«Որտե՞ղ է կինդ։ Ես նրա հետ խոսելու բան ունեմ, ու հավատա՝ այդ խոսակցությունը նրան դուր չի գալու»,— ասաց մայրը որդուն ու փորձեց ներս մտնել, բայց…Առավոտն անսովոր խաղաղ էր սկսվել։
Պատուհանից ներս թափանցող հոկտեմբերյան աղոտ լույսը մեղմորեն լուսավորում էր սենյակը։ Դրսում քամու թեթև հոսանքից թաց տերևները դանդաղ թափվում էին գետնին։
Փոքրիկ Նաստյան դեռ քնած էր իր մահճակալում՝ կրծքին ամուր սեղմած փափուկ նապաստակին։
Նա այնքան խաղաղ էր քնած, կարծես աշխարհում ոչ մի վտանգ չկար։
Վերան կանգնած էր պատուհանի մոտ ու նայում էր դատարկ բակին։
Ամեն ինչ սովորականի պես էր, բայց սրտում անհասկանալի անհանգստություն էր կուտակվում։
Այնպիսի զգացողություն ուներ, կարծես այդ խաղաղությունը երկար չէր տևելու։
Լոգարանի դուռը բացվեց։
Արտյոմը դուրս եկավ՝ սրբիչով դեմքը չորացնելով, ու կանգնեց կնոջ կողքին։
— Ինչո՞ւ ես այսքան շուտ արթնացել,— կամաց հարցրեց նա։
Վերան ուսերը թոթվեց։
— Երբեմն թվում է, թե ամեն ինչ լավ է… բայց ներսից ինչ-որ բան հուշում է, որ այդ հանգստությունը երկար չի տևելու։
Արտյոմը մի քանի վայրկյան նայեց նրան։
— Սուրճ պատրաստե՞մ։
Վերայի շուրթերին թույլ ժպիտ հայտնվեց։
— Դարչինով… Երեկ նոր տարա էիր բացել։
Արտյոմը գնաց խոհանոց։
Շուտով բնակարանում լսվեցին ծանոթ ձայները։
Սուրճի մեքենայի մեջ լցվող ջրի ձայնը։
Բաժակին դիպչող գդալի թեթև զնգոցը։
Եվ տարածվեց թարմ պատրաստված սուրճի բույրը։
Վերայի համար այդ ամենն այլևս պարզապես առօրյա չէր։
Այդ փոքրիկ պահերը դարձել էին նրա ապաստանը։
Նրանք նստեցին սեղանի շուրջ։
Սուրճի գոլորշին դանդաղ բարձրանում էր օդում։
Վերան ձեռքերը տաքացնում էր բաժակի շուրջն ու նայում ամուսնուն։
— Արտյո՛մ… մի բան եմ ուզում խնդրել։
— Լսում եմ։
Վերան խորը շունչ քաշեց։
— Խոսի՛ր մորդ հետ… խնդրում եմ։
Արտյոմը չզարմացավ։
— Գիտեմ՝ ինչի մասին ես խոսում։
Վերան մի պահ լռեց։
— Գիտե՞ս։
— Այո՛։
— Եվ, միևնույն է, ոչինչ չես փոխում…
Հենց այդ պահին դռան զանգը հնչեց։
Կարճ։
Կտրուկ։
Համառ։
Վերան քարացավ։
— Նա է…— շշնջաց։
Արտյոմը նայեց ժամացույցին։
Առավոտյան ութն էր։
Զանգը կրկին հնչեց, այս անգամ՝ ավելի պահանջկոտ։
Արտյոմը մոտեցավ դռանն ու բացեց։
Սառը օդը ներխուժեց բնակարան։
Շեմին կանգնած էր Թամարա Միխայլովնան՝ Արտյոմի մայրը։
Անթերի հագնված, խիստ հայացքով ու դեմքի այնպիսի արտահայտությամբ, որից Վերան վախենում էր իրենց ծանոթության առաջին իսկ օրվանից։
Նա նույնիսկ չբարևեց։
— Որտե՞ղ է կինդ։ Նրա հետ խոսելու բան ունեմ… ու հավատա՝ այդ խոսակցությունը նրան դուր չի գալու։
Նա փորձեց ներս մտնել։
Բայց Արտյոմն առաջին անգամ մի կողմ չքաշվեց։
Թամարան զարմացած նայեց որդուն։
— Սա ի՞նչ է նշանակում։
— Նաստյան դեռ քնած է։
— Ես դա չեմ հարցրել։
— Միևնույն է, սա է իմ պատասխանը։
Կինը մի քանի վայրկյան լուռ նայում էր որդուն։
Արտյոմը երբեք չէր հակառակվել նրան։
— Արտյո՛մ, ճանապարհ տուր։
— Ո՛չ, մինչև չասես՝ ինչու ես եկել։
Թամարան հպարտորեն բարձրացրեց կզակը։
— Իմացել եմ, որ կինդ այլևս չի պատասխանում զանգերիս։ Իսկ երբ ինքն է հետ զանգում, այնպիսի տոնով է խոսում, կարծես խանգարում եմ իրեն։ Կարծում եմ՝ որոշ բաներ պետք է պարզենք։
Խոհանոցից Վերան լսում էր յուրաքանչյուր բառը։
Սիրտն արագ էր բաբախում։
Տարիներ շարունակ նա փորձել էր կատարյալ լինել։
Տունը միշտ անթերի մաքուր պահել։
Համեղ ուտելիքներ պատրաստել։
Լավ կին լինել։
Լավ մայր լինել։
Բայց Թամարայի համար դա երբեք բավարար չէր։
Վերան չափազանց լուռ էր։
Չափազանց զգայուն։
Չափազանց հասարակ։
Նրա մեջ միշտ ինչ-որ թերություն էր գտնվում։
Բայց այդ առավոտ ինչ-որ բան փոխվել էր։
Արտյոմն անշարժ կանգնած էր դռան մոտ։
— Դու իմ կնոջ հետ այդ տոնով չես խոսելու։
Թամարան ապշած նայեց նրան։
— Ի՞նչ ասացիր։
— Շատ լավ լսեցիր։
— Այդ աղջի՞կն է քեզ իմ դեմ տրամադրել։
— Ո՛չ։ Պարզապես ես չափազանց երկար եմ լռել։
Թամարան սառը ծիծաղեց։
— Անհավատալի է… Այն ամենից հետո, ինչ քեզ համար արել եմ…
— Հենց դրա համար էլ քեզ թույլ էի տալիս չափազանց շատ միջամտել մեր կյանքին,— հանգիստ ընդհատեց Արտյոմը։— Բայց այսօր դրան վերջ է տրվելու։
Վերան դանդաղ դուրս եկավ խոհանոցից։
Այլևս չէր ուզում պատերի հետևում թաքնվել։
Թամարան անմիջապես հայացքն ուղղեց նրան։
— Ահա՛, վերջապես հայտնվեցիր։ Գուցե բացատրե՞ս, թե ինչու ես որդուս հեռացնում իր ընտանիքից։
Վերայի կոկորդում ծանոթ ծանրությունը հայտնվեց։
Տարիներ շարունակ լռել էր միայն այն պատճառով, որ տանը խաղաղություն պահպաներ։
Բայց հիմա նա նայեց ննջասենյակի կողմը, որտեղ քնած էր դուստրը, ու հասկացավ մի բան։
Վախը երբեք իսկական խաղաղություն չի ստեղծում։
— Ես ոչ մեկին ոչ մեկից չեմ հեռացնում,— հանգիստ ասաց նա։— Պարզապես ուզում եմ, որ ինձ հարգանքով վերաբերվեք։
Թամարան հեգնանքով ծիծաղեց։
— Հարգա՞նք։ Եթե իմ որդին չլիներ, դու դեռ մի փոքրիկ վարձով բնակարանում կապրեիր։
— Բավակա՛ն է,— առաջին անգամ խիստ ասաց Արտյոմը։
Նրա ձայնում այնպիսի վճռականություն կար, որ Վերան երբեք չէր լսել։
Թամարան լռեց։
— Ես այլևս թույլ չեմ տալու, որ նվաստացնես կնոջս։ Ո՛չ իմ ներկայությամբ, ո՛չ էլ իմ երեխայի։
— Նա քեզ կառավարում է։
— Ո՛չ։ Ես պարզապես վերջապես մեծացել եմ։
Սենյակում ծանր լռություն տիրեց։
Այդ պահին մանկական սենյակից փոքրիկ ձայն լսվեց։
— Մա՜մ…
Նաստյայի մազերը խառնվել էին։
Ձեռքին դեռ իր փափուկ նապաստակն էր։
Նա շփոթված նայում էր մեծահասակներին։
Եվ հենց այդ պահին Վերան մի շատ կարևոր բան հասկացավ։
Երեխաներն ամեն ինչ տեսնում են։
Յուրաքանչյուր թաքցրած արցունք։
Յուրաքանչյուր նվաստացում։
Յուրաքանչյուր պահ, երբ մարդը հրաժարվում է սեփական արժանապատվությունից՝ միայն թե վեճ չլինի։
Եթե այսօր իրենք չպաշտպանեին իրենց ընտանիքը, վաղը դուստրը կմտածեր, թե սերը նշանակում է վախենալ ու լռել։
Վերան գրկեց Նաստյային ու բարձրացրեց։
Արտյոմը դեռ կանգնած էր դռան մոտ։
— Մա՛մ, ես քեզ սիրում եմ։ Բայց եթե ուզում ես մեր կյանքի մի մասը լինել, պետք է սովորես հարգել մեզ։ Առանց վերահսկելու։ Առանց նվաստացնելու։ Առանց անկոչ այցելությունների։
Թամարան երկար նայեց որդուն։
Այնպես, կարծես առաջին անգամ էր տեսնում նրան։
Հետո մի քայլ հետ գնաց։
Ապա՝ ևս մեկը։
— Պարզ է… Ես այստեղ անցանկալի մարդ եմ։
— Դու ցանկալի հյուր կլինես, երբ մեզ վերաբերվես որպես ընտանիքի, ոչ թե մարդկանց, որոնց պետք է վերահսկես,— հանգիստ պատասխանեց Արտյոմը։
Դուռը դանդաղ փակվեց։
Բնակարանում նորից լռություն տիրեց։
Բայց այս անգամ այդ լռությունն ուրիշ էր։
Թեթև։
Ջերմ։
Եվ Վերան երկար տարիներից հետո առաջին անգամ զգաց, որ այլևս մենակ չէ։
