Ամեն անգամ, երբ դեռահաս աղջիկս վերադառնում էր հոր տնից, վազում էր լոգարան ու դուռը ներսից փակում։ Ես պատկերացում անգամ չունեի, թե ինչ է նրա հետ կատարվում, մինչև մի օր ջրահեռացման անցքի մոտ գտա մի բան, որից արյունս սառեց։
Ամեն անգամ, երբ տասնհինգամյա աղջիկս՝ Հաննան, վերադառնում էր հոր տնից, անմիջապես վազում էր լոգարան ու դուռը փակում ներսից։
Սկզբում փորձում էի ինքս ինձ համոզել, որ դա նորմալ է։
Նա տասնհինգ տարեկան էր։
Մեր ամուսնալուծությունից դեռ շատ ժամանակ չէր անցել։
Գուցե երկու տների միջև անընդհատ տեղափոխվելը նրան այնպիսի զգացողություններ էր պատճառում, որոնք ինքն էլ չէր կարողանում բացատրել։
Բայց մայրը միշտ նկատում է մանրուքները։
Հաննան դադարել էր պատմել, թե ինչով էր զբաղվում հոր՝ Լլոյդի տանը։
Այլևս չէր ժպտում, երբ հարցնում էի՝ այնտեղ ընթրե՞լ է։
Եվ ամեն կիրակի երեկո նույն տեսարանն էր կրկնվում։
Բացվում էր մուտքի դուռը։
Նրա ուսապարկն ընկնում էր հատակին։
Միջանցքով լսվում էին արագ քայլերը։
Հետո լոգարանի դռան փականի ձայնը։
Եվ միանում էր ցնցուղը։
Ջուրն այնքան ուժեղ էր հոսում, կարծես աղջիկս փորձում էր խլացնել ամբողջ աշխարհը։
Մի երեկո կանգնեցի լոգարանի դռան մոտ ու մեղմ թակեցի։
— Հաննա՛, սիրելի՛ս, ամեն ինչ կարգի՞ն է։
— Լավ եմ,— պատասխանեց ներսից։
— Արդեն գրեթե մեկ ժամ է՝ այնտեղ ես։
— Պարզապես ինձ զզվելի եմ զգում։
Այդ բառը մնաց մտքումս։
Զզվելի։
Ոչ թե հոգնած։
Ոչ թե քրտնած։
Այլ զզվելի։
Երբ վերջապես դուրս եկավ, մազերը լրիվ թաց էին, աչքերը՝ կարմրած։
Առավոտյան հագած կապույտ, երիցուկներով զարդարված բլուզի փոխարեն նա իմ հին լայն սպորտային վերնաշապիկներից մեկն էր հագել։
— Որտե՞ղ է բլուզդ,— հարցրի։
— Պայուսակիս մեջ է,— չափազանց արագ պատասխանեց։
— Ինչ-որ բա՞ն է պատահել դրան։
— Ո՛չ, մամ։ Խնդրում եմ, մի՛ սկսիր։
Ես քարացա։
Դա սովորական դեռահասային կամակորություն չէր։
Դա վախ էր։
Այդ գիշեր, երբ Հաննան քնեց, մտա լոգարան։
Հայելին դեռ մշուշված էր գոլորշուց։
Աղբամանի հետևում թաց գուլպա կար։
Իսկ ցնցուղի ջրահեռացման անցքի մետաղական եզրի տակ բաց կապույտ ինչ-որ բան էր խրվել։
Դողացող մատներով հանեցի այն։
Եվ քիչ մնաց շունչս կտրվեր։
Դա Հաննայի սիրելի բլուզից պոկված կտոր էր։
Այն բլուզից, որը գնել էինք օգտագործված հագուստի խանութից՝ ամուսնալուծությունից երկու ամիս անց։
Հիշում էի, թե ինչպես էր նա այն պահել իր առաջ՝ հայելու մոտ, ու ժպտացել։
— Այս բլուզով այնպիսի աղջկա եմ նման, որն ամեն ինչ կարողանում է վերահսկել,— ասել էր նա։
Իսկ հիմա այդ բլուզի մի կտորը ձեռքիս մեջ էր։
Պատռված։
Վրան՝ ժանգագույն շագանակագույն բիծ։
Ծնկներս թուլացան։
Վերցրի հեռախոսն ու զանգեցի Լլոյդին։
Նա պատասխանեց չորրորդ զանգից հետո։
Ձայնը սովորականի պես հանգիստ էր։
— Բարև, Մինդի։ Ամեն ինչ կարգի՞ն է։
— Ո՛չ,— պատասխանեցի։— Ոչինչ կարգին չէ։
— Ի՞նչ է պատահել։
— Դու ասա։
— Մինդի՛, չեմ հասկանում՝ ինչի մասին ես խոսում։
— Մի՛ ձևացրու։ Հաննան քո տնից վերադարձել է ու նորից փակվել լոգարանում։ Ես նրա բլուզից պոկված կտոր եմ գտել ջրահեռացման անցքի մոտ։
Լռություն։
— Դրա վրա շագանակագույն բիծ կա,— շշնջացի։
— Դա արյուն չէ,— արագ ասաց նա։
Ամբողջ մարմնովս սարսուռ անցավ։
— Ուրեմն դու գիտես՝ ինչ է։
Կրկին լռություն։
— Լլո՛յդ։
— Ժանգ է,— վերջապես ասաց։— Հյուրերի լոգարանի պահարանի ծխնուց։
— Իսկ ինչպե՞ս է նրա բլուզը պատռվել պահարանի ծխնուց։
— Մինդի՛, ամեն ինչ այնպես չէ, ինչպես մտածում ես։
— Ուրեմն բացատրի՛ր, որ ամենավատը չպատկերացնեմ։
Նրա շնչառությունը փոխվեց։
— Վաղը առավոտյան,— ցածրաձայն ասաց նա,— Հաննային բեր գրադարանի մոտի այգի։
— Ո՛չ։ Հենց հիմա ասա։
— Չեմ կարող։
— Ինչո՞ւ։
— Որովհետև մի բան պետք է անեմ, մինչև նա կսկսի խոսել։
Այդ գիշեր աչք չփակեցի։
Նստած էի Հաննայի ննջասենյակի դռան մոտ ու լսում էի լռությունը։
Փորձում էի հասկանալ՝ ինչ գաղտնիք կարող էր ստիպել աղջկաս այնքան ուժեղ լվանալ մաշկը, որ այն գրեթե կարմրում ու վնասվում էր։
Եվ ինչու էր նրա հայրը խոսում այնպես, կարծես պատրաստվում էր ինչ-որ սարսափելի խոստովանություն անել։
Հաջորդ առավոտյան բլիթներ պատրաստեցի, թեև Հաննան դպրոց գնալուց առաջ սովորաբար միայն տոստ էր ուտում։
Նա նայեց ափսեին։
— Սա ի՞նչ է։
— Կաշառք,— ասացի։
— Ինչի՞ համար։
— Ճշմարտության։
Նրա դեմքի արտահայտությունն անմիջապես փոխվեց։
— Ես գտել եմ բլուզդ, Հա՛ն։
Նրա աչքերն իսկույն լցվեցին արցունքներով։
— Դու իմ իրե՞րն ես ստուգել։
— Ես մտել եմ լոգարան, որովհետև աղջիկս ամեն անգամ հոր տնից վերադառնում է այնպիսի հայացքով, կարծես փորձում է իրեն այնքան լվանալ, մինչև ընդհանրապես անհետանա։
— Պարզապես ինչ-որ տեղից կառչել ու պատռվել է։
— Հայրիկի՞ տանը։
Նա գլուխը կախեց։
— Խնդրում եմ, սրանից մեծ խնդիր մի՛ սարքիր։
— Սա արդեն խնդիր է։
— Ո՛չ, մամ։ Եթե դու ու հայրիկը վիճեք, այնտեղ ամեն ինչ ավելի վատ կլինի։
Սիրտս քիչ մնաց կանգ առներ։
— Ի՞նչն ավելի վատ կլինի։
Նա հեռացավ սեղանից։
— Ոչինչ։ Ուզում էի ասել՝ ավելի անհարմար կլինի։
Բայց դռան մոտ կանգ առավ։
— Ես սիրում եմ հայրիկին,— շշնջաց։
— Գիտեմ։
— Եվ երբեմն ինձ դուր է գալիս այնտեղ լինելը։ Պարզապես ինձ դուր չի գալիս այն մարդը, որին այնտեղ փորձում են դարձնել ինձ։
Հետո հեռացավ։
Առավոտյան ժամը իննին մենակ գնացի այգի։
Լլոյդը նստած էր նստարանին։
Նա անընդհատ շփում էր ձեռքերը, թեև ցուրտ չէր։
— Խոսի՛ր,— ասացի։
Նա նայեց դատարկ խաղահրապարակին։
— Ամեն ինչ սկսվեց Մարիսայից։
Մարիսան նրա նոր կինն էր։
Կատարյալ սանրվածք։
Կատարյալ զգեստներ։
Կատարյալ ժպիտ։
Եվ վիրավորանքներն այնպես ներկայացնելու կատարյալ ունակություն, կարծես օգտակար խորհուրդներ էին։
— Ի՞նչ է արել նա։
— Կարծում է, որ Հաննան պետք է ավելի խնամված ու նրբագեղ լինի։
— Նա երեխա է, Լլո՛յդ, ոչ թե հին աթոռ, որը պետք է վերանորոգել։
— Գիտեմ։
— Պատմիր բլուզի մասին։
Նա դժվարությամբ կուլ տվեց։
— Մայրս ու քույրս պետք է գային ճաշի։ Մարիսան Հաննայի համար զգեստ էր գնել։ Բայց Հաննան չէր ուզում հագնել այն։ Ուզում էր իր կապույտ բլուզը հագնել։ Մարիսան ասաց, որ դրանով անփույթ տեսք ունի։ Հաննան հետ քաշվեց, և թևքը կառչեց լոգարանի պահարանի ծխնուց։ Այդպես էլ պատռվեց։ Իսկ բիծը ժանգից էր։
Սկզբում թեթևություն զգացի։
Հետո զայրույթը եկավ։
— Իսկ ինչո՞ւ է նա ամեն անգամ տուն վերադառնալիս ցնցուղ ընդունում։
Լլոյդը փակեց աչքերը։
— Մարիսան հյուրերի գալուց առաջ նրա վրա օծանելիք է ցողում։
— Մեր աղջկա վրա օծանելի՞ք է ցողում։
— Դա անվանում է վերջնական շտրիխ։
— Նա կահույք չէ, Լլո՛յդ։
Նրա ձայնը կոտրվեց։
— Մարիսան ասում է, որ Հաննայից քո տան հոտն է գալիս։
Ապշած նայեցի նրան։
— Այսինքն՝ իմ տունը կեղտո՞տ տեղ է համարում։
Նա չպատասխանեց։
Եվ այդ պահին ամեն ինչ հասկացա։
Հաննան չէր փորձում կեղտը լվանալ իր վրայից։
Նա փորձում էր լվանալ ամոթը։
Օծանելիքը։
Վիրավորական խոսքերը։
Այն զգացողությունը, թե իր մոր տունը, հագուստը, խառնված մազերն ու իր իսկական էությունը ամոթալի բաներ են։
— Դու թույլ ես տվել, որ մեկ ուրիշ կին մեր աղջկան սովորեցնի, թե քո կողմից ընդունված լինելու համար նա պետք է իր միջից ջնջի ինձ,— ասացի։
— Ես ամեն ինչ փչացրել եմ,— շշնջաց Լլոյդը։
— Այո՛,— պատասխանեցի։— Փչացրել ես։
Այդ կիրակի Լլոյդն ինձ հաղորդագրություն ուղարկեց՝ խնդրելով չգալ իր տուն։
Բայց ես միևնույն է գնացի։
Դեռ ունեի այն բանալին, որը նա երբեք չէր պահանջել վերադարձնել։
Եվ օգտագործեցի այն։
— Հաննա՛,— կանչեցի։
Պատասխան չեղավ։
Բարձրացա երկրորդ հարկ ու նրան գտա հյուրասենյակում։
Նա կանգնած էր պահարանի դռնից կախված կոշտ, վարդագույն զգեստի առաջ։
Իսկ պատռված կապույտ բլուզը դրված էր մահճակալին։
— Մամա՞,— նրա դեմքին խուճապ հայտնվեց։— Ինչո՞ւ ես այստեղ։
— Որ քեզ տուն տանեմ, եթե ուզում ես հեռանալ։
— Խնդրում եմ, ո՛չ։ Բոլորը ներքևում են։
Մինչ կհասցնեի պատասխանել, դռան մոտ հայտնվեց Լլոյդը։
— Մինդի՛, այստեղ պետք չէ։
— Հենց այստեղ,— պատասխանեցի։
Այդ պահին նրա հետևում հայտնվեց Մարիսան՝ ժպիտը դեմքին։
— Ինչպիսի՜ անսպասելի այց։
— Մենք պարզապես օգնում էինք Հաննային պատրաստվել ճաշին,— ասաց նա։
— Ո՛չ,— պատասխանեցի։— Դուք փորձում էիք նրան դարձնել այնպիսին, ինչպիսին ձեզ հաճելի է տեսնել։
Նրա ժպիտը լարվեց։
— Ոչ մի վատ բան չկա աղջկան սովորեցնելու մեջ, թե ինչպես պետք է իրեն ներկայացնի։
— Վատ բան կա, երբ աղջկան ստիպում ես ատել ինքն իրեն։
Հաննան շշնջաց.
— Նա իմ վրա օծանելիք է ցողում։
Մարիսան թեթև ծիծաղեց։
— Ընդամենը օծանելիք է։
Հաննայի ձայնը դողում էր։
— Նա ստիպում է, որ անշարժ կանգնեմ, մինչև ցողի։ Ասում է՝ այդ հոտով ներքև չիջնեմ։ Ասել է, որ մաման թույլ է տալիս ինձ այնպիսի տեսք ու հոտ ունենալ, կարծես քայքայված ընտանիքից եմ եկել։
Միջանցքում լռություն տիրեց։
Ներքևից լսվեց Լլոյդի մոր զարմացած բացականչությունը։
Նրա քույրը՝ Սառան, հայտնվեց մոր հետևում։
Բոլորը նայեցին Լլոյդին։
Մի սարսափելի վայրկյան մտածեցի, որ նա նորից կլռի։
Բայց նա շրջվեց դեպի Մարիսան ու ասաց.
— Հաննան ճշմարտությունն է ասում։ Եվ ես պետք է կանգնեցնեի դա։
Հաննան նայեց հորը այնպես, կարծես վախենում էր հավատալ նրան։
Ես բռնեցի աղջկաս ձեռքը։
— Ներողությունը սկսվում է այն ժամանակ, երբ վարքագիծն իսկապես փոխվում է,— ասացի։
Լլոյդը գլխով արեց՝ արցունքներն աչքերին։
— Գիտեմ։
Նրա մայրը դանդաղ բարձրացավ աստիճաններով ու կանգնեց Հաննայի առաջ։
— Մի փոքր անփույթ տեսքը երբեք աղջկան սիրո պակաս արժանի չի դարձնում,— քնքշորեն ասաց նա։— Ես քեզ սիրում եմ հենց այնպիսին, ինչպիսին կաս։
Հաննան հեկեկաց։
Մարիսան ոչինչ չասաց։
Առաջին անգամ նա չուներ իր սովորական «կատարյալ» պատասխանը։
Մեքենայի մեջ Հաննան կամաց շշնջաց.
— Ես ուզում էի, որ հայրիկն ինձ ընտրեր։
— Նա պարտավոր էր դա անել,— պատասխանեցի։— Իսկ մինչև սովորի, թե ինչպես պետք է պաշտպանի քեզ, ես դա կանեմ։
Այդ երեկո խոհանոցի սեղանի մոտ նստած՝ անճարակ կարում էի Հաննայի կապույտ, երիցուկներով բլուզը։
Հաննան մատներով շոշափեց ծուռ կարը։
— Հիմա լրիվ փչացել է, չէ՞։
— Ո՛չ,— ասացի։— Հիմա այն իր պատմությունը չի թաքցնում։
Հաջորդ կիրակի Հաննան հոր մոտ գնաց ընդամենը երեք ժամով։
Առանց գիշերելու պայուսակի։
Առանց պարտադրված զգեստի։
Առանց օծանելիքի։
Երբ վերադարձավ, սպասում էի, որ սովորականի պես կվազի լոգարան։
Բայց դրա փոխարեն նա կանգ առավ խոհանոցի դռան մոտ։
— Ջեռոցում մակարոնո՞վ ուտեստ ես պատրաստում,— հարցրեց։
Արցունքների միջից ժպտացի։
— Այո՛, արդեն ջեռոցում է։
Իսկ միջանցքի վերջում լոգարանի դուռը բաց մնաց։
