Հիսունհինգ տարեկան քույրս հանկարծ սկսեց ամեն շաբաթ նոր զգեստ գնել, գեղեցկության սրահ գնալ ու երեկոները տնից բացակայել։ Բոլորս մտածում էինք՝ սիրահարվել է։ Բայց երբ մի օր գաղտնի հետևեցի նրան, տեսա մի բան, որի մասին ընտանիքում ոչ ոք չէր կասկածում
Քույրս՝ Ռուզաննան, տասներեք տարի այրի էր։
Ամուսնու մահից հետո ամբողջ կյանքը նվիրել էր երկու երեխաներին։ Հիմա երկուսն էլ ընտանիք ունեին, բայց Ռուզաննան շարունակում էր նրանց համար ապրել։
Թոռներին էր պահում, գնումներ անում, երբեմն էլ մինչև ուշ երեկո աղջկա տանն էր մնում՝ երեխաներին քնեցնելու համար։
Իսկ վերջին երեք ամիսներին կարծես փոխվել էր։
Սկսեց գեղեցիկ զգեստներ գնել, մազերը ներկել, եղունգները հարդարել։
Ամեն ուրբաթ ժամը յոթին դուրս էր գալիս տնից։
Երբ հարցնում էի՝ ուր է գնում, ժպտում էր.
— Սաթե՛ն, ես էլ իրավունք ունեմ մի քիչ դուրս գալու։
Մենք բոլորս մտածում էինք՝ տղամարդ է հայտնվել նրա կյանքում։
Անգամ կատակում էինք։
Բայց քույրս չէր ծիծաղում։
Մի ուրբաթ երեկո որոշեցի հետևել նրան։
Ռուզաննան տաքսի նստեց։ Ես իմ մեքենայով գնացի հետևից։
Նա իջավ քաղաքի կենտրոնում՝ մի փոքրիկ սրճարանի մոտ։
Մուտքի մոտ նրան դիմավորեց մոտ հիսուն տարեկան կին՝ կարճ մազերով, մուգ կապույտ վերարկուով։
Նրանք երկար գրկախառնվեցին։
Հետո Ռուզաննան բռնեց կնոջ ձեռքն ու միասին ներս մտան։
Ես սկզբում մտածեցի՝ ընկերուհին է։
Բայց երբ մոտեցա ապակե պատուհանին, տեսա՝ քույրս համբուրեց նրա ձեռքը։
Այդ պահին հասկացա, որ խոսքն ամենևին էլ սովորական ընկերության մասին չէ։
Հաջորդ առավոտյան գնացի Ռուզաննայի տուն։
Նա ինձ տեսնելուն պես ասաց.
— Գիտեմ, որ երեկ հետևել ես ինձ։
Ես քարացա։
— Ռուզա՛ն…
Նա ընդհատեց։
— Ինձ հարցնելուց առաջ մի բան պիտի իմանաս։ Ես արդեն որոշել եմ նրա հետ ապրել։
— Ո՞ւմ հետ։
— Լիանայի։
Հետո նայեց աչքերիս։
— Եվ երեկ իմ որդին ասաց, որ եթե էդ որոշումս չփոխեմ, թոռնիկիս այլևս չեմ տեսնի։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շարունակություն
Երկար ժամանակ բառ չէի կարողանում ասել։
Ռուզաննան թեյ դրեց, նստեց դիմացս։
— Դե հիմա հարցրու,— ասաց։
— Որքա՞ն ժամանակ է՝ ճանաչում ես Լիանային։
— Մեկուկես տարի։
— Եվ ո՞վ է նա։
— Մարդ, ում հետ առաջին անգամ ինձ հանգիստ եմ զգում։
Նայեցի քրոջս։
Ամբողջ կյանքում նրան ճանաչել էի որպես մարդու, որը ուրիշների համար ամեն ինչ կարող էր անել, բայց սեփական ցանկությունների մասին գրեթե չէր խոսում։
Նա պատմեց, որ Լիանայի հետ ծանոթացել էր օտար լեզվի երեկոյան դասընթացների ժամանակ։
Սկզբում պարզապես ընկերուհիներ էին դարձել։
Հետո սկսել էին միասին զբոսնել, սրճարան գնալ, հաճախ խոսել։
— Ես ինքս էլ չէի սպասում, որ էս տարիքում կյանքումս նման բան կլինի,— ասաց Ռուզաննան։
— Դու նրան սիրո՞ւմ ես։
Քույրս առանց երկար մտածելու պատասխանեց.
— Այո՛։
Ես լռեցի։
Նա շարունակեց.
— Ես գիտեմ, որ քեզ համար անսպասելի է։ Ինձ համար էլ էր։ Բայց արդեն մեկուկես տարի է՝ էսպես եմ ապրում։ Ու դա իմ կյանքի ամենաազնիվ հարաբերություններից մեկն է։
Հետո բացատրեց, որ Լիանան հիսուներկու տարեկան է, տարիներ առաջ բաժանվել է ամուսնուց և մեծահասակ աղջիկ ունի։
Վերջին ամիսներին նրանք որոշել էին միասին բնակարան վարձակալել։
Ռուզաննան չէր ուզում շարունակել թաքնվել։
Բայց նախորդ օրը նրա որդին՝ Վարդանը, իմացել էր այդ մասին։
— Ի՞նչ ասաց,— հարցրի։
Քույրս նայեց պատուհանին։
— Սկզբում մտածեց՝ կատակում եմ։ Հետո սկսեց գոռալ։ Ասաց՝ ամբողջ ընտանիքին խայտառակ եմ անում։
Ես ճանաչում էի Վարդանին։
Երեսուներկու տարեկան էր, երկու տարեկան աղջիկ ուներ։
Շատ էր կապված մոր հետ։
Բայց վերջին տարիներին կարծես մոռացել էր, որ մայրը նույնպես սեփական կյանք ունի։
Ռուզաննան շաբաթվա չորս օրը պահում էր նրա երեխային, իսկ մնացած օրերին օգնում էր աղջկան՝ Մանեին։
— Վարդանն ասաց՝ եթե էդ կնոջ հետ ապրելու գնամ, իր աղջկան այլևս չեմ տեսնի,— պատմեց քույրս։
— Իսկ դու ի՞նչ պատասխանեցիր։
— Ասացի՝ ցավում եմ, բայց որոշումս չեմ փոխելու։
Ես երկար նայեցի քրոջս։
Հետո հարցրի.
— Իսկ ինչո՞ւ մեզ ավելի շուտ չէիր պատմում։
Նա ժպտաց, բայց աչքերը լցվեցին։
— Որովհետև վախենում էի, որ հենց էսպես էլ կլինի։
Այդ օրը Ռուզաննայի տուն եկավ նաև աղջիկը՝ Մանեն։
Նա լուռ լսեց մորը։
Հետո ասաց.
— Մա՛մ, ինձ համար հեշտ չէ սա հասկանալը։ Բայց ես չեմ ուզում, որ ինձնից թաքցնես կյանքդ։
Ռուզաննան գրկեց նրան։
Ես դուրս եկա պատշգամբ։
Չգիտեի՝ ինչ մտածել։
Ինձ համար նոր էր ոչ միայն քրոջս հարաբերությունը, այլև այն, որ նա առաջին անգամ պատրաստ էր ինչ-որ մեկին հիասթափեցնել՝ իր որոշումից չհրաժարվելու համար։
Հաջորդ շաբաթ Վարդանը չբերեց երեխային մոր տուն։
Սկզբում ասաց՝ կինը տանն է, կզբաղվի։
Հետո դադարեց պատասխանել զանգերին։
Ռուզաննան ծանր էր տանում։
Մի քանի անգամ տեսա՝ հեռախոսի մեջ թոռնուհու նկարներն է նայում։
Բայց Լիանայից չհեռացավ։
Մի երեկո նա ինձ խնդրեց գալ նոր բնակարանը տեսնելու։
Փոքրիկ երկսենյականոց տուն էր։
Դեռ դատարկ։
Միայն խոհանոցի սեղանն ու երկու աթոռն էին տեղադրված։
Լիանան այնտեղ էր։
Առաջին անգամ հանգիստ ծանոթացանք։
Նա համեստ, զուսպ կին էր։
Երբ Ռուզաննան դուրս եկավ մյուս սենյակ, Լիանան ինձ ասաց.
— Ես իրեն չեմ ուզում ընտանիքից հեռացնել։ Մի քանի անգամ ասել եմ՝ եթե ուզում է, թող դեռ իր տանը մնա։
— Իսկ ինչո՞ւ չի մնում։
— Որովհետև ասում է՝ եթե հիմա հրաժարվի իր ուզածից, հետո էլ ոչ մի անգամ չի համարձակվի ընտրություն անել։
Ես առաջին անգամ այդ հարաբերության մեջ տեսա ոչ թե պարզապես անսպասելի սեր, այլ երկու մեծահասակ մարդու երկար մտածված որոշում։
Բայց ամենադժվարը դեռ առջևում էր։
Տեղափոխության նախորդ օրը Վարդանն եկավ մոր տուն։
Ես պատահաբար այնտեղ էի։
Նա ներս մտավ՝ դուստրը ձեռքին։
Ռուզաննան անմիջապես մոտեցավ երեխային։
— Իմ աղջի՛կ, տատիկի՛ մոտ արի։
Վարդանը հետ քաշվեց։
— Մա՛մ, նախ խոսենք։
Երեխան սկսեց ձեռքերը մեկնել տատիկին։
Ռուզաննան կանգ առավ։
— Ասա՛։
Վարդանը նայեց ինձ, հետո մորը։
— Ես վերջին անգամ եմ հարցնում։ Դու իրո՞ք էդ կնոջ հետ ես ապրելու։
— Այո՛։
— Ուրեմն ես չեմ ուզում, որ իմ երեխան մեծանա էդ ամենը տեսնելով։
Ռուզաննայի դեմքը գունատվեց։
— Վարդա՛ն, ես նույն մայրն եմ, նույն տատիկը։
— Ինձ համար արդեն նույնը չես։
Այդ խոսքերը սենյակում շատ ծանր հնչեցին։
Ես ուզում էի միջամտել։
Բայց Ռուզաննան ձեռքով կանգնեցրեց։
Նա մոտեցավ որդուն։
— Ես քեզ ամբողջ կյանքում սիրել եմ։ Հիմա էլ եմ սիրում։ Բայց չեմ կարող իմ կյանքը դադարեցնել, որ դու ամաչելու պատճառ չունենաս։
Վարդանը բարկացավ։
— Ուրեմն էդ կինն ավելի կարևոր է, քան քո ընտանիքը։
— Ես ձեզ չեմ փոխարինում որևէ մեկով։ Ես ուզում եմ ձեզ հետ հարաբերություններ ունենալ՝ առանց ինձնից հրաժարվելու։
Վարդանը ոչինչ չպատասխանեց։
Միայն վերցրեց դստեր պայուսակն ու դուրս եկավ։
Երեխան սկսեց լաց լինել՝ տատիկին կանչելով։
Դուռը փակվեց։
Ռուզաննան նստեց հատակին։
Ես մոտեցա։
Նա գլուխը դրեց ուսիս ու երկար լաց եղավ։
— Սաթե՛ն, ես գիտեմ՝ հիմա բոլորը կասեն, թե վատ մայր եմ։
Ես նրան գրկեցի։
— Ես չգիտեմ՝ ով ինչ կասի։ Բայց տեսնում եմ՝ սա քեզ համար հեշտ որոշում չէ։
Հաջորդ օրը նա տեղափոխվեց Լիանայի հետ։
Ես օգնեցի իրերը տանել։
Երեկոյան նոր բնակարանում նստած էինք երեքով։
Ռուզաննան սովորական տնային հագուստով էր, առանց շպարի։
Լիանան թեյ էր պատրաստում։
Հանկարծ քույրս ծիծաղեց։
— Գիտե՞ս, Սաթե՛ն, էս բոլոր նոր զգեստները ինչու էի գնում։
— Որ գեղեցիկ երևաս։
— Հա՛։ Բայց միայն Լիանայի համար չէ։ Ես մի օր հայելու առաջ կանգնեցի ու հասկացա, որ տարիներով ինձ համար ոչինչ չեմ գնել։ Միայն երեխաների, տան, ուրիշների համար։
Նա նայեց իր զգեստապահարանին։
— Ուզում էի նորից ինձ տեսնել։
Ես ոչինչ չասացի։
Մի քանի շաբաթ անց Վարդանը դեռ չէր շփվում մոր հետ։
Ռուզաննան չէր փորձում նրան ստիպել։
Երբեմն հաղորդագրություն էր գրում՝ հարցնելով երեխայի մասին։
Երբեմն պատասխան չէր ստանում։
Մանեն շարունակում էր այցելել մորը։
Ես էլ շաբաթը մեկ գնում էի նրանց տուն։
Հարևաններից ոմանք հարցնում էին, թե ինչու է Ռուզաննան տեղափոխվել։
Ես բոլորին նույն պատասխանն էի տալիս.
— Իր անձնական որոշումն է։ Եթե ցանկանա, ինքը կպատմի։
Մի երեկո Ռուզաննան զանգեց։
— Սաթե՛ն, կարո՞ղ ես վաղը գալ։
— Ինչո՞ւ։
— Վարդանն առաջարկել է հանդիպել։ Առանց երեխայի։
Ես հասկացա, որ նա հույս ունի։
— Ուզո՞ւմ ես քեզ հետ գամ։
— Չէ՛։ Պետք է ինքնուրույն խոսեմ։
Հաջորդ երեկո նա վերադարձավ հանդիպումից։
Աչքերը կարմրած էին։
Վարդանը դեռ չէր ընդունում մոր որոշումը։ Բայց համաձայնել էր, որ երեխան կարող է տատիկին տեսնել իրենց տանը, որոշված օրերին։
Ռուզաննան դրանից ավելին չէր ստացել։
Եվ այդ անգամ չէր էլ փորձել ստիպել որդուն համաձայնել ամեն ինչի։
— Ինձ համար դժվար է,— ասաց։— Բայց չեմ պատրաստվում երեխային մեր վեճի մեջտեղում դնել։
Հաջորդ կիրակի Վարդանն առաջին անգամ թույլ տվեց, որ Ռուզաննան այցելի թոռնուհուն։
Լիանան նրան ճանապարհեց դռան մոտ։
Ես պատահաբար այնտեղ էի։
Քույրս հագել էր նոր, բաց կանաչ զգեստ։
— Հարմար է՞,— հարցրեց։
— Շատ։
Նա ժպտաց։
— Էսօր ուզում եմ թոռնուհուս տեսնել։ Գիտեմ՝ վազելու է գիրկս։
Ես նայեցի քրոջս։
Նա դեռ վախենում էր։
Բայց այս անգամ նոր զգեստ չէր հագել, որպեսզի ուրիշ մարդ ձևանա։
Ու չէր պատրաստվում նաև տուն վերադառնալուց հետո թաքցնել, թե ում հետ է ապրում։
Ռուզաննան վերցրեց պայուսակն ու դուրս եկավ։
Լիանան մնաց դռան մոտ՝ մինչև նրա տաքսին հեռացավ։
Եվ այդ փոքրիկ բնակարանում առաջին անգամ հասկացա, թե ինչու էր քույրս ամիսներ շարունակ այդքան վախենում պատմել իր որոշման մասին։
Նա գիտեր՝ կարող է ինչ-որ բան կորցնել։
Բայց արդեն որոշել էր, որ միայն կորցնելու վախից իր ամբողջ մնացած կյանքը չի ապրելու։
