Հիվանդանոցից զանգեցին ու ասացին. «Ձեր հայրը մեզ մոտ է, շտապ եկեք»։ Բայց հայրս հենց այդ պահին նստած էր խոհանոցում և թեյ էր խմում։ Ես նույնիսկ ծիծաղեցի՝ կարծելով, թե հեռախոսահամարն են շփոթել։ Սակայն բուժքույրը արտասանեց հորս ամբողջ անունը, ծննդյան ամսաթիվը և ավելացրեց. «Նրան անգիտակից վիճակում են բերել։ Գրպանում ձեր հեռախոսահամարն էր»։ Երբ փոխանցեցի հեռախոսը հորս, նրա ձեռքից բաժակն ընկավ։ Նա շշնջաց. «Հարցրու՝ ձախ ձեռքին երեք մատ կա՞»։ Ես չհասկացա, բայց հարցրեցի։ Բուժքույրը մի քանի վայրկյան լռեց, հետո պատասխանեց. «Այո։ Դուք որտեղի՞ց գիտեք»։ Հայրս վեր կացավ ու տասը տարի առաջվանից առաջին անգամ ինքնուրույն մեքենայի բանալիները վերցրեց։ «Պիտի գնանք»,— ասաց։ «Ո՞վ է այդ մարդը, հայրի՛կ»։ Նա նայեց ինձ ու արտասանեց մի անուն, որը մանկությունիցս չէի լսել։ Իսկ երբ հասանք հիվանդանոց, պարզվեց՝ այդ անծանոթը վերջին քսանյոթ տարիներին պահել էր մի բան, որը հայրս վաղուց կորած էր համարում։
Ես քառասուն տարեկան եմ։ Անունս Էմիլի է։
Հայրս՝ Արթուրը, յոթանասուներկու տարեկան է։
Մայրս մահացել է հինգ տարի առաջ, և հիմա հայրս ապրում է իր փոքրիկ առանձնատանը՝ իմ տնից մի քանի փողոց հեռու։
Ամեն կիրակի նրա համար ճաշ եմ պատրաստում։
Նա սիրում է նստել խոհանոցում, թեյ խմել ու պատմել իր երիտասարդության մասին։
Բայց կա մի ժամանակաշրջան, որի մասին երբեք չի խոսում։
Այն տարիները, երբ աշխատել է որպես կամրջաշինարար։
Գիտեմ միայն, որ քսանյոթ տարի առաջ շինարարության ժամանակ դժբախտ պատահար է եղել։
Մի աշխատակից ծանր վիրավորվել է։
Դրանից հետո հայրս թողել է աշխատանքը։
Երբ հարցնում էի՝ ինչու, պատասխանում էր.
— Կան բաներ, աղջի՛կս, որոնց մասին ավելի լավ է չխոսել։
Եվ ես այլևս չէի հարցնում։
Մինչև այդ կիրակի օրը։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Հիվանդանոց հասնելուն պես հայրս մոտեցավ ընդունարանին։
Նա այնքան էր շտապում, որ հազիվ էի հասնում հետևից։
— Վիկտոր անունով տղամարդու ենք փնտրում,— ասաց։
Բուժքույրը ստուգեց համակարգը։
— Մեզ մոտ այդ անունով հիվանդ չկա։
Հայրս մի պահ փակեց աչքերը։
— Նրան բերել են իմ անունով։ Արթուր Միլլեր։
Կինը զարմացած նայեց։
— Դուք ո՞վ եք։
— Ես եմ Արթուր Միլլերը։
Բուժքույրը կանչեց բաժանմունքի պատասխանատուին։
Մի քանի րոպե անց մեզ տարան առանձին սենյակ։
Պարզվեց՝ շտապօգնությունը փողոցում անգիտակից վիճակում տղամարդ էր գտել։
Նրա գրպանում հին դրամապանակ կար։
Դրա մեջ՝ հորս անունով աշխատանքային քարտ, իսկ հետևում՝ իմ հեռախոսահամարը։
Բուժաշխատողները քարտի տվյալներով փորձել էին պարզել նրա ինքնությունը։
Հայրիկիս անունը հայտնել էին ինձ՝ դեռ չիմանալով, որ քարտը հիվանդինը չէ։
— Իսկ հիմա որտե՞ղ է նա,— հարցրեց հայրս։
— Նրան հետազոտում են։ Վիճակը կայունացել է։
Հայրս նստեց։
Առաջին անգամ տեսա, որ նրա ձեռքերն այդպես դողում են։
— Հայրի՛կ, Վիկտորն ո՞վ է։
Նա երկար նայեց պատուհանին։
Հետո ասաց.
— Մի մարդ, որին ես ամբողջ կյանքում պարտք եմ մնացել։
Պարզվեց՝ Վիկտորը հորս հետ աշխատել էր կամրջի շինարարության վրա։
Երկուսն էլ երիտասարդ էին։
Վիկտորը շատ լավ մասնագետ էր։
Ձախ ձեռքի երկու մատը դեռ պատանեկության տարիներին կորցրել էր հաստոցի հետ աշխատելիս, բայց սովորել էր երեք մատով անել այն աշխատանքը, որի համար ուրիշներին երկու ձեռքն էլ հազիվ էր բավականացնում։
Երբեմն հայրս ծիծաղելով նրան «երեք մատով հրաշագործ» էր անվանում։
Նրանք մտերիմ ընկերներ էին դարձել։
Աշխատանքից հետո միասին տուն էին վերադառնում։
Մայրս հաճախ էր նրանց երկուսի համար ընթրիք պատրաստում։
Ես այդ ժամանակ տասներեք տարեկան էի։
Հիշեցի բարձրահասակ մի տղամարդու, որը միշտ գրպանում անանուխի կոնֆետ ուներ։
— Այդ Վիկտո՞րն է,— հարցրի։
Հայրս գլխով արեց։
— Այո։
— Բայց դու ասում էիր, որ նա մահացել է։
Հայրս ծանր շունչ քաշեց։
— Ես այդպես էի կարծում։
Քսանյոթ տարի առաջ շինհրապարակում մետաղական ծանր հենակ էր ընկել։
Հայրս գտնվել էր հենց դրա տակ։
Վիկտորը վերջին պահին հրել էր նրան անվտանգ կողմ։
Ինքն էր հարված ստացել։
Վիրավորվել էր ոտքից և մեջքից։
Երկար ամիսներ հիվանդանոցում էր անցկացրել։
Հայրս իրեն մեղավոր էր զգացել։
Սակայն Վիկտորը երբեք ոչինչ չէր պահանջել։
— Նա անընդհատ ասում էր՝ պատահականություն էր, ուրիշ բան մի մտածիր,— պատմեց հայրս։
Ավելի ուշ Վիկտորը տեղափոխվել էր ուրիշ քաղաք՝ վերականգնողական բուժման։
Սկզբում նամակներ էին գրում իրար։
Հետո կապը խզվել էր։
Մի քանի տարի անց հայրս ընդհանուր ծանոթից լսել էր, որ Վիկտորը մահացել է։
— Ես նույնիսկ չկարողացա նրա հրաժեշտին գնալ,— ասաց հայրս։
Նրա աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Իսկ իմ աշխատանքային քարտը նրա գրպանում ինչո՞ւ էր։
Հայրս ժպտաց։
— Որովհետև այն օրը, երբ հենակն ընկավ, քարտս պոկվել էր բաճկոնիցս։ Վիկտորը գտել ու պահել էր։
Նա մի պահ լռեց։
— Այդ քարտի հետևում քո հեռախոսահամարն ես գրել տարիներ առաջ, երբ քեզ առաջին հեռախոսդ գնեցի։ Թե կորցնեմ, գտնողը քեզ զանգի։
Ես հիշեցի։
Իսկապես այդպես էր եղել։
Ես նույնիսկ նույն համարը մինչև հիմա օգտագործում էի։
Բուժքույրը վերջապես ասաց, որ կարող ենք մտնել։
Սենյակի մահճակալին շատ նիհար, սպիտակահեր տղամարդ էր պառկած։
Նրա դեմքին կյանքի ծանր տարիների հետքեր կային։
Բայց երբ տեսա ձախ ձեռքը, անմիջապես հասկացա։
Երեք մատ։
Հայրս կանգ առավ դռան մոտ։
— Վիկտո՛ր…
Տղամարդը դանդաղ բացեց աչքերը։
Մի քանի վայրկյան նայեց հորս։
Հետո ժպտաց։
— Արթո՞ւր։
Հայրիկիս ձայնը կտրվեց։
Նա մոտեցավ մահճակալին։
Բռնեց ընկերոջ ձեռքը։
Երկուսն էլ արտասվում էին։
Ես կանգնած էի կողքին՝ չիմանալով ինչ ասել։
Վիկտորը կամաց հարցրեց.
— Դու ծերացե՞լ ես, թե՞ իմ աչքերն են վատ տեսնում։
Հայրս սկսեց ծիծաղել։
— Ինքդ քեզ նայիր։
Այդ պահին կարծես նրանցից մի քանի տասնյակ տարի անհետացավ։
Ավելի ուշ իմացանք, որ Վիկտորը վերջին տարիներին շատ դժվար պայմաններում էր ապրել։
Երկար ժամանակ աշխատել էր փոքրիկ արհեստանոցում։
Հետո առողջական խնդիրների պատճառով դադարեցրել աշխատանքը։
Մի քանի անգամ բնակարան էր փոխել։
Վերջերս վերադարձել էր մեր քաղաք։
Այստեղ հին ծանոթներ գրեթե չուներ։
Նրա դրամապանակում նույնիսկ գործող հեռախոսահամար չկար։
Միայն հին քարտը։
Բայց ամենազարմանալին այն էր, որ Վիկտորը պատմեց՝ երբեք չէր մտածել, թե հայրս իրեն մահացած է համարում։
— Ես քեզ երկու նամակ եմ գրել,— ասաց նա։
Հայրս ապշեց։
— Չեմ ստացել։
Վիկտորը պատասխանեց.
— Հին հասցեով էի ուղարկել։ Հետ եկան։
Հետո հիվանդության պատճառով երկար ժամանակ չէր կարողացել գրել։
Երբ վերջապես վերադարձել էր քաղաք, որոշել էր գտնել հորս։
Հենց այդ առավոտ փնտրում էր նրա հին տունը։
Ճանապարհին վատ էր զգացել ու կորցրել գիտակցությունը։
— Ուրեմն դու ինձ էիր փնտրո՞ւմ,— հարցրեց հայրս։
Վիկտորը գլխով արեց։
— Մի բան պիտի վերադարձնեի։
Ես մտածեցի՝ աշխատանքային քարտի մասին է խոսում։
Բայց նա ժպտաց։
— Ո՛չ։ Ուրիշ բան։
Երկու օր անց, երբ Վիկտորի առողջական վիճակը թույլ տվեց, նա խնդրեց մեզ ուղեկցել իր վարձած փոքրիկ սենյակը։
Անշուք սենյակ էր։
Մի մահճակալ։
Փոքրիկ սեղան։
Հին ճամպրուկ։
Վիկտորը բացեց ճամպրուկը։
Ներսից հանեց հաստ կտորով փաթաթված փայտե տուփ։
Հայրիկիս հանձնեց։
— Սա դու պիտի ունենաս։
Հայրս բացեց։
Ներսում փոքրիկ ձեռագործ փայտե ձիուկ կար։
Եվ երեխայի ձեռքով գրված նամակ։
Ես անմիջապես ճանաչեցի ձեռագիրս։
Տասներեք տարեկանում էի գրել։
«Հորեղբա՛յր Վիկտոր, շնորհակալ եմ, որ իմ հայրիկին փրկեցիր։ Եթե նա չվերադառնար, ես աշխարհի ամենատխուր երեխան կլինեի»։
Ձեռքերս սկսեցին դողալ։
— Սա ես ե՞մ գրել։
Վիկտորը ժպտաց։
— Դու։
Ես հիշեցի։
Մայրս ինձ հիվանդանոց էր տարել։
Վիկտորի համար նամակ ու իմ պատրաստած փայտե ձիուկն էի բերել։
Բայց հետագայում այդ ամենը մոռացել էի։
Վիկտորը նայեց ինձ։
— Դու այն ժամանակ ասացիր՝ այս ձիուկը պահիր, որ իմանաս՝ մենք քեզ չենք մոռանալու։
Նրա աչքերը խոնավացան։
— Ես պահել եմ։
Հայրս նստեց աթոռին։
Երկար նայում էր նամակին։
Հետո կամաց ասաց.
— Ես մտածում էի, որ քեզ կորցրել եմ, Վիկտո՛ր։
Ընկերը ժպտաց։
— Իսկ ես մտածում էի, թե դու պարզապես չափազանց զբաղված ես դարձել։
Հաջորդ ամիսները հեշտ չէին։
Վիկտորը բուժման ու մշտական օգնության կարիք ուներ։
Մենք կապվեցինք համապատասխան ծառայությունների հետ, որպեսզի ապահով բնակության ու խնամքի հարցերը կարգավորենք։
Հայրս հաճախ էր այցելում նրան։
Երբեմն միասին այգում նստում էին։
Պատմում էին հին շինարարության մասին։
Վիճում էին՝ ով էր ավելի լավ աշխատող։
Եվ ամեն անգամ վերջում երկուսն էլ ծիծաղում էին։
Մի օր հայրս ասաց.
— Գիտե՞ս, Էմիլի՛, ես քսանյոթ տարի մտածել եմ, թե երբեք չեմ հասցրել շնորհակալություն հայտնել նրան։
Ես ժպտացի։
— Իսկ հիմա հասցրի՞ր։
Նա գլխով արեց։
— Այո։ Բայց նա պատասխանեց, որ արդեն մեկ անգամ ստացել է ամենակարևոր շնորհակալությունը։
— Ի՞նչը նկատի ուներ։
Հայրս ցույց տվեց փոքրիկ փայտե ձիուկը։
— Քո նամակը։
Այդ օրվանից մեր տան խոհանոցի դարակում մի հին աշխատանքային քարտ կա։
Դրա կողքին՝ փայտե ձիուկը։
Ամեն անգամ, երբ հայրս թեյ է խմում, երբեմն վերցնում է քարտը և ժպտում։
Իսկ ես հիշում եմ այդ անհավանական հեռախոսազանգը։
Հիվանդանոցից զանգեցին ու հայտնեցին, թե հայրս այնտեղ է։
Այն դեպքում, երբ նա նստած էր իմ կողքին։
Սկզբում մտածեցի՝ ինչ-որ մեկը գողացել է նրա ինքնությունը։
Հետո՝ որ սարսափելի սխալմունք է տեղի ունեցել։
Բայց պարզվեց՝ հորս անունով հին քարտը քսանյոթ տարի պահել էր մի մարդ, որը ժամանակին փրկել էր նրա կյանքը։
Եվ եթե Վիկտորը հենց այդ օրը չվերադառնար մեր քաղաք, գուցե այդ երկու ընկերներն այլևս երբեք չհանդիպեին։
