Երբ ոստիկանները տարեց տղամարդուն գտան ավտոբուսի կայարանի մոտ՝ բոլորովին մենակ նստած, նրա մոտ ոչ փաստաթուղթ կար, ոչ ուղեբեռ, ոչ հեռախոս։
Նա նույնիսկ չգիտեր՝ ով է։
Չէր հիշում՝ որտեղ է ապրում։
Չէր կարողանում բացատրել՝ ինչպես էր հայտնվել այնտեղ։
Երբ ոստիկանները հարցրին նրա անունը, նա պարզապես լուռ նայեց նրանց։
Շուտով բժիշկները պարզեցին, որ շփոթված անծանոթը դեմենցիա ունի։
Սկզբում բոլորը կարծում էին, որ առեղծվածը մի քանի ժամվա ընթացքում կբացահայտվի։
Չէ՞ որ ինչ-որ մեկը հաստատ փնտրում էր նրան։
Կինը։
Որդին։
Դուստրը։
Խնամողը։
Բայց ոչ ոք չեկավ։
Օրերը դարձան շաբաթներ։
Շաբաթները՝ ամիսներ։
Ոստիկանությունը ստուգեց անհետ կորածների տվյալները, տարածեց տղամարդու լուսանկարը, կապ հաստատեց նույնիսկ հեռավոր շրջանների իրավապահների հետ ու ստուգեց բոլոր հնարավոր հետքերը։
Ոչինչ։
Տարեց տղամարդը կարծես ոչ մի տեղից հայտնված լիներ։
Բայց մի օր զրույցի ժամանակ նա հանկարծ շշնջաց մի անուն.
— Ռոջեր Քարի։
Այլևս երբեք չկրկնեց այն։
Ոչ ոք չգիտեր՝ իսկապե՞ս դա նրա անունն էր, թե ոչ, բայց ծերանոցի աշխատակիցները սկսեցին նրան Ռոջեր անվանել։
Շուտով բոլորը շատ կապվեցին նրա հետ։
Նա բարի մարդ էր, շատ էր սիրում շոկոլադե կեքսեր և միշտ ժպտում էր իրեն խնամող մարդկանց, թեև սեփական անցյալի մասին արդեն գրեթե ոչինչ չէր կարողանում պատմել։
Հետո՝ նրան գտնելուց ութ ամիս անց, ինչ-որ մեկը հայտնաբերեց տասնամյակներ առաջ արված դպրոցական հին լուսանկար։
Լուսանկարում պատկերված երիտասարդը չափազանց նման էր Ռոջերին։
Նկարի տակ անուն կար.
Էրլ Ռոջեր Քարի։
Վերջապես քննիչները հետք ունեին։
Բայց այն, ինչ նրանք հայտնաբերեցին հազարավոր կիլոմետրեր հեռու, շատ ավելի անհանգստացնող էր, քան որևէ մեկը կարող էր պատկերացնել։
Ռոջերն ընտանիք ուներ։
Տուն ուներ։
Երեխաներ ուներ։
Մարդիկ անմիջապես ճանաչեցին նրան։
Նա պարզապես պատահաբար չէր հեռացել տնից ու մոլորվել։
Ավելին՝ քննիչները պարզեցին, որ Ռոջերն այդ խորհրդավոր ճանապարհորդությունը մենակ չէր կատարել։
Նույն ընտանիքից երեք մարդ միասին էին մեկնել։
Վերադարձել էին միայն երկուսը։
Իսկ Ռոջերը՝ խոցելի տարեց մարդը, որը հազիվ էր սեփական անունը հիշում, ինչ-որ կերպ մնացել էր այնտեղ։
Բայց ամենամութ հարցը դեռ անպատասխան էր։
Ինչո՞ւ էին նրան ամենամոտ մարդիկ հազարավոր կիլոմետրեր հեռու տարել տնից… և հետո պարզապես լքել այնտեղ։
Երբ ոստիկանությունը վերջապես պարզեց, թե ինչ էր տեղի ունեցել Ռոջերին ավտոբուսի կայարանում մենակ գտնելուց առաջ, հասկացավ, որ նրա կորցրած հիշողության հետևում ընտանեկան շատ ավելի ցավալի գաղտնիք էր թաքնված, քան որևէ մեկը կարող էր պատկերացնել։
Տարեց տղամարդը մենակ նստած էր ավտոբուսի կայարանի մոտ, երբ ոստիկաններն առաջին անգամ նկատեցին նրան։
Ուղեբեռ չուներ։
Հեռախոս չուներ։
Փաստաթուղթ չուներ։
Նույնիսկ մի կտոր թուղթ չկար մոտը, որի վրա հասցե գրված լիներ։
Երբ ոստիկաններից մեկը հարցրեց անունը, տղամարդը վախեցած աչքերով նայեց նրան։
— Գիտե՞ք՝ որտեղ եք ապրում։
Ոչ մի պատասխան։
— Ընտանիք ունե՞ք։
Անծանոթ տարեց տղամարդը բացեց բերանը՝ կարծես ուզում էր պատասխանել, բայց ոչ մի բառ չարտասանեց։
Ավելի ուշ բժիշկները հաստատեցին, որ նա դեմենցիա ունի։
Սկզբում ոստիկանները վստահ էին, որ շատ արագ կպարզեն նրա ինքնությունը։
Չէ՞ որ ինչ-որ մեկը հաստատ փնտրում էր նրան։
Կինը։
Որդին։
Դուստրը։
Ինչ-որ մեկը։
Բայց անհետ կորածների մասին ոչ մի հաղորդագրություն չէր համապատասխանում նրա նկարագրությանը։
Անցավ մեկ օր։
Հետո՝ մեկ շաբաթ։
Հետո՝ մեկ ամիս։
Ոչ ոք չեկավ։
Սակայն հիվանդանոցում զրույցներից մեկի ժամանակ տղամարդը հանկարծ երկու բառ շշնջաց.
— Ռոջեր Քարի։
Բուժքույրը թեքվեց դեպի նա։
— Դա ձե՞ր անունն է։
Ռոջերը նորից շփոթված տեսք ընդունեց։
Այդ անունն այլևս երբեք չկրկնեց։
Բայց քանի որ ուրիշ անուն չունեին, աշխատակիցները սկսեցին նրան Ռոջեր կոչել։
Ի վերջո, նրան տեղափոխեցին ծերանոց, իսկ ոստիկանությունը շարունակեց փնտրել նրա ինքնությունը։
Այնտեղ Ռոջերն աստիճանաբար դարձավ այդ վայրի մի մասը։
Նա սիրում էր շոկոլադե կեքսեր։
Ժպտում էր ամեն անգամ, երբ խնամողներից մեկը թեյ էր բերում։
Եվ թեև սեփական անցյալը գրեթե չէր հիշում, բարությունը կարծես անմիջապես ճանաչում էր։
Ծերանոց պարբերաբար այցելող մարդկանց թվում էր Հելեն և Արթուր անուններով տարեց ամուսնական զույգը։
Հելենը շաբաթական երկու անգամ այնտեղ կամավոր էր աշխատում՝ բնակիչների համար թերթեր կարդալով։
Արթուրը սովորաբար գալիս էր նրա հետ և օգնում այգում։
Ռոջերը հատկապես կապվեց նրանց հետ։
Ամեն անգամ, երբ Հելենը սենյակ էր մտնում, Ռոջերի դեմքը պայծառանում էր։
Արթուրը երբեմն ժամերով նստում էր նրա կողքին՝ ոչինչ չասելով։
Մի անգամ Արթուրն ասաց նրան.
— Պարտադիր չէ, որ դու ինձ հիշես։ Մենք քեզ կհիշենք։
Ամիսներն անցնում էին։
Հետո վերջապես հայտնվեց առաջին լուրջ հետքը։
Ռոջերի լուսանկարով հրապարակային հայտարարությունը հասել էր հազարավոր մարդկանց։
Մի կին, որը հին փաստաթղթեր էր ուսումնասիրում, գտավ 1958 թվականի դպրոցական տարեգրքի լուսանկար։
Այդ նկարում պատկերված երիտասարդը չափազանց նման էր Ռոջերին։
Լուսանկարի տակ գրված էր.
Էրլ Ռոջեր Քարի։
Քննիչները հետքը տարան հազարավոր կիլոմետրեր հեռու։
Նախկին դասընկերները ճանաչեցին նրան։
Հետո նրա նախկին բնակավայրի հարևաններն էլ հաստատեցին ինքնությունը։
Խորհրդավոր տղամարդը վերջապես անցյալ ու անուն ուներ։
Պարզվեց՝ նա բուժքույր էր աշխատել։
Ամուսնացած էր եղել։
Երեխաներ ուներ։
Եվ ամենակարևորը՝ տուն ուներ և տասնամյակների աշխատանքի ընթացքում համեստ խնայողություններ էր կուտակել։
Հենց այդ պահին պատմությունը շատ ավելի մութ ընթացք ստացավ։
Քննիչները սկսեցին ուսումնասիրել Ռոջերի ֆինանսական գործերը։
Պարզվեց, որ երբ Ռոջերի դեմենցիան վատացել էր, նրա որդին՝ Քևինը, աստիճանաբար սկսել էր վերահսկել հոր բազմաթիվ գործերը։
Սկզբում դա հասկանալի էր թվում։
Ռոջերն արդեն չէր կարողանում վստահորեն վճարել հաշիվները կամ հիշել հանդիպումների մասին։
Բայց հետո քննիչները տարօրինակ փոփոխություններ հայտնաբերեցին։
Հաշիվներից սկսել էր գումար անհետանալ։
Անշարժ գույքի փաստաթղթերում փոփոխություններ էին կատարվել։
Իսկ հարևաններից մեկի խոսքով՝ Քևինը բազմիցս դժգոհել էր, որ տունը վաղուց արդեն պետք է իրեն պատկաներ։
— Նա ասում էր, որ հայրն այլևս նույնիսկ չի հասկանում, թե ինչ ունեցվածք ունի,— քննիչներին պատմեց հարևանը։
Ամենաանհանգստացնող բացահայտումն արեց փաստաբանը, որին Ռոջերն այցելել էր դեռ այն ժամանակ, երբ դեմենցիան այդքան չէր խորացել։
Ռոջերը երբեք չէր պատրաստվել ամբողջ ունեցվածքն ուղղակիորեն Քևինին թողնել։
Գույքի մեծ մասը պետք է պաշտպանված մնար և օգտագործվեր հենց Ռոջերի երկարաժամկետ խնամքի համար։
Քանի դեռ Ռոջերը կենդանի էր և իրավական առումով ներկա, Քևինը չէր կարող պարզապես վերցնել տունն ու գումարը։
Ռոջերը խոչընդոտ էր դարձել։
Այդ ժամանակ քննիչները վերականգնեցին այն պատկերը, թե իրենց կարծիքով ինչ էր տեղի ունեցել։
Քևինը համոզել էր ծնողներին երկար ճանապարհորդության գնալ։
Ռոջերն արդեն շփոթված էր ու կախված ուրիշներից, ուստի պատճառ չուներ կասկածելու։
Ընտանիքը միասին մեկնել էր։
Բայց երբ տուն վերադառնալու ժամանակը եկել էր…
Ռոջերը նրանց հետ չէր վերադարձել։
Նրան թողել էին այնտեղ՝ առանց փաստաթղթերի և գրեթե առանց կարողության բացատրելու, թե ով է։
Ըստ ամենայնի, Քևինը կարծում էր, որ հայրը տարիներ շարունակ կմնար չճանաչված։
Գուցե՝ ընդմիշտ։
Եթե Ռոջերը չկարողանար ապացուցել, թե ով է, չէր կարող վիճարկել իր բացակայության ընթացքում ընդունված ֆինանսական որոշումները։
Իսկ եթե բավականաչափ ժամանակ անցներ, Քևինը կարծում էր, որ կկարողանա վերահսկողություն հաստատել ունեցվածքի վրա։
Բայց նա մի սխալ էր թույլ տվել։
Ռոջերը հիշել էր իր անունը։
Միայն մեկ անգամ։
Հիվանդասենյակում արտասանված ընդամենը երկու բառը քննիչներին վերջապես հասցրին այն ամենին, ինչը Քևինը փորձել էր անցյալում թողնել։
Մինչ գործը քննվում էր, իշխանությունները սառեցրին վիճարկվող ֆինանսական հաշիվները։
Տունն այլևս հնարավոր չէր փոխանցել ուրիշի անունով։
Քևինի օգտագործած փաստաթղթերը վիճարկվեցին։
Իսկ Ռոջերի խնամքը հանձնվեց անկախ վերահսկողության։
Քևինը հերքում էր, որ դիտավորյալ է լքել հորը։
Նա պնդում էր, որ ճանապարհորդության ընթացքում Ռոջերը վատացել էր, և ինքը կարծել էր, թե մեկ ուրիշը նրան հիվանդանոց կտանի։
Բայց քննիչները տվեցին ամենաակնհայտ հարցը։
Եթե դա ճիշտ էր, ապա ինչո՞ւ երբեք չէր հայտնել Ռոջերի անհետանալու մասին։
Ինչո՞ւ չէր կապվել ոստիկանության հետ։
Ինչո՞ւ էր շարունակում փորձել վերահսկողություն հաստատել Ռոջերի ունեցվածքի վրա, մինչ հայրը հազարավոր կիլոմետրեր հեռու մնում էր չճանաչված։
Համոզիչ պատասխան չեղավ։
Ի վերջո, Ռոջերը վերադարձավ այն շրջան, որտեղ նախկինում ապրել էր։
Բայց հիմա մեկ այլ խնդիր կար։
Ծերանոցի աշխատակիցները, որոնք ամիսներ շարունակ հոգ էին տարել նրա մասին, վախենում էին, որ Ռոջերին պարզապես մեկ այլ հաստատություն կտեղափոխեն, և նա կյանքի մնացած տարիները կանցկացնի անծանոթ մարդկանց շրջապատում։
Այդ ժամանակ Հելենն ու Արթուրը առաջ եկան։
Այն ամիսների ընթացքում, երբ այցելում էին Ռոջերին, նրանք հասցրել էին իսկապես սիրել նրան։
Նրանց հետ տանը երեխաներ չէին ապրում։
Ազատ սենյակ ունեին։
Եվ անհրաժեշտ գնահատումներն անցնելուց ու մասնագիտական օգնություն կազմակերպելուց հետո առաջարկեցին դառնալ Ռոջերի երկարաժամկետ խնամողները։
Առաջին երեկոյան, երբ Ռոջերը նրանց տուն եկավ, Հելենը նրա թեյի բաժակի կողքին շոկոլադե կեքս դրեց։
Ռոջերը մի քանի վայրկյան նայեց դրան։
Հետո ժպտաց։
Արթուրը նստած էր նրա դիմաց։
— Ռոջե՛ր, գիտե՞ս՝ որտեղ ես։
Ռոջերը նայեց անծանոթ սենյակին։
Մի պահ Հելենը վախեցավ, որ հարցը շփոթեցրել է նրան։
Բայց հետո Ռոջերը ձեռքը մեկնեց սեղանի վրայով ու դրեց Արթուրի ձեռքին։
— Տանը,— շշնջաց նա։
Նրանցից ոչ մեկը չէր կարող իմանալ՝ Ռոջերն իսկապես հասկանո՞ւմ էր իր ասածի իմաստը։
Բայց դա կարևոր չէր։
Քևինը, ըստ քննիչների վարկածի, փորձել էր ազատվել հորից, որովհետև Ռոջերը կանգնած էր իր և ժառանգության միջև։
Փոխարենը Քևինը կորցրեց փողի նկատմամբ վերահսկողությունը։
Ռոջերի ունեցվածքը պաշտպանվեց, որպեսզի օգտագործվի նրա խնամքի համար։
Իսկ իշխանությունները հոգացին, որ նա կյանքի վերջին տարիներն անվտանգ անցկացնի։
Եվ այն տարեց տղամարդը, որին մի ժամանակ մենակ թողել էին ավտոբուսի կայարանում՝ առանց անվան, առանց հիշողության և առանց որևէ մեկի, ով կգար նրան փնտրելու, վերջապես հայտնվեց երկու մարդկանց կողքին, որոնք նրանից բացարձակապես ոչինչ չէին ուզում։
Ոչ տուն։
Ոչ ժառանգություն։
Ոչ փող։
Նրանք պարզապես սիրում էին Ռոջերին։
Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում — Այստեղ
