Վերջին երեք ամսում մեր էլեկտրաէներգիայի հաշիվը գրեթե քառապատկվել էր։ Ամուսինս պնդում էր, որ ես ամբողջ օրը ջեռուցիչ եմ միացնում, իսկ ես երդվում էի, որ նույնիսկ կեսօրին լույսերը անջատած եմ պահում։ Վերջապես էլեկտրիկ կանչեցինք։ Նա ամբողջ բնակարանի հոսանքն անջատեց, հետո իջավ առաջին հարկի հաշվիչների մոտ։ Հինգ րոպե անց վերադարձավ ու ասաց. «Ձեր հաշվիչը շարունակում է սպառում գրանցել։ Հիմա ինձ հետ իջեք, բայց հարևաններին դեռ ոչինչ մի ասեք»։ Իսկ երբ բացեց մեր հաշվիչից դուրս եկող երկրորդ լարի ճանապարհը, ամուսինս առաջին անգամ հասկացավ, թե ում աշխատանքի համար ենք մենք արդեն երեք ամիս վճարում…
Ամուսնուս՝ Կարենի հետ ապրում էինք Երևանի հին հինգհարկանի շենքերից մեկում։
Ես՝ Սուսաննաս, հիսունչորս տարեկան էի։
Վերջին տարիներին տնից էի աշխատում՝ կարի փոքր պատվերներ կատարելով։
Կարենը ավտովերանորոգման արհեստանոցում էր աշխատում։
Մեր կյանքը հարուստ չէր, բայց հիմնական ծախսերը կարողանում էինք հոգալ։
Մինչև այն օրը, երբ էլեկտրաէներգիայի հերթական հաշիվը եկավ։
Նայեցի թվին ու մտածեցի՝ սխալ եմ կարդացել։
Նախորդ ամիսներին այդքան գումար չէինք վճարել։
Կարենն անմիջապես սկսեց դժգոհել։
— Սուսա՛ն, ամբողջ օրը տանն ես, ինչ ասես՝ միացնում ես։
Ես նեղացա։
— Ո՞ր սարքը, Կարե՛ն։ Ջեռուցիչն էլ արդեն երկու շաբաթ է՝ չեմ օգտագործում։
Նա չհավատաց։
Հաջորդ ամիս հաշիվն ավելի մեծ եկավ։
Մեր վեճերը սկսեցին կրկնվել։
Ես նույնիսկ մի քանի օր գրի էի առնում՝ որ սարքը քանի ժամ է աշխատել։
Բայց թվերը միևնույն է չէին համապատասխանում հաշվարկին։
Վերջապես էլեկտրիկ կանչեցինք։
Վարպետի անունը Արտակ էր։
Նա սկզբում ստուգեց բնակարանի սարքերն ու էլեկտրական վահանակը։
Հետո խնդրեց անջատել բոլոր ավտոմատ անջատիչները։
Մենք կատարեցինք։
Բնակարանն ամբողջությամբ հոսանքազրկվեց։
Արտակը իջավ շենքի ընդհանուր հաշվիչների մոտ։
Քիչ անց վերադարձավ։
— Ո՞վ է վերջին անգամ աշխատել ձեր տան էլեկտրական համակարգի վրա։
Կարենը մտածեց։
— Մոտ երեք տարի առաջ լարերն էին փոխել։
Արտակը հարցրեց.
— Իսկ նկուղում երբևէ տարածք վարձով տվե՞լ եք։
Ես զարմացա։
— Մենք ինչո՞ւ պիտի նկուղ վարձով տանք։
Վարպետը նայեց ամուսնուս։
— Որովհետև հիմա պետք է պարզենք՝ ինչպես է ձեր հաշվիչով սնվող մի գիծ գնում հենց այնտեղ։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Սկզբում չհավատացի։
Մեր նկուղում հին պահեստներ կային։
Ոմանք այնտեղ հեծանիվ էին պահում, ոմանք՝ ձմեռային անվադողեր։
Բայց վերջին ամիսներին դրանցից մեկում ինչ-որ գործունեություն էր սկսվել։
Առավոտները հաճախ տղամարդիկ էին գալիս՝ մեծ արկղերով։
Երբեմն բեռնատար էր կանգնում։
Ես մտածում էի՝ հարևաններից մեկն իր ապրանքներն է պահում։
Արտակը խնդրեց, որ նկուղի պատասխանատու անձի հետ կապ հաստատենք և ստուգենք էլեկտրասնուցման գիծը։
Քիչ անց եկավ մեր շենքի բնակիչ Սամվելը։
Նա տարիներ շարունակ զբաղվում էր ընդհանուր տարածքների որոշ հարցերով։
Երբ լսեց, թե ինչ ենք կասկածում, զարմացավ։
— Էդտեղ մի փոքր պահեստ է աշխատում։ Բայց իրենք իրենց էլեկտրականությունն ունեն։
Արտակը պատասխանեց.
— Հենց դա էլ պիտի ստուգենք։
Մենք իջանք։
Նկուղի դռներից մեկի հետևից սարքավորումների միապաղաղ ձայն էր լսվում։
Սամվելը զանգեց պահեստի վարձակալին։
Քիչ անց եկավ մոտ քառասուն տարեկան տղամարդ՝ Սուրենը։
Նա դժգոհ էր։
— Ես հիմա ինչի՞ համար եմ այստեղ։ Աշխատանքիս կեսից կանչել եք։
Արտակը հանգիստ բացատրեց կասկածը։
Տղամարդն անմիջապես ասաց.
— Անհնար է։ Ես էլեկտրիկ եմ կանչել, ամեն ինչ սարքել են։
Բայց երբ համապատասխան անվտանգության միջոցներով ստուգեցին սնուցման գծերը, պարզվեց՝ պահեստի մի քանի սարքավորում միացված է այն ճյուղավորմանը, որի սպառումն արձանագրվում է մեր հաշվիչով։
Ես նստեցի նկուղի աստիճանին։
Կարենը քարացել էր։
— Այսինքն՝ մենք ուրիշի հոսանքի փո՞ղն ենք տալիս։
Արտակը պատասխանեց.
— Ամենայն հավանականությամբ՝ այդ սարքավորումների սպառման մի մասը։ Բայց ճշգրիտ չափը պիտի հաշվարկվի ու փաստաթղթավորվի։
Սուրենը սկսեց բարկանալ։
— Ես միտումնավոր ոչ մի բան չեմ արել։ Ինձ աշխատողն ասել է՝ ամեն ինչ ճիշտ է միացված։
Կարենը մոտեցավ նրան։
— Իսկ երեք ամիս է՝ մենք ինչո՞ւ ենք էդքան վճարում։
Տղամարդը նայեց ամուսնուս։
— Ես որտեղի՞ց իմանայի։
Ես առաջին անգամ այդ օրը բարձր ձայնով խոսեցի։
— Կարևոր չէ՝ ով ինչ գիտեր։ Հիմա պիտի պարզենք, թե ինչպես է այդ գիծը միացվել և ինչ գումարի մասին է խոսքը։
Սուրենը լռեց։
Նկուղում երկու մեծ սառնարանային պահարան կար։
Պարզվեց՝ նա փոքր սննդի մատակարարման գործ էր սկսել և այնտեղ սառեցվող ապրանք էր պահում։
Նրա պատվերով մի մասնագետ նոր էլեկտրական միացումներ էր կատարել։
Բայց հին շենքի համակարգում գծերը ճիշտ չէին նույնականացվել։
Նոր ճյուղավորումը հայտնվել էր մեր հաշվիչի հաշվառման տակ։
Այդ պահին դեռ պարզ չէր՝ դա անփութություն էր, սխալ միացում, թե գիտակցված արարք։
Ես չէի ուզում առանց փաստերի մարդուն գող անվանել։
Բայց նաև չէի պատրաստվում լուռ վճարել։
Հաջորդ օրը պաշտոնապես դիմեցինք էլեկտրամատակարարման և համապատասխան սպասարկման պատասխանատուներին։
Խնդրեցինք ստուգել հաշվառման սխեման ու արձանագրել փաստերը։
Մեզ բացատրեցին, որ ծախսի հաշվարկման համար պետք է գնահատել միացման տևողությունը, սպառող սարքավորումները և եղած տվյալները։
Մի քանի օր շարունակ հավաքում էինք հին հաշիվները։
Ես պահել էի բոլոր վճարման անդորրագրերը։
Երբ Կարենը տեսավ իմ փոքրիկ տետրը, որտեղ ամեն ամսվա ծախսերն էի գրում, ամաչեց։
— Սուսա՛ն, դու էս ամենը գրի՞ ես առել։
— Այո։
— Ես էլ մտածում էի՝ ուղղակի չափազանցնում ես։
Նայեցի նրան։
— Դու երեք ամիս ինձ էիր մեղադրում։
Նա լռեց։
Հետո ասաց.
— Գիտեմ։ Սխալ էի։
Բայց ինձ ավելի շատ բարկացնում էր ոչ թե նրա ներողության ուշանալը, այլ այն, որ ես ստիպված էի եղել ապացուցել՝ ամբողջ օրը տունը չէի ջեռուցում։
Ստուգման ընթացքում պարզվեց, որ խնդիրը սկսվել էր պահեստի նոր սարքավորումների տեղադրումից հետո։
Այդ ժամանակից էր մեր սպառումը կտրուկ աճել։
Պատասխանատու մասնագետները կազմակերպեցին սխալ միացման ուղղումը։
Հետագա հաշվարկների համար կազմվեցին անհրաժեշտ փաստաթղթերը։
Սուրենն արդեն ավելի հանգիստ էր։
Նա ընդունեց, որ իր պատվերով կատարված աշխատանքի պատճառով մեզ նյութական վնաս էր հասցվել։
Բայց փոխհատուցման ճշգրիտ գումարի շուրջ սկզբում համաձայնություն չկար։
Մենք դիմեցինք մասնագիտական խորհրդատվության։
Ի վերջո գրավոր պայմանավորվածություն ձեռք բերեցինք՝ հիմնվելով ներկայացված հաշվարկների վրա։
Սուրենը գումարի մի մասը վճարեց անմիջապես, մնացածը՝ պայմանավորված ժամկետներում։
Մենք չստացանք ամեն դրամը, որը սկզբում ենթադրում էինք, որ ավել ենք վճարել։
Բայց հարցը վերջապես կարգավորվեց փաստաթղթերով, ոչ թե բակային գոռգոռոցով։
Մի երեկո Կարենը տուն եկավ ու ինձ գտավ խոհանոցում՝ հին անդորրագրերը դասավորելիս։
— Սուսա՛ն, էդ տետրը դեռ պահո՞ւմ ես։
— Պահում եմ։
Նա նստեց դիմացս։
— Ես մի բան եմ ուզում քեզ ասել։
Նայեցի նրան։
— Ես էն ամիսներին ամեն անգամ հաշիվը տեսնելիս մտածում էի՝ դու երևի ինչ-որ բան ես թաքցնում։ Հիմա հասկանում եմ, որ պիտի առաջին հերթին ստուգեինք, ոչ թե վիճեինք։
Ես մի պահ լռեցի։
Հետո պատասխանեցի.
— Ամենավատն այն չէր, որ կասկածում էիր։ Ամենավատն այն էր, որ անգամ երբ քեզ ցույց էի տալիս թվերը, չէիր հավատում։
Նա չառարկեց։
Դա արդեն առաջընթաց էր։
Հաջորդ ամիս հաշվիչի ցուցմունքը շատ ավելի մոտ էր մեր սովորական սպառմանը։
Երբ տեսա հաշիվը, անմիջապես Կարենին ցույց տվեցի։
Նա ժպտաց։
— Դե հիմա գոնե կարող ես ջեռուցիչը միացնել, եթե մրսում ես։
Ես ծիծաղեցի։
— Հենց քեզ էի սպասում, որ թույլտվություն տաս։
Երկուսս էլ սկսեցինք ծիծաղել։
Բայց հետո լրջացա։
— Կարե՛ն, մյուս անգամ, երբ ինչ-որ բան անհասկանալի լինի, նախ միասին կպարզենք։
Նա գլխով արեց։
— Պայմանավորվեցինք։
Մեր պատմությունից հետո մի քանի հարևան նույնպես որոշեց ստուգել ընդհանուր տարածքներում կատարված էլեկտրական միացումները։
Ոչ ոք ուրիշի հաշվիչին միացված նոր սարքավորում չգտավ։
Դա լավ էր։
Իսկ Սուրենը շարունակեց աշխատել նկուղում՝ արդեն ճիշտ հաշվառմամբ և համաձայնեցված պայմաններով։
Մի օր նրան հանդիպեցի բակում։
Նա անհարմար ժպտաց։
— Սուսաննա՛ տիկին, հիմա ամեն ինչ նորմա՞լ է։
— Հաշվի հետ՝ այո։
Նա գլխով արեց։
Հետո ասաց.
— Ես էլ հիմա ցանկացած վարպետի աշխատանքը ստուգել եմ տալիս մինչև ընդունելը։
— Շատ ճիշտ եք անում,— պատասխանեցի։
Տուն բարձրանալիս մտածեցի, որ երեք ամիս մեր ընտանիքում վեճեր էին եղել մի լարի պատճառով, որի գոյության մասին նույնիսկ չգիտեինք։
Այդ երեկո Կարենը խոհանոցում թեյ էր պատրաստում։
Ինձ տեսնելով ասաց.
— Սուսա՛ն, ջեռուցիչը միացնե՞մ։ Ցուրտ է։
Ես ծիծաղեցի։
— Միացրու՛, բայց այս անգամ մեր հաշվիչով։
Եվ առաջին անգամ երկար ժամանակ անց էլեկտրաէներգիայի հերթական հաշիվը մեզ համար ընտանեկան վեճի պատճառ չդարձավ։
