101-ամյա պապիկին դատում էին ավելի քան 800 հազար դրամի ապրանք գողանալու համար։ Նա ընդունեց մեղքն ու հրաժարվեց պաշտպանվել։ Բայց երբ դատավորը պատրաստվում էր վճիռ կայացնել, նրա հարևանուհին ոտքի կանգնեց ու արտասվելով գոռաց. «Պարո՛ն դատավոր, նա ինձ ստիպել էր խոստանալ, որ երբեք ոչ մեկին չեմ պատմի ճշմարտությունը»…
101 տարեկան Վահրամ պապը հազիվ էր քայլում առանց իր փայտե ձեռնափայտի։
Բայց այդ օրը կանգնած էր դատարանում՝ մեղադրվելով խանութից ամիսներ շարունակ ապրանքներ գողանալու մեջ։
Գողացված ապրանքների ընդհանուր արժեքը գերազանցում էր 800 հազար դրամը։
Սակայն բոլորին զարմացնում էր ոչ այնքան գումարը, որքան այն, թե ինչ էր գողացել այդ տարեց մարդը։
Մանկական հագուստ։
Նորածինների ծածկոցներ։
Դպրոցական պարագաներ։
Պահածոներ ու սննդամթերք։
Ոչ մի թանկարժեք զարդ կամ շքեղ ապրանք։
Խանութի աշխատակիցներն ամիսներ շարունակ խղճացել էին ծերունուն։ Երբ նկատել էին, որ փորձում է առանց վճարելու ինչ-որ բան դուրս տանել, նա գլուխը կախել էր, ներողություն խնդրել ու ապրանքը վերադարձրել։
Բայց հետո նորից եկել էր։
Ի վերջո տեսախցիկների ձայնագրություններից պարզվել էր, որ բազմաթիվ ապրանքներ անհետացել են՝ առանց աշխատակիցների ուշադրությունը գրավելու։
Խանութը դիմել էր իրավապահներին։
Այժմ Վահրամ պապը կանգնած էր դատավորի առաջ։
Նրա նիհար ձեռքերը դողում էին ձեռնափայտը բռնելիս։
— Վահրա՛մ, դուք բազմիցս գողացել եք փոքր երեխաների համար նախատեսված ապրանքներ։ Կարո՞ղ եք բացատրել պատճառը,— հարցրեց դատավորը։
Ծերունին նայեց հատակին։
— Ո՛չ, պարոն դատավոր։
— Այսինքն՝ չե՞ք ընդունում գողությունը։
— Ընդունում եմ։ Ես եմ վերցրել։ Մեղավոր եմ։
— Հասկանում եք, որ կարող եք ազատազրկման դատապարտվե՞լ։
— Այո՛։
— Այդ դեպքում ի՞նչ կասեք ձեր պաշտպանության համար։
Ծերունու աչքերը լցվեցին։
— Հարյուր մեկ տարի եմ ապրել։ Լավն ու վատը տարբերում եմ։ Ինչ պատիժ էլ նշանակեք, կընդունեմ։
Դահլիճում լռություն տիրեց։
Բայց դատավորը նկատեց մի տարօրինակ բան։
Ծերունին անընդհատ նայում էր վերջին շարքին, որտեղ երիտասարդ կին էր նստած՝ գրկին քնած փոքրիկ աղջիկ։
Երբ կինը նայում էր նրան, Վահրամ պապն անմիջապես հայացքը փախցնում էր։
— Դուք ինչ-որ մեկի՞ն եք փորձում պաշտպանել,— հարցրեց դատավորը։
Ծերունին գունատվեց։
— Խնդրում եմ, այդ մասին մի՛ հարցրեք։
Հանկարծ վերջին շարքից մի տարեց կին ոտքի կանգնեց։
— ՊԱՐՈ՛Ն ԴԱՏԱՎՈՐ, ԽՆԴՐՈՒՄ ԵՄ, ԼՍԵՔ ԻՆՁ։
Վահրամ պապը սարսափած շրջվեց։
— Նվա՛րդ, ոչինչ մի՛ ասա։ Դու խոստացել էիր։
Կինը լաց էր լինում։
— Գիտեմ, Վահրա՛մ։ Բայց այլևս չեմ կարող լռել։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Դատավորը մի քանի վայրկյան նայեց կնոջը։
— Տիկի՛ն, խնդրում եմ, հանգստացեք։ Ո՞վ եք դուք։
— Նվարդն եմ։ Երեսուն տարի ապրել եմ Վահրամի հարևանությամբ։ Ես գիտեմ, թե ինչու էր նա այդ ապրանքները վերցնում։
Ծերունու ձեռքերը սկսեցին ավելի ուժեղ դողալ։
— Նվա՛րդ, խնդրում եմ, նրանց այս պատմության մեջ մի՛ խառնիր։
Դատավորը առաջ թեքվեց։
— Ո՞ւմ մասին եք խոսում։
Նվարդը նայեց վերջին շարքում նստած երիտասարդ մորը։
Հետո պայուսակից հանեց ծալված թուղթ։
— Պարո՛ն դատավոր, վեց ամիս առաջ Վահրամն այս գրությունը տվեց ինձ։ Խոստացա ոչ մեկին ցույց չտալ։ Բայց դուք պետք է կարդաք այն, մինչև որոշում կայացնելը։
Դատավորը կարգադրեց, որ փաստաթուղթը փոխանցեն իրեն։
Այն ուսումնասիրելուց հետո թույլ տվեց կնոջը ներկայացնել իր իմացածը։
Նվարդը շրջվեց դեպի երիտասարդ մայրը։
— Նրա անունն Անահիտ է։ Երեք երեխա ունի։ Երկու տարի առաջ ամուսինը լքել է ընտանիքը։ Այդ օրվանից Անահիտը միայնակ է մեծացնում երեխաներին։
Անահիտը շփոթված նայեց նրան։
— Նվա՛րդ տատի, ինչո՞ւ եք իմ մասին խոսում։
— Որովհետև, աղջի՛կս, Վահրամ պապը քեզանից մի կարևոր բան է թաքցրել։
— Ի՞նչ բան։
Նվարդը խոր շունչ քաշեց։
— Այդ մանկական հագուստը, սնունդն ու դպրոցական պարագաները… նա քո երեխաների համար էր վերցնում։
Անահիտի աչքերը լայնացան։
— Ո՛չ։ Նա մեզ իրեր էր բերում, բայց ասում էր, որ իր թոշակով է գնում։
Վահրամ պապը փակեց աչքերը։
— Չէի ուզում, որ իմանաս։
— Ի՞նչը չիմանամ,— հազիվ շշնջաց Անահիտը։
Նվարդը շարունակեց։
— Ամեն ինչ սկսվել է անցած ձմռանը։
Վեց ամիս առաջ Վահրամ պապը ծանր հիվանդացել էր։
Նա մենակ էր ապրում։
Կինը մահացել էր տասնհինգ տարի առաջ, իսկ իրենք այդպես էլ երեխաներ չէին ունեցել։
Երկու օր շարունակ ծերունու տան վարագույրները փակ էին մնացել։
Ոչ ոք չէր նկատել։
Բացի Անահիտից։
Նա մի քանի անգամ թակել էր դուռը։
Երբ ոչ ոք չէր պատասխանել, օգնություն էր կանչել։
Վահրամ պապին տեղափոխել էին հիվանդանոց։
Բժիշկներն ասել էին, որ եթե ավելի ուշ օգնեին, հետևանքները կարող էին շատ ծանր լինել։
Հիվանդանոցից վերադառնալուց հետո Անահիտն ամեն երեկո այցելում էր նրան։
Ստուգում էր՝ ինչպես է իրեն զգում։
Երբեմն ապուր էր բերում։
Երբեմն՝ կարտոֆիլով հավի միս։
Երբեմն էլ պարզապես մի քանի կտոր հաց ու պանիր։
Վահրամ պապը կարծում էր, թե Անահիտն իրենց ընթրիքից մնացած ուտելիքն է բերում։
Մինչև մի երեկո։
Այդ օրը Անահիտի ավագ աղջիկը եկել էր պապիկին տեսնելու։
— Վահրա՛մ պապ, մայրիկի պատրաստած ճաշը համե՞ղ էր։
— Շատ համեղ էր, աղջի՛կս։ Իսկ դու կերա՞ր։
Փոքրիկը գլուխը տարուբերել էր։
— Մայրիկը չկերավ։
— Ինչո՞ւ, վատ էր զգո՞ւմ։
— Չէ՛։ Ասաց՝ սոված չէ։ Երբ ուտելիքը քիչ է լինում, մեծերը կարող են քիչ ուտել, որ երեխաներին բավականացնի։
Վահրամ պապը ոչինչ չէր կարողացել պատասխանել։
Այդ գիշեր հասկացել էր մի ցավալի բան։
Կինը, որը փրկել էր իր կյանքը, երբեմն սոված էր մնում, որպեսզի իր երեխաներն ու ինքը կուշտ լինեն։
Հաջորդ առավոտյան ծերունին գնացել էր խանութ։
Սնունդ էր գնել ու թողել Անահիտի դռան առաջ։
Երբ Անահիտը փորձել էր վերադարձնել, ասել էր.
— Խնդրում եմ, աղջի՛կս։ Թույլ տուր ես էլ քեզ մի փոքր օգնեմ։
