Երբ ամուսինս իմացավ, որ հղի եմ մեր 14-րդ երեխայով, հավաքեց ճամպրուկներն ու հեռացավ ուրիշ կնոջ մոտ՝ ինձ թողնելով 13 երեխաների հետ։ Տարիներ անց վերադարձավ, ծնկի իջավ ու աղաչեց, որ ընդունեմ իրեն։ Բայց նա չէր պատկերացնում, թե ինչ գաղտնիք եմ պահել այդ ամբողջ ընթացքում

Երբ ամուսինս իմացավ, որ հղի եմ մեր 14-րդ երեխայով, հավաքեց ճամպրուկներն ու հեռացավ ուրիշ կնոջ մոտ՝ ինձ թողնելով 13 երեխաների հետ։ Տարիներ անց վերադարձավ, ծնկի իջավ ու աղաչեց, որ ընդունեմ իրեն։ Բայց նա չէր պատկերացնում, թե ինչ գաղտնիք եմ պահել այդ ամբողջ ընթացքում

Այն գիշեր, երբ ամուսնուս՝ Արամին, ասացի, որ սպասում եմ մեր տասնչորսերորդ երեխային, պատրաստ էի ամեն տեսակ արձագանքի։

Կարծում էի՝ կվախենա։

Գուցե բարկանա, սկսի խոսել գումարի մասին։

Կամ հարցնի, թե ինչպես ենք կարողանալու պահել այդքան մեծ ընտանիքը։

Բայց մտքովս անգամ չէր անցնում, որ պարզապես կբարձրանա ննջասենյակ, կհավաքի ճամպրուկն ու կհեռանա։

Արամը երկար նայեց ձեռքիս հղիության թեստին։

Հետո լուռ վեր կացավ խոհանոցի սեղանի մոտից։

— Արա՛մ, ո՞ւր ես գնում։

Չպատասխանեց։

Բարձրացավ երկրորդ հարկ։

Քիչ անց լսեցի պահարանի դռների ձայնը։

Երբ գնացի հետևից, տեսա՝ հագուստն է դասավորում ճամպրուկի մեջ։

— Ի՞նչ ես անում,— հարցրի՝ փորձելով չլաց լինել։

Նա նույնիսկ չնայեց ինձ։

— Ես այլևս չեմ կարող այսպես ապրել։

Մինչև լուսաբաց ամուսինս հեռացել էր։

Երկու շաբաթ անց պարզեցի ճշմարտությունը։

Նրա կյանքում ուրիշ կին կար։

Նա չէր հեռացել միայն այն պատճառով, որ վախեցել էր մեր տասնչորսերորդ երեխայի ծնունդից։

Պարզվեց՝ վաղուց էր պատրաստվում լքել մեզ։

Ես մնացի հղի, սարսափահար և պատասխանատու տասներեք երեխաների համար։

Նրանք ամեն օր նույն հարցն էին տալիս.

— Մա՛մ, հայրիկը ե՞րբ է տուն գալու։

Առաջին ամիսները սարսափելի ծանր էին։

Երբ երեխաները քնում էին, նստում էի խոհանոցի սեղանի մոտ ու հաշվում վերջին գումարները։

Փորձում էի որոշել, թե որ վճարումը կարող եմ հետաձգել։

Երբեմն ինքս չէի ուտում, որպեսզի երեխաներին բավականացնի։

Վաճառեցի զարդերս։

Ցերեկները տներ էի մաքրում։

Երեկոները հագուստ էի կարում՝ լրացուցիչ գումար վաստակելու համար։

Ավագ երեխաներս ավելի շատ բան էին հասկանում, քան ես կցանկանայի։

Մի երեկո ավագ աղջիկս՝ Անին, ինձ գտավ խոհանոցի փոքրիկ պահեստում։

Լաց էի լինում։

— Մա՛մ,— շշնջաց նա,— մենք կարող ենք քեզ օգնել։

— Ո՛չ, աղջի՛կս։ Քո գործը սովորելն ու մանկությունդ վայելելն է։

Բայց երբ ընտանիքը դժվարության մեջ է ընկնում, երեխաները երբեմն ստիպված են լինում ժամանակից շուտ մեծանալ։

Անին միշտ սիրել էր թխվածքներ պատրաստել։

Մի քանի օր անց մեր խոհանոցում եղած մթերքներով վեց բանանով կեքս թխեց։

Երկրորդ ավագ որդիս՝ Դավիթը, դրանք տարավ հարևաններին առաջարկելու։

Երեկոյան բոլոր կեքսերը վաճառված էին։

Երեխաներս վերադարձան՝ ձեռքին մի ծրար։

Ներսում մի քանի խնամքով ծալված թղթադրամ կար։

Գումարը մեծ չէր։

Բայց այդ գիշեր մեզ իսկական հարստություն թվաց։

Հաջորդ հանգստյան օրերին նորից թխեցինք։

Այս անգամ ավելի շատ։

Հետո կեքսերին ավելացան կարկանդակները։

Կարկանդակներին՝ տորթերը։

Իսկ մի քանի շաբաթ անց հարևանները սկսեցին պատվիրել նաև տոնական ուտեստներ ու ծննդյան օրվա քաղցրավենիք։

Բայց հենց այդ ժամանակ էլ ծնվեց մեր տասնչորսերորդ երեխան՝ Նարեկը։

Եվ շուտով տեղի ունեցավ մի բան, որի մասին Արամը երբեք չիմացավ։

Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇

Առաջին մեկնաբանություն

Հիշում եմ այն օրը, երբ նորածին Նարեկին գրկած պառկած էի հիվանդանոցում։

Մահճակալիս շուրջ հավաքվել էին նրա տասներեք քույրերն ու եղբայրները։

Մեկը նայում էր փոքրիկի մատներին, մյուսը փորձում էր հասկանալ՝ ում է նման։

Անին զգուշությամբ ուղղում էր նրա վերմակը։

Դավիթն ասում էր, որ եղբայրը մեծանալուց հետո անպայման իրենց հետ թխվածքներ է պատրաստելու։

Նայում էի երեխաներիս ու հանկարծ մի բան հասկացա։

Արամը հեռացել էր՝ կարծելով, թե տասնչորս երեխաները չափազանց ծանր բեռ են։

Իսկ ես այդ պահին տեսա, որ նրանք իմ ամենամեծ ուժն են։

Հիվանդանոցից վերադառնալուց հետո մեր փոքրիկ գործը շարունակվեց։

Անին թխում էր։

Դավիթը պատվերները հասցնում էր հաճախորդներին։

Մարիամը գրանցում էր պատվերներն ու հաշվում ծախսերը։

Տիգրանը պարզ գովազդային թերթիկներ էր պատրաստում։

Իսկ փոքրերը, երբ դասերն ավարտում էին, ծալում էին տուփերը, կապում ժապավենները և վիճում, թե ով է առաջինը համտեսելու նոր թխվածքը։

Մի քանի անգամ ուզում էի դադարեցնել այդ ամենը։

Ինձ տանջում էր այն միտքը, որ երեխաներս աշխատում են, որովհետև իրենց հայրը լքել է նրանց։

Բայց հետո նկատեցի մի բան։

Նրանք սիրում էին միասին պատրաստել։

Մեր խոհանոցում, որտեղ ամիսներ առաջ միայն վախ ու լաց էր տիրում, նորից ծիծաղ էր լսվում։

Մի օր հաճախորդներից մեկը համացանցում հրապարակեց Անիի պատրաստած տորթի լուսանկարը։

Հաջորդ օրը պատվերները կրկնապատկվեցին։

Հետո՝ եռապատկվեցին։

Մոտակա սրճարաններից մեկը հարցրեց՝ կարո՞ղ ենք շաբաթը երկու անգամ իրենց համար աղանդերներ պատրաստել։

Սկզբում հրաժարվեցի։

Վախենում էի, որ չենք հասցնի։

Բայց Դավիթն ասաց.

— Մա՛մ, մենք ավելի դժվար բաների միջով ենք անցել։

Նա ճիշտ էր։

Մեր փոքրիկ գործն անվանեցինք «Տասնչորս սիրտ»։

Սկզբում այդ անունը պարզապես ձեռքով գրում էինք տուփերի վրա։

Հինգ տարի անց այն արդեն գրված էր մեր առաջին փոքրիկ փռի ցուցանակին։

Տասը տարի անց երեք մասնաճյուղ ունեինք։

Անին մասնագիտական կրթություն ստացավ և դարձավ մեր արտադրամասի գլխավոր հրուշակագործը։

Դավիթը բիզնեսի կառավարում սովորեց ու սկսեց զբաղվել կազմակերպչական հարցերով։

Մարիամը ղեկավարում էր գովազդն ու պատվերների ընդունումը։

Մյուս երեխաներն էլ մեծանալուն զուգահեռ տարբեր ձևերով մասնակցում էին ընտանեկան գործին։

Ոմանք հետո ընտրեցին բոլորովին այլ մասնագիտություններ։

Բայց բոլորն էլ շարունակում էին կապված մնալ մեր փոքրիկ ընտանեկան բիզնեսին։

Ամեն տարի՝ առաջին փռի բացման տարեդարձին, միասին լուսանկարվում էինք։

Տասնչորս երեխա։

Մեկ մայր։

Առանց Արամի։

Նրան երբեք չէի զանգահարել։

Չէի պատմել երեխաների հաջողությունների մասին։

Ոչ էլ խնդրել էի վերադառնալ։

Ժամանակ առ ժամանակ ծանոթներից որոշ լուրեր էի լսում։

Կինը, որի համար Արամը մեզ լքել էր, ի վերջո հեռացել էր նրանից։

Աշխատանքները հաճախ էր փոխում։

Մի տեղից մյուսն էր տեղափոխվում։

Ասում էին՝ երբեմն հին ընկերներից հետաքրքրվել է մեր մասին։

Բայց մեզ երբեք չէր զանգել։

Անցան տարիներ։

Մի անձրևոտ երեկո մեր տան դուռը թակեցին։

Երբ բացեցի, առաջին պահին հազիվ ճանաչեցի կանգնած տղամարդուն։

Արամն էր։

Նա իր տարիքից շատ ավելի մեծ էր երևում։

Քունքերը ճերմակել էին։

Վերարկուն ամբողջությամբ թրջվել էր։

Իսկ նախկին ինքնավստահությունից ոչինչ չէր մնացել։

Մի քանի վայրկյան լուռ նայում էինք իրար։

Հետո նա հանկարծ ծնկի իջավ։

— Կյանքիս ամենամեծ սխալն եմ գործել,— ասաց։

Ես ոչինչ չպատասխանեցի։

— Խնդրում եմ, ներիր ինձ։ Ես ամեն օր մտածել եմ քո և երեխաների մասին։ Եսասիրաբար եմ վարվել։ Հիմարություն եմ արել։ Կորցրել եմ այն ամենը, ինչ իսկապես կարևոր էր։

Նրա խոսքերից ներսումս մի հին ցավ շարժվեց։

Բայց դա այլևս սեր չէր։

Պարզապես տարիներ առաջ ստացած վերքի հիշողություն էր։

— Խնդրում եմ, թույլ տուր տուն վերադառնալ,— շշնջաց նա։

Այդ բառը լսելիս քիչ մնաց ծիծաղեի։

Տուն։

Արամն այլևս պատկերացում չուներ, թե այդ բառը մեզ համար ինչ է նշանակում։

Մի կողմ քաշվեցի։

— Նախքան պատասխանելը մի բան պիտի տեսնես։

Նա դանդաղ վեր կացավ ու ներս մտավ։

Առաջին բանը, որ նկատեց, պատից կախված մեծ ընտանեկան լուսանկարն էր։

Իմ շուրջը կանգնած էին տասնչորս երեխաներս՝ արդեն չափահաս կամ գրեթե չափահաս։

Մեր հետևում առաջին փուռն էր։

Լուսանկարի տակ փոքր շրջանակներ կային։

Դրանցում ներկայացված էին մեր բիզնեսի տարբեր տարիները։

Առաջին ձեռագիր ճաշացանկը։

Առաջին փոքրիկ արտադրամասը։

Մեր մասին առաջին հրապարակումը։

Երկրորդ մասնաճյուղի բացումը։

Հետո Արամի հայացքն ընկավ դիմացի պատին կախված մեծ ցուցանակին։

«ՏԱՍՆՉՈՐՍ ՍԻՐՏ»։

Նա երկար նայեց դրան։

— Ի՞նչ է սա։

Ձեռքերս խաչեցի կրծքիս։

— Ահա թե ինչպես եմ մեծացրել մեր երեխաներին, երբ դու հեռացար։

Նա շփոթված նայեց ինձ։

Եվ ես սկսեցի պատմել։

Անիի պատրաստած առաջին վեց բանանով կեքսերի մասին։

Այն մասին, թե ինչպես էր Դավիթը դրանք վաճառում հարևաններին։

Ինչպես էին երեխաները խոհանոցի սեղանի շուրջ տուփեր ծալում։

Սրճարանի առաջին մեծ պատվերի մասին։

Մեր առաջին փռի։

Երկրորդի։

Երրորդի։

Արամը լսում էր, և նրա դեմքի արտահայտությունն աստիճանաբար փոխվում էր։

— Դո՞ւ ես այս ամենը ստեղծել։

— Մենք ենք ստեղծել։

Այդ պահին միջանցքից ձայներ լսվեցին։

Երեխաներիցս մի քանիսը եկել էին ընթրիքի։

Արամը քարացավ։

Առաջինը ներս մտավ Անին։

Նա անմիջապես ճանաչեց հորը։

Հետո հայտնվեցին Դավիթը, Մարիամը, Տիգրանը և մյուսները։

Ոչ ոք չվազեց նրան գրկելու։

Ոչ ոք չգոռաց։

Նրանք պարզապես նայում էին այն մարդուն, որը տարիներ առաջ անհետացել էր իրենց կյանքից։

Հետո ներս մտավ Նարեկը։

Արամի հայացքը կանգ առավ նրա վրա։

Նա երբեք չէր տեսել իր կրտսեր որդուն։

— Սա… սա…

— Այո՛,— ասացի։— Նարեկն է։

Արամը ձեռքով փակեց բերանը։

Նրա աչքերը լցվեցին արցունքներով։

— Ներիր ինձ,— շշնջաց։

Նարեկը հանգիստ նայեց նրան։

— Ես գիտեմ՝ ով ես։

Այդ խոսքերը կարծես ավելի ուժեղ հարվածեցին Արամին, քան ցանկացած բարկացած մեղադրանք։

Նա շրջվեց դեպի ինձ։

— Խնդրում եմ, ինձ մի հնարավորություն տուր։ Ես կարող եմ ամեն ինչ ուղղել։

Գլուխս շարժեցի։

— Ո՛չ, Արա՛մ։

Նրա դեմքը ծամածռվեց։

— Բայց ես նրանց հայրն եմ։

— Դու նրանց հայրն էիր նաև այն ժամանակ, երբ պատուհանի մոտ կանգնած սպասում էին, որ կվերադառնաս։

Նա հայացքն իջեցրեց։

— Դու նրանց հայրն էիր, երբ հարցնում էին՝ ինչու իրենք բավարար պատճառ չէին, որ մնայիր։

Արամը սկսեց լաց լինել։

— Դու նրանց հայրն էիր, երբ ես ստիպված էի ընտրել՝ էլեկտրաէներգիայի հաշի՞վը վճարել, թե՞ սնունդ գնել։

— Խնդրում եմ…

— Եվ դու Նարեկի հայրն էիր նաև այն օրը, երբ նա ծնվեց։

Սենյակում լռություն տիրեց։

Մի քայլ մոտեցա Արամին։

— Ես քեզ տարիներ առաջ եմ ներել։ Բայց ներելը չի նշանակում նորից ընդունել։

Նա երկար նայեց ինձ։

— Ուրեմն վե՞րջ։ Այլևս ոչ մի հնարավորությո՞ւն։

— Ո՛չ։ Այդպես չէ։

Նրա հայացքում հույս հայտնվեց։

— Կարող ես ներողություն խնդրել երեխաներից։ Կարող ես փորձել ճանաչել նրանց, եթե իրենք ցանկանան։ Կարող ես կյանքի մնացած տարիներին փորձել ավելի լավ մարդ դառնալ։

Մի պահ լռեցի։

— Բայց այս տուն այլևս չես վերադառնալու որպես իմ ամուսին։

Արամը վերջին անգամ նայեց շուրջը։

Լուսանկարներին։

Մեր ստեղծած բիզնեսին։

Երեխաներին, որոնց թողել էր։

Հետո դանդաղ գլխով արեց։

Բացեցի մուտքի դուռը։

Դրսում դեռ անձրև էր գալիս։

Նա դուրս եկավ, բայց աստիճանների մոտ կանգ առավ ու շրջվեց։

— Ես իսկապես ամեն ինչ կորցրի, չէ՞։

Նայեցի երեխաներիս, որոնք կանգնած էին իմ հետևում։

— Ո՛չ, Արա՛մ,— կամաց պատասխանեցի։— Դու ինքդ որոշեցիր հեռանալ այդ ամենից։

Եվ փակեցի դուռը։

Պատմության շարունակությունը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Գեղարվեստական Պատմություններ