«Ճամպրուկդ հավաքի՛ր, որդիս վերադառնում է առաջին կնոջ մոտ»,— հայտարարեց սկեսուրս։ Ես հանգիստ պատասխանեցի. «Շատ լավ։ Այդ դեպքում թող բնակարանի հիփոթեքային վարկն էլ իր առաջին կնոջ հետ վճարի»։ Սկեսուրս ծիծաղեց՝ համոզված լինելով, որ տունը որդունն է։ Բայց երբ ասացի, թե ում անունով է վարկը ձևակերպված, նրա դեմքի արտահայտությունն անմիջապես փոխվեց…
— Ի՞նչ ես նստել։ Իրերդ հավաքի՛ր։ Մեկ ժամից այս տանը չլինես։
Սկեսուրս՝ Անահիտը, առանց զգուշացնելու ներխուժեց բնակարան։
Դրսում հորդառատ անձրև էր։
Նա նույնիսկ թաց կոշիկները չհանեց։
Կանգնեց միջանցքի մեջտեղում ու այնպիսի հայացքով նայեց ինձ, կարծես օտար մարդ լինեի իր սեփական տանը։
Ես նոր էի վերադարձել աշխատանքից։
Երեսունչորս տարեկան էի, հաշվապահ էի աշխատում մի փոքր ընկերությունում և ամբողջ օրը թվերի ու հաշվետվությունների հետ էի անցկացրել։
Դեռ վերարկուս էլ չէի հանել։
— Ի՞նչ է պատահել,— հարցրի։
Սկեսուրս հեգնական ժպտաց։
— Իմ տղան վերադառնում է առաջին կնոջ մոտ։ Հասկացա՞ր։ Մարիամը նրան սպասում է։ Իսկ դու այլևս այստեղ անելիք չունես։
Մի պահ անշարժ մնացի։
Ամուսինս՝ Արտակը, հյուրասենյակում էր։
Նա լսում էր մոր խոսքերը, բայց դուրս չէր գալիս։
Չորս տարի ամուսնացած էինք։
Վերջին ամիսներին նա նկատելիորեն սառնացել էր։
Ավելի քիչ էինք խոսում։
Հաճախ էր ուշ տուն գալիս։
Բայց նույնիսկ չէի պատկերացնում, որ պատրաստվում է վերադառնալ նախկին կնոջ մոտ։
— Արտա՛կ, կարո՞ղ ես մի րոպե գալ,— կանչեցի։
Նա դժկամությամբ հայտնվեց դռան մոտ։
— Ի՞նչ է եղել։
— Մայրդ ասում է, որ ուզում ես վերադառնալ Մարիամի մոտ։ Ճի՞շտ է։
Արտակը հայացքն իջեցրեց։
— Դե… մենք խոսել ենք։
Սկեսուրս անմիջապես միջամտեց.
— Մարիամը լավ կին է։ Միշտ էլ նրան եմ հարս համարել։ Իսկ դու հավաքիր իրերդ։
Ես հանգիստ հանեցի վերարկուս, կախեցի պահարանին ու շրջվեցի դեպի ամուսինս։
— Արտա՛կ, եթե այդպես է, մի հարց ունեմ։ Բնակարանի վարկն ո՞վ է շարունակելու վճարել։
Նա լռեց։
Իսկ սկեսուրս ծիծաղեց։
— Հիփոթե՞քը։ Դու դեռ հիփոթեքի մասին ես մտածում։ Տունն իմ տղայինն է։
Ես նայեցի նրան։
— Այդ դեպքում մի փոքր խնդիր ունենք։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Սկեսուրս խոժոռվեց։
— Ի՞նչ խնդիր։
— Բնակարանը գնելիս հիփոթեքային վարկը իմ անունով ենք ձևակերպել։
Անահիտը կարծես չհասկացավ լսածը։
— Ի՞նչ ես ասում։
— Այն, ինչ լսեցիք։
Նա շրջվեց դեպի որդին։
— Արտա՛կ, սա ճի՞շտ է։
Ամուսինս ձեռքը տարավ գլխին։
— Մա՛մ, հետո կբացատրեմ։
— Չէ՛, հիմա բացատրի՛ր։
Ես նստեցի խոհանոցի սեղանի մոտ։
— Չորս տարի առաջ, երբ բնակարանը գնում էինք, Արտակի նախորդ վարկի հետ կապված խնդիրները դեռ կարգավորված չէին։ Բանկի հետ համաձայնեցված պայմաններով վարկառուն ես դարձա։
Սկեսուրս անհավատ հայացքով ինձ էր նայում։
— Բայց դուք ամուսնացած եք։ Բնակարանը երկուսինդ է։
— Ամուսնության ընթացքում ձեռք բերված գույքի նկատմամբ երկուսիս հնարավոր իրավունքները պետք է օրենքով որոշվեն։ Ես դա չեմ ժխտում։ Բայց այն, որ ձեր որդին այստեղ է ապրում, չի նշանակում, թե կարող եք ինձ դուրս հանել։
Արտակը վերջապես խոսեց։
— Օֆե՛լյա, մի՛ բարդացրու։ Մայրս ուղղակի նյարդայնացած է։
Նայեցի նրան։
— Իսկ դո՞ւ ես նյարդայնացած, Արտա՛կ։
Նա չպատասխանեց։
— Դու որոշել ես վերադառնալ նախկին կնոջդ մոտ և նույնիսկ չես համարձակվել ինքդ ինձ ասել։
— Ես վաղուց էի ուզում խոսել։
— Ուրեմն ինչո՞ւ չես խոսել։
Նա ուսերը թոթվեց։
— Չգիտեի՝ ինչպես սկսեմ։
Այդ պահին շատ պարզ հասկացա մի բան։
Արտակը միշտ այդպես էր վարվում։
Երբ կարևոր որոշում պիտի կայացներ, սպասում էր, մինչև ուրիշը նրա փոխարեն կաներ։
Մեր ամուսնության առաջին տարում ես դա համեստություն էի համարում։
Երկրորդ տարում՝ անվստահություն։
Իսկ հիմա արդեն հասկանում էի, որ նա պարզապես սովորել էր պատասխանատվությունից խուսափել։
Մենք ծանոթացել էինք աշխատանքային սեմինարի ժամանակ։
Նա սիրալիր էր, հանգիստ, ժպտերես։
Միշտ գիտեր՝ ինչ ասել, որ հաճելի թվա։
Առաջին կնոջ՝ Մարիամի մասին քիչ էր պատմում։
Միայն ասում էր.
— Չստացվեց։ Մենք տարբեր մարդիկ էինք։
Հետագայում իմացա, որ ամուսնալուծությունից հետո մի քանի ամիս ապրել էր մոր տանը։
Անահիտը միշտ էլ ակնարկում էր, թե որդին սխալ է արել՝ բաժանվելով առաջին կնոջից։
Ինձ առանձնապես չէր սիրում։
Ասում էր՝ շատ ինքնուրույն եմ։
Չափազանց հանգիստ եմ։
Չեմ արձագանքում նրա ամեն դիտողությանը։
Իրականում ես պարզապես չէի ցանկանում յուրաքանչյուր մանրուք վեճի վերածել։
— Դու ամբողջ օրը քո թվերով ես զբաղված,— երբեմն ասում էր նա։— Տղամարդուն էլ ուշադրություն է պետք։
Ես աշխատում էի շաբաթական վեց օր։
Արտակը երբեմն աշխատանք ուներ, երբեմն՝ ոչ։
Տնային հիմնական ծախսերը ես էի կազմակերպում։
Հիփոթեքի վճարումը նույնպես իմ հաշվից էր կատարվում։
Սկզբում Արտակն ասում էր.
— Մի քիչ համբերի՛ր։ Գործերս կկարգավորվեն, ես էլ կսկսեմ ավելի շատ մասնակցել։
Ժամանակ անցավ։
Խոստումները նույնը մնացին։
Իսկ բանկային վճարումները շարունակեցի կատարել ես։
Սկեսուրս այդ ամենով երբեք չէր հետաքրքրվում։
Նրա համար կարևորը մեկն էր՝ որդին ապրում էր այդ բնակարանում։
Ուրեմն տունը որդունն էր։
— Ես չեմ պատրաստվում այստեղից հեռանալ միայն այն պատճառով, որ դուք այդպես եք որոշել,— ասացի։
Անահիտը բռնկվեց։
— Դու ուզում ես տղայիս ունեցվածքը խլե՞լ։
— Ես ուզում եմ, որ ամեն ինչ օրինական կարգով լուծվի։
Հետո վերցրի հեռախոսս։
— Հիմա ի՞նչ ես անում,— հարցրեց նա։
— Փաստաբանի հետ եմ պայմանավորվում։
Արտակը անհանգիստ շարժվեց։
— Օֆե՛լյա, դրա կարիքը կա՞։
— Կա։ Որովհետև դուք արդեն փորձում եք որոշել, թե ով է ապրելու այս բնակարանում՝ առանց որևէ իրավական հարց պարզելու։
Փաստաբանը, որի հետ նախկինում աշխատանքային հարցերով առնչվել էի, համաձայնեց հաջորդ առավոտ ընդունել ինձ։
Երբ վերադարձա խոհանոց, սկեսուրս դեռ նույն տեղում էր։
— Դեռ իրերդ չե՞ս հավաքել։
— Ո՛չ։ Հիմա պատրաստվում եմ ընթրել։
Նա այնպես նայեց ինձ, կարծես սպասում էր, որ պիտի լաց լինեմ։
Բայց ես այլևս լաց լինելու ցանկություն չունեի։
Պարզապես հոգնել էի։
Անահիտը հեռացավ ուշ երեկոյան՝ խոստանալով, որ դեռ կխոսենք։
Արտակը պառկեց քնելու՝ առանց որևէ բացատրության։
Իսկ ես երկար նստեցի խոհանոցում։
Բացեցի բանկային հավելվածը։
Վարկի ավարտին դեռ տասնմեկ տարի կար։
Ամեն ամսվա վճարումը գրանցված էր։
Չորս տարվա ընթացքում ոչ մի ուշացում չէի ունեցել։
Հետո բացեցի փաստաթղթերի պահոցս։
Վարկային պայմանագիր։
Բնակարանի ձեռքբերման փաստաթղթեր։
Հաշվեհամարների քաղվածքներ։
Սկզբնական ներդրման աղբյուրները հաստատող փաստաթղթեր։
Վերանորոգման ծախսերի անդորրագրեր։
Ես հաշվապահ էի։
Սովոր էի ամեն ինչ պահպանել։
Բայց երբեք չէի մտածել, որ մի օր այդ փաստաթղթերը պետք կգան սեփական ամուսնուս հետ վեճում։
Հաջորդ առավոտյան, երբ պատրաստվում էի փաստաբանի մոտ գնալ, դռան զանգը հնչեց։
Բացեցի։
Շեմին սկեսրոջս կրտսեր քույրն էր՝ Սոնան։
Նա նախկին հաշվապահ էր։
Վաթսունն անց կին, որը սովորություն ուներ ցանկացած ընտանեկան հարցում վերջնական խոսքն իրեն վերապահել։
— Անի՛ն ինձ ամեն ինչ պատմել է,— ասաց՝ ներս մտնելով։
Իրականում սկեսրոջս անունը Անահիտ էր, բայց Սոնան նրան միշտ Անի էր ասում։
— Եվ ինչո՞վ կարող եմ օգնել,— հարցրի։
Նա չպատասխանեց։
Նստեց խոհանոցում ու անմիջապես սկսեց խոսել Արտակի հետ։
— Դու ոչ մի բան մի՛ ասա։ Ես կհասկանամ՝ ինչ է պետք անել։
Վերցրի պայուսակս։
— Ես դուրս եմ գալիս։
Սոնան կտրուկ շրջվեց։
— Ո՞ւր։
— Փաստաբանի մոտ։
Նրա աչքերը նեղացան։
— Ինչի՞ համար։
— Որ իմ իրավունքներն ու պարտավորությունները պարզեմ։
— Դու ուզում ես մեր ընտանիքին դատարա՞ն քաշել։
— Ես պարզապես խորհրդատվության եմ գնում։
Նա փորձեց շարունակել վիճաբանությունը։
Բայց ես արդեն դուռն էի բացում։
Փաստաբան Կարենն ինձ ընդունեց իր փոքրիկ գրասենյակում։
Նրա առջև դրեցի բոլոր փաստաթղթերը։
Նա երկար ուսումնասիրեց դրանք։
Ժամանակ առ ժամանակ նշումներ էր անում։
Հետո հարցրեց.
— Վարկառուն դո՞ւք եք։
— Այո՛։
— Ամուսինը համավարկառու՞ է։
— Ո՛չ։
— Բնակարանը գնվել է ամուսնության ընթացքո՞ւմ։
— Այո՛։
Կարենը գլխով արեց։
— Ուրեմն պետք է տարբերակենք վարկային պարտավորությունը, սեփականության գրանցումը և ամուսնական գույքի բաժանման հարցը։ Դրանք նույն բանը չեն։
Ես ուշադիր լսում էի։
Նա շարունակեց.
— Այն հանգամանքը, որ վճարումները կատարել եք ձեր հաշվից, կարևոր ապացույց է։ Բայց ամուսնության ընթացքում ստացած եկամուտները որոշ դեպքերում կարող են համարվել ընդհանուր միջոցներ։ Ուստի պետք է ամբողջությամբ գնահատենք նաև սկզբնական ներդրումը, ամուսնու մասնակցությունն ու կողմերի իրավունքները։
— Այսինքն՝ բնակարանը կարող են վերցնե՞լ ինձանից։
— Դա այս փաստաթղթերից ինքնաբերաբար չի հետևում։ Ձեր դիրքը պաշտպանելու համար լուրջ հիմքեր կան, բայց վերջնական արդյունքը կախված կլինի գույքային հարաբերությունների գնահատումից ու համաձայնության կամ դատարանի որոշումից։
Ես մի փոքր հանգստացա։
Կարենը շարունակեց.
— Ամենակարևորը՝ ոչ ոք չի կարող ձեզ պարզապես մեկ ժամ ժամանակ տալ ու պահանջել, որ դուրս գաք տնից՝ առանց իրավական հիմքի։
Այդ խոսքերն ինձ համար շատ կարևոր էին։
Որովհետև նախորդ օրվանից կարծես հենց այդ մի բանում էի սկսել կասկածել։
Վերադարձա տուն։
Սոնան դեռ այնտեղ էր։
Նստած էր խոհանոցում ու թեյ էր խմում իմ սիրելի բաժակով։
— Վերջապես եկա՞ր,— ասաց։
— Բարի օր։
— Ինչո՞ւ էիր փաստաբանի մոտ գնացել։ Մեզ վախեցնե՞լ ես ուզում։
Ես հանգիստ հանեցի վերարկուս։
— Ո՛չ։ Պարզապես ուզում եմ իմանալ՝ ինչ իրավունքներ ունեմ։
Նա ձեռքը խփեց սեղանին։
— Դու այս ընտանիք եկել ես ու հիմա ուզում ես ամեն ինչ քեզ վերցնել։
Նայեցի նրան։
— Սոնա՛, ես ոչ մեկից գումար չեմ վերցրել։ Ընդհակառակը, չորս տարի շարունակ վճարել եմ բնակարանի վարկը։
— Արտակն էլ է մասնակցել ծախսերին։
Շրջվեցի դեպի ամուսինս։
— Արտա՛կ, կարո՞ղ ես ասել՝ ինչ չափով ես մասնակցել հիփոթեքի վճարումներին։
Նա երկար լռեց։
— Ես ուրիշ ծախսեր եմ արել։
— Գիտեմ։ Այդ ծախսերը նույնպես պետք է հաշվի առնվեն։ Բայց դրանց մասին խոսենք փաստաթղթերով, ոչ թե գոռալով։
Սոնան նայեց Արտակին։
Առաջին անգամ նրա վստահությունը մի փոքր նվազեց։
Մի քանի ժամ անց նա հեռացավ։
Իսկ Արտակը երեկոյան նստեց դիմացս։
— Օֆե՛լյա, մայրս պարզապես ուզում է, որ ես երջանիկ լինեմ։
Փակեցի համակարգիչս։
— Իսկ դու ի՞նչ ես ուզում։
Նա լուռ էր։
— Արտա՛կ, ես պարզ հարց եմ տալիս։ Ուզո՞ւմ ես ամուսնալուծվել։
Նա երկար ժամանակ նայում էր սեղանին։
Հետո պատասխանեց.
— Չգիտեմ։
Ես գլխով արեցի։
— Գոնե այս անգամ անկեղծ պատասխանեցիր։
Այդ երեկո ես հասկացա, որ մեր ամուսնությունը վաղուց էր կորցրել իր հիմքը։
Մենք այլևս ոչ թե միասին ապրող երկու մարդ էինք, այլ երկու հոգի, որոնցից մեկը որոշումներ չէր կայացնում, իսկ մյուսը ստիպված էր ամեն ինչ իր վրա վերցնել։
Անահիտը շարունակում էր զանգահարել։
Հիշեցնում էր, որ Մարիամը սպասում է։
Ասում էր՝ Արտակը չի ուզում ինձ վիրավորել։
Մի օր պատասխանեցի.
— Ձեր որդին մեծահասակ մարդ է։ Թող ինքը որոշի, թե ինչ է ուզում։
— Նա չի ուզում քեզ ցավ պատճառել։
— Ցավ արդեն պատճառել է։ Եվ առաջին հերթին՝ ձեր միջոցով։
Անջատեցի հեռախոսը։
Հաջորդ մեկ ամիսը տարօրինակ անցավ։
Արտակը շարունակում էր ապրել նույն բնակարանում։
Բայց մենք գրեթե չէինք խոսում։
Ես աշխատանքի էի գնում։
Երեկոյան հաշվետվություններս էի ավարտում։
Նա երբեմն տուն էր գալիս ուշ, երբեմն ընդհանրապես չէր գալիս։
Իսկ հոկտեմբերի սկզբին վերջապես ասաց.
— Օֆե՛լյա, ես ամուսնալուծության դիմում եմ ներկայացրել։
Նայեցի նրան։
— Լավ։
Նա զարմացավ։
— Դու ոչինչ չե՞ս ասելու։
— Ի՞նչ ես ուզում լսել։
Նա մի պահ շփոթվեց։
Հետո կամաց ասաց.
— Բնակարանը, այնուամենայնիվ, ամուսնության ընթացքում ենք գնել։
— Այո՛։
— Մայրս ասում է, որ ես էլ բաժին ունեմ։
— Հնարավոր գույքային իրավունքների հարցը թող փաստաբանները պարզեն։ Իմ ցանկությունն է բնակարանը պահել և շարունակել վարկը վճարել։
Արտակը չպատասխանեց։
Երեք օր անց հավաքեց իրերը։
Երկու ճամպրուկ ու մի տուփ գրքեր։
Գնաց մոր տուն։
Նա հեռացավ առանց տեսարանի։
Եվ այդ երեկո առաջին անգամ բնակարանում իսկական լռություն տիրեց։
Բայց դա այն լռությունը չէր, որը վախեցնում էր։
Ավելի շատ նման էր հոգնած աշխատանքային օրվանից հետո վերջապես հանգստանալու հնարավորության։
Գույքային հարցի լուծումը միանգամից չստացվեց։
Արտակը սկզբում պահանջում էր բնակարանի կեսը։
Անահիտը համոզված էր, որ այդպես էլ լինելու է։
Բայց երբ սկսվեցին փաստաթղթերի ուսումնասիրությունն ու իրավական բանակցությունները, պարզվեց, որ ամեն ինչ այնքան պարզ չէ։
Հաշվի առնվեցին բնակարանի ձեռքբերման պայմանները։
Սկզբնական ներդրման աղբյուրները։
Վարկային պարտավորությունները։
Վճարումների պատմությունը։
Վերանորոգման ծախսերը։
Իրավաբանների մասնակցությամբ մի քանի քննարկումներից հետո հասանք համաձայնության։
Բնակարանը մնում էր ինձ՝ վարկային պարտավորությունները շարունակելու պայմանով։
Արտակը ստանալու էր համաձայնեցված դրամական փոխհատուցում՝ գույքային իրավունքների և կատարված ներդրումների հարցը վերջնականապես կարգավորելու համար։
Այդ համաձայնությունը ձևակերպվեց սահմանված իրավական կարգով, իսկ բանկի հետ անհրաժեշտ հարցերն առանձին կարգավորվեցին։
Ինձ համար դա մեծ հաղթանակ չէր այն իմաստով, որ կարողացել էի ամուսնուցս ինչ-որ բան վերցնել։
Պարզապես կարողացա պահպանել բնակարանը, որի համար պատրաստ էի շարունակել աշխատել ու վճարել։
Դատարանից հետո Անահիտը փորձեց մոտենալ ինձ։
Կողքին Սոնան էր։
— Ուրեմն այսպե՞ս,— սկսեց սկեսուրս։
Ես կանգ չառա։
— Եթե իրավական հարց ունեք, դիմեք փաստաբանին։
Նրանք մնացին հետևում։
Ես դուրս եկա շենքից։
Օդը սառն էր։
Բայց անձրև չէր գալիս։
Վերջապես կարող էի հանգիստ տուն գնալ։
Հետագայում ընդհանուր ծանոթներից իմացա, որ Արտակը վերադարձել է Մարիամի մոտ։
Սկեսուրս սկզբում շատ ուրախ էր։
Վերջապես որդին կրկին ապրում էր այն կնոջ հետ, որին ինքն էր հավանում։
Բայց նրա ուրախությունը երկար չտևեց։
Մարիամը շատ արագ իր տան կանոնները սահմանեց։
Սոնային գրեթե չէր թողնում միջամտել իրենց կյանքին։
Իսկ Անահիտին խնդրել էր այցելելուց առաջ զանգահարել։
Երբ լսեցի այդ պատմությունը, ակամա ժպտացի։
Պարզվեց՝ այն կնոջը, որին սկեսուրս այդքան գովաբանում էր, նույնպես դուր չէր գալիս, երբ ուրիշներն իր փոխարեն որոշումներ էին կայացնում։
Բայց այդ ամենն արդեն ինձ չէր վերաբերում։
Գարնանը բնակարանում փոքրիկ վերանորոգում արեցի։
Պատերը ներկեցի բաց գույնով։
Նոր վարագույրներ կախեցի։
Պատուհանի մոտ դրեցի այն բազկաթոռը, որը վաղուց էի ուզում գնել։
Արտակը միշտ ասում էր, թե դրա համար տեղ չկա։
Ես գտա տեղը։
Եվ առաջին անգամ ոչ ոք չասաց, որ ընտրությունս սխալ է։
Պատուհանագոգին խորդենիս էր։
Այն մայրիկիս տնից էի բերել, երբ նոր էինք տեղափոխվել։
Ամբողջ ձմեռ դիմացել էր։
Գարնանը նորից ծաղկեց։
Երբեմն երեկոյան նստում էի պատուհանի մոտ ու մտածում, թե որքան արագ կարող էր ամեն ինչ փոխվել։
Եթե այն օրը սկեսուրիս խոսքերից վախենայի ու հավաքեի իրերս, գուցե ամիսներ շարունակ ստիպված լինեի պայքարել նույնիսկ տուն վերադառնալու հնարավորության համար։
Բայց ես որոշեցի չշտապել։
Խորհրդակցեցի մասնագետի հետ։
Հավաքեցի փաստաթղթերս։
Եվ թույլ չտվեցի, որ ուրիշների բարձր ձայնը որոշի իմ ապագան։
Մեկ տարի անց սովորական ուրբաթ երեկո էր։
Աշխատանքից հետո որոշեցի անմիջապես տուն չգնալ։
Քայլեցի քաղաքով։
Աշնան արևը դեռ տաքացնում էր։
Ծառերը դեղնել էին։
Փողոցներում մարդիկ շտապում էին իրենց գործերով։
Մտա փոքրիկ սրճարան, որտեղ երբեմն ճաշում էի։
Սուրճ պատվիրեցի ու նստեցի պատուհանի մոտ։
Հեռախոսս թեթև ձայն հանեց։
Գործընկերուհիս էր գրում։
«Այսօր նախկին սկեսուրիդ տեսա առևտրի կենտրոնում։ Մի կնոջ հետ վիճում էր ծաղիկների վաճառողուհու հետ։ Խեղճ վաճառողուհի»։
Ես ծիծաղեցի։
Գրեցի.
«Նա միշտ էլ ինչ-որ մեկին սովորեցնելու բան ունի»։
Հեռախոսը մի կողմ դրեցի։
Մի ժամանակ Անահիտի ամեն զանգից լարվում էի։
Մտածում էի՝ հիմա ինչ դժգոհություն է ունենալու։
Բայց այժմ նրա խոսքերն այլևս իմ կյանքի վրա ազդեցություն չունեին։
Արտակը, որքան գիտեի, շարունակում էր ապրել Մարիամի հետ։
Իրենց հարաբերություններն արդեն իրենց գործն էին։
Ես էլ իմ կյանքն ունեի։
Հիփոթեքը դեռ շարունակվում էր։
Վճարելու տարիներ կային։
Բայց հիմա արդեն գիտեի՝ ինչի համար եմ աշխատում։
Իմ բնակարանի։
Իմ հանգստության։
Իմ ապագայի։
Ոչ ոք առանց զանգելու տուն չէր մտնում։
Ոչ ոք չէր որոշում, թե ինչ գույն պիտի լինեն պատերը։
Ոչ ոք չէր պահանջում, որ մեկ ժամում հավաքեմ իրերս։
Սուրճս վերջացրի ու դուրս եկա սրճարանից։
Փողոցում թեթև քամի կար։
Վերարկուս կոճկեցի ու քայլեցի դեպի տուն։
Այն նույն բնակարանը, որտեղ մի տարի առաջ սկեսուրս կանգնել էր միջանցքի մեջտեղում ու հրամայել.
«Ճամպրուկդ հավաքի՛ր, որդիս վերադառնում է առաջին կնոջ մոտ»։
Այդ օրը ես հանգիստ պատասխանել էի.
«Շատ լավ։ Բայց նախ հիփոթեքի հարցը պարզենք»։
Եվ հենց այդ մի նախադասությունից էլ սկսվել էր իմ նոր կյանքը։
