Երեսուներկու տարի առաջ ծննդատանը լքված նորածնին որդեգրեցի։ Երեկ նա վիրահատությունից հետո տուն եկավ ու ասաց. «Մա՛մ, այսօր ինձ փնտրել է այն կինը, որից դու երբեք վատ խոսք չես ասել»
Որդիս՝ Դավիթը, սովորաբար աշխատանքից ուշ է վերադառնում։ Վիրաբույժ է, և ամեն անգամ, երբ դուռը բացում է, արդեն դեմքից հասկանում եմ՝ օրը ծանր է անցել, թե ոչ։ Բայց երեկ նա նույնիսկ վերարկուն չհանեց։ Նստեց խոհանոցում, սեղանին դրեց մի սպիտակ ծրար ու երկար նայեց ինձ։
— Մա՛մ, այսօր մի կին էր եկել հիվանդանոց։ Ինձ չէր ճանաչում, բայց գիտեր ծննդյանս օրը և այն, թե ինչ խնդիրով եմ ծնվել։ Ասում էր՝ ինքն է իմ կենսաբանական մայրը։
Ես վաթսունվեց տարեկան եմ։ Ավելի քան երեսուն տարի այդ խոսակցությանը պատրաստվել էի, բայց երբ պահը եկավ, չիմացա՝ ինչ ասել։ Դավիթն արդեն վաղուց գիտեր, որ որդեգրված է։ Երբ փոքր էր, պատմում էի՝ ինչպես առաջին անգամ գրկեցի նրան։ Երբ մեծացավ, միասին կարդացինք իր անցյալին վերաբերող այն տեղեկությունները, որոնք կարող էինք օրինականորեն ստանալ։ Միայն մի բան երբեք չէի արել՝ նրան չէի համոզել, թե աշխարհում ինձնից բացի ուրիշ մայր ունենալու մասին մտածելն ամոթ է։
— Նա քեզ ի՞նչ ասաց,— հարցրի։
— Գրություն թողեց։ Երեսուներկու տարի շարունակ մտածել է իմ մասին։ Հիմա ուզում է հանդիպել։
Ծրարը չէր բացել։ Թվում էր՝ վախենում է ոչ թե այնտեղ գրված խոսքերից, այլ նրանից, թե դրանք ինչ կփոխեն մեր տանը։
— Դու ի՞նչ ես ուզում, տղա՛ս։
Դավիթը վերջապես նայեց աչքերիս։
— Նախ ուզում եմ իմանալ մի բան։ Երբ ինձ ծննդատնից տանելուց հրաժարվեցին, դու իսկապե՞ս ամեն օր գալիս էիր ինձ կերակրելու։ Թե տարիների ընթացքում այդ պատմությունը գեղեցկացրել ենք։
Այդ հարցից հետո ես բացեցի պահարանի ներքևի դարակը։ Այնտեղ պահում էի մի հին, դեղնած լուսանկար։ Լուսանկարում ես էի՝ երեսունչորս տարեկան, գրկիս՝ չափազանց փոքրիկ մի տղա։ Նրա դեմքին հստակ երևում էր վերին շրթունքի ճեղքվածքը։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
1994 թվականի մարտին ես ծննդատան բուժքույր էի աշխատում։ Ամուսինս երեք տարի առաջ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի հետևանքով մահացել էր։ Երեխա չունեինք։ Ապրում էի փոքր բնակարանում, աշխատանքի էի գնում հերթափոխերով և համոզված էի, որ կյանքս այդպես էլ շարունակվելու է։
Մի գիշեր ծննդաբերության բաժանմունք բերեցին տասնիննամյա աղջկա։ Ծննդաբերությունը դժվար էր անցել։ Առավոտյան նա տղա ունեցավ։ Փոքրիկը ծնվել էր վերին շրթունքի և քիմքի ճեղքվածքով։ Այդպիսի երեխաները հաճախ դժվարանում են սովորական եղանակով կաթ խմել, և նրանց համար հատուկ կերակրման միջոց ու մասնագետների հետևողական օգնություն է պետք։
Երբ աղջկան բացատրեցին երեխայի վիճակը և բուժման հնարավորությունները, նա երկար լաց եղավ։ Ասաց՝ տուն չունի, ընտանիքն իրեն չի ընդունում, երեխայի հայրը հեռացել է։ Մի քանի օր անց, մասնագետների հետ զրույցներից հետո, նա համաձայնություն տվեց երեխային որդեգրման համար հանձնելու գործընթացին։ Ոչ մեկին թույլ չտվեց իրեն դատել, բայց նաև չցանկացավ երեխային գրկել։
Տղային ժամանակավորապես պահեցին բաժանմունքում՝ մինչև նրա խնամքն ու հետագա տեղավորումը կազմակերպվեին։ Նրա համար ամեն կերակրումը երկար աշխատանք էր։ Հատուկ ծծակով փոքր չափաբաժիններ էինք տալիս, ընդմիջումներ անում, հետևում, որ կարողանա կուլ տալ ու չհոգնի։ Երբեմն մի ամբողջ ժամ անցնում էր, իսկ նա դեռ սոված էր մնում։
Նրա լացը մյուս նորածինների լացին նման չէր։ Թույլ էր ու կարճ։ Մոտենում էի, գրկում, և նա հանդարտվում էր՝ մատներով սեղմելով համազգեստիս թևքը։ Շատ շուտ սկսեցի իմ հերթափոխից հետո էլ հարցնել՝ կերա՞վ, քնե՞ց, քաշ ավելացրե՞ց։
Հինգերորդ օրը բաժանմունքի վարիչն ասաց, որ երեխային շուտով տեղափոխելու են մասնագիտացված խնամքի հաստատություն։ Այդ երեկո տուն չգնացի։ Նստեցի դատարկ միջանցքում, մինչև հասկացա, թե ինչ եմ ուզում անել։ Հաջորդ առավոտ ներկայացա վարիչին։
— Ես ուզում եմ նրան որդեգրել։
Նա երկար նայեց ինձ։
— Հասկանում ես՝ երեխային բուժում, վիրահատություններ ու տարիների խնամք են սպասում։ Դու մենակ ես։
— Հասկանում եմ։ Բայց մենակ լինելը դեռ չի նշանակում, որ չեմ կարող մայր լինել։
Իհարկե, այդ օրը երեխային ինձ չտվեցին։ Սկսվեցին փաստաթղթերը, բնակարանային ու առողջական պայմանների ուսումնասիրությունը, զրույցները համապատասխան մասնագետների հետ։ Դիմումս առաջին անգամ լրացուցիչ տեղեկությունների համար հետաձգեցին։ Իմ փոքր բնակարանը և հերթափոխային աշխատանքը հարցեր էին առաջացրել։ Ես փոխեցի աշխատանքային գրաֆիկս, հարազատ քրոջս հետ պայմանավորվեցի, որ անհրաժեշտության դեպքում կօգնի, և նորից դիմեցի։
Այդ ընթացքում տղային տեղափոխեցին մանկան խնամքի կենտրոն։ Այնտեղ նրան այցելում էի թույլտվությամբ։ Մի օր դաստիարակը կատակեց.
— Դու դռնից ներս մտնելուն պես նա հանգստանում է։ Երևի քայլերդ է ճանաչում։
Ես չէի հավատում, թե այդ փոքրիկն իսկապես կարող է հիշել ինձ։ Բայց ամեն անգամ նույն զգացողությունն էի ունենում՝ կարծես ինչ-որ մեկն ինձ սպասում է։
Գործընթացը ամիսներ տևեց։ Երբ վերջապես օրինական ձևով որդեգրումը հաստատվեց, տղաս արդեն մի քիչ մեծացել էր։ Տուն բերելու առաջին երեկոյան օրորոցը դրեցի հենց իմ մահճակալի կողքին։ Երկար նայում էի նրան և մտածում՝ այսուհետ մեր երկուսի կյանքն էլ ուրիշ է լինելու։
Անունը դրեցի Դավիթ։ Ամուսնուս անունը Կարեն էր, և ես ցանկանում էի, որ որդիս իր անունն ունենա, ոչ թե ապրի որևէ մեկին փոխարինելու համար։
Հետագա տարիները հեշտ չէին։ Բժիշկների թիմը կազմեց բուժման ծրագիր։ Շրթունքի առաջին վիրահատությունը կատարվեց դեռ մանկության ընթացքում, քիմքի վերականգնումը՝ ավելի ուշ։ Հետո եղան խոսքի զարգացման պարապմունքներ, լսողության ստուգումներ ու լրացուցիչ միջամտություններ։ Շատ գիշերներ նրա մահճակալի մոտ էի նստում, երբ ցավից չէր քնում։
Երբ առաջին անգամ հստակ ասաց «մամա», խոհանոցում կանգնած էի։ Ձեռքիս բաժակը դրեցի սեղանին, որ չընկնի։ Նա կրկնեց՝ այս անգամ ավելի բարձր։ Ես լաց եղա, իսկ նա ծիծաղեց՝ չհասկանալով ինչու։
Դպրոցում երբեմն երեխաները հարցնում էին շրթունքի վերևի բարակ սպիի մասին։ Դավիթը սկզբում նեղվում էր։ Հետո սովորեց հանգիստ բացատրել, որ վիրահատվել է փոքր տարիքում։ Մի օր տուն վերադարձավ ու ասաց, որ բժիշկ է դառնալու՝ ուրիշ երեխաներին օգնելու համար։ Ես ժպտացի, բայց չշտապեցի ասել, թե դա իմ երազանքն էլ է։ Ուզում էի՝ ընտրությունն իրն լինի։
Նա ընդունվեց բժշկական համալսարան, երկար տարիներ սովորեց, հետո մասնագիտացավ դիմածնոտային վիրաբուժության մեջ։ Այսօր օգնում է նաև այն երեխաներին, որոնք ծնվել են շրթունքի կամ քիմքի ճեղքվածքով։ Դեռ երիտասարդ բժիշկ է, բայց արդեն գիտի, որ ծնողների համար երբեմն ամենաարժեքավորը ոչ թե մեծ խոստումն է, այլ պարզ բացատրությունը՝ ինչ է սպասվում երեխային և ինչպես կարող են օգնել նրան։
Մի քանի ամիս առաջ հիվանդանոցի կայքում հրապարակվել էր նրա հարցազրույցը։ Դավիթն իր համաձայնությամբ պատմել էր, որ ինքն էլ է նման խնդիրով ծնվել ու որդեգրվել բուժքրոջ կողմից։ Հենց այդ հրապարակումն էր կարդացել կենսաբանական մայրը։ Ոչ ոք նրան Դավիթի անձնական տվյալները գաղտնի չէր փոխանցել։ Նա ինքն էր դիմել հիվանդանոց և խնդրել փոխանցել նամակը։
Ես դադարեցի պատմել։ Դավիթը բացեց ծրարը։ Ներսում կարճ գրություն էր։ Կինը գրում էր, որ իր երիտասարդության վախերի համար արդարացում չունի, բայց կուզենար գոնե մեկ անգամ լսել՝ որդին ինչպես է ապրել։ Չէր պահանջում, որ իրեն մայր անվանի։ Նշել էր միայն հեռախոսահամարը։
— Դու կարող ես հանդիպել,— ասացի։ — Կարող ես չհանդիպել։ Երկու դեպքում էլ ես քո մայրն եմ մնալու։
Դավիթը նայեց հին լուսանկարին։
— Երբ նա ինձ թողեց, ես նրա դեմքը չէի ճանաչում։ Իսկ դու ինձ կերակրում էիր նույնիսկ այն օրերին, երբ դեռ չգիտեիր՝ քեզ որդի կդառնա՞մ։
Նա նամակը ծալեց ու դրեց գրպանը։
— Այսօր չեմ զանգի։ Հնարավոր է՝ մի օր ուզենամ լսել նրա պատմությունը։ Բայց մի բան արդեն գիտեմ. այն կնոջը ես չեմ ճանաչում, իսկ քեզ աչքերս փակ էլ կճանաչեմ, մա՛մ։
Վեր կացավ, թևքերը ծալեց ու բացեց սառնարանը, ինչպես անում էր փոքր ժամանակ, երբ հերթափոխից հոգնած վերադառնում էի։
— Մա՛մ, ի՞նչ ենք ուտում։
Ես ծիծաղեցի։ Հանկարծ հիշեցի ծննդատան այն լուռ գիշերը, երբ փոքրիկ տղան մատներով բռնել էր համազգեստիս թևքն ու չէր թողնում։ Երեսուներկու տարի անց նա նորից իմ կողքին էր՝ արդեն սեփական ընտրությամբ։
Պատմության շարունակությունը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ
