Մորս ամուսինը երեք օր առաջ ձկնորսության էր գնացել ու չէր վերադարձել։ Փրկարարներն արդեն որոնում էին նրան, երբ ես հիշեցի մի վայր, որի մասին նա տարիներ շարունակ միայն ինձ էր պատմել

Մորս ամուսինը երեք օր առաջ ձկնորսության էր գնացել ու չէր վերադարձել։ Փրկարարներն արդեն որոնում էին նրան, երբ ես հիշեցի մի վայր, որի մասին նա տարիներ շարունակ միայն ինձ էր պատմել

— Տիգրա՛ն, Վարդանն արդեն երրորդ գիշերն է՝ տուն չի եկել։

Մորս ձայնը հեռախոսով հազիվ էր լսվում։ Ես աշխատանքից դուրս եկա՝ նույնիսկ համակարգիչս չանջատելով։ Ճանապարհին զանգեցի փրկարարներին։ Պարզվեց՝ որոնումները սկսվել էին դեռ նախորդ առավոտ, երբ Վարդանի մեքենան գտել էին ջրամբար տանող ճանապարհին, բայց նրան՝ ոչ։

Մեքենայի մոտ մնացել էին ձկնորսական պարագաները։ Հեռախոսը վերջին անգամ ազդանշան էր տվել ջրամբարի հյուսիսային ափից, հետո անջատվել։ Մի քանի խումբ արդեն ստուգել էր ափը և մոտակա արահետները։

— Նա սովորաբար մենա՞կ էր գնում,— հարցրեց փրկարարը։

— Վերջին տարիներին՝ այո։ Առաջ ինձ էր տանում։

— Տեղանքը լա՞վ գիտեք։

Պատասխանելուց առաջ լռեցի։ Տասնյոթ տարի շարունակ այդ մարդուն անունով էի դիմել։ Երբեք «պապ» չէի ասել, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ իմ ուսման վարձը տալու համար վաճառեց իր մոտոցիկլետը։ Բայց սարերի արահետներն ինձ հենց նա էր սովորեցրել ճանաչել։

Մայրս՝ Անահիտը, կանգնած էր տան դռանը։ Հագին այն նույն ժակետն էր, որը կրում էր իմ դպրոցական ավարտականին։ Թվում էր՝ մի քանի օրում ծերացել է։

— Երեկ փրկարարին ցույց տվեցի այն տեղը, որտեղ միշտ ձուկ էր բռնում,— ասաց նա։ — Չգտան։

Ես խոհանոցի պատից վերցրի հին քարտեզը։ Վարդանն այն չէր հանում նույնիսկ այն ժամանակ, երբ բոլորս հեռախոսով էինք ճանապարհ գտնում։ Մատս տարա դեպի ջրամբարի մյուս կողմում նշված նեղ ձորը։

— Այստեղ փնտրե՞լ են։

Մայրս գլուխը տարուբերեց։

Հենց այդ ձորում, տարիներ առաջ, Վարդանն ինձ մի բան էր սովորեցրել. երբ ճանապարհը վերջանում է, դեռ չի նշանակում, թե ելք չկա։ Ես այդ խոսքը մոռացել էի։ Մինչև այս գիշեր։

Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇

Առաջին մեկնաբանություն

Ես ինը տարեկան էի, երբ առաջին անգամ մորս հետ փախանք մեր տնից։ Հայրս սկզբում խմում էր միայն ընկերների հետ։ Այդ օրերին տուն էր գալիս ծիծաղելով, ինձ շոկոլադ էր բերում, երբեմն էլ փող տալիս՝ բակ գնալու։ Մի անգամ մորս նույնիսկ ասացի.

— Երբ մեծանամ, ես էլ եմ խմելու։ Պապան խմելուց հետո բարի է դառնում։

Մայրս ինձ գրկեց ու արտասվեց։ Այն ժամանակ չհասկացա՝ ինչու։

Հետո հայրիկի ծիծաղը կամաց-կամաց վերացավ։ Նա աշխատանքը կորցրեց, հաճախ տուն էր գալիս բարկացած, ջարդում էր սպասքն ու գոռում մորս վրա։ Ես սովորեցի նրա քայլերի ձայնից կռահել՝ այդ գիշեր քնել կկարողանա՞նք։ Երբեմն մայրս ինձ տանում էր հարևանուհու մոտ, մինչև տունը հանդարտվեր։

Վերջին երեկոյան հայրս, խմած վիճակում, բակից վառելիքի տարա բերեց, շաղ տվեց հատակին և սպառնաց հրդեհել տունը։ Մայրս հասցրեց ինձ դուրս հանել, զանգեց շտապ օգնության համարին, և մենք գիշերն անցկացրինք տատիկիս մոտ։ Այդ օրվանից այլևս չվերադարձանք այնտեղ ապրելու։

Ես երկար ժամանակ բարկանում էի մորս վրա։ Հարցնում էի՝ եթե հայրիկը մեզ սիրում է, ինչո՞ւ չենք կարող միասին ապրել։ Նա չէր ստիպում ընտրություն կատարել։ Պարզապես ասում էր.

— Սիրելը չի նշանակում, որ կարող ենք մնալ այնտեղ, որտեղ վտանգավոր է։

Երկու տարի անց մեր կյանքում հայտնվեց Վարդանը։ Նա գյուղում փայտամշակման փոքր արհեստանոց ուներ։ Քիչ էր խոսում, համարյա երբեք չէր կատակում։ Առաջին օրը, երբ մայրս ինձ ծանոթացրեց նրա հետ, նա չփորձեց գրկել։ Միայն ասաց.

— Դու Տիգրանն ես, չէ՞։ Եթե ուզում ես, շաբաթ օրը արհեստանոց կգաս։ Կարող եմ ցույց տալ՝ ինչպես են սեղան պատրաստում։

Ես չգնացի։ Երկրորդ շաբաթն էլ չգնացի։ Երրորդ շաբաթ օրն ինքս հայտնվեցի նրա դռան մոտ։ Վարդանն ինձ ձեռնոց տվեց, մի հին տախտակ և ամբողջ կեսօրն օգնում էր ուղիղ մեխ խփել։ Ոչ մի անգամ չհարցրեց, թե երբ եմ իրեն «հայր» ասելու։

Երբ մայրս ու Վարդանն ամուսնացան, տեղափոխվեցինք նրա տուն։ Դժվար էր սովորել, որ ընթրիքի ժամանակ ոչ ոք չի գոռում։ Եթե սխալվում էի, Վարդանը նստում էր կողքիս ու բացատրում՝ ինչու չի կարելի այդպես անել։ Մի անգամ դպրոցից փախել էի ընկերներիս հետ, և նա ինձ գտավ ավտոբուսի կանգառում։ Չգոռաց։ Տուն վերադարձանք, թեյ դրեց ու ասաց.

— Կարող ես ինձնից նեղանալ, բայց եթե անհետանաս՝ ես քեզ փնտրելու եմ։ Ամեն անգամ։

Տասնվեց տարեկանում ես մի անգամ ընկերներիս հետ խմել էի։ Երբ ուշ գիշերով տուն չէի վերադարձել, Վարդանը գտել էր ինձ գյուղի ծայրին, նստեցրել մեքենան ու լուռ տուն տարել։ Հաջորդ առավոտ վախենում էի՝ գուցե ասի, որ հորս նման եմ դառնում։ Բայց նա ասաց.

— Տիգրա՛ն, դու ուրիշի սխալները կրկնելու դատապարտված չես։ Կարևորն այն է, թե հիմա ինչ ես ընտրում։ Երբ վտանգի մեջ լինես, զանգիր։ Ես կգամ։ Հետո կխոսենք։

Հենց այդ խոսքերից հետո առաջին անգամ փորձեցի նրան «պապ» ասել։ Բայց լեզուս չշարժվեց։ Նա էլ չսպասեց. պարզապես մեքենայի բանալին դրեց սեղանին ու գնաց աշխատանքի։

Հետո սկսվեցին մեր շաբաթօրյա ձկնորսությունները։ Վարդանը ցույց էր տալիս՝ որտեղ կարելի է կանգնել, ինչպես ճանաչել թաց ու սայթաքուն քարը, ինչու չի կարելի միայնակ իջնել ձոր։ Ջրամբարի հակառակ կողմում հին հովվական խրճիթ կար՝ քարե երեք պատով և կիսաքանդ տանիքով։ Եթե անձրևը հանկարծ սկսվեր, այնտեղ էինք սպասում։ Տեղը քարտեզներում նշված չէր, իսկ ճանապարհը թփերի մեջ էր կորում։

Տասնյոթ տարեկանում որոշեցի մասնագիտություն սովորել քաղաքում։ Մայրս լուռ հաշվում էր ծախսերը։ Վարդանը վաճառեց իր մոտոցիկլետը, որով ամեն օր արհեստանոց էր գնում։ Ասաց՝ մեքենան էլ կա, իսկ ուսումը սպասել չի կարող։ Ես գիտեի՝ որքան էր սիրում այդ մոտոցիկլետը։ Այնուամենայնիվ, շնորհակալություն հայտնելիս միայն անունն ասացի.

— Շնորհակալ եմ, Վարդա՛ն։

Նա ուսիս խփեց ու ասաց.

— Լավ սովորիր։ Ուրիշ բան պետք չէ։

Տարիների հետ մեր խոսակցությունները կարճացան։ Աշխատանք, ճանապարհ, իմ սեփական հոգսերը։ Վարդանն ամեն ծննդյանս օրը զանգում էր, հարցնում՝ մեքենայիս անվադողերը փոխե՞լ եմ, տունը տա՞ք է։ Երբ զանգում էի մորս, նա հեռվից անպայման ձայն էր տալիս՝ «Տիգրանին ասա՝ շաբաթ օրը գա, ձուկ կբռնենք»։ Ես ամեն անգամ պատասխանում էի՝ մյուս շաբաթ։

Այժմ կանգնած էի փրկարարների շարժական քարտեզի առաջ։ Նրանց ցույց տվեցի խրճիթի մոտավոր տեղը և բացատրեցի՝ ինչու ջրամբարի այդ ափը հիմնական ճանապարհից չի երևում։ Խմբի ղեկավարը հարցրեց՝ կարո՞ղ եմ ուղին ճանաչել։

— Կարող եմ։ Բայց ձեզ հետ կգամ, մենակ չեմ գնա։

Նրանք ինձ միացրին որոնող խմբին։ Դրոնով ստուգեցինք ձորի բաց հատվածը, հետո փրկարարների ուղեկցությամբ սկսեցինք քայլել անվտանգ արահետով։ Թփերը շատ էին աճել, բայց երկու քարե սյուն դեռ կանգնած էին։ Դրանցից հետո պետք էր աջ թեքվել։

— Վարդա՛ն,— մի քանի անգամ կանչեցի։ — Լսո՞ւմ ես։

Սկզբում միայն քամու ձայնն էր։ Հետո լսվեց թույլ թակոց։ Որոնողներից մեկը կանգ առավ։ Մենք կրկին կանչեցինք։ Թակոցը կրկնվեց՝ քարերի հետևից։

Խրճիթի ներսում Վարդանն էր։ Ոտքը վնասել էր թաց քարերի վրա սայթաքելիս և ինքնուրույն դուրս գալ չէր կարողացել։ Ջուր ու մի քիչ սնունդ ուներ, բայց օրերով գրեթե չէր քնել։ Հեռախոսը ընկնելու ժամանակ վնասվել էր։ Ձեռնափայտով խփում էր քարերին՝ հույսով, որ որևէ մեկը կլսի։

Փրկարարներն անմիջապես մոտեցան, ստուգեցին վիճակը, տաք ծածկոց տվեցին ու կազմակերպեցին տեղափոխումը։ Ես նրա կողքին նստեցի միայն այն ժամանակ, երբ բուժաշխատողը թույլ տվեց։

Վարդանը բացեց աչքերն ու փորձեց ժպտալ։

— Գիտեի, որ խրճիթը կհիշես։

Այդ պահին կոկորդս սեղմվեց։ Տասնյոթ տարվա ընթացքում հազար անգամ ցանկացել էի նրան մի բառ ասել ու միշտ հետաձգել էի՝ կարծելով, թե դեռ ժամանակ կա։

— Պա՛պ, էս ի՞նչ ես արել։ Մեզ վախից սպանեցիր։

Նա հայացքը կանգնեցրեց դեմքիս։ Սկզբում կարծեցի՝ ցավից է լռում։ Հետո տեսա, որ աչքերը լցվել են։

— Նորից ասա,— շշնջաց։

— Պա՛պ։ Հիմա չխոսես։ Տղաները քեզ դուրս են հանելու։

Նա ձեռքս բռնեց։ Նույն կոշտ ափն էր՝ տարիներով փայտ հղկելուց կոշտացած։

— Ես միշտ սպասում էի այդ բառին,— ասաց։ — Բայց չէի ուզում, որ պարտք զգաս։

Հիվանդանոցում պարզվեց, որ ոտքը կոտրված է, նաև ջրազրկվել էր։ Բուժումից հետո տուն վերադարձավ։ Մայրս ամբողջ երեկո նրա կողքից չէր հեռանում, իսկ Վարդանը, ինչպես միշտ, փորձում էր կատակել, որ այդքան մարդկանց անտեղի գործի է դրել։

Մի քանի շաբաթ անց նրան այցելեցի։ Սեղանին փայտե փոքրիկ արկղ կար՝ ավարտին չհասցրած։ Հարցրի՝ ինչի համար է։

— Քո ձկնորսական պարագաների,— ասաց։ — Մտածեցի՝ գուցե մի օր նորից միասին գնանք։

Այս անգամ չասացի՝ մյուս շաբաթ։ Նստեցի նրա կողքին, վերցրի հղկաթուղթը և օգնեցի ավարտել արկղը։ Մայրս խոհանոցից կանչեց, որ թեյը պատրաստ է։ Ես պատասխանեցի այնպես, ինչպես արդեն ուզում էի միշտ պատասխանել.

— Գալիս ենք, մա՛մ։ Պապայի հետ մի բան ենք վերջացնում։

Պատմության շարունակությունը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Գեղարվեստական Պատմություններ