Ամուսինս ամեն հինգշաբթի մեր 12-ամյա աղջկան տանում էր դաշնամուրի դասի։ Բայց մի օր ուսուցչուհին զանգեց ու ասաց. «Ձեր աղջիկը վեց շաբաթ է՝ դասի չի գալիս»։ Հաջորդ հինգշաբթի գաղտնի հետևեցի նրանց ու տեսա, որ մտան մի հին շենք։ Երկրորդ հարկի բաց պատուհանից դաշնամուրի ձայն լսվեց, իսկ հետո՝ մի կնոջ ձայն, որը լավ գիտեի։ Դա իմ քույրն էր, որի հետ 11 տարի չէի խոսել։ Երբ իմացա, թե ինչ էր նա սովորեցնում աղջկաս, չկարողացա զսպել արցունքներս…
Ամեն հինգշաբթի, ժամը հինգի մոտ, ամուսինս՝ Վահեն, մեր տասներկուամյա աղջկան՝ Մանեին, տանում էր դաշնամուրի դասի։
Առնվազն ես այդպես էի կարծում։
Վեց շաբաթ շարունակ նրանք երեկոյան վերադառնում էին նույն ժամին։
Ամուսինս միշտ նույն բանն էր ասում.
— Այսօր Մանեն նոր ստեղծագործություն է սովորել։
Ես ժպտում էի ու հարցնում աղջկաս.
— Լա՞վ անցավ դասդ։
Նա գլխով էր անում։
Երբեմն ուզում էի, որ նվագի սովորածը, բայց ասում էր՝ դեռ լավ չի ստացվում։
Ես չէի պնդում։
Մինչև այն հինգշաբթին, երբ հեռախոսս զանգեց։
Զանգահարողը Մանեի դաշնամուրի ուսուցչուհին էր։
— Տիկի՛ն Անահիտ, Մանեն լա՞վ է։
Զարմացա։
— Այո՛։ Ինչո՞ւ եք հարցնում։
— Որովհետև նա արդեն վեց շաբաթ է՝ դասերին չի մասնակցում։
Սկզբում մտածեցի՝ ինչ-որ թյուրիմացություն է։
— Ինչպե՞ս թե չի մասնակցում։ Ամուսինս ամեն հինգշաբթի նրան դասի է տանում։
— Ցավում եմ, բայց Մանեն օգոստոսից մեզ մոտ չի եկել։
Հեռախոսը ձեռքիս քարացա։
Խոհանոցի մյուս կողմում Վահեն դասավորում էր աղջկաս ճաշի տարաները։
Վեց շաբաթ։
Ամեն հինգշաբթի։
Նույն ժամին։
Նույն պատմությունը։
Այդ երեկո Մանեին հարցրի.
— Այսօր ի՞նչ սովորեցիր։
Նա մի պահ շփոթվեց։
— Մի երգ։
— Ի՞նչ երգ։
— Անունը չեմ հիշում։
Վահեն անմիջապես միջամտեց.
— Երբ լավ սովորի, քեզ համար կնվագի։
Նայեցի նրան։
Նրա ձայնում ինչ-որ բան կար, որն ինձ անհանգստացրեց։
Հաջորդ հինգշաբթի որոշեցի հետևել նրանց։
Նրանք երաժշտական դպրոցի ուղղությամբ չգնացին։
Անցան քաղաքի մյուս կողմը և կանգ առան մի հին շենքի մոտ։
Քիչ անց երկրորդ հարկի պատուհանից լսեցի դաշնամուրի ձայն։
Հետո՝ կնոջ մեղմ խոսքը.
— Մե՛կ, երկո՛ւ, երե՛ք…
Այդ ձայնը լսելիս ամբողջ մարմնովս դող անցավ։
Դա իմ քույրն էր՝ Լուսինեն։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Տասնմեկ տարի էր անցել այն օրվանից, երբ վերջին անգամ խոսել էի Լուսինեի հետ։
Այդ օրը մեր հոր հուղարկավորությունն էր։
Մենք սարսափելի վիճել էինք։
Այնքան ծանր խոսքեր էինք ասել իրար, որ վերջում ես բղավել էի.
— Այլևս չեմ ուզում քեզ տեսնել։
Եվ տարիներ շարունակ պահել էի այդ խոսքս։
Հիմա, կանգնած հին շենքի դիմաց, լսում էի նրա ձայնը։
Նա դաշնամուր էր սովորեցնում իմ աղջկան։
Իսկ ամուսինս այդ մասին ոչինչ չէր ասել։
Մոտ մեկ ժամ սպասեցի։
Այդ ընթացքում ներսից երբեմն կրկնվում էր նույն մեղեդին։
Չէի հասկանում՝ ինչ ստեղծագործություն է։
Բայց տարօրինակ ծանոթ էր թվում։
Երբ Վահեն ու Մանեն պատրաստվում էին դուրս գալ, ես արդեն հեռացել էի։
Չէի ուզում հենց փողոցում վիճաբանություն սկսել։
Այդ երեկո երկար ժամանակ հին լուսանկարներն էի նայում։
Մեկում ես ու Լուսինեն նստած էինք հորս դաշնամուրի մոտ։
Երկուսս էլ դեռահաս էինք։
Ես՝ մեծ քույրը։
Նա՝ փոքր։
Հայրս նստած էր մեր կողքին և ժպտում էր։
Հիշեցի, թե ինչպես էինք փոքր ժամանակ վիճում՝ ով պիտի շրջի նոտաների էջերը։
Այդ գիշեր գրեթե չքնեցի։
Հաջորդ առավոտյան սպասեցի, մինչև Մանեն դպրոց գնա։
Հետո մոտեցա Վահեին։
— Ինչո՞ւ է Մանեն հանդիպում Լուսինեին։
Ամուսինս քարացավ։
Մի քանի վայրկյան նայում էր ինձ։
Հետո ծանր հառաչեց։
— Գիտեի, որ մի օր իմանալու ես։
— Վեց շաբաթ ինձ ստե՞լ ես։
— Այո՛։ Եվ դրա համար ներողություն եմ խնդրում։
— Դու մեր աղջկան տարել ես քրոջս մոտ՝ իմանալով, որ մենք տասնմեկ տարի չենք խոսում։
Վահեն գլուխը կախեց։
— Անահի՛տ, Լուսինեն հեռանում է։
Զարմացա։
— Ո՞ւր։
— Ուրիշ քաղաքում աշխատանք է գտել։ Հաջորդ շաբաթ տեղափոխվելու է։
Այդ լուրը չփոխեց զայրույթս։
— Դու կարող էիր ինձ ասել։
— Գիտեմ։
— Ուրեմն ինչո՞ւ չասացիր։
Նա մի պահ լռեց։
— Որովհետև ամեն ինչ սկսվեց հորդ հին նոտաների տետրից։
Այդ խոսքերը ստիպեցին լռել։
— Ի՞նչ տետր։
Վահեն գնաց ննջասենյակ։
Քիչ անց վերադարձավ փոքրիկ շագանակագույն տետրով։
Երբ դրեց ձեռքիս, անմիջապես ճանաչեցի հորս ձեռագիրը։
Բացեցի առաջին էջը։
Ներսում ձեռքով գրված նոտաներ էին։
Որոշ ստեղծագործություններ ավարտված էին։
Մյուսները՝ կիսատ։
Մի քանի էջում նույն վերնագիրն էր կրկնվում։
«Հինգշաբթի»։
Սիրտս սեղմվեց։
Ես հիշում էի այդ մեղեդին։
Հայրս այն նվագում էր ամեն հինգշաբթի երեկոյան։
Ես ու Լուսինեն նստում էինք նրա կողքին։
Երբեմն միասին երգում էինք։
Երբեմն ուղղակի լսում։
Տարիներ անց այդ ստեղծագործությունը դարձել էր մեր մանկության ամենաթանկ հիշողություններից մեկը։
Բայց հորս մահից հետո այլևս չէի լսել այն։
— Որտեղի՞ց քեզ այս տետրը,— հարցրի։
Վահեն նստեց կողքիս։
— Մանեն մի օր հարցրեց՝ ինչու տանը դաշնամուր կա, բայց դու երբեք չես նվագում։
Լուռ լսում էի։
— Ես պատմեցի, որ ժամանակին երաժշտություն շատ ես սիրել։ Նա սկսեց հին լուսանկարներ նայել և հետաքրքրվեց պապիկի ստեղծագործություններով։
Վահեն շարունակեց.
— Այդ ժամանակ հիշեցի, որ հորդ նոտաների տետրերից մեկը Լուսինեի մոտ էր մնացել։ Մանեն խնդրեց կապվել նրա հետ։
— Եվ դու զանգեցի՞ր։
— Այո՛։
— Առանց ինձ հարցնելո՞ւ։
— Սկզբում պարզապես ուզում էի իմանալ՝ տետրը պահպանվե՞լ է։ Բայց հետո Մանեն ցանկացավ սովորել պապիկի ստեղծագործությունը։
Նայեցի շագանակագույն տետրին։
— Ինչո՞ւ հատկապես այս մեկը։
Վահեն կամաց պատասխանեց.
— Որովհետև Լուսինեն ասել էր, որ հայրդ այդ մեղեդին քեզ համար է գրել։
Գլուխս բարձրացրի։
— Ի՞նձ համար։
— Այո՛։
— Բայց նա մեզ համար էր նվագում։
Վահեն նայեց ինձ։
— Լուսինեն պատմել է, թե երբ և ինչու է հայրդ այն գրել։
Այդ պահին հիշողություններս ինձ տարան տարիներ առաջ։
Տասնութ տարեկան էի։
Երաժշտական ուսումնարանն ավարտելուց հետո ընդունվել էի կոնսերվատորիա։
Դա իմ ամենամեծ երազանքն էր։
Երկար տարիներ պատրաստվել էի ընդունելության քննություններին։
Երբ իմացա, որ ընդունվել եմ, ուրախությունից լաց էի եղել։
Բայց այդ ժամանակ մայրս արդեն ծանր հիվանդ էր։
Նրա խնամքը շատ ժամանակ ու ուժ էր պահանջում։
Մեր ընտանիքի վիճակն էլ հեշտ չէր։
Ես որոշեցի չշարունակել ուսումս։
Մնացի տանը։
Օգնում էի մորս խնամել։
Հետո սկսեցի աշխատել։
Տարիների ընթացքում երաժշտությունն աստիճանաբար հեռացավ իմ կյանքից։
Հորս մահից հետո դաշնամուրին գրեթե չէի մոտենում։
Ինքս ինձ ասում էի, որ պարզապես ուրիշ ճանապարհ եմ ընտրել։
Բայց հոգուս խորքում միշտ մի ցավ կար։
Կարծում էի՝ հայրս հիասթափվել էր ինձնից։
Չէ՞ որ հենց նա էր տարիներ շարունակ խրախուսել, որ երաժիշտ դառնամ։
Տետրի վերջին էջերից մեկում մի փոքրիկ գրառում տեսա։
Հորս ձեռագրով էր։
«Եթե Անահիտը որոշի մնալ տանը, երբեք թույլ մի՛ տվեք, որ մտածի, թե ես հիասթափվել եմ նրանից»։
Երկու անգամ կարդացի։
Հետո՝ երրորդ։
Ձեռքերս սկսեցին դողալ։
— Սա ե՞րբ է գրել,— շշնջացի։
Վահեն պատասխանեց.
— Լուսինեն ասում է՝ հենց այն ժամանակ, երբ դու հրաժարվեցիր կոնսերվատորիայում սովորելուց։
Արցունքները հոսեցին դեմքիս։
— Բայց ինչո՞ւ ինձ երբեք ցույց չի տվել։
— Ասում է՝ փորձել է։
Նայեցի ամուսնուս։
— Ե՞րբ։
— Հորդ հուղարկավորությունից հետո։
Հանկարծ հիշեցի այդ օրը։
Ես ու Լուսինեն խոհանոցում էինք։
Երկուսս էլ հուզված էինք։
Մեր միջև վաղուց կուտակված դժգոհությունները միանգամից դուրս էին եկել։
Ես մեղադրում էի նրան, որ հորս հիվանդության վերջին ամիսներին քիչ էր այցելել։
Նա ասում էր, որ ես երբեք չէի ցանկանում լսել իր բացատրությունները։
Վիճաբանությունն այնքան էր թեժացել, որ վերջում նրան դուրս էի հրավիրել տնից։
Հիմա աղոտ հիշեցի՝ Լուսինեն ձեռքին ինչ-որ տետր ուներ։
Փորձում էր այն ինձ տալ։
Բայց ես նույնիսկ չէի նայել։
— Ուրեմն նա այդ օրվանից պահե՞լ է սա,— հարցրի։
Վահեն գլխով արեց։
— Այո՛։
Լուռ նստեցի։
— Իսկ ինչո՞ւ հիմա էլ ինձանից թաքցրիք։
Ամուսինս մոտեցավ։
— Որովհետև Մանեն խնդրեց, որ նախ սովորի ստեղծագործությունը։
— Ինչո՞ւ։
— Մի երեկո լսել էր, թե ինչպես ես խոհանոցում ինչ-որ մեղեդի քթի տակ երգում։
Զարմացած նայեցի նրան։
— Ես ե՞րգ եմ երգել։
Վահեն թեթև ժպտաց։
— Նա ասում է՝ դու միշտ նույն երեք նոտաներն ես կրկնում, երբ կարծում ես, որ ոչ ոք չի լսում։
Մի պահ ուզում էի ծիծաղել։
Իսկապես չէի նկատել։
Վահեն շարունակեց.
— Երբ Լուսինեն նվագել է այդ մեղեդին, Մանեն անմիջապես ճանաչել է այն։
— Եվ ի՞նչ է ասել։
— Ասել է, որ ուզում է այն սովորել ու քեզ նվիրել։
Կոկորդս սեղմվեց։
— Իսկ ինչո՞ւ հենց հիմա։
— Որովհետև Լուսինեն հաջորդ շաբաթ հեռանում է։ Մանեն ուզում էր հասցնել սովորել նրա օգնությամբ։
Այդ պահին հասկացա, որ աղջիկս ոչ թե պարզապես թաքուն դաշնամուրի դասերի էր գնում, այլ փորձում էր ինձ վերադարձնել մի բան, որը կորցրած էի համարում։
Բայց միաժամանակ վիրավորված էի։
— Վահե՛, դուք կարող էիք ինձ պատմել։ Նույնիսկ եթե ուզում էիք անակնկալ անել, պետք չէր վեց շաբաթ ստել։
Նա համաձայնեց։
— Ճիշտ ես։ Ես սխալ եմ վարվել։
Երկար ժամանակ լուռ մնացինք։
Հետո հարցրի.
— Հաջորդ հինգշաբթի կարո՞ղ եմ ձեզ հետ գալ։
Վահեն ժպտաց։
— Կարծում եմ՝ Մանեն դրան շատ կուրախանա։
Երբ աղջիկս դպրոցից վերադարձավ, որոշեցի չձևացնել, թե ոչինչ չգիտեմ։
Նստեցի նրա կողքին։
— Մանե՛ ջան, պապիկի ստեղծագործությունն ես սովորո՞ւմ։
Նա վախեցած նայեց ինձ։
— Մա՛մ, դու իմացա՞ր։
— Այո՛։
— Դու բարկացա՞ծ ես։
Գրկեցի նրան։
— Վիրավորված եմ, որ ինձ չեք ասել, թե ուր եք գնում։ Բայց շատ եմ ուզում լսել, թե ինչ ես սովորել։
Մանեն թեթև ժպտաց։
— Ես դեռ մի քանի տեղ սխալվում եմ։
— Ոչինչ։ Երբ պատրաստ լինես, կնվագես։
Նա մի պահ լռեց։
Հետո ասաց.
— Մա՛մ, Լուսինե մորաքույրը շատ է ուզում քեզ տեսնել։
Այդ բառերը լսելիս նորից հուզվեցի։
Տասնմեկ տարի շարունակ համոզված էի, որ այլևս չեմ ուզում տեսնել քրոջս։
Բայց հիմա, երբ գիտեի հորս նոտաների տետրի պատմությունը, այդ վստահությունը վերացել էր։
Հաջորդ հինգշաբթի երեքով գնացինք հին շենք։
Երբ բարձրացանք երկրորդ հարկ, սիրտս սկսեց արագ բաբախել։
Վահեն թակեց դուռը։
Քիչ անց այն բացվեց։
Շեմին Լուսինեն էր։
Նրա մազերի մեջ ճերմակ թելեր կային։
Դեմքին տարիների հոգնածություն էր երևում։
Բայց աչքերը նույնն էին։
Մի քանի վայրկյան լուռ նայում էինք իրար։
Տասնմեկ տարվա հեռավորությունը կարծես կանգնած էր մեր միջև։
Լուսինեն առաջինը խոսեց։
— Անահի՛տ…
Ես չգիտեի՝ ինչ պատասխանել։
Այդ պահին Մանեն անցավ մեր կողքով։
— Մա՛մ, արի՛։ Ես արդեն պատրաստ եմ։
Սենյակի անկյունում հին դաշնամուր էր դրված։
Այն մեծ չէր, մի քանի ստեղնների գույնը փոխվել էր, բայց լավ խնամված էր։
Մանեն նստեց։
Լուսինեն կանգնեց նրա հետևում։
Վահեն՝ դռան մոտ։
Իսկ ես նստեցի մոտակա աթոռին։
Աղջիկս ձեռքերը դրեց ստեղներին։
— Մա՛մ, սա քեզ համար է։
Հետո սկսեց նվագել։
Առաջին իսկ հնչյուններից ճանաչեցի մեղեդին։
«Հինգշաբթի»։
Հորս ստեղծագործությունը։
Այն մեղեդին, որը մանկության տարիներին լսել էի այնքան անգամ, որ կարծում էի՝ երբեք չեմ մոռանա։
Աչքերս լցվեցին։
Մանեն մի պահ սխալվեց։
Կանգ առավ։
— Ների՛ր, մամ։
Ժպտացի։
— Ոչինչ, աղջի՛կս։ Կարող ես նորից սկսել։
Նա գլխով արեց։
Կրկին սկսեց նվագել։
Այս անգամ հասավ մինչև վերջ։
Սենյակում լռություն տիրեց։
Հետո Լուսինեն կամաց ասաց.
— Հայրիկը սա քեզ համար էր գրել։
Նայեցի քրոջս։
Նրա աչքերից արցունքներ էին հոսում։
— Ես շատ տարիներ առաջ պիտի ցույց տայի քեզ այդ գրառումը,— ասաց նա։
Գլուխս կախեցի։
— Դու փորձել ես։ Իսկ ես չեմ լսել։
Լուսինեն մոտեցավ։
— Մենք երկուսս էլ այն ժամանակ շատ վիրավորված էինք։
Նայեցի նրան։
Առաջին անգամ տասնմեկ տարվա ընթացքում իմ առջև ոչ թե այն կինը կանգնած էր, որի հետ վիճել էի հորս հուղարկավորության օրը։
Այլ այն փոքրիկ աղջիկը, որի հետ նստում էինք դաշնամուրի մոտ ու սպասում, թե երբ է հայրս սկսելու նվագել։
Իմ քույրը։
Մոտեցա ու գրկեցի նրան։
Երկուսս էլ լաց եղանք։
Մանեն լուռ նայում էր մեզ։
Հետո մոտեցավ դաշնամուրին ու հարցրեց.
— Մա՛մ, դու էլ կարո՞ղ ես նվագել։
Նայեցի ստեղներին։
Տարիներ շարունակ դրանց չէի դիպել։
Վախենում էի, որ այլևս ոչինչ չեմ հիշում։
Բայց հետո նստեցի աղջկաս կողքին։
Ձեռքերս դրեցի դաշնամուրին։
— Կարծես հիշում եմ ավարտը,— ասացի։
Մանեն ուրախացավ։
— Ուրեմն ինձ ցույց տուր։
Սկզբում անվստահ նվագեցի։
Մի քանի հնչյուն սխալվեցին։
Բայց հետո մատներս կարծես սկսեցին հիշել այն, ինչ միտքս տարիներ շարունակ փորձում էր մոռանալ։
Լուսինեն նստեց մյուս կողմում։
Եվ մենք երեքով ավարտեցինք հորս ստեղծագործությունը։
Այդ երեկո երկար խոսեցինք։
Լուսինեն պատմեց, թե ինչու էր տարիներ առաջ հեռացել։
Ես էլ պատմեցի, թե որքան էի վիրավորվել ու որքան էի կարոտել նրան, թեև երբեք չէի խոստովանել։
Մենք միանգամից չլուծեցինք անցյալի բոլոր խնդիրները։
Բայց պայմանավորվեցինք այլևս տարիներով չլռել։
Լուսինեն իսկապես տեղափոխվեց ուրիշ քաղաք։
Սակայն դրանից հետո սկսեցինք հաճախ զանգահարել իրար։
Մանեն շարունակում էր դաշնամուրի դասերը՝ արդեն իր ուսուցչուհու մոտ։
Իսկ ես առաջին անգամ երկար տարիներից հետո նորից սկսեցի նվագել տանը։
Մի երեկո Մանեն մոտեցավ ինձ։
— Մա՛մ, դու հիմա ավելի հաճախ ես ժպտում, երբ դաշնամուր ես նվագում։
Գրկեցի նրան։
— Որովհետև դու ինձ շատ կարևոր բան ես հիշեցրել։
— Ի՞նչ։
— Որ երբեմն այն, ինչ կարծում ենք ընդմիշտ կորցրել ենք, դեռ հնարավոր է վերադարձնել։
Հետո նայեցի հորս հին նոտաների տետրին։
Այն բացված էր «Հինգշաբթի» վերնագրով էջում։
Ստորև նրա ձեռագրով գրված էր այն նախադասությունը, որը փոխել էր իմ պատկերացումը անցյալի մասին.
«Եթե Անահիտը որոշի մնալ տանը, երբեք թույլ մի՛ տվեք, որ մտածի, թե ես հիասթափվել եմ նրանից»։
Այդ խոսքերը կարդալուց հետո վերջապես հասկացա՝ հայրս երբեք չէր հիասթափվել իմ ընտրությունից։
Նա պարզապես ուզում էր, որ երաժշտությունն ինձ համար ընդմիշտ չավարտվի։
Դաշնամուրի ուսուցչուհին ճիշտ էր։
Մանեն վեց շաբաթ չէր հաճախել իր սովորական դասերին։
Այդ ընթացքում նա սովորել էր պապիկի վաղուց մոռացված ստեղծագործությունը։
Եվ իր փոքրիկ ձեռքերով կարողացել էր մի երեկո նույն դաշնամուրի շուրջ կրկին հավաքել մորը, մորաքրոջն ու նրանց մանկության ամենաթանկ հիշողությունը։
