասկանում էի։
Բայց մի բան պարզ չէր։
— Իսկ ինչո՞ւ ձեր հորը սկզբից չեք ասել՝ ուր եք տանում։
Լիանան պատասխանեց.
— Ասել ենք, որ բժշկի է գնալու։
— Իսկ խնամքի կենտրոնի մասին՞։
Նա լռեց։
Տիգրանն ասաց.
— Եթե ասեինք, չէր գա։
Լևոնը գլուխը բարձրացրեց։
— Որովհետև համաձայն չեմ։
Այդ օրը որդին հորը համոզել էր գնալ Վանաձոր՝ մասնագետի խորհրդատվության։
Ճանապարհին կանգ էին առել Դիլիջանում։
Տիգրանը նախապես հյուրատան համար էր պատվիրել։
Միայն այնտեղ, երբ Լևոնը նկատել էր մեքենայի բեռնախցիկում իր հագուստներով երկու մեծ ճամպրուկ, որդին խոստովանել էր, որ հաջորդ օրը պատրաստվում են նրան տանել խնամքի կենտրոն։
— Ես հարցրի՝ բա իմ տունը,— պատմեց Լևոնը։
Տիգրանն ասել էր, թե տունը ժամանակավորապես փակելու են, իսկ բանալիները պահելու է ինքը։
Պարզվել էր՝ նույն առավոտ Տիգրանի ծանոթ վարպետը փոխել էր տան վնասված դռան փականը։
Նոր բանալիները որդու մոտ էին։
Լևոնը կարծում էր, թե վերանորոգումն իր բացակայությամբ են արել։
Միայն ճանապարհին էր հասկացել, որ իրեն նոր բանալի չեն պատրաստվում տալ։
— Ես չէի համաձայնել,— ասաց ծերունին։— Նույնիսկ տունը փակելու մասին ինձ չէին հարցրել։
Տիգրանը հակադարձեց.
— Պա՛պ, դու երկու անգամ ընկել ես։ Երրորդ անգամ կարող է կողքիդ մարդ չլինի։
Լևոնը նայեց նրան։
— Դրա համար պիտի ինձ խաբեի՞ր։
Ես հարցրի Լևոնին՝ արդյոք կան մարդիկ, որոնց կարող է զանգահարել։
Նա անմիջապես ասաց հարևանի անունը։
— Սամվելը մեր դիմացի տանն է ապրում։ Ամեն օր ինձ տեսնում է։
Հասմիկը հյուրատան հեռախոսը մոտեցրեց։
Լևոնը զանգեց։
Հարևանը պատասխանեց։
Ծերունին հուզված ասաց.
— Սամվե՛լ, ես Դիլիջանում եմ։ Տիգրանն ուզում է ինձ խնամքի տուն տանել, բայց ես չեմ համաձայնել։
Հեռախոսի մյուս կողմից երկար լռություն եղավ։
Հետո Լևոնը հարցրեց.
— Էսօր իմ դուռը փոխե՞լ են։
Սամվելը հաստատեց, որ առավոտյան վարպետ էր եկել, փականը փոխել և հեռացել Տիգրանի հետ։
— Իսկ ես նոր բանալի չունեմ,— ասաց Լևոնը։
Այդ պահին նրա ձայնն այնպես կոտրվեց, որ ես ստիպված շրջվեցի։
Տիգրանը պնդում էր, որ հայրը երբեմն մոռանում է դեղերի ժամերը և վտանգում է իրեն։
Լևոնը չէր հերքում։
— Երբեմն մոռանում եմ,— ասաց։— Դրա համար էլ բժիշկս ինձ առաջարկել էր օրական օգնություն կազմակերպել։ Ես արդեն հարևանիս հետ խոսել էի, որ մինչև մշտական կարգ գտնելը երեկոյան ստուգի՝ ոնց եմ։
Տիգրանը բարկացավ։
— Սամվելը բժիշկ չի։
— Գիտեմ,— պատասխանեց հայրը։— Դրա համար եմ ուզում մասնագետի հետ քննարկել տարբերակները։ Բայց ես չեմ ասել, որ ուզում եմ իմ տունը թողնել։
Ես հասկացա, որ այստեղ հնարավոր չէր պարզապես կողմ ընտրել։
Մի կողմում որդին էր, որը վախենում էր հոր հերթական ընկնելուց։
Մյուս կողմում՝ չափահաս մարդ, որը չէր համաձայնել իրեն տեղափոխելու որոշմանը։
Ուզում էինք համոզվել, որ Լևոնն անվտանգ է, բայց նաև չպետք է նրա կամքը անտեսեինք։
Քանի որ Լևոնը պնդում էր, որ իր անձնական իրերը չեն վերադարձնում և փորձում են իր կամքին հակառակ տեղափոխել, Հասմիկի խնդրանքով արդեն կապ էինք հաստատել ոստիկանության հետ։
Մի փոքր անց աշխատակիցներ եկան։
Նրանք առանձին լսեցին Լևոնին և մյուսներին։
Ես պատմեցի միայն այն, ինչ տեսել ու լսել էի հյուրատանը։
Ոչ ավելին։
Լևոնը հստակ ասաց, որ չի ցանկանում որդու հետ մեկնել։
Խնդրեց վերադարձնել իր հեռախոսը, փաստաթղթերն ու տան բանալիները։
Տիգրանը դժկամությամբ հեռախոսն ու փաստաթղթերը տվեց։
Բանալիները նույնպես հանեց գրպանից։
Լևոնը վերցրեց դրանք։
Մի քանի վայրկյան պարզապես պահեց ափի մեջ։
Հետո ասաց.
— Ես հիմա ուզում եմ հանգստանալ։ Վաղը տուն կվերադառնամ։
Նրա անվտանգ վերադարձի հարցը քննարկվեց իր համաձայնությամբ։
Այդ գիշեր Լևոնը մնաց մեր հյուրատանը։
Տիգրանն ու Լիանան առանձին սենյակ վերցրին։
Հասմիկը նրա համար թեյ պատրաստեց։
Ես մոտեցա.
— Պարո՛ն Լևոն, եթե ուզեք, կարող ենք վաղը ձեզ օգնել տուն հասնելու ճանապարհը կազմակերպել։
Նա գլխով արեց։
Հետո հարցրեց.
— Դուք ինձ տարօրինակ մարդ չե՞ք համարում։
— Ինչո՞ւ։
— Որ չեմ ուզում խնամքի կենտրոն գնալ։ Գուցե ուրիշները ճիշտ են, իսկ ես՝ սխալ։
Մի քիչ մտածեցի։
— Ես չեմ կարող որոշել՝ ձեզ համար որտեղ ապրելն է ամենաանվտանգը։ Բայց դուք իրավունք ունեք հասկանալու առաջարկվող տարբերակները և մասնակցելու որոշմանը։
Նա լուռ մնաց։
Հետո ասաց.
— Ես պատրաստ եմ օգնություն ընդունել։ Բայց ուզում եմ, որ ինձ հարցնեն։
Հաջորդ առավոտ Տիգրանը եկավ ընդունարան։
Գիշերվա համեմատ հանգիստ էր։
— Արփի՛, մի բան եմ ուզում հարցնել։ Դուք պատկերացնո՞ւմ եք՝ ինչ է նշանակում ամեն օր մտածել, որ հայրդ կարող է մենակ ընկնել։
Նայեցի նրան։
— Պատկերացնում եմ, որ շատ դժվար է։
Նա նստեց։
— Ես գործի մեջ էի։ Ամեն զանգից սիրտս կանգնում էր։ Երբ հարևանն ասաց՝ պապան բակում ընկել է, մտածեցի՝ էլ չեմ սպասելու։
Մի պահ լռեց։
— Բայց ես չէի ուզում, որ իրեն այսպես զգա։
Հասմիկը, որը կողքից լսում էր, ասաց.
— Դուք երևի վախեցել եք, որ եթե հարցնեք, կմերժի։ Ու որոշել եք հարցը լուծել առանց իրեն։
Տիգրանը գլխով արեց։
— Հա՛։
Հասմիկը պատասխանեց.
— Բայց արդյունքում նա վախեցել է արդեն ձեզնից։
Տիգրանը գլուխը կախեց։
Այդ օրը Լևոնը վերադարձավ Գավառ՝ նախապես համաձայնեցված մեքենայով։
Ես ու Հասմիկը ճանապարհեցինք նրան։
Տիգրանն առաջարկեց միասին գնալ, բայց հայրը չհամաձայնեց։
— Այսօր ուզում եմ մենակ վերադառնալ։ Տանը կհանդիպենք, երբ պատրաստ լինեմ։
Տիգրանը չվիճեց։
Երբ մեքենան շարժվեց, Հասմիկը երկար կանգնած նայում էր հետևից։
— Հասմի՛կ, դու երեկ շատ ճիշտ ժամանակին ես միջամտել,— ասացի։
Նա հոգնած ժպտաց։
— Ես էլ էի վախենում, որ սխալ եմ հասկացել։
— Բայց չես անտեսել։
— Ինքն ուղղակի մի հարց էր խնդրում տալ. «Ուզո՞ւմ եք գնալ»։ Էդ հարցը ոչ մեկը չէր տալիս։
Մոտ երկու շաբաթ անց Լևոնը զանգեց հյուրատուն։
Ես ինքս վերցրի հեռախոսը։
— Արփի՛ ջան, ես Լևոնն եմ։
— Ինչպե՞ս եք։
— Տանս եմ։
Հետո ծիծաղեց։
— Նոր բանալիները երեք օրինակ եմ սարքել։ Մեկը՝ ինձ, մեկը՝ հարևանիս, մեկն էլ Տիգրանին եմ տվել։
Զարմացա։
— Տիգրանի՞ն։
— Հա՛։ Որ երբ այցելելու ցանկություն ունենա, ինձ նախապես զանգի ու գա։
Նա պատմեց, որ բժշկի հետ քննարկել է առօրյա խնամքի կարիքները։
Ընտանիքով գտել էին մարդ, որը շաբաթվա որոշ օրերին օգնելու էր գնումների ու տնային գործերի հարցում։
Բացի դրանից, Տիգրանը համաձայնել էր հաճախակի այցելել և օգնել բնակարանի անվտանգության փոփոխություններին՝ հատկապես բակի սայթաքուն հատվածի ու լոգարանի հարցում։
Դեռ չէին բացառում, որ հետագայում խնամքի ավելի աջակցող միջավայր անհրաժեշտ լինի։
Բայց դա արդեն քննարկում էին Լևոնի մասնակցությամբ։
— Տիգրանը ներողություն խնդրե՞լ է,— հարցրի։
— Խնդրել է։ Ես էլ ասել եմ՝ դեռ վիրավորված եմ։
Հետո մի քիչ լռեց։
— Բայց երեկ եկավ, բակի հին աստիճանի կողքին բռնակ ամրացրեց։ Ես կանգնած նայում էի, թե ինչպես է աշխատում։ Առաջին անգամ ինձ չասաց՝ պա՛պ, դու ներս գնա, ես գիտեմ՝ ինչ եմ անում։
Անցավ մոտ մեկ ամիս։
Մի օր հյուրատան դուռը բացվեց։
Հասմիկը ընդունարանում էր։
Ես լսեցի նրա զարմացած ձայնը.
— Պարո՛ն Լևոն։
Դուրս եկա։
Լևոնը կանգնած էր դռան մոտ՝ փոքրիկ պայուսակով։
Կողքին Տիգրանն էր։
Երկուսն էլ ժպտում էին։
— Այս անգամ ի՞նչ առիթով եք եկել,— հարցրի։
Լևոնը պատասխանեց.
— Երկու օր հանգստանալու։
Նայեցի Տիգրանին։
Նա ասաց.
— Պապայի առաջարկն է։
Լևոնը գրպանից հանեց փոքրիկ թղթապանակ։
Մեջը հյուրատան ամրագրման հաստատումն էր։
Ինքն էր զանգել ու պայմանավորվել։
— Էս անգամ նախ ինձ են հարցրել՝ ուզո՞ւմ եմ գալ,— ասաց նա։
Հասմիկը ծիծաղեց։
— Ու ուզե՞լ եք։
— Հա՛։ Բայց մի պայմանով։
— Ի՞նչ պայմանով։
Լևոնը նայեց որդուն։
— Որ եթե հոգնեմ, տուն վերադառնալու օրը ես որոշեմ։
Տիգրանը պատասխանեց.
— Պայմանավորվել ենք, պա՛պ։
Նրանք միասին բարձրացան համար։
Այս անգամ Հասմիկը հանգիստ բացեց դուռը։
Իսկ ես նայում էի Լևոնի ձեռքի փոքրիկ պայուսակին։
Նույն մարդը մեկ ամիս առաջ հյուրատանը նստած էր առանց հեռախոսի ու տան բանալու՝ վախենալով, թե իրեն ուր կտանեն։
Հիմա իր ամրագրումն ինքն էր արել։
Եվ երբ բարձրանալիս կանգ առավ շունչ քաշելու, որդին հարցրեց.
— Պա՛պ, օգնե՞մ։
Լևոնը պատասխանեց.
— Մի քիչ սպասի՛ր։ Հիմա կասեմ։
Տիգրանը կանգնեց կողքին ու սպասեց։
Այդ փոքրիկ պահը շատ ավելի կարևոր թվաց, քան նրանց բոլոր երկար խոսակցությունները։
