Հայրս ինձ տարավ անտառի խորքը, բռնեց ձեռքս ու ասաց. «Վերջապես մենակ ենք։ Մոտեցի՛ր, ուզում եմ համբուրել քեզ։ Տասնինը տարի սպասել եմ այս պահին»։ Երբ վախեցած հետ քաշվեցի, նա բռնեց ուսերիցս ու շշնջաց. «Մայրդ երբեք չի իմանա, թե այստեղ ինչ է եղել մեր միջև»։ Նրա հաջորդ խոսքերից սարսափից քարացա։
Իմ անունը Մարիամ է։ Տասնինը տարեկան եմ։
Հայրս՝ Արամը, հիսունչորս տարեկան է, իսկ մայրս՝ Սուսաննան, հիսունմեկ։
Ես միշտ շատ մտերիմ եմ եղել հորս հետ։ Մանկուց նա պաշտպանել է ինձ, օգնել դասերս պատրաստել, ամեն կիրակի զբոսանքի տարել։
Բայց վերջին ամիսներին նրա պահվածքը սկսել էր ավելի ու ավելի անհանգստացնել ինձ։
Երբեմն երկար նայում էր դեմքիս։ Երբ նկատում էի, ժպտում էր ու ասում.
— Ինչքա՜ն գեղեցիկ աղջիկ ես դարձել։
Սկզբում այդ խոսքերին ուշադրություն չէի դարձնում։
Բայց մի օր հայրս հանկարծ տարօրինակ հարց տվեց։
— Մարիա՛մ, եթե մի օր քեզ համբուրեմ, կբարկանա՞ս։
Ծիծաղեցի։
— Պա՛պ, ի՜նչ տարօրինակ հարց է։ Դու առանց այդ էլ միշտ այտս համբուրում ես։
Նրա դեմքը լրջացավ։
— Ես ուրիշ բանի մասին եմ խոսում։
Այդ պահին մայրս մտավ խոհանոց։
Հայրս անմիջապես լռեց։
Ես չհասկացա, թե ինչ նկատի ուներ։
Հաջորդ շաբաթ նա առաջարկեց միասին անտառ գնալ։
— Միայն ես ու դու, — ասաց։ — Ուզում եմ մի քանի ժամ մենակ անցկացնել քեզ հետ։
Մայրս լսեց մեր խոսակցությունը։
— Արա՛մ, ինչո՞ւ հենց անտառ։
Հայրս նյարդային ժպտաց։
— Որովհետև այնտեղ ոչ ոք մեզ չի խանգարի։
Մայրս ոչինչ չպատասխանեց։
Բայց նկատեցի, թե ինչպես գունատվեց նրա դեմքը։
Այդ պահին արդեն զգում էի, որ ինչ-որ բան այն չէ։
Այնուամենայնիվ, համաձայնեցի գնալ։
Կիրակի առավոտյան ճանապարհ ընկանք։
Մեքենայում հայրս անսովոր լուռ էր։ Երբեմն նայում էր ինձ, հետո արագ հայացքը վերադարձնում ճանապարհին։
Մոտ քառասուն րոպե անց հասանք անտառ։
Սկզբում քայլում էինք սովորական զբոսաշրջային արահետով։
Բայց հետո հայրս առաջարկեց ավելի խորանալ ծառերի մեջ։
— Մի շատ գեղեցիկ տեղ կա, ուզում եմ ցույց տալ։
— Պա՛պ, այստեղ գրեթե մարդ չկա։
— Հենց դրա համար էլ քեզ այստեղ եմ բերել։
Անհանգստությունս ավելի ուժեղացավ։
Մի քանի րոպե անց հասանք հին փայտե նստարանի մոտ։
Հայրս կանգ առավ։
Նայեց շուրջը, հետո շրջվեց դեպի ինձ։
Հանկարծ բռնեց ձեռքս։
— Վերջապես մենակ ենք։
Զարմացած նայեցի նրան։
— Ի՞նչ է կատարվում։
Նա ուղիղ աչքերիս նայեց։
— Մարիա՛մ, մոտեցիր։ Թույլ տուր համբուրեմ քեզ։
Բնազդաբար հետ քաշվեցի։
— Պա՛պ, ինչո՞ւ ես ինձ հետ այդպես խոսում։
Նա մի քայլ մոտեցավ։
— Որովհետև շատ երկար եմ սպասել այս պահին։
Սիրտս սկսեց ավելի արագ բաբախել։
— Ի՞նչ ես փորձում ասել։
Հայրս ձեռքը դրեց ուսիս։
— Մի՛ վախեցիր։ Ես քեզ ոչ մի վատ բան չեմ անի։
Անմիջապես հեռացրի նրա ձեռքը։
— Պա՛պ, խնդրում եմ, այլևս մի՛ մոտեցիր։
Նրա դեմքի արտահայտությունը փոխվեց։
— Մարիա՛մ, դու ինձ սխալ ես հասկացել։
— ԱՅԴ ԴԵՊՔՈՒՄ ԲԱՑԱՏՐԻ՛Ր։
Նա նայեց հին նստարանին։
— Նախ ուզում եմ մի բան անես ինձ համար։
— Ի՞նչ։
— Փակի՛ր աչքերդ։
Ես քարացա։
— Ինչո՞ւ։
— Վստահիր ինձ։ Ընդամենը մի քանի վայրկյանով։
— Ո՛Չ։
Հայրս խորը հոգոց հանեց։
— Ես այս օրվան տասնինը տարի եմ սպասել։
Այդ պահին գլխումս նորից հնչեցին նրա տարօրինակ խոսքերը։
«Ինչքա՜ն գեղեցիկ աղջիկ ես դարձել»։
«Եթե մի օր քեզ համբուրեմ, կբարկանա՞ս»։
«Այնտեղ ոչ ոք մեզ չի խանգարի»։
Սկսեցի դանդաղ հետ գնալ։
— Ուզում եմ տուն վերադառնալ։
Հայրս ձեռքը մտցրեց գրպանն ու հանեց թավշապատ փոքրիկ տուփ։
— Մարիա՛մ, խնդրում եմ, նախ սա նայիր։
Նյարդայնացած հարցրի.
— Ի՞նչ կա դրա մեջ։
Նա չպատասխանեց։
Փոխարենն ասաց.
— Մայրդ երբեք չպետք է իմանա, որ քեզ այստեղ եմ բերել։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Հենց այդ պահին հեռախոսս զանգեց։
Մայրս էր։
Անմիջապես պատասխանեցի։
— Մա՞մ։
Նրա ձայնը շատ անհանգիստ էր։
— Մարիա՛մ, որտե՞ղ ես։
— Անտառում։
— Հայրդ քեզ տարե՞լ է այն հին փայտե նստարանի մոտ։
Քարացա։
— Այո՛… Բայց դու որտեղի՞ց գիտես այդ նստարանի մասին։
Մայրս մի քանի վայրկյան լռեց։
Հետո շշնջաց.
— Մարիա՛մ, եթե հայրդ ուզում է քեզ համբուրել, աղաչում եմ, թույլ մի՛ տուր, մինչև ես հասնեմ։
Դժվարությամբ էի շնչում։
— ՄԱ՛Մ, Ի՞ՆՉ Է ԿԱՏԱՐՎՈՒՄ։
Նա պատասխանեց.
— Հենց այն, ինչից տասնինը տարի վախեցել եմ։
Հանկարծ կապն ընդհատվեց։
Նայեցի հորս։
— Ի՞նչ եք այսքան տարի ինձնից թաքցրել։
Հայրս նստեց փայտե նստարանին։
Նրա աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Մարիա՛մ, նստիր։ Ժամանակն է, որ ամբողջ ճշմարտությունն իմանաս։
Ես չմոտեցա։
— Այստեղից էլ կարող եմ լսել։
Նա գլխով արեց ու բացեց թավշապատ տուփը։
Ներսում ոսկե մատանի կար։
Սարսափահար նայեցի նրան։
— Պա՛պ… սա ի՞նչ է։
Նա վերցրեց մատանին։
— Սա պատկանել է մի կնոջ, որին անչափ սիրել եմ։
Զգացի, թե ինչպես է հողը փախչում ոտքերիս տակից։
— Ո՞վ էր այդ կինը։
Հայրս երկար ժամանակ լռեց։
Հետո պատասխանեց.
— Քո մայրը։
Շփոթված նայեցի նրան։
— Բայց մայրս ողջ է։ Ինչի՞ մասին ես խոսում։
— Ես քո կենսաբանական մոր մասին եմ խոսում, Մարիա՛մ։
Մի պահ նույնիսկ չհասկացա լսածս։
— Ի՞նչ…
Հայրս գլուխը կախեց։
— Սուսաննան քեզ չի ծննդաբերել։ Դու ծնվել ես մի կնոջից, որի անունը Նարինե էր։
Ականջներիս չէի հավատում։
Հայրս շարունակեց.
— Նարինեն իմ առաջին կինն էր։ Մենք շատ երիտասարդ էինք, երբ ամուսնացանք։ Նա մահացավ քո ծնվելուց ընդամենը մի քանի օր անց։
Արցունքներս սկսեցին հոսել։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ երբեք չեք պատմել ինձ։
— Որովհետև Սուսաննան քեզ մեծացրել է գրեթե ծնվածդ օրվանից։ Դու երկու ամսական էիր, երբ նա արդեն ամբողջությամբ ստանձնել էր քո խնամքը։ Նա քեզ սիրում էր իր սեփական երեխայի պես։
Ես նստեցի հին նստարանին։
Այնքան բան էի ուզում հարցնել, բայց բառերը կարծես անհետացել էին։
Մտածում էի մորս մասին՝ այն կնոջ, որը մանկուց ինձ գրկել էր, սանրել մազերս, խնամել հիվանդ ժամանակ։
Մի՞թե նա իմ իսկական մայրը չէր։
Հայրս շարունակեց։
— Նարինեն մահից առաջ մի վերջին ցանկություն ուներ։ Նա ուզում էր, որ երբ տասնինը տարեկան դառնաս, քեզ բերեմ հենց այստեղ։
— Ինչո՞ւ հենց այստեղ։
Հայրս ձեռքով ցույց տվեց ծառերի միջև բացվող փոքրիկ բացատը։
— Որովհետև այստեղ ենք առաջին անգամ հանդիպել։ Իսկ հենց այս նստարանի կողքին ես նրան ամուսնության առաջարկ արեցի։
Նայեցի մատանուն։
— Սա նրա ամուսնական մատանի՞ն է։
— Այո՛։
Հայրս զգուշորեն դրեց այն ափիս մեջ։
Մատանին փոքր էր, հնաոճ, բայց գեղեցիկ։ Ներսի կողմում երկու անուն էին փորագրված՝ «Արամ և Նարինե»։
Երկար նայում էի այդ անուններին։
Բայց մի հարց դեռ հանգիստ չէր տալիս ինձ։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ էիր ուզում ինձ համբուրել։ Ինչո՞ւ էիր այդքան տարօրինակ խոսում։
Հայրս գլուխը կախեց։
— Սարսափելի վատ եմ ընտրել բառերս, աղջի՛կս։ Այսօր ուզում էի քեզ տալ մորդ մատանին ու համբուրել ճակատդ, ինչպես նա էր անում, երբ նորածին էիր։ Բայց այնքան էի հուզվել, որ չէի հասկանում՝ խոսքերս ինչքան կարող են վախեցնել քեզ։
Նա աչքերը սրբեց։
— Երբ ասում էի, որ տասնինը տարի սպասել եմ, նկատի ունեի այս պահը։ Այն օրը, երբ վերջապես կարող էի պատմել Նարինեի մասին։
Ես լուռ նստած էի։
Հիշեցի, թե ինչպես էր հայրս անտառում մոտենում ինձ, ինչպես էի հետ քաշվում ու սարսափում։
— Դու կարող էիր պարզապես ասել, որ կարևոր գաղտնիք ունես, — շշնջացի։ — Ինչո՞ւ այդպես վախեցրիր ինձ։
— Գիտեմ։ Սխալվեցի։ Կարծում էի՝ ամեն ինչ ավելի գեղեցիկ կլինի, եթե քեզ անակնկալ մատուցեմ։ Բայց ամեն ինչ հակառակն ստացվեց։
Նա երկար նայեց ինձ։
— Ներիր ինձ, Մարիա՛մ։
Ես նորից նայեցի մատանուն։
— Իսկ ինչո՞ւ մայրս չէր ուզում, որ իմանամ։
Հայրս տխուր ժպտաց։
— Որովհետև վախենում էր քեզ կորցնելուց։
Հենց այդ պահին արահետից քայլերի ձայն լսվեց։
Մենք շրջվեցինք։
Մայրս էր։
Երբ մեզ տեսավ նստարանի մոտ, կանգ առավ։
Աչքերը լցված էին արցունքներով։
— Արա՛մ…
Հայրս ոտքի կանգնեց։
— Ես նրան ամեն ինչ պատմել եմ։
Մայրս մոտեցավ ինձ։
— Մարիա՛մ, մի բան էլ կա, որ պետք է խոստովանեմ։
Նա նստեց կողքիս։
— Նարինեն իմ ամենամտերիմ ընկերուհին էր։
Ապշած նայեցի նրան։
— Դուք իրար ճանաչո՞ւմ էիք։
— Մենք միասին ենք մեծացել։ Նույն թաղամասում էինք ապրում, միասին դպրոց գնում։ Նարինեն ինձ համար քրոջ պես էր։
Մորս աչքերից արցունքներ հոսեցին։
— Երբ նա հղի էր, արդեն գիտեր, որ առողջության հետ լուրջ խնդիրներ ունի։ Մի օր ինձ խնդրեց խոստանալ, որ եթե իր հետ որևէ բան պատահի, քեզ մենակ չեմ թողնի։
Նա մի պահ լռեց։
— Ես նրան խոստացա։
— Իսկ հետո՞։
— Երբ Նարինեն մահացավ, դու ընդամենը մի քանի օրական էիր։ Ես ամեն օր գնում էի հիվանդանոց՝ օգնելու քո խնամքին։ Հայրդ շատ ծանր վիճակում էր։ Նա հազիվ էր կարողանում ընդունել կատարվածը։
Հայրս բռնեց մորս ձեռքը։
— Սկզբում Սուսաննան պարզապես օգնում էր ինձ։ Ժամանակի ընթացքում մտերմացանք։ Երկու տարի անց ամուսնացանք։
Ես փորձում էի պատկերացնել այդ տարիները։
Փոքրիկ երեխա, որը կորցրել էր մորը՝ դեռ չհասցրած ճանաչել նրան։
Եվ մի երիտասարդ կին, որը որոշել էր կատարել հանգուցյալ ընկերուհուն տված խոստումը։
Արցունքների միջից հարցրի.
— Այսինքն՝ դու իմ իսկական մայրը չե՞ս։
Սուսաննայի դեմքը փոխվեց։
Նա երկար նայեց ինձ, հետո մեղմ պատասխանեց.
— Ես քեզ չեմ ծննդաբերել, սիրելի՛ս։ Բայց բռնել եմ փոքրիկ ձեռքերդ, երբ առաջին քայլերդ էիր անում։ Գիշերները արթուն եմ մնացել, երբ հիվանդ էիր։ Քեզ դպրոց եմ ճանապարհել, սպասել մինչև տուն վերադառնաս։ Եվ ամեն անգամ, երբ ինձ «մամա» էիր ասում, ես ինձ աշխարհի ամենաերջանիկ կինն էի զգում։
Այլևս չդիմացա։
Գրկեցի նրան ամբողջ ուժով։
— ԴՈՒ ԻՄ ՄԱՅՐՆ ԵՍ։ ԵՎ ՄԻՇՏ ԷԼ ԿԼԻՆԵՍ։
Մայրս սկսեց բարձրաձայն արտասվել։
Երկար ժամանակ նստած մնացինք՝ իրար գրկած։
Այդ պահին ինձ համար ոչ մի նշանակություն չուներ, որ Սուսաննան ինձ չի ծննդաբերել։
Նա այն մարդն էր, որի ձեռքը բռնելով մեծացել էի։
Բայց հայրս հանկարծ ասաց.
— Մարիա՛մ, ևս մի բան կա, որ պետք է տեսնես։
Նա մեզ տարավ նստարանի հետևը։
Այնտեղ, հաստ ծառի բնի մոտ, փոքրիկ փայտե արկղ կար՝ ամուր ամրացված։
Հայրս բացեց այն։
Ներսում հին ձայնագրիչ էր։
— Սա Նարինեի ձայնն է, — կամաց ասաց նա։
Սիրտս նորից սկսեց արագ բաբախել։
— Իմ մո՞ր ձայնը։
Հայրս գլխով արեց ու միացրեց ձայնագրիչը։
Սկզբում խշշոց լսվեց։
Հետո՝ կնոջ մեղմ ձայն։
— Արա՛մ, եթե մի օր մեր փոքրիկ աղջիկը լսի այս ձայնագրությունը, ուզում եմ իմանա, որ ես նրան սիրում էի դեռ այն ժամանակ, երբ նույնիսկ չէի հասցրել առաջին անգամ գրկել նրան…
Ես քարացա։
Դա Նարինեի ձայնն էր։
Իմ կենսաբանական մոր։
Մի կնոջ, որին կյանքում չէի տեսել, բայց որի ձայնն այդ պահին կարծես անմիջապես ճանաչեցի։
Ձայնագրությունը շարունակվում էր։
— Եթե չկարողանամ նրա կողքին լինել, խոստացիր, որ երբ մեծանա, կբերես այստեղ՝ այնտեղ, որտեղ սկսվել է մեր սերը։ Ուզում եմ, որ նա իմանա՝ իր ծնունդն իմ կյանքի ամենաերջանիկ սպասումն էր։
Հայրս արտասվում էր։
Մայրս նույնպես։
Իսկ ես չէի կարողանում շարժվել։
Հետո լսեցի ամենաանսպասելի խոսքերը։
— Եվ խնդրում եմ, նրա ճակատն իմ փոխարեն համբուրիր։ Թող իմանա, որ իմ ամբողջ սերն այդ համբույրի մեջ էլ կա։
Այդ պահին այլևս չկարողացա զսպել արցունքներս։
Շրջվեցի դեպի հայրս։
Նա կանգնած էր լուռ՝ մորս փոքրիկ ոսկե մատանին ձեռքին։
Մոտեցա նրան։
— Պա՛պ…
Նա նայեց ինձ։
— Կարո՞ղ եմ հիմա քեզ գրկել, աղջի՛կս։
Ամուր փաթաթվեցի նրան։
Հայրս մեղմորեն համբուրեց ճակատս։
Եվ այդ պահին վերջապես հասկացա, թե ինչու էր այդքան ուզում ինձ հենց այս վայրը բերել։
Բայց նաև հասկացա, թե ինչքան ցավալի կարող էր լինել գաղտնիքը, երբ այն տարիներով պահվում էր նույնիսկ սիրուց դրդված։
Հաջորդ օրերին ես ու ծնողներս երկար խոսեցինք։
Ինձ դեռ բազմաթիվ հարցեր էին անհանգստացնում։
Ինչո՞ւ էին տասնինը տարի սպասել։
Ինչո՞ւ մայրս այդքան վախեցած էր, երբ իմացավ, որ հայրս ինձ անտառ է տարել։
Ինչո՞ւ չէին կարողացել ավելի շուտ պատմել ճշմարտությունը։
Նրանք ամեն հարցիս պատասխանեցին։
Առաջին անգամ մեր ընտանիքում Նարինեի անունը հնչում էր առանց լռության ու գաղտնի հայացքների։
Իմացա, թե ինչպիսի կին էր եղել։
Նա սիրում էր երգել, ծիծաղել, երկար զբոսնել և միշտ երազել էր աղջիկ ունենալու մասին։
Մայրս ցույց տվեց նրա հին լուսանկարները։
Դրանցից մեկում Նարինեն կանգնած էր նույն անտառային նստարանի մոտ։
Նրա ժպիտի մեջ ինչ-որ ծանոթ բան կար։
Հայրս ասաց, որ ես շատ եմ նման նրան։
Բայց այս անգամ այդ խոսքերն ինձ չվախեցրին։
Վեց ամիս անց ես դեռ պահում էի Նարինեի մատանին հատուկ զարդատուփում։
Երբեմն բացում էի տուփը, նայում մատանուն և հիշում նրա ձայնը։
Սուսաննային էլ ավելի էի սիրում, քան նախկինում։
Մի օր նրան հարցրի.
— Մա՛մ, ինչո՞ւ այդքան վախեցար, երբ իմացար, որ պապան ինձ անտառ է տարել։
Նա տխուր ժպտաց։
— Որովհետև կարծում էի՝ ճշմարտությունն իմանալուց հետո այլևս ինձ մայրիկ չես անվանի։
Ես գրկեցի նրան։
— Դու ինձ տասնինը տարվա մայրական սեր ես տվել։ Ոչ մի ճշմարտություն չի կարող դա փոխել։
Նա երկար լուռ մնաց՝ գլուխը դրած ուսիս։
Հետո շշնջաց.
— Ես ամեն օր վախենում էի այդ պահից։
— Իսկ ես կուզեի, որ ավելի շուտ իմանայի, — պատասխանեցի։ — Որ կարողանայի ճանաչել Նարինեին քո պատմությունների միջոցով, ոչ թե միայն գաղտնիքը բացահայտվելուց հետո։
Մայրս գլխով արեց։
— Դու ճիշտ ես, աղջի՛կս։ Մենք պետք է վստահեինք քեզ։
Այդ երեկո երեքով վերադարձանք անտառ։
Հայրս կանգ առավ հին նստարանի մոտ։
Ես բռնեցի նրա ձեռքը։
— Պա՛պ, հիշո՞ւմ ես՝ որքան վախեցա, երբ ասացիր, որ մոտենամ, որպեսզի համբուրես ինձ։
Նա գլուխը կախեց։
— Այո՛։ Եվ սարսափելի ցավում եմ, որ այդպես վախեցրի քեզ։
Ժպտացի։
— Հիմա հասկանում եմ, թե ինչու էիր այդքան հուզված։
Նստեցինք նույն նստարանին։
Մի կողմում հայրս էր, մյուսում՝ Սուսաննան։
Իսկ ես ձեռքիս պահել էի Նարինեի մատանին։
Մի քանի ամիս առաջ հենց այս վայրում սարսափահար մտածում էի, թե հայրս ինչ-որ աններելի բան է պատրաստվում անել։
Այժմ գիտեի ճշմարտությունը։
Նա ցանկանում էր ինձ փոխանցել այն համբույրը, որը կենսաբանական մայրս չէր հասցրել տալ ինձ մեծանալուց հետո։
Եվ առաջին անգամ կյանքում զգացի, որ մեկի փոխարեն երկու մայր ունեմ։
Մեկն ինձ կյանք էր տվել։
Մյուսը մեծացրել էր ինձ, խնամել ու սիրել ամբողջ կյանքում։
Իսկ հայրս վերջապես կատարել էր տասնինը տարի առաջ տված իր ամենակարևոր խոստումը։
Երբ պատրաստվում էինք հեռանալ, վերջին անգամ նայեցի հին նստարանին։
Այն այլևս սարսափելի վայր չէր թվում։
Դա այն տեղն էր, որտեղ տարիներ առաջ հանդիպել էին իմ ծնողները, որտեղ հայրս ամուսնության առաջարկ էր արել Նարինեին և որտեղ ես վերջապես իմացել էի նրա մասին։
Մինչ մեքենան կշարժվեր, մայրս շրջվեց դեպի ինձ։
— Մարիա՛մ, լա՞վ ես։
Ես նայեցի նրան, հետո հորս։
— Այո՛, մամ։ Հիմա արդեն լավ եմ։
Եվ առաջին անգամ կյանքում այդ բառերն արտասանելիս մտածում էի ոչ թե այն մասին, թե ինչ են ինձնից թաքցրել, այլ այն մասին, թե ինչքան սեր է եղել իմ կյանքի հետևում։
Այդ օրվանից Նարինեն այլևս մեր ընտանիքում գաղտնիք չէր։
Նա իմ պատմության մի մասն էր։
Իսկ Սուսաննան շարունակում էր մնալ իմ մայրը՝ այն կինը, որին ամեն առավոտ գրկում էի և ասում.
— Բարի լույս, մա՛մ։
Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ
