Ծննդյան սեղանի շուրջ սկեսուրս բոլորի ներկայությամբ ասաց. «Էլ մի՛ կեր, այնքան ես գիրացել, որ տղաս ամաչում է քեզ հետ դուրս գալ»։ Ես պատառաքաղս դրեցի սեղանին ու հարցրի ամուսնուս. «Դո՞ւ ես պատմելու, թե ինչու եմ այս վիճակում, թե՞ ես բոլորին ասեմ այն, ինչ ամիսներ շարունակ թաքցնում ենք»
Այդ կիրակի առավոտյան ժամը վեցից խոհանոցում էի։
Ամուսնուս՝ Արթուրի ծննդյան օրն էր։ Որոշել էի ընտանիքով նշել։ Պատրաստել էի նրա սիրելի ուտեստները, թխել շոկոլադե տորթ և գեղեցիկ սեղան բացել։
Վերջին ութ ամիսներին գրեթե ոչ մի ընտանեկան հավաքույթի չէի մասնակցել։
Գիրացել էի։ Դեմքս ուռած էր, հագուստներս չէին հագնում, իսկ երբեմն նույնիսկ աստիճաններով բարձրանալուց էի հոգնում։
Բայց ամենից շատ ամուսնուս լռությունն էր ցավեցնում։
Մինչ հյուրերի գալը Արթուրը մտավ խոհանոց։
— Լուսինե, այսքան բան պատրաստելու կարիք չկար։
— Քո ծննդյան օրն է։ Ուզում էի ամեն ինչ գեղեցիկ լինի։
Նա մի պահ նայեց ինձ։
— Մամաս էլ է գալու։ Խնդրում եմ՝ այսօր նրա ասածներին ուշադրություն մի դարձրու։
Ձեռքիս սրբիչը սեղմեցի։
— Արթուր, ի՞նչ է պատրաստվում ասել։
— Դե գիտես՝ մայրս ինչ բնավորություն ունի։ Ուղղակի մի՛ փչացրու օրը։
Այդ խոսքերը շատ ցավեցրին։
Այսինքն՝ դեռ ոչինչ չէր պատահել, բայց նա արդեն ինձ էր զգուշացնում։
Ցերեկը հյուրերը եկան։
Սկեսուրս՝ տիկին Սեդան, ներս մտնելուն պես ոտքից գլուխ զննեց ինձ։
— Երևում է՝ այս ամիսներին խոհանոցից դուրս չես եկել,— ասաց հեգնանքով։
Չպատասխանեցի։
Սեղանի շուրջ սկզբում ամեն ինչ հանգիստ էր։
Բայց Սեդան հետևում էր, թե ինչ եմ ուտում։
Երբ մի կտոր հաց վերցրի, դժգոհ շունչ քաշեց։
Երբ աղցան լցրեցի, նայեց որդուն։
Իսկ երբ պատառաքաղս մեկնեցի կարտոֆիլին, հանկարծ բարձրաձայն ասաց.
— Էլ մի՛ կեր։ Չե՞ս տեսնում՝ ինչ վիճակի ես հասել։ Այնքան ես գիրացել, որ տղաս արդեն ամաչում է քեզ հետ մարդկանց մեջ երևալ։
Սեղանի շուրջ լռություն տիրեց։
Նայեցի ամուսնուս։
Սպասում էի, որ գոնե այս անգամ կպաշտպանի ինձ։
— Մամ, դե բավական է,— հազիվ լսելի ասաց Արթուրը։
Բայց սկեսուրս շարունակեց.
— Ի՞նչ բավական է։ Ամուսնանալուց առաջ բոլորովին ուրիշ աղջիկ էր։ Հիմա նայեք՝ ինչ է դարձել։
Ես կամաց դրեցի պատառաքաղը։
— Տիկին Սեդա, գուցե ժամանակն է իմանաք՝ ինչու եմ այսքան փոխվել։
Արթուրը կտրուկ բարձրացրեց գլուխը։
— Լուսինե, խնդրում եմ։
Պայուսակիցս հանեցի սպիտակ ծրարը։
Ամուսնուս դեմքը գունատվեց։
— Դո՞ւ ես պատմելու ճշմարտությունը, Արթուր, թե՞ ես բոլորին բացատրեմ, թե ութ ամիս առաջ ինչից սկսվեց այս ամենը։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Արթուրը լուռ նստած էր։
Սեդան նայեց ծրարին։
— Ի՞նչ կա դրա մեջ։
— Այն հետազոտությունների պատասխանները, որոնց մասին ձեր որդին խնդրել է ոչ մեկին չպատմել։
Երեք տարի ամուսնացած էինք։
Ութ ամիս առաջ որոշել էինք երեխա ունենալ։
Երկուսս էլ շատ էինք ուզում ծնող դառնալ։
Բայց երբ հղիություն չէր ստացվում, դիմեցինք մասնագետի։
Հետազոտություններից հետո պարզվեց, որ Արթուրի մոտ վերարտադրողական խնդիր կա, որը զգալիորեն նվազեցնում էր բնական ճանապարհով երեխա ունենալու հավանականությունը։
Այդ լուրը նրա համար ծանր հարված էր։
Հիշում եմ՝ ինչպես էր բժշկի աշխատասենյակից դուրս գալուց հետո նստել մեքենայի մեջ ու երկար լռել։
Հետո ասաց.
— Լուսինե, մամաս չպիտի իմանա։
— Ինչո՞ւ։
— Նա ամբողջ կյանքում ինձ օրինակելի որդի է համարել։ Չեմ ուզում, որ ինձ խղճա։
Ես համաձայնեցի։
Նրա բժշկական տվյալները անձնական էին, և չէի ցանկանում առանց համաձայնության որևէ մեկին պատմել։
Բայց չգիտեի, որ այդ լռությունը մի օր իմ դեմ են օգտագործելու։
Սկեսուրս սկսեց մեղադրել ինձ։
Սկզբում ասում էր.
— Գուցե ճիշտ չես սնվում։
Հետո՝
— Մեր ընտանիքում երբեք երեխաներ ունենալու խնդիր չի եղել։
Մի օր էլ ասաց.
— Եթե Արթուրը հայր չդառնա, մեղքը քոնն է լինելու։
Ես լռում էի։
Որովհետև ամուսնուս խոստացել էի։
Բայց այդ ընթացքում մենք սկսել էինք բժշկի առաջարկած բուժման ընթացքը։
Ես հորմոնային դեղորայք էի ստանում՝ վերարտադրողական բուժման ծրագրի շրջանակում։
Օրգանիզմս դժվար էր արձագանքում։
Այտուցներ ունեի, քաշս ավելացել էր, երբեմն ուժեղ հոգնածություն էի զգում։
Բժիշկը հետևում էր վիճակիս ու փոփոխում բուժումը՝ ըստ անհրաժեշտության։
Արթուրը ամեն ինչ գիտեր։
Տեսնում էր՝ ինչպես եմ ինձ զգում։
Բայց երբ մայրը ծաղրում էր իմ քաշը, սովորաբար լռում էր։
Իսկ մեկ շաբաթ առաջ իմացանք, որ հերթական բուժման փորձը նույնպես հաջողություն չի ունեցել։
Ես ամբողջ գիշեր լաց էի եղել։
Արթուրը գրկել էր ինձ ու խնդրել.
— Գոնե ծննդյանս օրը ոչ մեկին ոչինչ չասենք։
Ես համաձայնել էի։
Բայց չէի պատկերացնում, որ իր ծննդյան սեղանի շուրջ ստիպված կլինեմ պաշտպանել սեփական արժանապատվությունս։
— Այսինքն՝ Լուսինեն այսքան ամիս բուժվե՞լ է,— հարցրեց սկեսուրս։
Արթուրը վերջապես խոսեց։
— Այո, մամ։
— Իսկ ինչո՞ւ ինձ ոչինչ չէիք ասում։
Նա ծանր շունչ քաշեց։
— Որովհետև խնդիրը հիմնականում իմ կողմից է։ Ես էի խնդրել, որ Լուսինեն լռի։
Սեդան քարացավ։
— Բայց դու ինձ ասել էիր, որ…
— Ես ճիշտը չէի ասել,— ընդհատեց Արթուրը։— Եվ ամեն անգամ, երբ դու Լուսինեին մեղադրում էիր, ես թույլ էի տալիս, որ շարունակես։
Սեղանի շուրջ ոչ ոք չէր խոսում։
Սկեսուրս նայեց ինձ։
— Բայց ես որտեղի՞ց իմանայի։
Կամաց պատասխանեցի.
— Դուք պարտավոր չէիք իմանալ իմ բժշկական պատմությունը, որպեսզի ինձ չվիրավորեիք։
Նա իջեցրեց աչքերը։
Ես շարունակեցի.
— Ես ութ ամիս փորձել եմ աջակցել ձեր որդուն։ Բայց այդ ընթացքում ինձ ոչ ոք չհարցրեց՝ ինչպես եմ զգում։
Արթուրը վեր կացավ։
— Լուսինե, ես սխալ եմ արել։ Բայց կարող ենք ամեն ինչ ուղղել։
Նայեցի նրան։
— Դու կարող էիր ուղղել հենց առաջին օրը, երբ մայրդ ինձ մեղադրեց։ Հետո՝ երկրորդ անգամ։ Եվ այսօր, երբ ասաց, որ ամաչում ես ինձ հետ դուրս գալ։
Նա լռեց։
— Ես քեզ երբեք չէի մեղադրել մեր դժվարությունների համար։ Իսկ դու թողեցիր, որ բոլորն ինձ մեղադրեն։
Սեդան մոտեցավ։
— Աղջիկս, ներիր ինձ։ Ես չգիտեի։
— Դուք չգիտեիք պատճառը,— պատասխանեցի։— Բայց շատ լավ գիտեիք, թե ինչ եք ասում։
Վերցրի պայուսակս։
Արթուրը փորձեց կանգնեցնել ինձ։
— Ո՞ւր ես գնում։
— Քրոջս տուն։ Մի քանի օր ուզում եմ հանգիստ լինել։
— Բայց հյուրե՞րը։
Նայեցի նրան։
— Դու հիմա էլ հյուրերի մասին ես մտածում՞։
Նա այլևս ոչինչ չասաց։
Քրոջս տանը առաջին անգամ ամիսներ անց հանգիստ քնեցի։
Հաջորդ օրը Արթուրը զանգեց։
Ասաց, որ ուզում է հանդիպել։
Չհրաժարվեցի, բայց խնդրեցի մի քանի օր ժամանակ տալ։
Այդ ընթացքում մտածեցի ոչ միայն սկեսուրիս խոսքերի, այլև մեր ամուսնության մասին։
Ես չէի ուզում, որ Արթուրը հրապարակավ պատմի իր բժշկական վիճակը։
Ուզում էի, որ պարզապես ասի.
«Մամ, Լուսինեին այլևս այդպես չխոսես»։
Դրա համար ոչ մի հետազոտության պատասխան պետք չէր։
Երեք օր անց հանդիպեցինք։
Արթուրը առաջին անգամ առանց արդարանալու ընդունեց, որ իր լռությամբ ինձ մենակ է թողել։
— Ես վախենում էի, որ մայրս իմ մասին վատ կմտածի,— ասաց։
— Իսկ չե՞ս մտածել, թե ես ինչ կզգամ։
Նա գլուխը կախեց։
— Մտածել եմ։ Բայց բավականաչափ համարձակ չեմ եղել քեզ պաշտպանելու։
Ես նրան ասացի, որ բուժումը շարունակելու կամ դադարեցնելու մասին պիտի որոշենք միասին՝ բժշկի հետ քննարկելով տարբերակները, ոչ թե ինչ-որ մեկի սպասելիքները բավարարելու համար։
Արթուրը համաձայնեց։
Բայց ես չշտապեցի վերադառնալ տուն։
Վստահությունը մեկ զրույցով չէր վերականգնվելու։
Անցան մի քանի շաբաթներ։
Սկեսուրս այլևս իմ քաշի մասին դիտողություններ չէր անում։
Մի անգամ զանգեց և հարցրեց՝ կարող է արդյոք այցելել։
Համաձայնեցի։
Նա եկավ առանց սովորական խորհուրդների ու քննադատությունների։
Պարզապես նստեց կողքիս ու ասաց.
— Լուսինե, ես իմ որդուն պաշտպանելու անունով քեզ շատ եմ ցավեցրել։
Առաջին անգամ նա փորձեց լսել ինձ՝ առանց ընդհատելու։
Ես ընդունեցի նրա ներողությունը, բայց բացատրեցի, որ նախկին վերաբերմունքը միանգամից մոռանալ չեմ կարող։
Արթուրի հետ նույնպես սկսեցինք կամաց-կամաց վերականգնել հարաբերությունները։
Դեռ չգիտեմ՝ մեր ընտանիքը երբ և ինչպես կհամալրվի երեխայով։
Բայց հիմա գիտեմ մի բան։
Այն ամիսներին, երբ մարմինս փոխվում էր բուժումից, ամենաշատը ինձ ցավեցնում էին ոչ թե հայելու մեջ տեսած փոփոխությունները, այլ մարդկանց խոսքերն ու ամուսնուս լռությունը։
Եվ այն օրը, երբ սկեսուրս բոլորի առաջ պահանջեց, որ դադարեմ ուտել, ես վերջապես հասկացա՝ այլևս չեմ պատրաստվում ամաչել իմ մարմնից՝ ուրիշների հարմարավետությունը պահպանելու համար։
