Ամիսներ շարունակ տարեց հոգեբանին պատմում էի իմ ամենացավոտ գաղտնիքները։ Մի օր նա փակեց տետրը, ինձ տարավ մութ սենյակ ու անսպասելիորեն գրկեց։ Իսկ երբ լույսերը վառվեցին, տեսածիս մասին մի քանի օր նույնիսկ մորս հետ չէի կարողանում խոսել…
Քսանութ տարեկան էի, բայց երբեմն ինձ դեռ զգում էի այն տասնչորսամյա աղջիկը, որը դպրոցում քայլում էր պատերի երկայնքով՝ հույս ունենալով, որ ոչ ոք իրեն չի նկատի։
Մանկուց դժվարությամբ էի ընդունում արտաքինս։
Եթե ինչ-որ մեկն ինձ մի փոքր երկար էր նայում, անմիջապես մտածում էի, որ դեմքիս կամ հագուստիս հետ ինչ-որ բան այն չէ։
Եթե կողքիս մարդիկ ծիծաղում էին, համոզված էի, որ ինձ են ծաղրում։
Նույնիսկ ընտանեկան լուսանկարներից էի խուսափում։
Մայրս հաճախ էր ասում.
— Նարինե՛, դու գեղեցիկ աղջիկ ես։ Ինչո՞ւ ես քեզ այդպես վերաբերվում։
Բայց նրա խոսքերը չէին օգնում։
Մտածում էի՝ այդպես է ասում միայն այն պատճառով, որ մայրս է։
Վերջապես հենց նա համոզեց ինձ հոգեբանի դիմել։
Սամվելը մոտ յոթանասուն տարեկան էր։
Ճերմակ մազեր ուներ, խիտ բեղեր և հանգիստ ձայն։
Առաջին հանդիպման ժամանակ գրեթե ոչինչ չասաց։
Պարզապես լսեց ինձ։
Երկրորդ հանդիպումն էլ մոտավորապես նույն կերպ անցավ։
Շաբաթներն ամիսներ դարձան, իսկ ես սկսեցի նրան պատմել այնպիսի բաներ, որոնց մասին նույնիսկ մորս չէի խոստովանել։
Պատմեցի դպրոցում ինձ ծաղրող երեխաների մասին։
Նախկին ընկերոջս մասին, որը մի անգամ ասել էր, թե ոչ մի տղամարդ չէր հպարտանա ինձ իր կողքին տեսնելով։
Խոստովանեցի, որ հագուստ գնելիս երբեք չեմ ընտրում այն, ինչ իսկապես հավանում եմ։
Ընտրում եմ այնպիսի հագուստ, որով հնարավորինս աննկատ կմնամ։
Մի օր ասացի.
— Երբ նայում եմ հայելու մեջ, ինձ թվում է՝ բոլորը միանգամից տեսնում են իմ բոլոր թերությունները։
Սամվելը երկար լռեց։
Հետո հարցրեց.
— Իսկ երբևէ մտածե՞լ ես, որ խնդիրը գուցե հայելու մեջ չէ։
Հաջորդ հանդիպման ժամանակ նա նույնիսկ չբացեց իր տետրը։
Պարզապես նայեց ինձ ու ասաց.
— Նարինե՛, այսօր ուրիշ սենյակում ենք աշխատելու։ Ուզում եմ օգնել քեզ վերջապես ազատվել այն ամենից, ինչ այսքան տարի տանջել է քեզ։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Շփոթված նայեցի նրան։
— Ի՞նչ ուրիշ սենյակ։
Նա վեր կացավ։
— Արի՛, ցույց կտամ։
Աշխատասենյակի խորքում մի դուռ կար, որը միշտ փակ էի տեսել։
Երբեք չգիտեի՝ ինչ կա դրա հետևում։
Սամվելը մոտեցավ այդ դռանը։
Իսկ ես անսպասելիորեն անհանգստացա։
— Ինչո՞ւ չենք կարող այստեղ խոսել։
Նա շրջվեց։
— Որովհետև այսօր ուզում եմ, որ ոչ միայն խոսես քո զգացմունքներից, այլև մի բան տեսնես։
Նրա հանգիստ ձայնը, չգիտես ինչու, ավելի էր անհանգստացնում ինձ։
Գլխումս տարօրինակ մտքեր առաջացան։
Գուցե սխա՞լ եմ հասկացել։
Իսկ գուցե հենց այնպե՞ս եմ հասկացել, ինչպես պետք է։
Հիշեցի մորս խոսքերը։
Նա միշտ ասում էր, որ եթե որևէ իրավիճակ ինձ անհարմար զգալ տա, իրավունք ունեմ հեռանալու։
Արդեն ձեռքս մեկնել էի պայուսակիս, երբ Սամվելը նկատեց շարժումս։
— Նարինե՛, եթե չես ցանկանում, կարող ենք չանել։ Դու կարող ես հենց հիմա հեռանալ։ Ես քեզ ոչինչ չեմ պարտադրի։
Մի քանի վայրկյան լուռ նստեցի։
Հետո, ինքս էլ չհասկանալով՝ ինչու, վեր կացա ու հետևեցի նրան։
Սամվելը բացեց դուռը։
Ներսում գրեթե մութ էր։
Կանգ առա շեմին։
— Կարո՞ղ ենք լույսը վառել։
— Իհարկե։ Միայն մի պահ սպասիր։
Նա ինձ ներս հրավիրեց։
Մի քայլ արեցի։
Հետո՝ երկրորդը։
Հանկարծ Սամվելը մոտեցավ ու գրկեց ինձ։
Ամբողջ մարմնով լարվեցի։
Մի պահ նույնիսկ շնչել չէի կարողանում։
Նա անմիջապես հետ քաշվեց։
— Ներիր, Նարինե՛։ Պետք է նախ թույլտվություն հարցնեի։
Շփոթված նայում էի նրան։
Բայց հաջորդ խոսքերն ավելի անհասկանալի թվացին։
— Այդ գրկախառնությունը միայն քեզ համար չէր։
— Ի՞նչ նկատի ունեք։
Սամվելը միացրեց լույսը։
Եվ այն, ինչ տեսա, ինձ պարզապես ապշեցրեց։
Դա սովորական սենյակ չէր։
Մի ամբողջ պատ ծածկված էր մեծ հայելիներով։
Մյուս կողմում լուսանկարչական ապարատ կար։
Մի քանի աթոռ։
Լուսավորման սարքեր։
Իսկ սեղանին տասնյակ լուսանկարներ էին դրված։
Իմ լուսանկարները։
Մանկությանս։
Պատանեկությանս։
Վերջին տարիների։
Կային նույնիսկ նկարներ, որոնք վաղուց էի մոռացել։
— Սա ի՞նչ է,— շշնջացի։
Սամվելը ցույց տվեց աթոռներից մեկը։
— Նստի՛ր։ Ուզում եմ մի բան բացատրել։
Բայց ես տեղից չշարժվեցի։
— Որտեղի՞ց եք վերցրել այս լուսանկարները։
Մինչ նա կհասցներ պատասխանել, սենյակի մյուս դուռը բացվեց։
Ներս մտավ մի կին։
Անմիջապես ճանաչեցի։
Մայրս էր։
— Մա՞մ։
Նա նույնպես անհանգիստ տեսք ուներ։
Նայեց ինձ, հետո՝ Սամվելին։
— Նարինե՛ ջան…
— Դու այստեղ ի՞նչ ես անում։
Սամվելը մոտեցավ մեզ։
— Նարինե՛, քիչ առաջ քեզ գրկեցի այնպես, ինչպես մի քանի րոպե առաջ գրկել էի մորդ։ Որովհետև այս սենյակում երկու մարդ կա, որոնք տարիներ շարունակ նույն ցավն են կրել։
Չէի հասկանում։
Շրջվեցի դեպի մայրս։
Նա լաց էր լինում։
— Ի՞նչ ցավի մասին է խոսքը։
Սամվելը սեղանից վերցրեց լուսանկարներից մեկը։
Դրանում մոտ տասնչորս տարեկան էի։
Կանգնած էի դպրոցական բակում։
Մյուս երեխաները խմբերով էին հավաքված, իսկ ես միայնակ էի։
Այդ լուսանկարը միշտ ատել էի։
Սամվելը կամաց ասաց.
— Մայրդ ինձ պատմել է, որ գիտեր՝ դպրոցում քեզ ծաղրում են։
Նայեցի մորս։
— Դու գիտեի՞ր։
Նա դանդաղ գլխով արեց։
— Մի մասի մասին գիտեի, աղջի՛կս։
Կրծքիս մեջ ինչ-որ բան սեղմվեց։
— Եվ ոչինչ չարեցի՞ր։
Մորս դեմքը փոխվեց։
— Նարինե՛, ես կարծում էի, որ եթե քեզ ասեմ՝ ուշադրություն մի՛ դարձրու, ժամանակի ընթացքում այդ ամենը կանցնի։
— Բայց չանցավ։
Նա լուռ մնաց։
— Դու գիտեի՞ր, որ դպրոցում երբեմն ամբողջ օրը ոչ մեկի հետ չէի խոսում։
Մայրս սկսեց լաց լինել։
— Ո՛չ։
— Գիտեի՞ր, որ մի անգամ դասընկերներս այնքան էին ծաղրել ինձ, որ ամբողջ ճանապարհին մտածում էի՝ ինչու եմ ընդհանրապես ծնվել։
Նա ձեռքը տարավ բերանին։
— Նարինե՛…
— Ես տուն էի գալիս ու փակվում սենյակում։ Իսկ դու ասում էիր՝ մի՛ մտածիր, վաղը կմոռանաս։
Ձայնս բարձրացել էր։
Տարիներով կուտակված խոսքերը մեկը մյուսի հետևից դուրս էին գալիս։
Պատմեցի, թե ինչպես էի առավոտյան վախենում դպրոց գնալուց։
Ինչպես էի փորձում թաքնվել լայն հագուստների մեջ։
Ինչպես էի գիշերները լաց լինում, իսկ առավոտյան ձևացնում, թե ամեն ինչ լավ է։
— Ես քեզ չէի ուզում անհանգստացնել,— ասացի։— Բայց նաև սպասում էի, որ դու ինքդ կնկատես, թե որքան վատ եմ զգում ինձ։
Մայրս չընդհատեց ինձ։
Միայն լսում էր։
Երբ վերջապես լռեցի, սենյակում ծանր լռություն տիրեց։
Նա մի քայլ մոտեցավ։
Հետո կանգ առավ։
Այս անգամ չփորձեց անմիջապես գրկել ինձ։
Պարզապես հարցրեց.
— Կարո՞ղ եմ մոտենալ քեզ։
Նայեցի նրա դեմքին։
Այդ պահին առաջին անգամ տեսա ոչ թե այն մորը, որը փորձում էր ինձ համոզել, որ գեղեցիկ եմ, այլ մի կնոջ, որը ցավով հասկանում էր, թե որքան բան է բաց թողել։
Ես ինքս մոտեցա ու գրկեցի նրան։
Մայրս սկսեց հեկեկալ։
— Ների՛ր ինձ, աղջի՛կս։ Ես կարծում էի՝ քեզ ուժեղ եմ դարձնում, երբ ասում եմ, որ ուշադրություն չդարձնես նրանց խոսքերին։ Բայց իրականում քեզ մենակ էի թողել այդ ցավի հետ։
Երկար ժամանակ գրկախառնված մնացինք։
Հետո Սամվելը խնդրեց մեզ կանգնել մեծ հայելու դիմաց։
Նա նախ հարցրեց՝ արդյոք պատրաստ ենք շարունակել։
Ես գլխով արեցի։
Սամվելը հայելին մի փոքր շրջեց դեպի մեզ։
— Նարինե՛, մենք այսօր չենք փորձելու փոխել քո արտաքինը։ Որովհետև քո տառապանքի հիմնական պատճառը երբեք քո դեմքը չի եղել։
Նայեցի հայելուն։
Այնտեղ ես էի։
Եվ մայրս՝ կողքիս։
— Դու տարիներ շարունակ համոզված ես եղել, որ երբ ինչ-որ մեկը քեզ վիրավորում է, այդ ցավի հետ պետք է մենակ մնաս,— շարունակեց նա։— Իսկ ամենածանրն այն է, որ ժամանակի ընթացքում սկսել ես ինքդ քեզ նայել այդ մարդկանց աչքերով։
Արցունքներս նորից հոսեցին։
— Ես նույնիսկ չգիտեմ՝ ինչպես այլ կերպ նայել ինձ։
— Դրա համար էլ այստեղ ենք։ Բայց դա մեկ օրում չի փոխվի։ Մենք դեռ աշխատելու բան ունենք։
Նա վերցրեց լուսանկարչական ապարատը։
— Կուզե՞ս այսօր մի լուսանկար անել՝ առանց դեմքդ թաքցնելու։
Մի պահ տատանվեցի։
Նախկինում լուսանկարվելիս միշտ փորձում էի կանգնել մյուսների հետևում։
Կամ գլուխս թեքում էի։
Կամ վերջին պահին խնդրում, որ ինձ չնկարեն։
Բայց այս անգամ այլ կերպ վարվեցի։
Նստեցի աթոռին։
Մայրս նստեց կողքիս։
Սամվելը հարցրեց.
— Պատրա՞ստ եք։
Ես նայեցի լուսանկարչական ապարատին։
Առաջին անգամ երկար տարիներից հետո չփորձեցի թաքցնել դեմքս։
Լուսանկարվեցինք։
Երբ Սամվելը ցույց տվեց նկարը, սկզբում սովորության համաձայն սկսեցի թերություններ փնտրել։
Բայց հետո ուշադրությունս գրավեց մեկ ուրիշ բան։
Մայրս բռնել էր ձեռքս։
Իսկ ես ժպտում էի։
Ոչ թե ստիպված։
Ոչ թե որովհետև ինչ-որ մեկը խնդրել էր։
Պարզապես ժպտում էի։
Այդ օրը տուն վերադարձա շատ հուզված։
Հաջորդ մի քանի օրերին նույնիսկ մորս հետ դժվարությամբ էի խոսում կատարվածի մասին։
Ոչ թե որովհետև այլևս չէի վստահում նրան։
Այլ որովհետև տարիներ շարունակ լռելուց հետո առաջին անգամ այնքան շատ բան էի ասել, որ դեռ չէի կարողանում ամբողջությամբ հասկանալ սեփական զգացմունքներս։
Մայրս ինձ ժամանակ տվեց։
Չփորձեց ստիպել նորից խոսել։
Պարզապես կողքիս էր։
Երբեմն միասին թեյ էինք խմում։
Երբեմն լուռ նստում էինք հյուրասենյակում։
Եվ այդ լռությունն այլևս նախկինի պես ծանր չէր։
Մի քանի շաբաթ անց փոքրիկ փոփոխություններ սկսեցի նկատել։
Առավոտյան հայելու կողքով անցնելիս այլևս անմիջապես չէի շրջում դեմքս։
Մի օր խանութում տեսա բաց գույնի գեղեցիկ վերնաշապիկ։
Նախկինում երբեք չէի համարձակվի այն հագնել։
Բայց այս անգամ գնեցի։
Հաջորդ օրը հագա աշխատանքի գնալիս։
Եվ աշխարհի վերջը չեկավ։
Ոչ ոք ինձ վրա մատով ցույց չտվեց։
Ոչ ոք չծիծաղեց։
Ավելի ճիշտ՝ եթե նույնիսկ ինչ-որ մեկը ծիծաղեր, ես այլևս անմիջապես չէի ենթադրի, որ ինձ է վերաբերում։
Հոգեբանի հետ հանդիպումները շարունակվեցին։
Մենք խոսեցինք նաև այն օրվա մասին, երբ նա առանց նախապես հարցնելու գրկել էր ինձ և անսպասելիորեն մորս հրավիրել հանդիպմանը։
Ես բացատրեցի, թե որքան էի վախեցել։
Սամվելն ընդունեց, որ պետք է նախապես հարցներ իմ համաձայնությունը և թույլ տար ինձ ինքնուրույն որոշել՝ արդյոք ուզում եմ մորս ներգրավել այդ խոսակցությանը։
Դա ևս կարևոր դարձավ ինձ համար։
Սովորեցի ոչ միայն խոսել իմ ցավի մասին, այլև ասել, երբ ինչ-որ բան ինձ անհարմար է։
Ամիսներ անց, մեր հանդիպումներից մեկի վերջում, Սամվելը ինձ տվեց այն լուսանկարը, որտեղ մորս հետ կողք կողքի նստած էինք։
Լուսանկարի հետևում մի նախադասություն էր գրել.
«Երբ դադարում ես քեզ տեսնել ուրիշների աչքերով, վերջապես սկսում ես ճանաչել ինքդ քեզ»։
Երկար նայեցի այդ բառերին։
Հետո լուսանկարը տարա տուն։
Մայրս օգնեց այն շրջանակի մեջ դնել։
Հիմա այդ նկարը դրված է իմ սենյակում։
Երբեմն դեռ անհանգստանում եմ արտաքինիս համար։
Երբեմն դեռ դժվար է ընդունել հաճոյախոսությունները։
Բայց այլևս չեմ մտածում, որ ամեն ժպիտի հետևում ծաղրանք կա։
Եվ ամենակարևորը՝ երբ ցավ եմ զգում, այլևս չեմ փորձում ամեն ինչ միայնակ հաղթահարել։
Այդ օրը հոգեբանի աշխատասենյակի մութ դռան առաջ կանգնած՝ պատկերացնում էի ամենավատը։
Իսկ երբ դուրս եկա այնտեղից, ինձ հետ տարա մի լուսանկար, մորս հետ տարիներով չկայացած խոսակցությունը և այն զգացողությունը, որը շատ վաղուց էի կորցրել։
Հանգստությունը՝ ինքս ինձ հետ։
