Սկեսուրս մանկապարտեզից տարավ հինգ տարեկան որդուս ու կտրեց նրա ոսկեգույն գանգուրները։ Իսկ այն, ինչ ամուսինս կիրակնօրյա ընտանեկան ընթրիքի ժամանակ հանձնեց նրան, բոլորին ապշեցրեց։
Իմ հինգ տարեկան որդին՝ Լեոն, հրաշալի ոսկեգույն գանգուրներ ուներ։ Երբ վազում էր, արևի լույսն ընկնում էր մազերին, ու դրանք կարծես փայլում էին։
Ինձ համար աշխարհում ավելի գեղեցիկ բան չկար։
Բայց սկեսուրս՝ Բրենդան, այդ մազերը համարում էր խնդիր, որը պետք էր անպայման լուծել։
Բրենդան միշտ հստակ պատկերացում ուներ, թե տղաներն ինչ տեսք պետք է ունենան։
Ամեն անգամ Լեոյին տեսնելիս անպայման ինչ-որ բան էր ասում։
— Ախր լրիվ փոքրիկ աղջկա է նման։
Կամ՝
— Տղաները չպետք է այդպիսի երկար մազեր ունենան։
Կարծես երեխայիս մազերը մի թերություն լինեին, որը շտապ պետք էր ուղղել։
Ամուսինս՝ Մարկը, ամեն անգամ կանգնեցնում էր նրան։
— Մա՛մ, Լեոյի մազերը քննարկման թեմա չեն։
Բրենդան քմծիծաղ էր տալիս ու փոխում թեման։
Բայց ես լավ էի ճանաչում այդ ժպիտը։
Դա նշանակում էր, որ նա մտադիր չէ հանձնվել։
Անցած հինգշաբթի ամեն ինչ սովորականի պես սկսվեց։
Առավոտյան ժամը 8։15-ին Լեոյին տարա մանկապարտեզ, համբուրեցի նրա գանգուր գլուխն ու վերադարձա տուն։
Պետք է խոհանոցի սեղանի մոտ աշխատեի, քանի դեռ աղջիկս՝ Լիլին, տանն էր ու հանգստանում էր բուժումից հետո։
Կեսօրին մոտ հեռախոսս զանգեց։
Մանկապարտեզի քարտուղարուհին էր։
— Բարև ձեզ։ Ձեր սկեսուրը մոտ մեկ ժամ առաջ Լեոյին տարել է՝ ասելով, որ ընտանիքում շտապ դեպք է պատահել։ Պարզապես ուզում էինք համոզվել, որ ամեն ինչ կարգին է։
Ես քարացա։
Հեռախոսը դեռ ականջիս էր, բայց մի քանի վայրկյան չէի կարողանում խոսել։
Վերջապես շնորհակալություն հայտնեցի, անջատեցի ու անմիջապես զանգեցի Բրենդային։
Չպատասխանեց։
Նորից զանգեցի։
Հետո՝ ևս մեկ անգամ։
Անցավ մեկ ժամ։
Հետո՝ երկրորդը։
Նստած էի պատուհանի մոտ՝ հեռախոսը ձեռքիս, ու անընդհատ նայում էի տան ճանապարհին։
Երբ վերջապես Բրենդայի մեքենան երևաց, դուրս վազեցի՝ չսպասելով, որ շարժիչն անջատի։
Լեոն դուրս եկավ հետևի նստատեղից։
Լաց էր լինում։
Ձեռքում ինչ-որ փոքրիկ, ոսկեգույն բան էր պահել։
Նրա գանգուրներից մեկն էր։
Իսկ գլխի մյուս գանգուրները գրեթե ամբողջությամբ անհետացել էին։
Փոխարենը կարճ, անհավասար ու կոպիտ կտրված մազեր էին մնացել։
Ես նայում էի որդուս ու չէի կարողանում մի բառ արտասանել։
— Լեո՛… սիրելի՛ս… ի՞նչ է պատահել մազերիդ,— վերջապես հարցրի։
Նա բարձրացրեց արցունքներից ուռած աչքերը։
— Տատիկը կտրեց, մամա՛։
Այդ պահին Բրենդան դուրս եկավ մեքենայից։
Միանգամայն հանգիստ էր։
Նույնիսկ գոհ։
— Ահա՛,— ասաց նա՝ ձեռքերը թափ տալով, կարծես վերջապես մի մեծ խնդիր էր լուծել։— Հիմա իսկական տղայի է նման։
Չեմ հիշում, թե այդ պահին ինչ ասացի նրան։
Հիշում եմ միայն, որ Բրենդան ինձ մեղադրեց չափազանցնելու մեջ ու հեռացավ։
Իսկ ես Լեոյին տարա տուն։
Նստեցի բազմոցին, գրկեցի նրան ու երկար հանգստացնում էի։
Նա լաց էր լինում՝ ձեռքում ամուր պահելով իր կտրած գանգուրը։
Երկու ժամ անց Մարկը տուն վերադարձավ։
Երբ տեսավ որդու գլուխը, քարացավ։
Ոչինչ չասաց։
Պարզապես ծնկի իջավ Լեոյի առաջ ու նրբորեն շոյեց անհավասար կտրված մազերը։
— Պա՛պ…— կամաց ասաց Լեոն։— Ինչո՞ւ տատիկը կտրեց մազերս։
Մարկն ամուր գրկեց նրան։
— Շշշ… Ամեն ինչ լավ կլինի, տղա՛ս։ Ես կողքիդ եմ։
Այդ երեկո, երբ երեխաներն արդեն քնած էին, Մարկը նստել էր խոհանոցի սեղանի մոտ։
Առջևում նոթբուքն էր ու դեղին նոթատետրը։
— Ի՞նչ ես անում,— հարցրի։
Նա առանց գլուխը բարձրացնելու պատասխանեց.
— Պատրաստվում եմ։
Երկու օր անց Բրենդան զանգեց։
Ձայնը զվարթ էր ու ուրախ։
Այնպիսի ձայնով էր խոսում, ինչպես միշտ, երբ համոզված էր, որ տհաճ միջադեպն արդեն մոռացվել է։
Նա մեզ բոլորիս հրավիրեց կիրակնօրյա ընտանեկան ընթրիքի։
Իր տուն։
Իր հայտնի ընտանեկան սեղանի շուրջ։
Ես արդեն բերանս բացել էի՝ ասելու, որ չենք գա։
Բայց Մարկը մեղմորեն վերցրեց հեռախոսն իմ ձեռքից։
— Կգանք, մա՛մ։ Սա բաց թողնել չենք կարող։
Նա անջատեց հեռախոսն ու նայեց ինձ։
— Վստահի՛ր ինձ, Է՛յմի։
Նրա ձայնի հանգստությունից հասկացա մի բան։
Բրենդան նույնիսկ չէր պատկերացնում, թե ինչ է իրեն սպասվում։
Շաբաթ երեկոյան Մարկը մոտեցավ ինձ խոհանոցում։
— Կարո՞ղ ես մի կարճ տեսանյութ պատրաստել։
— Ինչի՞ մասին։
— Լիլիի հիվանդանոցային օրերի։ Նրա մազերի։ Լեոյի խոստման։ Ամեն ինչի մասին։
Մի քանի վայրկյան նայում էի նրան։
— Որքա՞ն կարճ։
— Այնքան երկար, որ բոլորը հասկանան, թե մայրիկս ինչ է ոչնչացրել։
Կիրակի օրը Բրենդայի տունը լի էր մարդկանցով։
Մարկի քույրն էր եկել ամուսնու հետ։
Եղբայրը՝ երեխաների։
Բրենդայի եկեղեցական երեք ընկերուհիները, որոնք գրեթե ընտանիքի անդամներ էին դարձել։
Զարմիկներ ու մյուս հարազատներ։
Բրենդան իսկապես ջանք չէր խնայել։
Սեղանին տապակած միս կար։
Հացիկները դեռ տաք էին։
Ամեն ինչ այնպես էր պատրաստել, կարծես ոչինչ չէր պատահել։
Մի պահ նա ձեռքը դրեց Լեոյի կարճ մազերին ու ասաց.
— Տեսնո՞ւմ ես, սիրելի՛ս։ Հիմա ավելի լավ չե՞ս զգում։ Շատ ավելի կոկիկ տեսք ունես։
Լեոն նայում էր իր ափսեին։
Չպատասխանեց։
Նրա կողքին նստած Լիլին նրբորեն ձեռքը դրեց եղբոր ուսին։
Ես այնքան ուժեղ սեղմեցի պատառաքաղը, որ մատներս ցավեցին։
Փորձում էի պարզապես շնչել։
Մարկը երկար ժամանակ լուռ էր։
Մոտ տասնհինգ րոպե անց նա հանգիստ վայր դրեց անձեռոցիկը։
Հետո դանդաղ ոտքի կանգնեց։
Սեղանի շուրջ խոսակցությունները լռեցին։
Մարկը վերցրեց աթոռի մոտ դրված պայուսակն ու դրեց սեղանին։
Բացեց այն։
Ներսից մի փաստաթուղթ հանեց։
Երբ Բրենդան տեսավ թուղթը, դեմքից գույնը փախավ։
— Մա՛րկ…— շշնջաց նա։— Ասա՛, որ դա այն չէ, ինչ մտածում եմ։
— Հենց այն է, ինչ մտածում ես, մա՛մ,— սառն ասաց ամուսինս։
Նա փաստաթուղթը դրեց մոր առաջ։
Դա փաստաբանի կազմած պաշտոնական նախազգուշացում էր։
Մարկը հանգիստ բացատրեց դրա բովանդակությունը։
Եթե Բրենդան ևս մեկ անգամ առանց մեր թույլտվության միջամտի երեխաների կյանքին, մենք ամբողջությամբ կդադարեցնենք նրա հետ շփումը։
Ոչ մի այցելություն։
Ոչ մի հեռախոսազանգ։
Ոչ մի բացառություն։
Բրենդան բարձրացրեց գլուխը։
Աչքերում զայրույթ էր։
— Դու խելագարվե՞լ ես,— ճչաց նա։— Ես քո մայրն եմ։ Սա անհեթեթություն է։
— Մինչև վերջ կարդա՛, մա՛մ,— հաստատուն ձայնով ասաց Մարկը։
Բրենդան փաստաթուղթը խփեց սեղանին։
— Ես չեմ պատրաստվում նստել այստեղ ու թույլ տալ, որ ինձ հետ այսպես վարվեք։
Սեղանի շուրջ լռություն տիրեց։
Մարկի եղբայրը նայում էր ափսեին։
Քույրը լուռ հետևում էր մորը։
Բրենդան թուղթը մի կողմ հրեց։
Մարկը նայեց ինձ։
— Է՛յմի, պատրա՞ստ է։
Ես պայուսակից հանեցի փոքրիկ ֆլեշ կրիչը։
Մոտեցա հեռուստացույցին, միացրի այն ու վերցրի հեռակառավարման վահանակը։
Էկրանը լուսավորվեց։
Եվ սենյակում հայտնվեց Լիլիի պատկերը։
Նա նստած էր հիվանդանոցային բազկաթոռին։
Հագին դեղին կարդիգանն էր, որը բուժման առաջին շաբաթներին գրեթե չէր հանում։
Ութ ամիս առաջ Լիլիի մոտ լեյկոզ էին ախտորոշել։
Բուժումը ծանր էր բոլոր առումներով։
Բայց ամենացավոտ փորձություններից մեկը նրա համար մազաթափությունն էր։
Լիլին միշտ շատ էր սիրում իր երկար, ոսկեգույն մազերը։
Դրանք ճիշտ նույն գույնն ունեին, ինչ Լեոյինը։
Նա ամեն առավոտ մազերը երկու հյուս էր անում։
Երբ մազերը սկսեցին թափվել, Լիլին նստում էր մահճակալին՝ գրկած իր սիրելի տիկնիկին՝ Թերիին։
Տիկնիկն էլ մազեր չուներ։
Լիլին լուռ արտասվում էր։
Եվ նրա լռությունն ավելի ցավոտ էր, քան ցանկացած ճիչ։
Սեղանի շուրջ ինչ-որ մեկը ծանր հոգոց հանեց։
Հաջորդ կադրում տեսազանգի ժամանակ Լիլին հարցնում էր հարազատներից մեկին.
— Կարծո՞ւմ ես՝ Ռեյչելի տատիկը թույլ կտա, որ ես էլ մնամ գլխավոր աղջկա դերում, նույնիսկ եթե մազեր չունենամ։
— Խե՜ղճ երեխա,— շշնջաց Բրենդայի եկեղեցական ընկերուհին՝ ձեռքը դնելով կրծքին։
Հետո էկրանին հայտնվեց վերջին տեսանյութը։
Լեոն հիվանդանոցում նստած էր Լիլիի մահճակալի կողքին։
Ձեռքում պահել էր Թերի տիկնիկին։
Մի պահ նայում էր նրա մազազուրկ գլխին։
Հետո՝ քրոջը։
— Մի՛ լացիր, Լիլի՛,— ասաց նա այն անկեղծ վստահությամբ, որը միայն հինգ տարեկան երեխաները կարող են ունենալ։— Ես մազերս շատ երկար կաճեցնեմ, հետո դրանցից քեզ համար նոր մազեր կպատրաստեն։ Ու դու էլ Թերիի պես առանց մազերի չես լինի։
Լիլին նայեց եղբորը։
— Խոստանո՞ւմ ես։
— Խոստանում եմ,— պատասխանեց Լեոն՝ առանց մի պահ կասկածելու։
Էկրանը մթնեց։
Սենյակում ոչ ոք չէր խոսում։
Ես ոտքի կանգնեցի։
— Լեոն ամիսներ շարունակ մազերը երկարացրել էր, որովհետև խոստացել էր քրոջը, որ դրանցից իր համար կեղծամ կպատրաստեն։
Ձայնս դողում էր։
— Նա գիտեր, թե որքան ծանր է Լիլիի համար մազերը կորցնելը։ Ուզում էր ինչ-որ կերպ օգնել նրան։ Դա նրա սեփական որոշումն էր։
Նայեցի Բրենդային։
— Իսկ դու մանկապարտեզից տարար նրան ու առանց մեր համաձայնության կտրեցիր այդ մազերը։ Միայն այն պատճառով, որ քեզ դուր չէր գալիս, թե տղան երկար գանգուրներով է։
Սենյակում ծանր լռություն տիրեց։
Մարկի քույրը վերցրեց փաստաբանի նամակը։
Բարձրաձայն կարդաց։
Երբ ավարտեց, դրեց սեղանի կենտրոնում ու ոչինչ չասաց։
Հյուրերից մի քանիսը նայեցին Բրենդային։
Բայց ոչ ոք չխոսեց։
Բրենդան նայում էր հեռուստացույցի սև էկրանին։
Կյանքում երբեք նրան այդքան փոքրացած չէի տեսել։
Սեղանի մյուս ծայրից մեկը շշնջաց.
— Նա չգիտե՞ր Լիլիի մասին։
Մարկի եղբայրը դանդաղ գլուխը տարուբերեց։
— Բոլորս գիտեինք Լիլիի հիվանդության մասին։ Պարզապես չգիտեինք, որ Լեոն քրոջ համար էր մազերը երկարացնում։
Բրենդայի ձայնը հազիվ էր լսվում։
— Ես… ես չգիտեի։
Ընթրիքից հետո հյուրերը կամաց-կամաց հեռացան։
Մի քանիսը մոտեցան ու գրկեցին ինձ։
Մարկի քույրն ամուր սեղմեց ձեռքս։
Ես դուրս եկա մաքուր օդ շնչելու։
Այլևս չէի կարողանում մնալ այդ սեղանի շուրջ։
Քիչ անց որոշեցինք տուն գնալ։
Երեխաների հետ արդեն մոտենում էինք մեքենային, երբ հետևից դուռը բացվեց։
Բրենդան շտապեց մեր կողմը։
— Ներեցե՛ք ինձ։ Ես չգիտեի։ Խոստման մասին։ Մազերի մասին։ Ոչինչ չգիտեի։
Մարկը շրջվեց դեպի մայրը։
— Բայց խնդիրը միայն դա չէ, մա՛մ։
Ես նույնպես խոսեցի։
— Մենք հիմա չենք որոշում՝ ներո՞ւմ ենք քեզ, թե՞ ոչ։ Նախ պետք է երեխաների հետ խոսես։
Բրենդան դանդաղ մոտեցավ Լեոյին ու Լիլիին։
Նրանք կանգնած էին մեքենայի կողքին։
Լիլին գրկել էր Թերի տիկնիկին։
Լեոն նրա կողքին էր։
Բրենդան կանգ առավ նրանցից մի քանի քայլ հեռու։
Ձայնը կոտրվեց։
— Շատ եմ ցավում, սիրելինե՛րս։
Լիլին դանդաղ գլխով արեց։
Այնպես, ինչպես երբեմն անում են երեխաները, որոնք իրենց տարիքի համար չափազանց շատ դժվարություններ են տեսել։
Լեոն նայեց տատիկին։
— Ոչինչ, տատի՛կ։ Մազերս նորից կաճեն։ Պարզապես չեմ ուզում, որ դու էլ տխրես։
Այդ խոսքերից Բրենդան այլևս չդիմացավ։
Արցունքները հոսեցին նրա այտերով։
Հաջորդ առավոտ նա եկավ մեր տուն։
Գլխին շարֆ էր կապել։
Բրենդան երբեք գլխաշոր չէր կրում։
Ես ու Մարկը զարմացած նայեցինք իրար։
Նա ձեռքը տարավ շարֆին ու դանդաղ արձակեց այն։
Գլուխն ամբողջությամբ սափրած էր։
Մաշկը հարթ էր։
Ականջներն ավելի ընդգծված էին երևում։
Կարծես միանգամից ուրիշ մարդ դարձած լիներ։
— Եթե Լիլին պետք է այդքան քաջ լինի ու դիմանա մազերը կորցնելուն,— ասաց Բրենդան,— ես էլ կարող եմ գոնե փորձել հասկանալ, թե ինչ է դա նշանակում։
Հետո պայուսակից հանեց փոքրիկ սպիտակ տուփ ու մեկնեց Լիլիին։
Աղջիկս դանդաղ բացեց այն։
Ներսում կեղծամ կար։
Ոսկեգույն։
Գանգուր։
Գանգուրներն այնպես էին փայլում լույսի տակ, ինչպես Լեոյի մազերը։
Լիլին երկու ձեռքով վերցրեց կեղծամն ու զգուշորեն դրեց գլխին։
Լեոն մոտեցավ ու շատ լուրջ դեմքով զննեց քրոջը։
— Նորի՛ց քեզ նման ես, Լիլի՛։
Լիլին ժպտաց։
Հետո սկսեց ծիծաղել։
Շաբաթներ շարունակ առաջին անգամ այդպես էր ծիծաղում։
Նրա ծիծաղը լցրեց ամբողջ սենյակը։
Բրենդան սրբեց ձեռքերը, հետո նայեց ինձ։
— Գիտեմ, որ սա նույնը չէ, ինչ Լեոն էր ուզում անել քրոջ համար։ Ոչինչ չի կարող փոխարինել նրա խոստմանը։ Բայց ուզում էի, որ բոլորդ իմանաք, թե որքան եմ սիրում թոռներիս… և որքան եմ զղջում արածիս համար։
Ես նայեցի Մարկին։
Նա բռնեց ձեռքս։
Մենք գիտեինք, որ մեկ օրում ամեն ինչ չի շտկվում։
Բրենդան դեռ պետք է ապացուցեր, որ իսկապես հասկացել է իր սխալը և պատրաստ է հարգել մեր որոշումները։
Բայց այդ առավոտ առաջին անգամ զգացի, որ նա գոնե փորձում է։
Մարկը վերցրեց բանալիներն ու շարժվեց դեպի դուռը։
— Երեկոյան կհանդիպենք,— ասաց նա՝ թեթև ժպիտով։
Իմ հինգ տարեկան որդին մի խոստում էր տվել, որի նմանը շատ մեծահասակներ նույնիսկ չէին կարող պատկերացնել։
Եվ, ինչպես պարզվեց, հենց նա մեզ բոլորիս սովորեցրեց, թե ինչ է նշանակում իսկապես հավատարիմ մնալ սեփական խոսքին։
