71 տարեկանում վերջապես ամուսնացա իմ մանկության սիրո հետ… Բայց հարսանեկան խնջույքի ժամանակ մի անծանոթ կին մոտեցավ ու բացահայտեց ամուսնուս մասին մի գաղտնիք։Տասներկու տարի առաջ, երբ կորցրի ամուսնուս՝ Ռոբերտին, համոզված էի, որ կյանքիս այդ էջն ընդմիշտ փակվել է։
Ռոբերտն ինձ սիրում էր ամբողջ սրտով։ Իսկ երբ նա հեռացավ կյանքից, զգացի, թե ինչպես մարեց իմ աշխարհի լույսը։
Այդ օրվանից ես այլևս չէի ապրում։
Պարզապես գոյություն էի պահպանում։
Ժպտում էի, երբ շրջապատս դա էր սպասում ինձնից, իսկ երբ մենակ էի մնում, լուռ բարկանում էի ճակատագրիս վրա։
Աղջիկս պարբերաբար զանգահարում էր՝ իմանալու, թե ինչպես եմ։
Ամեն անգամ նույն հարցն էր տալիս.
— Ինչպե՞ս ես, մա՛մ։
Եվ ես միշտ նույնն էի պատասխանում.
— Լավ եմ, աղջի՛կս։
Բայց իրականությունը բոլորովին այլ էր։
Ինձ զգում էի ուրվականի պես, որը լուռ շրջում է սեփական կյանքում՝ այլևս ոչնչի չարձագանքելով։
Դադարել էի հաճախել գրքի ակումբի հանդիպումներին։
Այլևս ընկերուհիներիս հետ ճաշելու չէի գնում։
Ամեն առավոտ արթնանում էի ու մտածում՝ ի՞նչ իմաստ ունի այս օրը։
Մինչև անցյալ տարի իմ ներսում ինչ-որ բան փոխվեց։
Որոշեցի, որ այլևս չեմ կարող շարունակել թաքնվել աշխարհից։
Ֆեյսբուքում հաշիվ բացեցի, մի բան, որը նախկինում մտքովս անգամ չէր անցնի։
Սկսեցի հին լուսանկարներ հրապարակել ու կապ հաստատել անցյալիս մարդկանց հետ։
Ինձ համար դա փոքր, բայց կարևոր քայլ էր։
Կարծես աշխարհին ասում էի.
«Ես դեռ այստեղ եմ։ Ես դեռ ապրում եմ»։
Եվ հենց այդ ժամանակ մի հաղորդագրություն ստացա, որն ինձ ուղղակի ապշեցրեց։
Գրել էր Վալտերը։
Իմ մանկության ընկերը։
Այն տղան, որն ինձ դպրոցից տուն էր ուղեկցում, երբ տասնվեց տարեկան էինք։
Այն տղան, որն այնքան էր ծիծաղեցնում ինձ, որ փորս ցավում էր։
Այն տղան, որի հետ ժամանակին երազում էի ամուսնանալ, մինչև կյանքը մեզ բոլորովին տարբեր ճանապարհներով տարավ։
Նա ինձ գտել էր իմ հրապարակած լուսանկարի միջոցով։
Այդ նկարում ես տասնչորս տարեկան էի և կանգնած էի ծնողներիս տան դիմաց։
Նրա հաղորդագրությունը շատ պարզ էր.
«Սա այն Դեբի՞ն է, որը ուրբաթ օրերին գաղտագողի մարդկանց բազմության միջով մտնում էր հին կինոթատրոն»։
Կարդացի ու քարացա։
Աշխարհում միայն մեկ մարդ կարող էր հիշել այդ պատմությունը։
Վալտերը։
Գրեթե մեկ ժամ նայում էի հաղորդագրությանը՝ չհամարձակվելով պատասխանել։
Վերջապես ուժ գտա ու գրեցի նրան։
Այդ փոքրիկ պահը դարձավ այն ամենի սկիզբը, ինչ հետո տեղի ունեցավ։
Սկզբում մեր զրույցները դանդաղ ու զգուշավոր էին։
Հիշում էինք անցյալը, հարցնում միմյանց կյանքի մասին։
Նրա հետ խոսելը զարմանալիորեն հարազատ զգացողություն էր։
Կարծես հագնեի տարիներ առաջ սիրածս հին սվիտերը, որը դեռ ճիշտ իմ չափսով էր։
Վալտերը պատմեց, որ կինը մահացել է վեց տարի առաջ։
Ինքը թոշակի էր անցել ու վերադարձել հայրենի քաղաք, որտեղ հիմա մենակ էր ապրում՝ իր հիշողությունների հետ։
Ես պատմեցի Ռոբերտի մասին։
Թե որքան էի սիրում նրան։
Եվ որքան ծանր էի տարել նրա կորուստը։
— Չէի կարծում, որ երբևէ նորից ինչ-որ բան կզգամ,— խոստովանեցի։
— Ես էլ,— պատասխանեց Վալտերը։
Շուտով մեր շփումն այլևս միայն հաղորդագրություններով չէր սահմանափակվում։
Սկսեցինք հանդիպել սուրճ խմելու։
Հետո՝ միասին ընթրելու։
Եվ շատ չանցած՝ նորից ծիծաղում էինք այնպես, ինչպես տարիներ շարունակ չէինք ծիծաղել։
Աղջիկս նկատեց իմ փոփոխությունը։
— Մա՛մ, դու երջանիկ ես երևում,— մի օր ասաց նա։
Ժպտացի։
— Պարզապես հին ընկերոջս հետ նորից կապ եմ հաստատել։
Նա հոնքը բարձրացրեց։
— Միա՞յն ընկերոջ։
Զգացի, թե ինչպես կարմրեցին այտերս։
Վեց ամիս անց մեր սիրելի սրճարանում նստած էինք, երբ Վալտերը հանկարծ ինձ նայեց անսովոր լրջությամբ։
— Դե՛բի,— կամաց ասաց նա։— Ես այլևս չեմ ուզում ժամանակ կորցնել։
Սիրտս արագ բաբախեց։
Նա գրպանից հանեց փոքրիկ զարդատուփն ու բացեց։
Ներսում պարզ ոսկե մատանի էր՝ մարգարիտով։
— Գիտեմ, որ այլևս երեխաներ չենք,— շարունակեց նա։— Գիտեմ, որ գրեթե ամբողջ կյանքն առանձին ենք ապրել։ Բայց մի բան հաստատ գիտեմ. չեմ ուզում մնացած տարիներս անցկացնել առանց քեզ։ Կամուսնանա՞ս ինձ հետ։
Աչքերս լցվեցին արցունքներով։
— Այո՛։ Այո՛, Վալտե՛ր, կամուսնանամ։
Մեր հարսանիքը փոքր էր, համեստ, բայց անչափ հուզիչ։
Ներկա էին երեխաներս ու մի քանի մտերիմ ընկերներ։
Բոլորը ուրախ էին, որ այսքան տարի անց սերը նորից գտել էր մեզ։
Ես կրեմագույն զգեստ էի հագել։
Վալտերը՝ կապույտ կոստյում։
Երբ պսակադրությունն անցկացնող պաշտոնյան ասաց.
— Կարող եք համբուրել հարսնացուին։
Վալտերը քնքշորեն մոտեցավ ու համբուրեց ինձ։
Եվ տասներկու տարվա դատարկությունից հետո սիրտս նորից լցվեց երջանկությամբ։
Բայց հարսանեկան խնջույքի ընթացքում մի անսպասելի բան տեղի ունեցավ։
Մի երիտասարդ կին մոտեցավ ինձ։
Նա մոտ երեսուն տարեկան կլիներ։
Նրա հայացքում ինչ-որ անհանգստացնող բան կար։
— Դե՞բի,— շշնջաց։
— Այո՞,— պատասխանեցի։
Նա մի պահ նայեց Վալտերի կողմը, հետո նորից ինձ։
— Նա այն մարդը չէ, ում դու կարծում ես։
Սիրտս սկսեց կատաղի բաբախել։
Մինչև կհասցնեի որևէ բան հարցնել, կինը ձեռքիս մեջ մի թուղթ դրեց։
Վրան գրված էր.
«Խնդրում եմ, վաղը ժամը 17։00-ին եկ այս հասցեով»։
Ներքևում հասցե էր նշված։
Կինը ոչինչ չավելացրեց։
Պարզապես հեռացավ՝ ամբոխի մեջ անհետանալուց առաջ թեթևակի գլխով անելով ինձ։
Ես մնացի կանգնած՝ շփոթված ու սարսափած։
Սրահի մյուս կողմում Վալտերը ծիծաղում էր որդուս հետ։
Նա երջանիկ էր երևում։
Անմեղ։
Մի՞թե նորից կորցնելու էի այն երջանկությունը, որը հազիվ էի գտել։
Փորձեցի երեկոյի մնացած մասը սովորականի պես անցկացնել։
Ժպտում էի։
Կտրում էի հարսանեկան տորթը։
Լուսանկարվում էի հյուրերի հետ։
Շնորհակալություն հայտնում բոլորին։
Բայց ներսումս վախն անընդհատ մեծանում էր։
Այդ գիշեր, երբ Վալտերի կողքին պառկած էի անկողնում, ոչ մի կերպ չէի կարողանում քնել։
Իսկ եթե նա իսկապե՞ս այն մարդը չէ, ում ճանաչում եմ։
Իսկ եթե այս ամենը սո՞ւտ է։
Հաջորդ առավոտ Վալտերին ասացի, որ գրադարան եմ գնում։
Նա ժպտաց ու համբուրեց ճակատս։
— Շատ մի՛ ուշացիր,— քնքշորեն ասաց։— Ուզում եմ հասցնել կարոտել քեզ։
Ամբողջ օրը անհանգիստ էի։
Իսկ երբ մոտեցավ նշանակված ժամը, նստեցի մեքենան ու շարժվեցի թղթի վրա նշված հասցեով։
Ձեռքերս դողում էին ղեկին։
Վախենում էի և՛ այնտեղ գնալուց, և՛ ճշմարտությունը չիմանալուց։
Երբ հասա, անմիջապես ճանաչեցի շենքը։
Դա մեր հին դպրոցն էր։
Միայն թե հիմա այն վերածվել էր ռեստորանի՝ մեծ պատուհաններով, տաք լուսավորությամբ ու դրսում կախված լույսերով։
Շփոթված ու անհանգիստ ներս մտա։
Եվ հանկարծ…
Օդում գունավոր թղթե փայլեր թափվեցին։
Առաստաղից կախված ժապավենները ծածանվեցին։
Փուչիկները շարժվում էին վերևում։
Սրահում ջազային երաժշտություն էր հնչում։
Ապշած շուրջս նայեցի։
Այնտեղ աղջիկս էր։
Որդիս նույնպես։
Հին ընկերներս, որոնց տարիներ շարունակ չէի տեսել, կանգնած ժպտում էին։
Եվ հենց այդ պահին հայտնվեց Վալտերը։
Նա կանգնեց դիմացս՝ ձեռքերը բացած, աչքերը՝ արցունքոտ։
— Հիշո՞ւմ ես այն գիշերը, երբ պետք է հեռանայի քաղաքից,— հարցրեց։— Երբ հորս աշխատանքի պատճառով ուրիշ քաղաք տեղափոխեցին։
Դանդաղ գլխով արեցի։
— Դու պետք է ինձ ուղեկցեիր դպրոցական ավարտական երեկոյին,— շշնջացի։
Նա տխուր ժպտաց։
— Բայց այդպես էլ չկարողացա։ Եվ դրա համար զղջացել եմ հիսունչորս տարի։ Երբ անցյալ տարի ասացիր, որ այդպես էլ երբեք չես մասնակցել ավարտական երեկոյին, անմիջապես հասկացա, թե ինչ պետք է անեմ։
Այդ պահին ինձ մոտեցավ հարսանիքի ժամանակ տեսած երիտասարդ կինը։
— Ես Ջենան եմ,— ներկայացավ նա։— Միջոցառումների կազմակերպիչ եմ։ Վալտերն ինձ վարձել է, որպեսզի այս ամենը կազմակերպեմ։
Շուրջս նայեցի։
Եվ վերջապես հասկացա։
Ամբողջ սրահը ձևավորված էր յոթանասունականների դպրոցական ավարտական երեկոյի ոճով։
Հայելապատ փայլուն գունդ էր կախված։
Պատերին հին ոճի պաստառներ էին։
Սեղանին մրգային ըմպելիքով մեծ թաս կար։
Աղջիկս մոտեցավ ու գրկեց ինձ։
— Մա՛մ, մենք ամիսներ շարունակ պատրաստվել ենք այս օրվան։ Վալտերն ուզում էր, որ ամեն ինչ կատարյալ լինի։
Վալտերը մեկնեց ձեռքը։
— Կարո՞ղ եմ քեզ պարի հրավիրել։
Երաժշտությունը փոխվեց։
Սկսեց հնչել մեր երիտասարդության տարիների դանդաղ ջազային մեղեդիներից մեկը։
Նա ինձ մոտ քաշեց։
Եվ մենք սկսեցինք դանդաղ պարել։
Մի պահ ինձ նորից տասնվեց տարեկան աղջիկ զգացի։
Կարծես ժամանակը հետ էր գնացել։
Կարծես տարիների բաժանումը երբեք չէր եղել։
— Ես քեզ սիրում եմ, Դե՛բի,— շշնջաց Վալտերը։
— Ես էլ քեզ եմ սիրում,— պատասխանեցի։
— Ների՛ր, որ կես դար պահանջվեց, մինչև հասանք այս օրվան։
Թեթևակի գլուխս տարուբերեցի։
— Ներողություն խնդրելու կարիք չկա։ Մենք լավ կյանք ենք ապրել։ Լավ մարդկանց ենք սիրել։ Բայց հիմա… հիմա մեր ժամանակն է։
Այդ երեկո ավելի ուշ հարցրի, թե ինչպես էր նրա մտքով անցել այս ամենը կազմակերպել։
Նա ջերմորեն ժպտաց։
— Մի անգամ պատահաբար հիշատակեցիր,— ասաց։— Ասացիր, որ միշտ երազել ես գնալ ավարտական երեկոյի, բայց այդ հնարավորությունն այդպես էլ չես ունեցել։ Եվ ես մտածեցի՝ ինչո՞ւ ոչ հիմա։
Նայեցի նրան։
Այն մարդուն, որը ամիսներ շարունակ գաղտնի ծրագրել էր այս ամենը միայն ինձ երջանկացնելու համար։
— Շնորհակալ եմ,— ասացի։
— Ինչի՞ համար,— հարցրեց։
Կամաց շշնջացի.
— Որ հիշեցրիր ինձ՝ երկրորդ հնարավորության համար երբեք ուշ չէ։
Յոթանասունմեկ տարեկանում ես վերջապես մասնակցեցի իմ ավարտական երեկոյին։
Եվ ամեն ինչ կատարյալ էր։
Սերը միշտ չէ, որ պարզապես վերադառնում է։
Երբեմն այն սպասում է։
Եվ երբ դու վերջապես պատրաստ ես կրկին ընդունել այն, պարզվում է՝ սերը դեռ այնտեղ է։
Հենց այնտեղ, որտեղ ժամանակին մնացել էր։
