Սկեսուրս մեր տան դուռը բացեց, տեսավ որդուն ու ասաց. «Այսօր դուրս ես գալու դու, ոչ թե հարսս»։ Բայց ամենասարսափելին այն էր, թե նա ինչ էր իմացել նախորդ գիշեր
Սկեսուրս՝ Սիրանուշը, մեր ամուսնության տասնվեց տարիների ընթացքում երբեք չէր միջամտել մեր վեճերին։
Նույնիսկ երբ ամուսինս՝ Հայկը, բարձր ձայնով խոսում էր ինձ հետ, նա սովորաբար ասում էր.
— Ձեր ընտանիքն է, դուք էլ պիտի իրար հասկանաք։
Այդ պատճառով, երբ մի առավոտ եկավ մեր տուն ու առանց վերարկուն հանելու պահանջեց որդուն կանչել, իսկապես զարմացա։
Հայկը դեռ քնած էր։
— Մա՛մ, ի՞նչ է պատահել,— հարցրի։
Նա նայեց ինձ։
— Դու երեկ գիշերը որտե՞ղ ես եղել, Մարիա՛մ։
Սիրտս արագ խփեց։
— Տանը։
— Ամբողջ գիշե՞ր։
Ես չպատասխանեցի։
Սկեսուրս մոտեցավ ու բռնեց ձեռքս։
— Ինձ մի՛ խաբիր։ Ես արդեն գիտեմ։
Այդ պահին Հայկը դուրս եկավ ննջասենյակից։
— Մա՛մ, էս ի՞նչ ժամի ես եկել։
Սիրանուշը շրջվեց դեպի որդին։
— Հագնվի՛ր։
— Ինչո՞ւ։
— Այսօր այստեղ չես մնալու։
Հայկը ծիծաղեց։
— Մա՛մ, դու քեզ լա՞վ ես զգում։
— Լավ եմ։ Դու հագնվի՛ր։
Ամուսինս բարկացավ։
— Սա իմ տունն է։ Ո՞վ է ինձ դուրս հանելու։
Սկեսուրս մի պահ լռեց։
Հետո ասաց.
— Ես քեզ երեկ մի հարց տվեցի։ Դու ինձ պատասխանեցիր, որ Մարիամը գիշերը քրոջ մոտ է գնացել։
Հայկի դեմքը փոխվեց։
Ես հանկարծ հասկացա, թե ինչու է եկել։
Սիրանուշը շարունակեց.
— Բայց ես երեկ երեկոյան Մարիամին տեսել եմ մեր շենքի բակում։ Նա երկու ժամ նստած էր մեքենայի մեջ, որովհետև դու տան դուռը ներսից փակել էիր։
Հայկը փորձեց խոսել։
Սկեսուրս ձեռքը բարձրացրեց։
— Դեռ մի՛ բացատրիր։ Նախ ուզում եմ իմանալ՝ ինչու է թոռնուհիս գիշերվա կեսին ինձ զանգել ու խնդրել, որ մորն օգնեմ։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
Ես նայեցի ամուսնուս։
Նա արդեն չէր ժպտում։
Մեր վեճը սկսվել էր նախորդ երեկոյան՝ մի սովորական հարցից։
Հայկը որոշել էր, որ ես պիտի հրաժարվեմ շաբաթվա երեք օրերին աշխատելուց և ավելի շատ ժամանակ անցկացնեմ տանը։
Ես հաշվապահ էի և վերջին տարիներին աշխատում էի փոքր կազմակերպությունում։
Աշխատանքը սիրում էի։ Այն ինձ հնարավորություն էր տալիս ոչ միայն գումար վաստակել, այլև սեփական կյանքն ունենալ տնից դուրս։
Հայկը, սակայն, աստիճանաբար սկսել էր դժգոհել։
Սկզբում ասում էր՝ երեխաների համար ժամանակս քիչ է։
Հետո սկսեց հարցնել՝ ում հետ եմ աշխատում, ինչու եմ ուշանում, ինչու եմ գործընկերներիս հետ հեռախոսով խոսում։
Վերջին ամիսներին մեր վեճերը հաճախացել էին։
Երեկ երեկոյան Հայկը պահանջել էր, որ հաջորդ առավոտյան աշխատանքից ազատվելու դիմում ներկայացնեմ։
Ես հրաժարվել էի։
Նա բարկացել էր։
— Եթե իմ խոսքը քեզ համար արժեք չունի, ուրեմն գնա՛, որտեղ ուզում ես։
Ես դուրս էի եկել բակ, որպեսզի վեճը չշարունակվի երեխաների ներկայությամբ։
Բայց երբ վերադարձել էի, դուռը ներսից փակված էր։
Զանգերին Հայկը չէր պատասխանում։
Մեր տասնհինգամյա աղջիկը՝ Լուսինեն, փորձել էր բացել դուռը, բայց հայրը թույլ չէր տվել։
Ես ստիպված էի նստել մեքենայում։
Հեռախոսիս լիցքը քիչ էր։ Մի քանի անգամ զանգել էի քրոջս, բայց նա այդ ժամին քնած էր։
Լուսինեն, տեսնելով, որ մայրը դեռ բակում է, զանգել էր տատիկին։
Սիրանուշը եկել էր մոտ կեսգիշերին։
Նա գտել էր ինձ մեքենայում, առաջարկել իր հետ գնալ։
Բայց ես հրաժարվել էի՝ վախենալով, որ առավոտյան երեխաների համար իրավիճակն ավելի կբարդանա։
Սկեսուրս այդ ժամանակ չէր վիճել։
Միայն ասել էր.
— Առավոտյան ես կգամ։
Եվ հիմա կանգնած էր մեր հյուրասենյակում՝ իր որդու դիմաց։
Հայկը փորձեց արդարանալ։
— Մա՛մ, մենք ընդամենը վիճել ենք։
— Վիճելուց հետո կնոջդ դրսում ես թողել։
— Ուզում էի՝ հանգստանա։
— Իսկ երեխանե՞րը։ Նրանք ինչո՞ւ պիտի վախենային։
Հայկը լռեց։
Այդ պահին Լուսինեն դուրս եկավ սենյակից։
Նա գունատ էր։
— Տատի՛, դու խոստացել էիր, որ կգաս։
Սիրանուշը գրկեց նրան։
— Եկել եմ, բալե՛ս։
Հետո շրջվեց դեպի որդին։
— Հայկ, դու այսօր ինձ հետ կգաս։ Մարիամն ու երեխաներն այստեղ կմնան, մինչև բոլորս հանգիստ հասկանանք՝ ինչպես շարունակել։
Հայկը հրաժարվեց։
Նա պնդում էր, որ տունը իրենն է, և ոչ ոք իրավունք չունի որոշելու՝ որտեղ պիտի մնա։
Բնակարանը մեր ամուսնության ընթացքում էինք գնել։ Այն մեր համատեղ ձեռք բերած ունեցվածքից էր։
Սկեսուրս դա լավ գիտեր։
— Ես իրավական որոշում չեմ կայացնում,— ասաց նա։— Ես քեզ առաջարկում եմ հեռանալ, որպեսզի վեճը չշարունակվի երեխաների ներկայությամբ։
Ես այդ պահին առաջին անգամ խոսեցի։
— Հայկ, ես չեմ ուզում այս գիշեր էլ նույնը կրկնվի։ Եթե պատրաստ չես հեռանալ, ես երեխաների հետ ժամանակավորապես ուրիշ տեղ կգնամ։
Ամուսինս նայեց ինձ։
— Ուրեմն դուք բոլորդ իմ դեմ ե՞ք։
Լուսինեն հանկարծ լաց եղավ։
— Պա՛պ, ես ուղղակի ուզում եմ, որ էլ չգոռաք։
Այդ խոսքերից հետո սենյակում երկար լռություն տիրեց։
Հայկը վերջապես գնաց ննջասենյակ։
Մի քանի րոպե անց դուրս եկավ փոքր պայուսակով։
— Մի քանի օրով գնում եմ մորս մոտ։
Սիրանուշը գլխով արեց։
Նրանք հեռացան։
Բայց մեր խնդիրը դրանով չլուծվեց։
Առաջին երկու օրը Հայկը անդադար զանգում էր։
Սկզբում ներողություն էր խնդրում։
Հետո պահանջում էր, որ ես խոստանամ աշխատանքից հրաժարվել, և ինքը կվերադառնա։
Ես այլևս չէի համաձայնում այդպիսի պայմանների։
Երրորդ օրը որոշեցի խորհրդակցել ընտանեկան իրավունքի մասնագետի հետ։
Ուզում էի հասկանալ՝ ինչ իրավունքներ ունեմ բնակարանի, երեխաների խնամքի և հնարավոր բաժանման դեպքում։
Սիրանուշը նույնպես ինձ աջակցեց։
Բայց ամենադժվար զրույցը դեռ առջևում էր։
Մեր տասներկուամյա որդին՝ Արամը, մի երեկո ինձ հարցրեց.
— Մա՛մ, պապան ե՞րբ է գալու։
— Դեռ չգիտեմ։
— Իսկ եթե գա ու նորից ձեզ դուրս հանի՞։
Ես սարսափեցի։
Այդ պահին հասկացա, որ երեխաների համար մեր վեճը պարզապես տհաճ տեսարան չէր եղել։
Նրանք վախենում էին սեփական տանը։
Ես նրանց բացատրեցի, որ իրենք պատասխանատու չեն ծնողների միջև եղած խնդիրների համար, և մեծահասակներն են պարտավոր անվտանգ լուծում գտնել։
Հաջորդ շաբաթ Սիրանուշը խնդրեց հանդիպել ինձ։
Նա ասաց, որ Հայկը դեռ իրեն մեղավոր չի համարում։
— Անընդհատ կրկնում է՝ ես ընտանիքս պահելու համար էի պահանջում, որ Մարիամը տանը մնա։
Սկեսուրս հոգնած նայեց ինձ։
— Գիտե՞ս, ես ինչից եմ ամենաշատը վախենում։
— Ինչի՞ց։
— Որ նա կրկնի այն, ինչ ես տարիներ շարունակ տեսել եմ իր հոր վարքի մեջ։
Ես լռեցի։
Սիրանուշը շարունակեց.
— Ես էլ եմ երիտասարդ ժամանակ աշխատել ցանկացել։ Բայց նրա հայրը միշտ ասում էր՝ տանը մնա։ Ես լռել եմ։ Հիմա հասկանում եմ, որ լռելով՝ որդուս համար դա սովորական բան եմ դարձրել։
Նա բռնեց ձեռքս։
— Բայց չեմ ուզում, որ դու էլ նույն կյանքն ապրես։
Ես առաջին անգամ այդ կնոջը տեսա ոչ միայն որպես սկեսուր, այլև որպես մարդ, որն ինքն էլ տարիներով դժվար որոշումներ էր հետաձգել։
Մի ամիս անց Հայկը խնդրեց նորից հանդիպել։
Մենք հանդիպեցինք չեզոք վայրում։
Նա ասաց, որ պատրաստ է ընդունել իմ աշխատանքը և այլևս չի պահանջելու հրաժարվել դրանից։
Բայց ես միանգամից տուն վերադառնալու համաձայնություն չտվեցի։
Նրա խոսքերը դեռ բավարար չէին։
Մենք որոշեցինք առանձին ապրել, մինչև պարզ դառնա՝ արդյոք հնարավոր է վերականգնել վստահությունը։
Հայկը տեղափոխվեց վարձով բնակարան։
Երեխաների հետ հանդիպումները կազմակերպում էինք նախապես համաձայնեցված օրերին՝ հաշվի առնելով նրանց ցանկություններն ու անվտանգությունը։
Արդեն մի քանի ամիս էր անցել, երբ Լուսինեն մի օր տուն եկավ ու ինձ ասաց.
— Մա՛մ, այսօր պապայի հետ լավ ժամանակ անցկացրինք։
Ես ժպտացի։
— Ուրախ եմ։
Նա մի պահ մտածեց։
— Բայց ես էլ չեմ վախենում, որ եթե դուք վիճեք, ինձ պիտի ընտրել տաք՝ ում կողմն եմ։
Ես գրկեցի նրան։
Այդ խոսքերն ինձ համար ավելի կարևոր էին, քան ցանկացած ներողություն։
Իսկ Սիրանուշը շարունակում էր մեր տուն գալ։
Մի կիրակի նա թեյ էր խմում խոհանոցում, երբ Արամը հարցրեց.
— Տատի՛, դու պապայի մա՞յրն ես, թե՞ մեր։
Սիրանուշը ծիծաղեց։
— Երկուսիդ էլ շատ եմ սիրում։
— Բայց այն օրը դու պապային դուրս տարար։
Նա մի պահ լռեց։
Հետո պատասխանեց.
— Ես նրան ասացի, որ պետք է հանգստանա ու մտածի իր արածի մասին։ Երբ մարդուն սիրում ես, միշտ չէ, որ նրա բոլոր արարքները ճիշտ ես համարում։
Արամը գլխով արեց ու վերադարձավ իր խաղին։
Ես նայեցի սկեսուրիս։
Մեր կյանքը դեռ ամբողջությամբ կարգավորված չէր։ Հայկի հետ հարաբերությունների ապագան անորոշ էր։
Բայց մի բան արդեն փոխվել էր։
Այն տունը, որտեղ երեխաներս վախենում էին հերթական վեճից, կրկին դարձել էր մի վայր, որտեղ նրանք կարող էին հանգիստ քնել։
Եվ ամեն անգամ, երբ Սիրանուշը մեր դուռը թակում էր, Լուսինեն առաջինն էր վազում բացելու։
Որովհետև հենց այդ կինն էր այն առավոտ եկել ու առաջին անգամ հստակ ասել, որ մեր ընտանիքում ոչ մեկին իրավունք չունեն վախով պահելու։
