Ամուսինս մեր նոր գնած տան առաջին գիշերը բոլորին արթնացրեց ու պահանջեց անմիջապես դուրս գալ։ Ես մտածեցի՝ զղջում է տունը գնելու համար։ Բայց երբ հարևանուհին տեսավ, թե նա ինչ է հանել ննջասենյակի պատի միջից, ասաց. «Ես ձեր տեղը լինեի, երեխաներին էս տուն չէի բերի»։ Իսկ ամուսինս խոստովանեց, որ այդ մասին դեռ բնակարանը գնելուց առաջ էր կասկածել։
Տասներկու տարի վարձով ապրելուց հետո վերջապես սեփական բնակարան էինք գնել։
Ես՝ երեսունյոթամյա Մարիամս, երջանկությունից ամբողջ օրը տեղս չէի գտնում։ Երեխաները նույնիսկ վիճում էին, թե ով որ սենյակում պիտի քնի։
Բնակարանը հին շենքում էր, բայց ներսից նորոգված էր։ Պատերը մաքուր, հատակը՝ նոր, պատուհանները՝ փոխված։
Այդ գիշեր առաջին անգամ քնեցինք մեր սեփական տանը։
Ժամը երեքի մոտ ամուսինս՝ Արթուրը, հանկարծ թափահարեց ուսս։
— Մարիա՛մ, վեր կաց։ Երեխաներին արթնացրու։
— Ի՞նչ է եղել։
— Հիմա դուրս ենք գալիս։
— Արթո՛ւր, գիշերվա երեքն է։
Նա այնքան լուրջ էր, որ այլևս չվիճեցի։
Վեցամյա աղջկաս գրկեցի, տասնամյա տղայիս արթնացրի։
Արթուրը միջանցքում անջատեց էլեկտրականության գլխավոր անջատիչը, հետո մեզ տարավ շենքի բակ։
Միայն այնտեղ ասաց.
— Ննջասենյակից այրված պլաստիկի հոտ էր գալիս։ Պատի միջից էլ ճարճատյուն լսեցի։
Առավոտյան էլեկտրիկ կանչեցինք։
Նա ստուգեց, որ հոսանք չկա, ապա բացեց ննջասենյակի պատի վերջերս նորոգված հատվածը։
Ներսից հանեց սևացած մետաղական տուփ՝ վնասված լարերով։
Արթուրը վերցրեց այն՝ ավելի լավ նայելու համար։
Այդ պահին մեր հարևանուհին՝ վաթսունհինգամյա Ռիման, բաց դռնից տեսավ տուփը։
Նրա դեմքը սպիտակեց։
— Ես ձեր տեղը լինեի, երեխաներին էս տուն չէի բերի։
Հետո նայեց պատի բացվածքին։
— Մեր բնակարանում էլ էր էսպիսի բան եղել։ Էդ պատը երկու տարի առաջ քիչ մնաց հրդեհվեր։
Ես շրջվեցի դեպի ամուսինս։
— Արթո՛ւր, դու էս ամենից տեղյա՞կ էիր։
Նա երկար լռեց։
Հետո ասաց.
— Մարիա՛մ, բնակարանը գնելու օրը ես էդ պատի մոտից տարօրինակ հոտ էի զգացել։
Սիրտս սեղմվեց։
— Եվ չե՞ս ասել ինձ։
— Մտածեցի՝ նորոգման նյութերից է։
— Իսկ ինչո՞ւ հիմա էդքան արագ հասկացար՝ ինչ է կատարվում։
Նա իջեցրեց հայացքը։
— Որովհետև գնելուց առաջ նույն պատի վրա մի բան էլ էի նկատել։ Ու հիմա պիտի քեզ խոստովանեմ, թե ինչու էի լռել։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Էլեկտրիկը՝ Գևորգը, խնդրեց, որ սենյակ չմտնենք, մինչև ինքը ստուգումներն ավարտի։
Երեխաները բակում էին՝ հարևանուհու մոտ։
Ես ու Արթուրը կանգնած էինք միջանցքում։
— Ասա՛, Արթո՛ւր,— պահանջեցի։
Նա նայեց բացված պատին։
— Երբ առաջին անգամ էս տունը տեսանք, հիշո՞ւմ ես՝ ես երկար կանգնած էի ննջասենյակում։
— Հիշում եմ։
— Էդ պատի մի հատվածը մյուսներից նոր էր ներկված։ Ձեռքս մոտեցրի, զգացի՝ մի քիչ տաք է։
Քարացա։
— Ու դու ի՞նչ արեցիր։
— Հարցրի՝ ինչու է տաք։ Ասացին՝ հավանաբար կողքի խողովակներից է։ Ես էլ մտածեցի՝ հնարավոր է։
— Իսկ հո՞տը։
— Թույլ հոտ կար։ Նման էր տաքացած պլաստիկի։ Բայց բնակարանը նոր էին ներկել, ու ես համոզեցի ինձ, որ դրա հետ է կապված։
Ես չէի հավատում։
— Արթո՛ւր, դու կասկածել ես, բայց մեզ բերել ես էստեղ քնեցնե՞լ։
Նա գլուխը կախեց։
— Հա՛։
Մենք երկար տարիներ գումար էինք հավաքել։
Վարձի պատճառով գրեթե ոչինչ չէր մնում։
Երբ վերջապես գտանք այդ բնակարանը, գինը մեր հնարավորությունների սահմաններում էր։
Երեխաներն արդեն երազում էին սեփական սենյակների մասին։
Արթուրը վախեցել էր, որ եթե լրացուցիչ ստուգում պահանջի, գործարքը կձգձգվի, կամ կհասկանանք՝ բնակարանը լուրջ նորոգման կարիք ունի։
— Ես նույնիսկ մտածել էի մասնագետ կանչել,— խոստովանեց նա։— Բայց հետո ասացի՝ ինչի՞ համար նորից ծախս անեմ։ Ախր էսքան տարի սպասել ենք։
— Դու մեր անվտանգությունն ես ռիսկի ենթարկել, որովհետև վախեցել ես տունը կորցնելու՞ց։
Նա աչքերը սրբեց։
— Գիտեմ։ Էդ գիշեր, երբ հոտը զգացի, առաջինը հենց էն օրն աչքիս առաջ եկավ։ Հասկացա, որ պիտի ստուգած լինեի։
Այդ պահին Գևորգը դուրս եկավ սենյակից։
— Մի բան արդեն հստակ է,— ասաց։— Էստեղ հին լարերի միացումներ կան, որոնք պատշաճ վիճակում չեն։ Տուփը ծածկել են պատի նոր շերտով։ Միացման հատվածը տաքացել է, մեկուսիչ նյութն էլ վնասվել է։
Հետո ավելացրեց.
— Բայց հիմա միայն էս տուփը փոխելով հարցը լուծված համարել չի կարելի։ Պիտի մյուս գծերն էլ ստուգենք։
Ռիման մեզ հրավիրեց իր տուն։
Երեխաներին նախաճաշ էր տվել։
Աղջիկս՝ Մանեն, նստած էր խոհանոցում և հաց էր ուտում։
Տղաս՝ Դավիթը, մոտեցավ ինձ։
— Մա՛մ, մեր տունն այրվե՞լ է։
Գրկեցի նրան։
— Չէ՛, տղա՛ս։ Բայց մի վտանգավոր խնդիր է հայտնվել։ Մինչև չշտկեն, էնտեղ չենք մնալու։
— Իսկ իմ սենյա՞կը։
— Քո սենյակը տեղում է։
— Բա ե՞րբ ենք հետ գնալու։
Այդ հարցին պատասխան չունեի։
Ռիման նստեց մեր դիմաց։
— Ես ձեզ երեկ պիտի պատմեի,— ասաց նա։
— Ի՞նչը։
— Երկու տարի առաջ մեր բնակարանում էլ էր լարերի միացման հատվածը տաքանում։ Մի երեկո վարդակը սկսեց հոտ գալ։ Մենք էլեկտրիկ կանչեցինք ու պարզվեց՝ հին լարերից մի քանիսը վատ վիճակում են։
— Իսկ մեր բնակարանի մասին գիտեի՞ք։
— Չէ՛, աղջի՛կս։ Միայն գիտեի, որ ձեր ննջասենյակի պատը նորոգել են։ Էս տուփը տեսնելուց նոր հասկացա՝ կարող է նույն խնդիրը լինել։
Նա նայեց Արթուրին։
— Ես չեմ ասում՝ էս տունն ընդհանրապես ապրելու չէ։ Ասում եմ՝ մինչև մասնագետները չստուգեն ու չշտկեն, երեխաների հետ մի՛ մնացեք։
Ես առաջին անգամ այդ առավոտից հետո մի քիչ հանգստացա։
Գոնե հասկացա՝ ինչ քայլեր պիտի անենք։
Հաջորդ երեք օրը մնացինք Արթուրի քրոջ տանը։
Մեր իրերի մեծ մասը դեռ արկղերում էր։
Երեխաներն ուրիշ տան բազմոցներին էին քնում։
Արթուրը գրեթե չէր խոսում։
Իսկ ես անընդհատ հաշվում էի՝ ինչքան գումար ենք ծախսելու։
Գևորգը ստուգեց էլեկտրական գծերը։
Պարզվեց՝ միայն ննջասենյակում չէին խնդիրները։
Խոհանոցում էլ մի քանի միացում հին էր ու վատ արված։
Որոշ հատվածներում անհրաժեշտ էր նոր մալուխներ անցկացնել, իսկ մյուսներում՝ վերանայել բաշխման հանգույցներն ու պաշտպանիչ սարքերը։
Դա նշանակում էր նորից բացել պատերի մի մասը։
Մեր նորոգված բնակարանը կրկին շինհրապարակ էր դառնալու։
Եվ այս անգամ արդեն հասկանում էինք՝ ինչու։
Չորրորդ օրը Արթուրը սեղանին դրեց նորոգման ծախսերի հաշվարկը։
Ես նայեցի թվերին։
— Մենք էսքան գումար չունենք։
— Գիտեմ։
— Բա ի՞նչ ենք անելու։
— Մի մասը կվճարենք հիմա, մյուսի համար ստիպված կլինենք խնայողություններն ամբողջությամբ օգտագործել ու որոշ ծախսեր հետաձգել։
Ես բարկացած վեր կացա։
— Եթե դու սկզբից ստուգեիր, գուցե էս տունը ընդհանրապես չգնեինք։
Արթուրը չառարկեց։
— Հնարավոր է։
— Ու դու ինձ նույնիսկ ընտրելու հնարավորություն չտվեցիր։
Նա նայեց ինձ։
— Էդ է ամենամեծ սխալս։
Այդ խոսքերից հետո լռեցի։
Որովհետև հենց դա էի ուզում լսել։
Ոչ թե արդարացում։
Այլ ընդունում, որ ինքը մեր ամբողջ ընտանիքի փոխարեն որոշել էր մի բան, որը պիտի միասին քննարկեինք։
Մի շաբաթ անց Դավիթը հարցրեց.
— Պա՛պ, դու էդ գիշեր ո՞նց հասկացար, որ պիտի դուրս գանք։
Արթուրը նստեց նրա կողքին։
— Տարօրինակ հոտ ու ձայն զգացի։ Ու հասկացել էի՝ հոսանքի հետ կարող է վտանգավոր խնդիր լինել։
— Վախեցա՞ր։
— Շատ։
— Իսկ դու միշտ ասում էիր, որ մեր տունը ամենաապահով տեղն է լինելու։
Արթուրը մի պահ լռեց։
Հետո ասաց.
— Ուզում էի, որ այդպես լինի։ Բայց հիմա պիտի աշխատենք, որ իսկապես ապահով դառնա։
Տղաս մտածեց։
— Ես ուզում եմ իմ սենյակը։ Բայց չեմ ուզում, որ նորից գիշերը վախենանք։
Արթուրը գրկեց նրան։
— Ես էլ չեմ ուզում։
Նորոգման աշխատանքները երեք շաբաթ տևեցին։
Այս անգամ մենք ամեն փուլը քննարկում էինք մասնագետի հետ։
Խնդրեցինք մանրամասն բացատրել՝ որ գիծն է փոխվել, ինչ ստուգումներ են կատարվել, և ինչն է դեռ անհրաժեշտ անել։
Մինչև համապատասխան ստուգումներն ավարտվեցին, հոսանքն ամբողջությամբ չվերականգնեցինք ու բնակարանում չգիշերեցինք։
Այդ ընթացքում երեխաները մի քանի անգամ խնդրեցին տուն գնալ։
Մենք բացատրեցինք, որ պետք է սպասել։
Մանեն նույնիսկ առաջարկեց.
— Մա՛մ, իմ սենյակի պատերը նորից ներկելու կարիք չկա։ Թող էդ գումարն էլեկտրիկին տանք։
Գրկեցի նրան։
— Կանենք այն, ինչ պետք է, բալե՛ս։
Մի երեկո Արթուրը ինձ տարավ բնակարան։
Ննջասենյակի պատը դեռ վերջնական չէր ներկված։
Բայց նոր լարերն անցկացված էին, ստուգումները՝ ավարտված։
Գևորգը մեզ բացատրել էր կատարված աշխատանքներն ու այն, թե ինչ նշանների դեպքում պետք է անմիջապես անջատել էլեկտրականությունն ու մասնագիտական օգնություն խնդրել։
Արթուրը կանգնեց պատի առաջ։
— Մարիա՛մ, գիտեմ՝ էս ամենից հետո ինձ միանգամից չես վստահելու։
Ես լուռ էի։
— Բայց ուզում եմ, որ իմանաս՝ այլևս նման բան չեմ թաքցնի, թեկուզ վախենամ։
Նայեցի նրան։
— Արթո՛ւր, դու էդ օրը մտածել ես՝ տուն ունենալն ամենակարևորն է։ Իսկ ես ուզում եմ, որ հիշես՝ մենք էլ էդ տան մեջ պիտի ապրենք։
Նա գլխով արեց։
— Հիշելու եմ։
Երկու օր անց վերջապես վերադարձանք։
Մեր տունը դեռ ամբողջությամբ կարգի բերված չէր։
Մի պատի ներկը չէր ավարտվել։
Միջանցքում մի քանի արկղ կար։
Խոհանոցի վարագույրները դեռ չէինք կախել։
Բայց այդ երեկո երեխաները հանգիստ մտան իրենց սենյակները։
Դավիթը երկար նայեց ննջասենյակի նորոգված պատին։
Հետո մոտեցավ հորը։
— Պա՛պ, հիմա արդեն լավ է՞։
Արթուրը պատասխանեց.
— Մասնագետը ստուգել է, անհրաժեշտ աշխատանքներն արվել են։ Հիմա կարող ենք էստեղ ապրել։
Տղաս ժպտաց։
— Ուրեմն իմ գրքերը կարող եմ դասավորե՞լ։
— Կարող ես։
Այդ գիշեր առաջին անգամ ամբողջ ընտանիքով ընթրեցինք մեր նոր տան խոհանոցում։
Ոչ մի առանձնահատուկ բան չէի պատրաստել։
Կարտոֆիլ, աղցան, մի քիչ պանիր։
Մանեն հանկարծ ասաց.
— Մա՛մ, էս տունը հիմա ինձ ավելի շատ է դուր գալիս։
Զարմացա։
— Ինչո՞ւ։
— Որովհետև առաջին օրը շատ սիրուն էր, բայց մենք վախեցանք։ Հիմա մի քիչ խառն է, բայց գիտեմ՝ ամեն ինչ ստուգել եք։
Արթուրը նայեց աղջկան։
Հետո՝ ինձ։
Երբ երեխաները քնեցին, նստեցինք հյուրասենյակում։
Արթուրը բռնեց ձեռքս։
— Էն գիշեր, որ ձեզ դուրս տարա, մտածում էի՝ դու ինձ երբեք չես ների։
Ես պատասխանեցի.
— Ես դեռ բարկացած եմ, որ կասկածներդ թաքցրել ես։ Բայց ուրախ եմ, որ վտանգը զգալուն պես մեզ դուրս ես բերել։
Նա գլուխը կախեց։
— Հասկացա։
Մի քիչ լռեցինք։
Հետո ես հարցրի.
— Վաղը վարագույրները կկախե՞նք։
Արթուրը ժպտաց։
— Կկախենք։
Ու առաջին անգամ այդ երկար շաբաթներից հետո սկսեցինք խոսել ոչ թե պատերի մեջ թաքնված վտանգից, այլ այն փոքրիկ բաներից, որոնց համար տարիներով երազել էինք սեփական տուն ունենալ։
