Կինս որդուս ու դստերս տարավ մի քանի օրով հանգստանալու, բայց նրանք այլևս տուն չվերադարձան։ 40 տարի անց դստերս ներքնակի մեջ կարված տուփ գտա, իսկ կնոջս թողած նախազգուշացումից արյունս սառեց…
Քառասուն տարի շարունակ հավատացել էի, որ կինս՝ Կլարան, և մեր երկու երեխաները զոհվել են սարսափելի դժբախտ պատահարի հետևանքով։
Ամառային մի առավոտ նրանք տնից դուրս էին եկել՝ այցելելու Կլարայի քրոջը՝ Գվենին, որն ապրում էր օվկիանոսի մոտ։
Այդ ժամանակ աշխատանքով չափազանց զբաղված էի և խոստացել էի, որ հաջորդ անգամ անպայման նրանց հետ կգնամ։
Բայց հենց նույն երեկոյան Գվենը զանգահարեց ու ասաց, որ նրանք այդպես էլ տեղ չեն հասել։
Հաջորդ օրը ոստիկանները Կլարայի դատարկ մեքենան գտան կամրջի տակ։
Մեքենայի դռները բաց էին, պատուհաններից մեկը՝ կոտրված, իսկ կամրջի տակ հոսող գետն այնքան վարար էր, որ ջրասուզակները չէին կարող անվտանգ որոնողական աշխատանքներ կատարել։
Նրանց մարմիններն այդպես էլ չգտնվեցին։
Երկու տարի անց Կլարան, մեր իննամյա դուստրը՝ Արիան, և վեցամյա որդին՝ Շոնը, պաշտոնապես մահացած ճանաչվեցին։
Ես երեխաներիս սենյակները թողեցի ճիշտ այնպիսին, ինչպիսին նրանք թողել էին։
Շարունակում էի լարել Շոնի արծաթագույն հին ժամացույցը, որը ճիշտ չէր աշխատում, և երբեք չնորոգեցի Արիայի տիկնիկների տնակի ծռված դուռը։
Հոգուս մի անկյունում դեռ հավատում էի, որ մի օր նրանք կբացեն տան մուտքի դուռն ու ներս կմտնեն։
Բայց անցավ քառասուն տարի։
Առողջությունս այնքան վատացավ, որ ստիպված եղա վաճառել տունը։
Երբ հավաքում էի Արիայի սենյակի իրերը, նստեցի նրա մահճակալին և ներքնակի միջից ինչ-որ ճտոց լսեցի։
Ներքնակի ներքևի մասում անհարթ կար կար։
Այն բացելուց հետո ներսում փայտե մի փոքրիկ տուփ գտա։
Տուփի մեջ լուսանկարներ կային, երեխայի ձեռքով գրված խոստովանություն և Կլարայի անավարտ նամակը։
Նամակի առաջին իսկ տողից ձեռքերս թմրեցին։
«Էնդրյո՛ւ, եթե կարդում ես սա, ուրեմն ինձ հետ ինչ-որ բան է պատահել։ Ամեն ինչ ուշադիր կարդա։ Մի՛ վստահիր Գվենին»։
Քառասուն տարի առաջ ոստիկանները որոնել էին գետում։
Ես փնտրել էի գերեզմանատներում, հիվանդանոցներում, ապաստարաններում և երեք նահանգների տարբեր քաղաքներում ու գյուղերում։
Բայց ճշմարտությունն այդ ամբողջ ընթացքում թաքնված էր եղել հենց իմ տանը։
Եվ երբ վերջապես պարզեցի, թե ինչ էր արել Գվենը, հասկացա, որ երեխաներս այդ գիշեր չէին մահացել։
Նրանք մեծացել էին՝ հավատալով, որ ես լքել եմ իրենց։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանության մեջ 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Քառասուն տարի շարունակ ամեն կիրակի առավոտ լարում էի որդուս ժամացույցը։
Այդ փոքրիկ, արծաթագույն ժամացույցը երբեք ճիշտ ժամանակ չէր ցույց տալիս։
Ամեն օր չորս րոպե հետ էր ընկնում։
Մինչ Շոնի անհետանալը նա անընդհատ խնդրում էր, որ նորոգեմ այն։
Ես միշտ ասում էի, որ անպայման կանեմ։
Բայց այդպես էլ չարեցի։
Նրանց անհետանալուց հետո ժամացույցը լարելը դարձավ միակ խոստումը, որը դեռ կարող էի կատարել որդուս համար։
— Դու չես կարող շարունակել այստեղ մենակ ապրել,— ասաց եղբորորդիս՝ Ջեքսոնը, երբ դատարկ արկղերի կույտը տարավ խոհանոց։
— Ես մինչ օրս հիանալի գլուխ եմ հանել։
— Անցած շաբաթ գրեթե երեք ժամ խոհանոցի հատակին պառկած էիր, որովհետև ընկել էիր ու չէիր կարողանում վեր կենալ։
— Երկուսուկես ժամ։
Ջեքսոնը ուշադիր նայեց ինձ։
— Ժամանակը ճշտելով՝ դու քո օգտին ոչինչ չես ասում։
Ես արդեն յոթանասուներեք տարեկան էի։
Ոտքերս թուլացել էին, սիրտս էլ երբեմն անկանոն էր աշխատում։
Բժիշկս զգուշացրել էր, որ հերթական ընկնելը կարող է ճակատագրական լինել։
Ջեքսոնն ուզում էր, որ վաճառեմ տունն ու տեղափոխվեմ իրենց ընտանիքի մոտ։
Ի վերջո համաձայնեցի, բայց մի պայմանով։
— Առանց իմ թույլտվության ոչինչ դեն չեք նետելու։
Ջեքսոնը նայեց միջանցքում կուտակված հին թերթերին, անդորրագրերին ու չբացված նամակներին։
— Լավ։ Բայց դու հասկանում ես, չէ՞, որ դեռ պահում ես 1989 թվականի սուպերմարկետի կտրոնները։
— Թուղթը հիշում է այն, ինչ մարդիկ մոռանում են։
Նրա դեմքի արտահայտությունը մեղմացավ։
— Որտեղի՞ց սկսենք։
Ես նայեցի աստիճանների կողմը։
— Շոնի սենյակից։
Որդիս վեց տարեկան էր, երբ անհետացավ։
Նրա խաղալիք մեքենաները դեռ շարված էին պատուհանագոգին։
Կապույտ ծածկոցը խնամքով ծալված էր մահճակալի ոտքերի մոտ։
Իսկ գիշերասեղանին դրված էր արծաթագույն ժամացույցը։
Վերցրի այն ու լարեցի։
Ջեքսոնը լուռ հետևում էր ինձ։
— Դեռ աշխատո՞ւմ է։
— Ամեն օր չորս րոպե հետ է ընկնում։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ ես շարունակում լարել։
— Որովհետև Շոնը չէր սիրում, երբ ժամացույցը կանգնում էր։
Ժամացույցը դրեցի գրպանս։
Արիայի սենյակը միջանցքի մյուս կողմում էր։
Աղջիկս ինը տարեկան էր։
Նա սիրում էր տիկնիկների համար զգեստներ կարել, թեև կարերը միշտ ծուռ էին ստացվում, որովհետև թելը չափազանց ուժեղ էր ձգում։
Նրա անավարտ տիկնիկների տնակը դեռ պատուհանի մոտ էր։
Փոքրիկ մուտքի դուռը կախված էր ընդամենը մեկ ծխնիից։
— Դու կարող էիր տարիներ առաջ սա նորոգել,— ասաց Ջեքսոնը։
— Գիտեմ։
Հանկարծ ոտքերս թուլացան, և նստեցի Արիայի մահճակալին։
Իմ տակ ինչ-որ բան ճտաց։
Ջեքսոնը շրջվեց։
— Մահճակալի հիմքի՞ց էր։
— Ո՛չ։
— Իսկ որտեղի՞ց գիտես։
— Քառասունհինգ տարի կահույք եմ նորոգել։ Այդ ձայնը ներքնակի միջից եկավ։
Միասին բարձրացրինք ներքնակն ու շրջեցինք։
Ներքևի մասում նեղ բացվածք կար, որը կարված էր հաստ, անհավասար կարերով։
Սիրտս սկսեց արագ բաբախել։
— Սա Արիան է կարել։
— Վստա՞հ ես։
— Նա միշտ թելը չափազանց ուժեղ էր ձգում։
Ջեքսոնը մկրատ բերեց։
Կտրեցի թելերը, ձեռքս մտցրի բացվածքի մեջ և շոշափեցի ինչ-որ պինդ բան։
Դա փոշով պատված փայտե փոքրիկ տուփ էր։
Ներսում լուսանկարներ կային, ծննդյան շնորհավորական բացիկ, Գվենի ուղարկած ծրարը և երկու ծալված գրություն։
Լուսանկարներում ես էի մի կնոջ հետ, որի անունը Սառա էր։
Նա ժամանակին աշխատել էր մեր ընկերության հաշվապահության բաժնում։
Լուսանկարներից մեկում ձեռքս դրել էի նրա ուսին։
Մյուսում միասին մտնում էինք սրճարան։
Ցանկացած մարդ, ով այդ լուսանկարները կտեսներ առանց հանգամանքներն իմանալու, կմտածեր, թե մենք սիրավեպ ունենք։
Բայց դա այդպես չէր։
Սառան հայտնաբերել էր, որ մեր ընկերության ղեկավարներից մեկը գումար էր հափշտակում և կորած փողի համար փորձում էր մեղադրել իրեն։
Նա աղաչել էր, որ օգնեմ, բայց չբացահայտեմ իր անունը, մինչև բավարար ապացույցներ հավաքի։
Մեր հանդիպումները գաղտնի էին։
Բայց դրանց մեջ ոչ մի ռոմանտիկ բան չկար։
Բացեցի առաջին գրությունը։
Դա Կլարայի ձեռագիրն էր։
«Էնդրյո՛ւ, եթե կարդում ես սա, ուրեմն ինձ հետ ինչ-որ բան է պատահել։ Ամեն ինչ ուշադիր կարդա։ Մի՛ վստահիր Գվենին։ Մի բան կա, որ դու երբեք չես իմացել»։
Նամակն այստեղ ավարտվում էր։
Ձեռքերս սկսեցին դողալ։
Դրա տակ մի թուղթ կար՝ գրված մանուշակագույն մոմամատիտով։
«Հայրի՛կ, ես թաքցրել եմ մայրիկի նամակը, որովհետև չէի ուզում, որ դու բարկանաս։ Ների՛ր ինձ։ Խնդրում եմ, թույլ մի՛ տուր, որ նա մեզ լքի»։
Երեք անգամ կարդացի այդ խոսքերը։
Ջեքսոնը նստեց կողքիս։
— Արիան է թաքցրել տուփը։
— Նա կարծում էր, թե Կլարան պատրաստվում է լքել ինձ։
Ջեքսոնը վերցրեց լուսանկարներից մեկը։
— Կինդ մտածո՞ւմ էր, որ դու ուրիշ կնոջ հետ հարաբերություններ ունես։
Փակեցի աչքերս։
Տարիներ առաջ, երբ մի քանի երեկո անընդմեջ ուշ էի տուն վերադարձել, Կլարան ինձ հարցրել էր.
— Կա՞ մի բան, որ պետք է ինձ պատմես։
Ես պատասխանել էի.
— Ոչ մի բան չկա, որի համար արժե անհանգստանալ։
Այն ժամանակ մտածում էի, թե այդպես պաշտպանում եմ Սառային։
Բայց իրականում կնոջս ստիպել էի հիմար զգալ՝ միայն այն պատճառով, որ համարձակվել էր հարց տալ։
— Ես երբեք չեմ դավաճանել Կլարային,— ասացի Ջեքսոնին։— Բայց հրաժարվում էի որևէ բան բացատրել։
— Դու դատարկ տեղ ես թողել,— կամաց ասաց նա։— Գուցե ուրիշ մեկն է այդ տեղը լցրել։
Տուփի մեջ Գվենի նամակն էլ կար։
Նա մանրամասն գրել էր, թե ինչպես հասնել իր տուն, և նշել էր ճանապարհի մոտ գտնվող փոքրիկ մոթելի հասցեն, որտեղ Կլարան կարող էր կանգ առնել, եթե երեխաները հոգնեին։
Այդ մոթելը քառասուն տարվա ընթացքում իմ գտած առաջին նոր հետքն էր։
— Գնում ենք այնտեղ,— ասացի։
— Քեռի՛ Էնդրյու…
— Ես արդեն քառասուն տարի եմ կորցրել։
Ջեքսոնը վերցրեց մեքենայի բանալիները։
— Այդ դեպքում նախ դեղերդ խմիր։ Չեմ պատրաստվում թույլ տալ, որ օրվա մնացած մասն էլ կորցնես։
Մոթելը տասնամյակներ առաջ վերածվել էր բնակարանների։
Բայց շենքում դեռ ապրում էր Ռութ անունով մի տարեց կին։
Երբ ցույց տվեցի Կլարայի լուսանկարը, նա երկար նայեց դրան։
— Հիշում եմ նրան,— վերջապես ասաց։— Երկու երեխա ուներ։ Տղան ջերմում էր։
Ծնկներս թուլացան։
— Նա հեռախոսազանգ արե՞լ է։
— Մի քանի անգամ փորձել է։ Բայց կապն անընդհատ ընդհատվում էր։
Ռութին ցույց տվեցի Գվենի լուսանկարը։
Նրա դեմքի արտահայտությունը փոխվեց։
— Այս կինը հետո եկավ։
— Ի՞նչ պատահեց։
— Նրանք վիճեցին կայանատեղիում։ Ձեր կինը շարունակ ասում էր, որ ուզում է տուն վերադառնալ և ձեզնից լսել ճշմարտությունը։
— Իսկ Գվենն ի՞նչ ասաց նրան։
Ռութը մի պահ տատանվեց։
— Ասաց, որ դուք արդեն հեռացել եք քաղաքից մեկ ուրիշ կնոջ հետ։
Ես բռնեցի սեղանի եզրից։
— Դա սուտ էր։
— Շատ եմ ցավում։
— Կլարան իր կամքո՞վ հեռացավ։
— Այո՛։ Բայց նա վատառողջ էր թվում։ Գլխապտույտ ուներ։ Քույրը նրան ու երեխաներին տարավ։
— Իսկ ի՞նչ պատահեց Կլարայի մեքենային։
— Նրանք մեքենան թողեցին կամրջի մոտ։ Հետո լսեցի, որ գիշերը այն գլորվել է վնասված պատնեշի միջով։
Հաջորդ առավոտ ոստիկանները մեքենան գտել էին կամրջի տակ՝ մասամբ ջրի մեջ ընկղմված։
Բոլորը ենթադրել էին, որ Կլարան ու երեխաները մեքենայի մեջ են եղել, երբ այն ընկել է։
Բայց Գվենն արդեն տարել էր նրանց։
Ռութի մոտից դուրս գալուց հետո Ջեքսոնն օգնեց կապ հաստատել Սառայի հետ։
Նա արդեն ութսուն տարեկան էր, բայց ամեն ինչ հիշում էր։
Երբ լուսանկարները դրեցի նրա առաջ, դեմքը գունատվեց։
— Գվե՞նն է արել այս լուսանկարները։
— Կարծում եմ՝ այո։
— Նա մեզ հետևե՞լ է։
— Կարծես թե։
Սառան հանեց աշխատանքի հետ կապված հին փաստաթղթեր, հետաքննության գրառումներ և դատական նյութեր։
Դրանք ապացուցում էին, որ մեր բոլոր հանդիպումները կապված էին ընկերությունում տեղի ունեցած ֆինանսական խարդախության հետ։
— Ես քեզ ասում էի, որ Կլարային գոնե ինչ-որ բան բացատրես,— ասաց Սառան։
— Ես չէի կարող բացահայտել քո իրավիճակը։
— Պարտադիր չէր ամեն ինչ պատմել։ Պարզապես պետք էր այնքան ասել, որ նա շարունակեր վստահել քեզ։
Այդ խոսքերը մինչև տուն ուղեկցեցին ինձ։
Քառասուն տարի շարունակ համոզված էի, որ ամբողջովին անմեղ եմ եղել։
Երբեք ուրիշ կնոջ հետ սիրային հարաբերություններ չեմ ունեցել։
Երբեք չեմ պատրաստվել լքել ընտանիքս։
Բայց Կլարան խնդրել էր, որ հանգստացնեմ իրեն, իսկ ես հպարտ լռությամբ էի պատասխանել։
Երեք օր անց Ջեքսոնը գտավ Արիա Հեյլ անունով մի կնոջ, որն աշխատում էր որպես դպրոցական խորհրդատու և ապրում էր ուրիշ նահանգում։
Նրա տարիքը համապատասխանում էր։
Հեյլը Կլարայի օրիորդական ազգանունն էր։
Երբ տեսա կնոջ լուսանկարը, անմիջապես հասկացա։
Նա աջ ձեռքով բռնել էր ձախ արմունկը։
Ճիշտ այն նույն նյարդային շարժումը, որն Արիան անում էր մանկության տարիներին։
— Սա իմ աղջիկն է։
Ջեքսոնն առաջարկեց իմ փոխարեն կապ հաստատել նրա հետ։
Ես գլուխս տարուբերեցի։
Հաղորդագրությունն ինքս գրեցի։
«Արիա՛, չգիտեմ՝ քեզ ինչ են պատմել։ Միայն գիտեմ, որ սիրում էի քեզ այն օրը, երբ հեռացար, և այդ օրվանից հետո ամեն օր շարունակել եմ սիրել։
Ես գտել եմ այն գրությունը, որը թաքցրել էիր ներքնակիդ մեջ։
Այն ժամանակ դու ընդամենը ինը տարեկան էիր։ Կատարվածի մեջ ոչինչ քո մեղքով չի եղել։
Ես չեմ գա քեզ տեսնելու, մինչև ինքդ չխնդրես»։
Նույն երեկոյան նա զանգահարեց։
Սկզբում երկուսս էլ լռում էինք։
Հետո Արիան շշնջաց.
— Դու գիտեի՞ր, թե որտեղ էինք մենք։
— Ո՛չ։
— Դու երբեք չեկար։
— Ես չգիտեի՝ որտեղ փնտրել ձեզ։
— Գվենն ասում էր, որ դու ուրիշ կնոջ հետ ես հեռացել։
— Նա ստել է։
Նրա շնչառությունը փոխվեց։
— Վաղը եկ հանդիպենք։
Հաջորդ օրը կեսօրից հետո Արիային գտա այն դպրոցի դահլիճում, որտեղ աշխատում էր։
Նա ուղղում էր աթոռները, որոնք առանց այդ էլ կատարյալ շարքով էին դասավորված։
Մի պահ նրա մեջ տեսա այն փոքրիկ աղջկան, որին հիշում էի։
Հետո նա շրջվեց դեպի ինձ։
Եվ մեր միջև կանգնեցին կորցրած քառասուն տարիները։
— Դու եկար,— ասաց նա։
— Ես խոստացել էի։
— Ինչո՞ւ դադարեցիր մեզ փնտրել։
Առաջին ցանկությունս ինքս ինձ պաշտպանելն էր։
Բայց դրա փոխարեն նստեցի։
— Պատմիր՝ ինչ ես հիշում։
Արիան հիշում էր, թե ինչպես էր Կլարան լաց լինում մոթելի սենյակում։
Գվենը եկել էր լուսանկարներով և վստահեցրել, որ ես պատրաստվում եմ լքել նրանց։
Երբ մեքենայով հեռանում էին, Կլարան շփոթված էր և բողոքում էր սարսափելի գլխացավից։
Այդ գիշեր նա կաթված էր ստացել։
— Դրանից հետո նա այլևս նորմալ խոսել չէր կարողանում,— ասաց Արիան։— Երբեմն նույնիսկ չէր հասկանում, թե որտեղ է։
Գվենը նրանց տարել էր ուրիշ նահանգ։
Բժիշկներին ասել էր, որ Կլարան վերջերս բաժանվել է ամուսնուց և ցանկանում է, որ իր անձնական կյանքին չմիջամտեն։
Գվենն էր վերահսկում նամակները, հեռախոսազանգերն ու գումարը։
Երեխաներին համոզել էր, որ ես գիտեմ՝ որտեղ են նրանք, բայց պարզապես որոշել եմ չգալ նրանց հետևից։
Երբ Արիան ու Շոնը մեծացել էին, օրինական կարգով վերցրել էին մոր օրիորդական ազգանունը։
Եվ ոչ ոք նրանց չէր կապել այն ընտանիքի հետ, որի անդամները, ըստ բոլորի, մահացել էին գետում։
— Երբ մեծացա, հիշեցի ներքնակի մասին,— ասաց Արիան։— Հասկացա, որ դու երբեք չես տեսել մայրիկի նամակը։
Նրա աչքերը լցվեցին արցունքներով։
— Դա իմ մեղքն էր։
— Ո՛չ։
— Բայց ես եմ թաքցրել նամակը։
— Դու ինը տարեկան էիր։
— Դա չի փոխում իմ արածը։
— Բայց փոխում է այն հարցը, թե ով էր պատասխանատու կատարվածի համար։
Ես նրան պատմեցի Սառայի մասին։
Պատմեցի նաև այն հարցերի մասին, որոնք Կլարան տվել էր ինձ։
— Դու նամակ ես թաքցրել, որովհետև վախեցած էիր,— ասացի։— Իսկ ես թաքնվում էի լռության հետևում, որովհետև չափազանց հպարտ էի։ Բայց մեզանից միայն մեկն էր մեծահասակ։
Արիան ձեռքերով ծածկեց դեմքը։
— Ես կործանել եմ մեր ընտանիքը։
— Քո շրջապատի մեծահասակներն են որոշումներ կայացրել։ Այդ որոշումները դու մեր փոխարեն չես ընդունել։
Նա դանդաղ իջեցրեց ձեռքերը։
— Դու իսկապե՞ս մեզ փնտրել ես։
Բացեցի պայուսակը, որը Ջեքսոնը ներս էր բերել։
Սեղանին շարեցի ոստիկանական զեկույցները, թերթերի հոդվածները, մասնավոր հետախույզներին վճարած գումարների անդորրագրերը, անհետ կորածների հայտարարություններն ու նամակները։
— Ես երբեք չեմ դադարել փնտրել։
Արիան դիպավ հին թերթերից մեկի կտրվածքին։
Հետո բռնեց ձեռքս։
Շոնը հրաժարվեց ինձ հանդիպել։
Ես նրան չէի մեղադրում։
Փոխարենը փոստով ուղարկեցի նրա արծաթագույն ժամացույցը։
Դրա հետ մի փոքրիկ գրություն դրեցի։
«Այն դեռ ամեն օր չորս րոպե հետ է ընկնում։ Բայց ես շարունակել եմ լարել այն»։
Երեք օր անց Շոնը զանգահարեց։
— Դու իսկապե՞ս ամեն շաբաթ լարել ես ժամացո՞ւյցը,— հարցրեց։
— Ամեն կիրակի։
— Արիան ասում է, որ մեզ փնտրել ես։
— Այո՛։
— Ուրեմն այնքան էլ լավ չես կարողացել փնտրել։
— Ո՛չ,— ընդունեցի։— Լավ չեմ կարողացել։
Երկար լռությունից հետո նա ասաց.
— Ես չգիտեմ՝ ինչպես քեզ հայրիկ անվանեմ։
— Էնդրյուն էլ հարմար է, մինչև պատրաստ լինես։
— Դու նոր ընտանիք ունեցե՞լ ես։
— Ո՛չ։
— Ինչո՞ւ։
— Որովհետև ես արդեն ընտանիք ունեի։
Մահանալուց առաջ Կլարան գտել էր թերթի մի հոդված այն հիշատակի արարողության մասին, որը ես ամեն տարի կազմակերպում էի կամրջի մոտ։
Հենց այդ ժամանակ նա վերջապես հասկացել էր, որ ես երբեք չեմ լքել իրենց։
Նա ձայնային հաղորդագրություն էր թողել Արիային ու Շոնին։
Գվենը ձայնագրությունը թաքցրել էր Կլարայի իրերի մեջ, բայց Արիան ի վերջո գտել էր այն։
Մենք միասին լսեցինք։
Կլարայի ձայնը թույլ էր ու ընդհատվող։
— Արիա՛… Շո՛ն… Ձեր հայրը սիրում էր ձեզ։ Գվենը կարծում էր, թե պաշտպանում է ինձ, բայց վախը նույնը չէ, ինչ ճշմարտությունը։ Ես պետք է խնդրեի ձեր հորը բացատրել ամեն ինչ։ Չպետք է մի քանի լուսանկարի ավելի շատ հավատայի, քան այն տղամարդուն, որին սիրում էի։
Երբ ձայնագրությունն ավարտվեց, Շոնը կանգնած էր դռան մոտ։
Նրա դաստակին արծաթագույն ժամացույցն էր։
— Գվենն ասում էր, որ դու ես մայրիկի կաթվածի պատճառը,— ասաց նա։— Ասում էր, որ մայրիկը վատացել է, որովհետև դու ուրիշ կնոջ ես ընտրել։
— Ես երբեք ուրիշին չեմ ընտրել։
Հաջորդ երեկոյան մենք հանդիպեցինք Գվենին։
Նա արդեն ութսունմեկ տարեկան էր և շարունակում էր պնդել, որ իր բոլոր արարքները հանուն Կլարայի են եղել։
— Ես պաշտպանել եմ քրոջս,— ասաց նա։
— Դու նրան մեկուսացրել ես,— պատասխանեցի։
— Նա քո պատճառով կործանված էր։
— Ես չկարողացա ճիշտ խոսել կնոջս հետ։ Դա իմ սխալն էր։ Բայց դրան հաջորդած քառասուն տարիները քո որոշման հետևանքն էին։
Գվենը նայեց Արիային ու Շոնին։
— Դուք երեխաներ էիք։ Ես չէի ուզում, որ ճշմարտությունը ձեզ ցավ պատճառի։
— Դու մեզ սովորեցրել ես ատել նրան,— ասաց Շոնը։
— Մտածում էի, որ ժամանակի ընթացքում նա կմոռանա ձեզ։
Արիան սեղանին դրեց հետաքննության փաստաթղթերը։
— Ե՞րբ իմացար, որ նա դեռ փնտրում է մեզ։
Գվենը խոնարհեց հայացքը։
— Մի քանի տարի անց։
— Եվ ոչինչ չասացի՞ր։
— Կարծում էի՝ արդեն չափազանց ուշ է։
— Ո՛չ,— ասացի ես։— Դու վախենում էիր, որ ճշմարտությունը կբացահայտի քո արածը։
Միացրի Կլարայի ձայնագրությունը։
Երբ այն ավարտվեց, Գվենը ոչինչ չուներ պատասխանելու։
— Դու այլևս չես կարող Կլարայի փոխարեն խոսել,— ասացի նրան։— Եվ չես կարող վերահսկողությունը սեր անվանել։
Հաջորդ առավոտ ես, Արիան ու Շոնը գնացինք կամրջի մոտ։
Քառասուն տարի շարունակ նրանց անհետացման տարելիցին կամրջի բազրիքից ժապավեն էի կապում։
Այդ օրը վերջին անգամ արձակեցի գունաթափված ժապավենը։
— Այստեղ էի գալիս ձեզ սգալու,— ասացի։
Շոնը նայեց իր հին ժամացույցին։
— Իսկ հիմա ի՞նչ է լինելու։
— Հիմա ես դադարում եմ սգալ այն մարդկանց, որոնք կանգնած են իմ կողքին։
Հետո վերադարձանք տուն։
Արիան մատներով շոշափեց իր հին ներքնակի ներքևի ծուռ կարերը։
— Ես կարծում էի, որ այս կարերը կործանել են մեր ընտանիքը։
— Ո՛չ,— ասացի։— Այդ կարերն արել էր մի վախեցած փոքրիկ աղջիկ։ Իսկ դրան հաջորդած տարիները կործանել են մեծահասակները։
Շոնը բարձրացրեց ներքնակի մի կողմը։
— Այդ դեպքում եկեք դեն նետենք սա։
Հետո նստեցի Արիայի տիկնիկների տնակի մոտ։
Փոքրիկ մուտքի դուռը դեռ ծուռ էր կախված։
Վերցրի պտուտակահանս։
Արիան մեղմ կանգնեցրեց ինձ։
— Պարտադիր չէ, որ հենց այս գիշեր նորոգես այն, պա՛պ։
Շոնը վերցրեց երկրորդ պտուտակահանն ու նստեց կողքիս։
— Եվ պարտադիր չէ, որ մենակ նորոգես։
Քառասուն տարի շարունակ սպասել էի այն երեխաներին, որոնց կարծում էի՝ ընդմիշտ կորցրել եմ։
Նրանք վերադարձել էին՝ իրենց հետ բերելով զայրույթ, մեղքի զգացում և տասնամյակների գողացված հիշողություններ։
Մենք չէինք կարող վերադարձնել ծննդյան օրերը, տոները և սովորական առավոտները, որոնք մեզանից խլել էին։
Բայց երբ նայում էի կողքիս նստած որդուս ու դստերս, վերջապես հասկացա, որ ընտանիքը վերականգնելը չի նշանակում ձևացնել, թե ոչինչ չի կոտրվել։
Դա նշանակում է ընտրել միասին մնալը, մինչ փորձում ենք նորոգել այն ամենը, ինչ կոտրվել է։
