Ամեն հինգշաբթի մանկությանս ընկերը գալիս էր այրիացած մորս հետևից ու տանում պարելու։ Երբ հարցրի՝ ինչու է դա անում, նա ցույց տվեց հորս նամակը, և ես նստեցի տան աստիճաններին՝ չկարողանալով խոսել

Ամեն հինգշաբթի մանկությանս ընկերը գալիս էր այրիացած մորս հետևից ու տանում պարելու։ Երբ հարցրի՝ ինչու է դա անում, նա ցույց տվեց հորս նամակը, և ես նստեցի տան աստիճաններին՝ չկարողանալով խոսել

Հորս մահից հետո մայրս կարծես կորցրել էր իր մի մասը։ Այն տունը, որտեղ մեծացել էի, այլևս նախկին ջերմությունը չուներ։ Առավոտյան խոհանոցից երաժշտություն չէր լսվում, վարագույրները հաճախ փակ էին մնում մինչև կեսօր։ Մայրս ժամանակին սիրում էր պարել։ Հիմա հազվադեպ էր երաժշտություն միացնում։

Ամեն կերպ փորձում էի նրան դուրս բերել այդ լռությունից։ Ճաշի էի հրավիրում, առաջարկում կարճ ճանապարհորդություններ, պատմում հարևանությամբ գործող խմբակների մասին։ Նա ժպտում էր, շնորհակալություն հայտնում ու ասում.

— Մի ուրիշ օր, աղջի՛կս։ Հիմա տրամադրություն չունեմ։

Գիտեի, որ վիշտը հնարավոր չէ շտապեցնել։ Բայց դժվար էր տեսնել, թե ինչպես է մայրս հրաժարվում նախկին ուրախություններից։ Երբ մայրս նկատում էր անհանգստությունս, ժպտում էր ինձ հանգստացնելու համար, բայց աչքերը տխուր էին մնում։

Մի հինգշաբթի առանց զգուշացնելու գնացի նրա տուն։ Դուռը փակ էր, մեքենան՝ բակում։ Մտածեցի՝ հավանաբար զբոսնելու է գնացել։ Նստեցի շքամուտքի աստիճանին ու սպասեցի։

Քսան րոպե անց ծանոթ մեքենա կանգնեց տան դիմաց։ Ղեկին մանկությանս ընկերն էր՝ Արմենը։ Մենք մի քանի տուն իրարից հեռու էինք մեծացել։ Նա միշտ մտերիմ էր մեր ընտանիքի հետ, բայց չէի սպասում, որ հենց ինքն է մորս տուն բերելու։

Մայրս մեքենայից իջավ մի զգեստով, որը տարիներով չէր հագել։ Այտերին թեթև կարմրություն կար, դեմքին՝ ժպիտ։ Նա ծիծաղում էր Արմենի ասած ինչ-որ բանի վրա։ Այդ ծիծաղը լսելիս սիրտս միաժամանակ ուրախացավ ու սեղմվեց։

— Մա՛մ, որտե՞ղ էիր,— հարցրի։

Սկզբում փորձեց փոխել թեման, հետո խոստովանեց՝ Արմենն ամեն հինգշաբթի իրեն տանում է պարելու։ Քաղաքի մյուս ծայրում մի փոքրիկ զբոսայգի կա, որտեղ մարդիկ հավաքվում են, հին երաժշտություն է հնչում, իսկ ծառերի միջև լույսեր են կախված։

— Շատ ուրախ եմ,— ասացի։— Մի օր ես էլ կգամ ձեզ հետ։

Մորս ժպիտն անմիջապես անհետացավ։

— Աղջի՛կս, առայժմ կուզեի, որ սա միայն իմ ու Արմենի միջև մնար։

Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇

Առաջին մեկնաբանություն

Չուզեցի փչացնել նրա ուրախությունը, բայց այդ խնդրանքը հանգիստ չէր տալիս։ Ինչո՞ւ էր այդքան անվնաս զբաղմունքը գաղտնի պահում ինձնից։

Հաջորդ շաբաթներին սկսեցի ավելի ուշադիր լինել։ Հինգշաբթի օրերին մայրս զգեստը զգուշությամբ էր ընտրում, մի փոքր օծանելիք էր օգտագործում, հետո նստում պատուհանի մոտ։ Արմենը գալիս էր նույն ժամին, քաղաքավարի թակում դուռն ու օգնում նրան աստիճաններով իջնել։

Մի քանի ժամ անց մայրս վերադառնում էր հոգնած, բայց ժպտացող։ Երբեմն դուռը բացելիս մեղմ երգում էր։ Երբեմն էլ նստում էր հյուրասենյակում ու նայում հին լուսանկարները՝ առանց նախկին ծանր լռության։ Տեսնում էի, թե այդ երեկոներն ինչ նշանակություն ունեն նրա համար։ Միայն չէի հասկանում՝ ինչու էր նա ինձնից թաքցնում դրանց մասին խոսելը։

Մի երեկո որոշեցի սպասել Արմենին։ Երբ մորս տուն մտնելուն օգնեց, արագ իջա բակ ու թակեցի մեքենայի պատուհանը՝ նախքան կհասցներ հեռանալ։ Նա ապակին իջեցրեց և ժպտաց։ Բայց իմ լուրջ դեմքը տեսնելուն պես ժպիտը կամաց մարեց։

— Արմե՛ն, ինչո՞ւ ես ամեն հինգշաբթի մորս պարելու տանում։

Նա անմիջապես չպատասխանեց։ Դուրս եկավ մեքենայից, նայեց տան կողմը և մի քանի վայրկյան լուռ կանգնեց։ Հետո ասաց.

— Դա իմ միտքը չէր։

Բաճկոնի ներսի գրպանից հանեց հին ծրար։ Այն այնքան անգամ էր ծալված, որ եզրերը մաշվել էին։ Առջևի կողմում ճանաչեցի հորս ձեռագիրը։ Ոտքերս թուլացան, նստեցի հետևիս աստիճանին։

— Հայրդ սա ինձ տվեց մահվանից մի քանի օր առաջ,— ասաց Արմենը։— Խնդրեց, որ ամեն հինգշաբթի մորդ տանեմ այն վայրը, որտեղ իրենք առաջին անգամ հանդիպել են։

Նայեցի նրան։

— Ինչո՞ւ հենց քեզ խնդրեց։

Արմենը հայացքն իջեցրեց։

— Որովհետև ձեր ընտանիքի մասին մի բան կա, որ դու ամբողջությամբ չգիտես։

Ես նրան ճանաչում էի մանկուց։ Հիշում էի՝ ինչպես էր խաղում մեր բակում, նստում մեր խոհանոցի սեղանի մոտ, երբեմն մնում ընթրելու։ Բայց չէի գիտակցել, թե այդ ամենն ինչ էր նշանակում նրա համար։

Հորս նամակում գրված էր, որ Արմենը երեխա ժամանակ հաճախ մեր տուն էր գալիս, որովհետև իրեն այնտեղ ապահով էր զգում։ Նրա ընտանիքն այն ժամանակ ծանր դժվարությունների մեջ էր։ Ծնողներս օգնում էին դասերի հարցում, երբեմն ճաշ էին տալիս, հագուստ գտնում դպրոցի տոնական միջոցառումների համար։ Հայրս դա անում էր լուռ՝ առանց որևէ երախտագիտություն ակնկալելու։

— Նա վճարել է իմ առաջին համալսարանական դասագրքերի համար,— ասաց Արմենը։— Հետո օգնեց առաջին աշխատանքս գտնել։ Երբ փորձեցի գումարը վերադարձնել, ասաց. «Մի օր, երբ հնարավորություն ունենաս, այդ բարությունն ուրիշ մեկին փոխանցիր»։

Արմենը մի պահ կանգ առավ։

— Կյանքի վերջին օրերին ինձ խնդրեց առաջին հերթին այդ հոգատարությունը նվիրել մորդ։

Սկսեցի կարդալ նամակի հաջորդ էջը։ Հայրս գրել էր, որ մայրս երբեք չի խոստովանի, թե որքան է կարոտում պարերը։ Նա գիտեր՝ մայրս մերժելու է հյուր գնալու առաջարկները, փակվելու է տանը և բոլորին ասելու է, թե իրեն լավ է զգում, միայն թե մենք չանհանգստանանք։

«Խնդրում եմ համբերատար լինել նրա հետ,— գրել էր հայրս։— Եթե սկզբում չհամաձայնի, մի՛ ստիպիր։ Պարզապես երբեմն հիշեցրու այն տեղը, որտեղ մենք ծանոթացանք։ Եթե մի օր ցանկանա նորից պարել, տար նրան։ Թող իմանա, որ ուրախանալով ինձ չի դավաճանում»։

Արմենը պատմեց, որ առաջին հինգշաբթին մայրս հրաժարվել էր։ Երկրորդ անգամ ասել էր՝ շատ հոգնած է։ Բայց նա շարունակում էր այցելել, երբեմն միայն թեյ էին խմում ու զրուցում։ Մի քանի շաբաթ անց մայրս ինքն էր հարցրել՝ արդյոք այդ զբոսայգում դեռ հին երաժշտություն են նվագում։ Այդպես սկսվել էին նրանց հինգշաբթիները։

Արմենը չէր փորձում փոխարինել հորս կամ զբաղեցնել նրա տեղը։ Նա պարզապես կատարում էր մի խոստում՝ տված այն մարդուն, որը ժամանակին փոխել էր իր կյանքը։

Վերջին էջին հասնելիս արցունքներս այլևս չէի կարողանում զսպել։ Հայրս գրել էր նաև իմ մասին։ Նա չէր ուզում, որ մորս ուրախության համար ամբողջ պատասխանատվությունն ընկնի ինձ վրա։ Գիտեր՝ ես էլ եմ վշտանալու և իմ սեփական կյանքը շարունակելու դժվարություններ ունենալու։

«Թող աղջիկս իմ մահից հետո պարզապես աղջիկ մնա,— գրել էր նա։— Թող չմտածի, թե պարտավոր է ամեն օր հսկել մոր ցավը։ Իսկ դու, Արմե՛ն, եթե կարողանաս, ժամանակ առ ժամանակ նրա մորը հիշեցրու, որ կյանքը դեռ շարունակվում է»։

Այդ երեկո անմիջապես տուն չմտա։ Նստած մնացի աստիճաններին, իսկ Արմենը կողքիս լուռ կանգնած էր։ Հայրս, նույնիսկ կյանքի ավարտին, մտածել էր ոչ թե իր մասին, այլ այն մասին, թե մենք ինչպես ենք ապրելու առանց իրեն։

— Ինչո՞ւ ինձ ավելի շուտ չասացիք,— վերջապես հարցրի։

— Հայրդ ուզում էր, որ մայրդ ինքն ընտրի՝ երբ և ում պատմել։ Ես էլ խոստացել էի չշտապեցնել նրան։ Բայց հիմա, երբ դու ինձ հարցրեցիր, ճիշտ չէր լինի շարունակել թաքցնել։

Երբ ներս մտա, մայրս հյուրասենյակում էր։ Նստեցի կողքին ու ասացի, որ տեսել եմ հորս նամակը։ Նա վախեցած նայեց ինձ։

— Բարկացե՞լ ես, աղջի՛կս։

Գրկեցի նրան։

— Ոչ, մա՛մ։ Ես միայն ուզում եմ, որ դու այլևս ինձնից չթաքցնես ուրախությունդ։ Հայրիկը հաստատ չէր ցանկանա, որ իրեն սիրելու պատճառով հրաժարվեիր ապրելուց։

Մայրս երկար լաց եղավ, հետո պատմեց, որ առաջին անգամ պարելու գնալիս իրեն մեղավոր էր զգացել։ Թվում էր՝ եթե երաժշտության տակ ժպտա, ուրեմն մոռանում է հորս։ Բայց երբ լսել էր իրենց առաջին պարի հին մեղեդին, հասկացել էր, որ այնտեղ ոչ թե կորցնում է նրան, այլ ջերմությամբ հիշում։

Հաջորդ հինգշաբթի չխնդրեցի միանալ նրանց։ Պարզապես օգնեցի մորս ամրացնել ապարանջանը և ասացի, որ գեղեցիկ տեսք ունի։ Երբ Արմենը եկավ, մայրս ինձ նայեց մեղմ ժպիտով՝ ասես առաջին անգամ զգալով, որ կարող է երջանիկ լինել առանց մեղքի զգացման։

Մի քանի ամիս անց ինքն առաջարկեց, որ գնամ տեսնեմ նրանց պարը։ Զբոսայգու եզրին կանգնած էի։ Ծառերի միջև փոքրիկ լույսեր էին վառվում, հին մեղեդի էր հնչում։ Մայրս, Արմենն ու ևս մի տասնյակ մարդիկ պարում էին։ Նրանցից յուրաքանչյուրն իր պատմությունն ուներ։

Մայրս այլևս չէր պարում այնպես, ինչպես երիտասարդ տարիների լուսանկարներում։ Քայլերն ավելի դանդաղ էին, երբեմն կանգ էր առնում շունչ քաշելու։ Բայց ժպտում էր անկեղծորեն։ Արմենը հոգատարությամբ պահում էր նրա ձեռքը, հետո մյուս պարողների հետ հերթով փոխվում էր։ Ես այդ տեսարանին նայեցի առանց այն անհանգստության, որը նախկինում միշտ ուղեկցում էր մորս հիշելիս։

Այսօր հինգշաբթիներն այլևս գաղտնիք չեն ինձ համար։ Դրանք հորս վերջին նամակի շարունակությունն են՝ ոչ թե թղթի վրա, այլ երաժշտության, քայլերի ու մորս ժպիտի մեջ։ Նա չէր կարող մնալ նրա կողքին, բայց կարողացել էր օգնել, որ մայրս մի օր նորից գտնի դեպի կյանք տանող ճանապարհը։

Դէ իսկ պատմության 3-րդ ամենադրամատիկ մասը մեր Տելեգրամ Ալիքում —> Սեղմիր Այստեղ

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Գեղարվեստական Պատմություններ