80-ամյա մայրս խնդրեց՝ գնամ օգնելու մթերքների ցուցակ կազմել։ Բայց երբ նրա խոհանոց մտա, սեղանին արդեն երեք լիքը տոպրակ կար։ Տետրի վերջին տողը կարդալուց հետո հասկացա, թե ինչ էի տարիներով անտեսել

80-ամյա մայրս խնդրեց՝ գնամ օգնելու մթերքների ցուցակ կազմել։ Բայց երբ նրա խոհանոց մտա, սեղանին արդեն երեք լիքը տոպրակ կար։ Տետրի վերջին տողը կարդալուց հետո հասկացա, թե ինչ էի տարիներով անտեսել

Երբ մայրս երրորդ անգամ զանգեց աշխատանքիս ժամին, մտքովս անցավ, որ գուցե իսկապես հիշողության հետ խնդիր ունի։ Վերջին շրջանում հազվադեպ էր օգնություն խնդրում։ Իսկ այդ չորեքշաբթի հեռախոսով ասաց.

— Արմե՛ն, կարո՞ղ ես այսօր գալ։ Գնումների ցուցակս խառնվել է։ Վախենում եմ՝ ինչ-որ կարևոր բան մոռանամ։

Ես քառասունհինգ տարեկան եմ։ Աշխատում եմ շինարարական կազմակերպությունում, երկու երեխա ունեմ, և գրեթե ամեն օր ինձ թվում է, թե բոլորն ինձնից ինչ-որ բան են սպասում։ Այդ պահին էլ մի պատվիրատու էր զանգում, իսկ համակարգչիս վրա երեք չավարտված գործ կար։

— Մա՛մ, ասա ինչ է պետք, հեռախոսով կպատվիրեմ։ Դռանդ կհասցնեն։

Նա լռեց։ Այնքան երկար, որ կարծեցի՝ կապն ընդհատվել է։

— Չէ՛, տղա՛ս։ Կուզեի՝ ինքդ գայիր։

Անհամբեր շունչ քաշեցի, ժամացույցիս նայեցի ու խոստացա երեկոյան մտնել։ Ամբողջ ճանապարհին մտածում էի՝ ինչու է երեք տողանոց ցուցակի համար ինձ կանչում, երբ հարևան խանութն ընդամենը մի քանի քայլ է հեռու։

Մայրս՝ Սիրանուշը, ութսուն տարեկան է։ Մոտ հիսուն տարի նույն համեստ բնակարանում է ապրում։ Հին սառնարանը փոխել չի ուզում, որովհետև «դեռ լավ է սառեցնում», իսկ խոհանոցի պատուհանի փայտե շրջանակը ամեն գարուն ինքն է ներկում։

Դուռը բացեց այնպես արագ, կարծես հենց դրա հետևում էր կանգնած։ Խոհանոց մտնելիս տեսա սեղանին դրված երեք տոպրակ։ Մեջը հաց էր, ձու, միրգ, նույնիսկ սուրճի այն տեսակն էր, որ ես եմ սիրում։

— Մա՛մ, դու արդեն գնումներ ես արել։ Էլ ի՞նչ է պետք։

Նա շփոթված ուղղեց սեղանի ծածկոցն ու պահարանից հանեց հին պարուրաձև տետրը։ Էջերից մեկը բացեց, մատը դրեց ներքևի տողին ու տետրը մեկնեց ինձ։

Վերևում գրված էին «խաղող», «թղթե սրբիչներ», «սուրճի սերուցք» բառերը։ Իսկ չորրորդ տողի բառերը կարդալիս հասկացա, թե ինչու մայրս չէր ցանկացել, որ գնումները պարզապես առաքեն։

Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇

Առաջին մեկնաբանություն

Չորրորդ տողում գրված էր. «Արմենս մի ժամ նստի կողքիս»։

Մի քանի վայրկյան տետրը ձեռքիս մնացի։ Մայրս հայացքն իջեցրել էր, կարծես ես պատահաբար տեսել էի նրա անձնական գաղտնիքը։ Նա փորձեց տետրը վերցնել։

— Դե՛, դատարկ բան է։ Չգիտեի՝ ինչպես քեզ կանչեմ։ Մտածեցի՝ գնումների հարցով գոնե կգաս։

Ես նայեցի տոպրակներին։ Խաղողն էլ կար, թղթե սրբիչներն էլ։ Սուրճի սերուցքը երկուսով էր գնել՝ մեկը պահելու, մյուսը բացելու համար։ Այն ամենը, ինչ ինձ խնդրել էր բերել, արդեն ձեռք էր բերել։ Միայն ցուցակի վերջին բանը չէր կարող խանութից գնել։

— Մա՛մ, ինչո՞ւ ուղղակի չասացիր, որ ուզում ես միասին նստենք։

— Ասել եմ, Արմե՛ն ջան։ Անցած շաբաթ հարցրի՝ կիրակի ժամանակ կունենա՞ս։ Ասացիր՝ երեխաների դասերն ունես։ Դրանից առաջ էլ ասացի՝ սուրճ խմելու արի։ Շտապում էիր։ Չեմ նեղանում։ Դուք ձեր կյանքն ունեք։

Հիշեցի այդ երկու խոսակցությունները։ Ավելի ճիշտ՝ հիշեցի իմ պատասխանները։ Մեկը տվել էի մեքենա վարելիս, մյուսը՝ համակարգչի առջև։ Երկու դեպքում էլ խոստացել էի հետո զանգել և մոռացել էի։

Մայրս սեղանին դրեց երկու բաժակ, հետո երրորդը ետ տարավ պահարան։

— Մտածեցի՝ գուցե երեխաներից մեկին էլ բերես,— ասաց։ — Բայց դու էլ եթե նստես, շատ լավ կլինի։

Նստեցի։ Առաջին անգամ երկար ժամանակից հետո հեռախոսս դրեցի գրպանս, ոչ թե սեղանին։ Մայրս շտապեց ջուր դնել, իսկ ես նկատեցի, որ իր բաժակն արդեն պատրաստ էր՝ մեջը սուրճ ու շաքար։ Իմ գալուն էր սպասել։

Հայրս ութ տարի առաջ էր մահացել։ Դրանից հետո մայրս մնացել էր այդ բնակարանում։ Առաջարկում էի տեղափոխվել մեզ մոտ, բայց մերժում էր. մեր երեխաներին առանձին սենյակներ էին պետք, ինքն էլ իր պատուհանից երևացող ծիրանենուն էր սովորել։ Ես դա ընդունել էի որպես նրա ինքնուրույն ապրելու ցանկություն և այլևս քիչ էի մտածում, թե օրվա քանի ժամն է լուռ անցկացնում։

Խոհանոցում ամեն ինչ ծանոթ էր։ Հին գազօջախը, արևածաղիկներով սփռոցը, որ տարիներ առաջ միասին էինք ընտրել, պատի ժամացույցը, որի ձայնից մանկությանս տարիներին չէի կարողանում քնել։ Բայց հիմա այդ նույն ժամացույցի տկտկոցը չափազանց բարձր էր թվում։

— Օրդ ինչպե՞ս անցավ,— հարցրի։

Մայրս զարմացավ։ Երևի սովոր չէր, որ իր մասին հարցնեմ և իսկապես սպասեմ պատասխանին։ Պատմեց հարևանի նոր շան մասին, որը ամեն առավոտ հաչում է աղբահան մեքենայի վրա։ Պատմեց, թե վերևի հարկի աղջիկն ինչպես է համալսարան ընդունվել։ Հետո հիշեց, որ հայրիկս նման շներից չէր վախենում, բայց մեր փոքրիկ կատվի քերծվածքից օրերով բողոքում էր։

Մենք երկուսով ծիծաղեցինք։ Հորս անունը սովորաբար շատ զգույշ էինք հիշատակում, կարծես երկուսս էլ վախենում էինք դիմացինին տխրեցնելուց։ Այս անգամ մայրս երկար խոսեց նրա մասին։ Պատմեց, թե ինչպես էր հայրս առաջին աշխատավարձով երեք մեխակ գնել, որովհետև փունջ գնելու փող չուներ։ Այդ պատմությունը ես երբեք չէի լսել։

— Դու փոքր ժամանակ միշտ ասում էիր՝ մեծանամ, քեզ մեքենայով ամեն տեղ կտանեմ,— ժպտաց մայրս։ — Հիմա մեքենա ունես, բայց ես հազիվ եմ քեզ տեսնում։

Չասաց դա որպես մեղադրանք։ Դրա համար էլ ավելի ծանր էր լսելը։

Մտաբերեցի, թե ինչպես էր նա իմ դպրոցական տարիներին երկու աշխատանք կատարում։ Առավոտյան գնում էր հաշվապահություն, երեկոյան՝ ուրիշ գրասենյակում մաքրություն անում։ Բայց երբ դպրոցում հանդես էի ունենում, անպայման գալիս էր։ Երբեմն ուշացած էր մտնում դահլիճ, շնչակտուր, և ինձ ձեռքով նշան անում՝ «Այստեղ եմ»։

Ես միշտ տեսնում էի նրան։ Իսկ վերջին տարիներին ինքն էր ինձ փնտրում պատուհանից։

— Ի՞նչ ես նայում,— հարցրեց մայրս, երբ երկար ժամանակ լուռ մնացի։

— Հիշում եմ՝ դպրոցից հետո ինչպես էիր սպասում ինձ։

— Է՜, մայրն էլ ինչի՞ համար է,— պատասխանեց նա ու թեյնիկը վերցրեց։

Ուզում էի ասել՝ որդին էլ ինչի համար է։ Բայց բառերը չափազանց հեշտ էին հնչելու։ Դրա փոխարեն հարցրի՝ կարող եմ արդյոք օգնել ընթրիք պատրաստել։ Մայրս սկզբում մերժեց, հետո ինձ կարտոֆիլ տվեց մաքրելու։

Պատրաստելիս հեռախոսս մի քանի անգամ զանգեց։ Աշխատանքային խմբից էին։ Մեկին պատասխանեցի, որ առավոտյան կզբաղվեմ, մյուս զանգերն անջատեցի։ Երբ աղջիկս զանգեց, տեսազանգով ցույց տվեցի տատիկին։ Մայրս հեռախոսի էկրանին մոտեցավ՝ կարծես թոռնուհուն գրկել էր ուզում։ Աղջիկս խոստացավ շաբաթ օրը գալ և իր պատրաստած թխվածքաբլիթներից բերել։

— Ես չէի ուզում քեզ գործից կտրել,— ասաց մայրս, երբ զանգն ավարտվեց։

— Մա՛մ, դու ինձ գործից չես կտրում։ Ես եմ սովորել ամեն ինչ անընդհատ շտապելով անել։

Երբ ընթրեցինք, նա պատմեց, որ վերջերս սկսել է օրերը շփոթել։ Ոչ թե թվերն է մոռանում, այլ երբեմն չգիտի՝ ինչով է երկուշաբթին տարբերվել երեքշաբթիից։ Նույն խանութը, նույն սեղանը, նույն լռությունը։ Այդ խոսքերից հետո հասկացա, որ նրա «մոռանալը» պարզապես հնարք չէր. մենակությունից օրերն իսկապես միատեսակ էին դարձել։

Մինչև հեռանալս նստեցինք հին լուսանկարները դիտելու։ Մայրս պահել էր իմ նկարած անհարթ արևը, մի դպրոցական շնորհակալագիր և թղթի կտոր, որի վրա մանկական ձեռագրով գրված էր. «Մամ, որ մեծանամ, քեզ համար մեծ տուն կառնեմ»։

— Մեծ տուն պետք չէր,— ասաց նա։ — Այս փոքրիկն էլ հերիք է, եթե երբեմն ձայն կա մեջը։

Տուն գնալիս սովորականի պես շտապեցի հագնել բաճկոնս, բայց մայրս դռան մոտ բռնեց ձեռքս։ Մի փոքր ավելի երկար, քան նախկինում։

— Այսօր ամբողջ շաբաթվա չափ ուրախացրիր ինձ, արև՛ս։

Այդ գիշեր մեքենան կանգնեցրի մեր շենքի մոտ և դեռ մի քանի րոպե ներս չմտա։ Մտածում էի՝ քանի անգամ է մայրս պատուհանից նայել բակին, սպասելով իմ մեքենային։ Քանի անգամ է ուզում զանգել, բայց հետաձգել՝ մտածելով, թե զբաղված եմ։

Հաջորդ օրը նրան զանգեցի առանց որևէ գործի պատճառի։ Սկզբում անհանգստացավ.

— Հո մի բան չի՞ պատահել։

— Չէ՛, մա՛մ։ Ուղղակի ուզում էի լսել քեզ։

Շաբաթ օրը երեխաների հետ գնացինք նրա տուն։ Ոչ մի մեծ անակնկալ չարեցինք։ Աղջիկս թխվածքաբլիթ էր բերել, տղաս տատիկին խնդրեց իր հին խաղերից մեկը սովորեցնել, և խոհանոցում երկար ժամանակից հետո մի քանի մարդու ձայն էր լսվում։

Հիմա շաբաթվա մեջ առնվազն մեկ երեկո փորձում եմ նրա հետ անցկացնել։ Երբ չի ստացվում, նախապես ասում եմ, և անպայման զանգում ենք։ Մայրս դեռ նույն սառնարանն ունի, նույն սփռոցը, նույն պարուրաձև տետրը։ Բայց վերջին էջում ես իմ ձեռքով ևս մի տող եմ ավելացրել.

«Եթե ուղղակի ուզում ես ինձ տեսնել, ասա։ Դրա համար գնումների ցուցակ պետք չէ»։

Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Գեղարվեստական Պատմություններ