Հիվանդանոցից տուն վերադառնալուց հետո ամուսինս ամեն գիշեր ժամը երեքին դուրս էր գալիս բակ ու կանգնում հարևանի պատուհանի տակ։ Երբ մի գիշեր հետևեցի նրան, տեսա, որ հարևանուհին պատուհանից ոչ թե ինչ-որ բան է փոխանցում, այլ մատներով հաշվում է մինչև տասը։ Տասներորդ շարժումից հետո ամուսինս վազելով վերադարձավ տուն և առաջին անգամ ասաց. «Մենք պետք է հենց հիմա հեռանանք»։
Ամուսինս՝ Գագիկը, վաթսուներկու տարեկան էր։
Երկու շաբաթ առաջ թոքաբորբի պատճառով հիվանդանոցում էր հայտնվել։ Դուրս գրվելուց հետո բժիշկը խորհուրդ էր տվել հանգստանալ, ծանր աշխատանք չանել։
Բայց Գագիկը հանգիստ չէր նստում։
Ամեն գիշեր՝ ճիշտ ժամը երեքին, հագնում էր վերարկուն ու դուրս գալիս։
Վերադառնում էր տասը-տասնհինգ րոպե անց։
Երբ հարցնում էի՝ ուր է գնում, պատասխանում էր.
— Մի քիչ օդ եմ շնչում, Սոնա՛։
Ես սկզբում հավատում էի։
Հետո նկատեցի, որ ամեն անգամ նա գնում է նույն տեղը՝ մեր բակի հետևի մասում ապրող հարևանուհու պատուհանի տակ։
Հարևանուհին՝ Ռուզաննան, հիսունութ տարեկան էր։ Մենակ էր ապրում։ Նրա հետ Գագիկը երբեք առանձնապես մտերիմ չէր եղել։
Այդ պատճառով սկսեցի անհանգստանալ։
Մի գիշեր որոշեցի հետևել ամուսնուս։
Ժամը երեքին նա նորից դուրս եկավ։
Ես մի փոքր սպասեցի, հետո իջա բակ։
Տեսա՝ Գագիկը կանգնած է Ռուզաննայի պատուհանի դիմաց։
Ռուզաննան պատուհանը բացել էր և ձեռքերով ինչ-որ նշաններ էր անում։
Սկզբում բարձրացրեց մեկ մատը։
Հետո՝ երկուսը։
Երեքը։
Չորսը։
Գագիկը ուշադիր նայում էր։
Երբ կինը ցույց տվեց տասը մատը, ամուսինս կտրուկ շրջվեց։
Նրա դեմքը վախից փոխվել էր։
Նա ինձ տեսավ։
— Սոնա՛, ի՞նչ ես անում այստեղ։
Ես նույնիսկ չհասցրի պատասխանել։
Գագիկը բռնեց ձեռքս։
— Մենք պետք է հենց հիմա հեռանանք։
— Ինչո՞ւ։
Նա ցույց տվեց բակի հետևի մութ հատվածը։
— Որովհետև եթե դեռ տասը րոպե սպասենք, մեր փողոցի առաջին տները կարող են ջրի տակ անցնել։
Այդ պահին հեռվում մի խուլ ձայն լսվեց։
Նման էր ծանր բեռնատարի շարժիչի։
Բայց հետո հասկացա՝ դա մեքենա չէր։
Ջրի ձայն էր։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Մենք ապրում էինք քաղաքի ծայրամասում՝ հին սեփական տների թաղամասում։
Մեր փողոցի հետևով անցնում էր ոռոգման մեծ ջրանցք։
Տարիներ շարունակ այն գրեթե խնդիր չէր առաջացրել։
Ամռանը ջուր էր հոսում, ձմռանը՝ քիչ։
Բայց վերջին ամիսներին հարևան տարածքում շինարարական աշխատանքներ էին սկսվել։
Ջրանցքի կողքին նոր ճանապարհ էին անցկացնում։
Մի հատվածում ժամանակավոր հողային պատնեշ էին կառուցել։
Եվ այդ աշխատանքներից հետո ջուրը սկսել էր կուտակվել այնտեղ, որտեղ նախկինում ազատ հոսում էր։
Գագիկը այդ ամենը նկատել էր դեռ հիվանդանոց ընկնելուց առաջ։
Նա տարիներ առաջ ջրային տնտեսությունում էր աշխատել։
Մասնագետ չէր բոլոր հարցերում, բայց լավ գիտեր՝ ջուրը սխալ ուղղությամբ կուտակվելիս ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ։
Մի քանի անգամ զանգել էր պատասխանատուներին։
Նույնիսկ դիմում էր ներկայացրել։
Բայց աշխատանքները դեռ ամբողջությամբ չէին ավարտվել։
— Իսկ Ռուզաննան ի՞նչ կապ ունի,— հարցրի։
Գագիկը արագ քայլում էր դեպի տուն։
— Նրա ննջասենյակի պատուհանից երևում է ջրանցքի այն հատվածը, որը մեր տնից չի երևում։
Պարզվեց՝ վերջին օրերին ջրի մակարդակը բարձրացել էր։
Ռուզաննայի պատուհանից երևում էին ջրանցքի կողքի հին բետոնե աստիճանները։
Դրանք տասն էին։
Գագիկը խնդրել էր հարևանուհուն ամեն գիշեր ժամը երեքին նայել, թե դրանցից քանիսն են ծածկվել ջրով։
Այդ ժամին ջրանցքով սովորաբար հերթական ջրաբաշխման հոսքն էր անցնում։
Ռուզաննան հեռախոսով խոսել չէր սիրում։
Գիշերվա լռության մեջ էլ չէր ուզում բարձրաձայն գոռալ։
Դրա համար պարզապես մատներով էր ցույց տալիս ջրի բարձրացած աստիճանների թիվը։
Առաջին գիշերը՝ երեք։
Հաջորդը՝ հինգ։
Հետո՝ վեց։
Իսկ այս գիշեր՝ տասը։
Դա նշանակում էր, որ ջուրն արդեն հասել էր վերին հարթակին, որտեղից կարող էր անցնել դեպի մեր փողոցի ցածրադիր հատվածը։
Ես կանգնեցի տան դռան մոտ։
— Գագի՛կ, դու էս ամենը գիտեիր ու ինձ ոչինչ չէի՞ր ասում։
Նա մի պահ լռեց։
— Չէի ուզում վախենաս։
Ես բարկացա։
— Դու հիվանդանոցից նոր ես դուրս եկել։ Գիշերները գնում ես ջրի մակարդակ ստուգելու, իսկ ես մտածում եմ՝ առողջությունդ է վատացել։
Նա ոչինչ չասաց։
Ես շարունակեցի.
— Հիմա խոսելու ժամանակ չունենք։ Բայց հետո դեռ խոսելու ենք։
Գագիկը գլխով արեց։
— Համաձայն եմ։ Հիմա պիտի մարդկանց զգուշացնենք։
Առաջին հերթին զանգեցինք արտակարգ իրավիճակների ծառայություն։
Գագիկը հայտնեց ջրանցքի տեղը, ջրի մակարդակի փոփոխության մասին իր դիտարկումները և այն, որ հոսքը արդեն կարող է մոտենալ տներին։
Մեզ խնդրեցին հեռանալ վտանգավոր հատվածից, զգուշացնել հարևաններին՝ առանց ջրանցքին մոտենալու, և հետևել ծառայությունների ցուցումներին։
Ես զանգեցի մեր երկու երեխաներին։
Որդիս՝ Վահեն, ապրում էր քաղաքի մյուս ծայրում։
Աղջիկս՝ Մանեն, մոտակայքում։
Երկուսին էլ ասացի, որ մենք դուրս ենք գալիս։
Հետո հագնվեցինք։
Վերցրի փաստաթղթերը, դեղերը, հեռախոսն ու լիցքավորիչը։
Գագիկը ուզում էր իջնել նկուղ՝ գործիքները վերցնելու։
Ես կանգնեցրի։
— Ոչ մի գործիք։ Դու հիմա դուրս ես գալիս։
Նա նայեց ինձ։
Հետո համաձայնեց։
Փողոցում արդեն լույսեր էին վառվում։
Ռուզաննան դուրս էր եկել տնից։
Նրա ձեռքին փոքրիկ պայուսակ կար։
Մոտեցավ ինձ։
— Սոնա՛, ես չէի կարծում, որ էսքան արագ կբարձրանա։
Ես բռնեցի նրա ձեռքը։
— Կարևորը՝ հիմա դուրս գանք։
Բայց հարևաններից բոլորը չէին ուզում հեռանալ։
Առաջին տան տերը՝ Սուրենը, հայտարարեց.
— Էդ ջրանցքը երեսուն տարի է կա։ Ոչինչ չի պատահի։
Գագիկը փորձեց բացատրել։
Բայց Սուրենը չլսեց։
— Հիմա բոլորի՞ն պիտի վախեցնենք։
Այդ պահին փողոցի վերջում մի քանի մարդ սկսեց գոռալ։
— Ջո՜ւր։ Ջուրը գալիս է։
Ես շրջվեցի։
Ցածրադիր ճանապարհով արդեն պղտոր ջուր էր հոսում։
Սկզբում բարակ շերտով։
Հետո ավելի արագ։
Մեր թաղամասում մի տարեց զույգ էր ապրում՝ Սիմոնն ու Անուշը։
Երկուսն էլ ութսունն անց էին։
Նրանց տունը փողոցի ամենացածր հատվածում էր։
Ես անմիջապես հիշեցի նրանց։
— Գագի՛կ, Սիմոն պապին ո՞վ է զգուշացրել։
Նա գլուխը շարժեց։
— Չգիտեմ։
Ես զանգեցի Մանեին։
Նա արդեն մեքենայով մոտենում էր։
Ասացի, որ մեզ մոտ չգա ջրի կողմով, այլ կանգնի բարձրադիր փողոցում։
Հետո կապ հաստատեցինք փրկարարների հետ և հայտնեցինք տարեց զույգի հասցեն։
Բայց մինչ նրանց հասնելը հարևաններից երկուսը գնացին դուռը թակելու՝ անվտանգ, դեռ չհեղեղված անցուղով։
Մի քանի րոպե անց տեսանք Անուշին։
Նա քայլում էր հարևանուհու օգնությամբ։
Սիմոնը՝ ձեռնափայտով։
Նրանք հասցրել էին դուրս գալ։
Ես այնքան ուժեղ թեթևացա, որ մի պահ կանգ առա։
Բայց Գագիկը բռնեց ձեռքս։
— Դեռ այստեղ մի՛ մնա։
Հաջորդ տասը րոպեներին մեր փողոցը բոլորովին փոխվեց։
Մարդիկ մեքենաները փորձում էին հեռացնել։
Ոմանք դարպասներն էին փակում։
Մի քանի հոգի դեռ չէր հավատում, որ ջուրը կարող է այդքան արագ բարձրանալ։
Բայց երբ առաջին տան բակն ամբողջությամբ լցվեց, վիճաբանությունները դադարեցին։
Մենք բարձրացանք փողոցի վերևի հատվածը։
Այնտեղ արդեն փրկարարներն ու համապատասխան ծառայությունների աշխատակիցներն էին կազմակերպում մարդկանց անվտանգ տեղափոխումը։
Գագիկը հանկարծ սկսեց հազալ։
Նրա դեմքը գունատվեց։
Ես անմիջապես նստեցրի նրան մեքենայի մեջ։
— Դու հիմա ոչ մի տեղ չես գնալու։
Նա փորձեց առարկել։
— Սոնա՛, ես պիտի…
— Դու արդեն քո գործն արել ես։ Մնացածը մասնագետները կանեն։
Նա վերջապես լռեց։
Մեզ ժամանակավորապես տեղավորեցին մոտակայքի դպրոցում, որտեղ անվտանգ հավաքվելու հնարավորություն էր ստեղծվել։
Մարդիկ ներս էին գալիս թրջված կոշիկներով։
Ոմանք լաց էին լինում։
Մի կին ասում էր՝ իր ամբողջ տան կահույքը ջրի տակ է մնացել։
Մեկ ուրիշը փորձում էր զանգել որդուն։
Ես նստած էի Գագիկի կողքին։
Նա նայում էր հատակին։
— Ես ավելի շուտ պիտի բոլորին ասեի,— հանկարծ ասաց։
Ես նայեցի նրան։
— Դու դիմել էիր պատասխանատուներին։
— Այո, բայց երբ տեսա, որ ամեն գիշեր ջուրն ավելի է բարձրանում, պիտի նորից ահազանգեի։ Պիտի քեզ էլ ասեի։
Ես բռնեցի նրա ձեռքը։
— Հիմա դա արդեն չենք փոխի։ Բայց երբ հետ գնանք, այս հարցը մինչև վերջ պիտի պարզենք։
Առավոտյան պարզ դարձավ, որ ջրանցքի ժամանակավոր պատնեշի մոտ ջրի հոսքը խախտվել էր, և ջուրը անցել էր ցածրադիր տարածք։
Մասնագետներն աշխատում էին հոսքը վերահսկելու և վտանգավոր հատվածը անվտանգ դարձնելու ուղղությամբ։
Մի քանի տուն հեղեղվել էր։
Որոշ նկուղներ ամբողջությամբ ջրով էին լցվել։
Բարեբախտաբար մեր փողոցի բնակիչներից ոչ մեկը չէր զոհվել։
Բայց վնասները մեծ էին։
Մենք տուն վերադարձանք միայն այն ժամանակ, երբ համապատասխան ծառայությունները թույլ տվեցին։
Երբ մեր բակ մտա, տեսա՝ ջուրը անցել է առաջին հարկի շեմից։
Հին գորգերը թրջվել էին։
Մառանի մթերքների մի մասը փչացել էր։
Գագիկը կանգնել էր դռան մոտ ու չէր խոսում։
Ես մոտեցա նրան։
— Տունը կկարգավորենք։
Նա նայեց ինձ։
— Իսկ եթե դու գիշերը ինձ չհետևեի՞ր։
Ես պատասխանեցի.
— Դու գուցե էլի կասեիր, որ հեռանանք։ Բայց եթե ինձ ավելի շուտ պատմեիր, երկուսով էլ կարող էինք մյուսներին ավելի շուտ զգուշացնել։
Նա գլխով արեց։
Հաջորդ շաբաթներին մեր թաղամասում շատ աշխատանք եղավ։
Մի քանի ընտանիք հարազատների մոտ տեղափոխվեց։
Մյուսները փորձում էին չորացնել տները, մաքրել բակերը և գնահատել վնասները։
Քննարկվում էր նաև շինարարական աշխատանքների և ջրահեռացման կազմակերպման հարցը։
Մենք բնակիչներով միասին պահանջեցինք, որ ջրանցքի վտանգավոր հատվածը մասնագիտորեն գնահատվի, իսկ հետագա աշխատանքների մասին համայնքին հստակ տեղեկություններ տրամադրվեն։
Այդ ընթացքում Գագիկը որոշեց այլևս գիշերները մենակ չգնալ ջրանցքը ստուգելու։
Ես նրան նույնիսկ կատակով ասացի.
— Եթե շատ ես ուզում ջրի մասին տեղեկանալ, հիմա արդեն զանգում ենք համապատասխան ծառայություն, ոչ թե պատուհանի տակ կանգնում։
Նա ծիծաղեց։
— Համաձայն եմ։
Մոտ մեկ ամիս անց Ռուզաննան մեզ թեյի հրավիրեց։
Նրա տունն ավելի բարձրադիր հատվածում էր, գրեթե չէր վնասվել։
Նստեցինք խոհանոցում։
Ռուզաննան նայեց Գագիկին։
— Գիտե՞ս, ես ամեն գիշեր մտածում էի՝ գուցե չափազանցնում ենք։
Գագիկը պատասխանեց.
— Ես էլ։
Ռուզաննան շարունակեց.
— Բայց երբ տասներորդ աստիճանն էլ ջրի տակ անցավ, հասկացա՝ այլևս սպասել չի կարելի։
Ես ծիծաղեցի։
— Իսկ ես մտածում էի՝ դուք գիշերները գաղտնի հանդիպումներ եք կազմակերպում։
Ռուզաննան այնքան բարձր ծիծաղեց, որ քիչ էր մնում բաժակը ձեռքից ընկներ։
Գագիկը նույնպես ծիծաղեց։
— Դե լավ, Սոնա՛, հիմա էլ ամեն տեղ մի պատմիր։
Ես ժպտացի։
— Պատմելու եմ։ Բայց արդեն ճիշտ պատմությունը։
Այդ երեկո տուն վերադառնալիս անցանք ջրանցքի մոտով՝ անվտանգ բացված ճանապարհով։
Այն արդեն վերահսկվող վիճակում էր։
Մոտակայքում աշխատանքներ էին կատարվում։
Գագիկը կանգ առավ։
— Հիշո՞ւմ ես էն գիշերը։
— Ո՞նց մոռանամ։
Նա նայեց ինձ։
— Ես մտածում էի՝ քեզ անհանգստությունից եմ պաշտպանում։
Ես պատասխանեցի.
— Իսկ իրականում ինձ չիմացության մեջ էիր պահում։
Նա գլխով արեց։
— Ճիշտ ես։
Մի փոքր լուռ քայլեցինք։
Հետո նա բռնեց ձեռքս։
— Եթե էլի մի բան ինձ անհանգստացնի, առաջինը քեզ կասեմ։
Ես ժպտացի։
— Հենց դա էլ ուզում եմ։
Այդ օրվանից ամեն անգամ, երբ գիշերվա երեքին արթնանում եմ, այլևս պատուհանից չեմ փնտրում ամուսնուս։
Նա կողքիս է լինում։
Իսկ Ռուզաննայի պատուհանում լույս չի վառվում։
Բայց երբեմն հիշում եմ նրա ձեռքերը, որոնք մթության մեջ դանդաղ հաշվում էին մինչև տասը։
Այդ թվերը մեզ համար սովորական հաշիվ չէին։
Դրանք վերջին նախազգուշացումն էին, որ վտանգը այլևս չի կարելի անտեսել։
Եվ այդ գիշեր ես մի բան հասկացա. ընտանիքում ճշմարտությունը թաքցնելը միշտ չէ, որ պաշտպանություն է։ Երբեմն ճիշտ ժամանակին ասված մտահոգությունը շատ ավելի կարևոր է, քան ամեն ինչ միայնակ լուծելու փորձը։
