Հարսս խոհանոցում ամուսնուս որդուն ասաց. «Մինչև Սուրբ Ծնունդ նա այլևս այս տանը չի լինի»։ Ես կանգնած էի դռան հետևում և ամեն ինչ լսեցի։ Հաջորդ օրը նրանց ճամպրուկները դրեցի մուտքի մոտ, բայց հետո իմացա մի բան, որի համար մինչև այսօր ինձ չեմ ներում։
Ես 82 տարեկան եմ։ Երեք տարի առաջ սեփական որդուս ու հարսիս դուրս հանեցի իմ տնից։
Մինչև այսօր հարևաններից ոմանք կարծում են, թե ես դաժան մայր եմ։
Որդիս՝ Արամը, երկու շաբաթ ինձ հետ չէր խոսում։ Իսկ հարսս՝ Լիլիթը, արտասվում էր, երբ հավաքում էին իրենց իրերը։
Բայց ոչ ոք չգիտեր, թե ինչ էի լսել այդ գիշեր խոհանոցի դռան հետևում։
Գրեթե կեսգիշեր էր։
Ես արթնացել էի ջուր խմելու համար։ Միջանցքով անցնելիս լսեցի Լիլիթի ձայնը։
— Մինչև Սուրբ Ծնունդ նա այլևս այստեղ չի լինի։
Կանգ առա։
Նա այնքան ցածր էր խոսում, որ սկզբում կարծեցի՝ սխալ եմ լսել։
Հետո որդիս հարցրեց.
— Համոզվա՞ծ ես։
— Այո՛։ Պարզապես պետք է մինչև այդ օրը ամեն ինչ հասցնենք։
Սիրտս սկսեց ուժգին բաբախել։
Խոհանոցի դուռը կիսաբաց էր։ Սեղանին բազմաթիվ փաստաթղթեր կային, իսկ դրանց կողքին՝ կապույտ թղթապանակ։
— Իսկ եթե մայրս իմանա՞,— հարցրեց Արամը։
— Չպետք է իմանա,— պատասխանեց Լիլիթը։
Ես զգացի, թե ինչպես է ջրով բաժակը դողում ձեռքումս։
Այս տունը ես ու հանգուցյալ ամուսինս գնել էինք 1968 թվականին։
Այստեղ էին մեծացել երեխաներս։ Այստեղ էր ամուսինս իր վերջին օրերն անցկացրել։
Եվ հիմա որդիս ու հարսս գիշերվա կեսին քննարկում էին, թե ինչպես եմ մինչև Սուրբ Ծնունդ անհետանալու այս տնից։
Գուցե պատրաստվո՞ւմ էին ինձ ծերանոց տեղափոխել։
Գուցե որոշել էին տունը վաճառե՞լ։
Այդ գիշեր չքնեցի։
Իսկ մի քանի օր անց որդուս դարակում գտած փաստաթուղթը վերացրեց վերջին կասկածներս։
Առաջին տողում գրված էր. «Տեղափոխման հաստատում»։
Այդ երեկո, երբ Արամն ու Լիլիթը տուն վերադարձան, նրանց բոլոր ճամպրուկներն արդեն մուտքի մոտ էին։
— Դուք չեք սպասելու մինչև Սուրբ Ծնունդ,— ասացի։— Հենց այսօր հեռացեք իմ տնից։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Արամը կանգ առավ դռան մոտ։
Նրա հայացքն անմիջապես ընկավ ճամպրուկների վրա։
— Մա՛մ, սա ի՞նչ է։
— Ձեր իրերն են։
Լիլիթը գունատվեց։
— Մայրի՛կ, ինչ-որ բա՞ն է պատահել։
Ես նայեցի նրան։
— Դուք այլևս ստիպված չեք լինի սպասել մինչև Սուրբ Ծնունդ։
Արամը քարացավ։
Լիլիթն ինձ նայեց այնպես, կարծես հանկարծ ինչ-որ բան հասկացավ։
— Դուք մեր խոսակցությո՞ւնն եք լսել։
— Բավականաչափ լսել եմ։
— Մայրի՛կ, ամեն ինչ այնպես չէ, ինչպես մտածում եք։
— Ուրեմն ինչո՞ւ էիք ասում, որ ես Սուրբ Ծննդին այլևս այստեղ չեմ լինելու։
Նրանք լռեցին։
Ես շարունակեցի.
— Դուք նույնիսկ իմ տան պատերն էիք չափում։ Փաստաթղթեր էիք պատրաստում։ Տեղափոխման օր էիք որոշել։
Լիլիթի աչքերը լցվեցին։
— Մենք ուզում էինք…
— Ես չեմ ուզում լսել։
Արամը մի քայլ արեց դեպի ինձ։
— Մա՛մ, խնդրում եմ, թույլ տուր բացատրել։
— Ո՛չ։ Դուք որոշել եք ինձանից ազատվել, քանի դեռ կենդանի եմ։
— Մա՛մ, դա ճիշտ չէ։
— Ուրեմն ինչո՞ւ էիք թաքցնում ամեն ինչ։
Արամը ձեռքը տարավ ճակատին։
Լիլիթը սկսեց արտասվել։
Բայց ես արդեն ոչ մեկին չէի հավատում։
Այդ ժամանակ որդիս ու հարսս մի քանի ամիս էր՝ ժամանակավորապես ապրում էին ինձ հետ։ Նրանք ասել էին, որ իրենց տանը վերանորոգման աշխատանքներ են կատարվում։
Ես ուրախացել էի։
Վերջապես տունս կրկին մարդկանցով էր լցվել։
Երեկոները միասին ընթրում էինք, զրուցում, երբեմն հեռուստացույց դիտում։
Իսկ հիմա ինձ թվում էր, թե այդ ամբողջ ընթացքում նրանք պարզապես սպասել են հարմար պահի՝ ինձ տնից հեռացնելու համար։
— Հեռացե՛ք,— կրկնեցի։
Արամը երկար նայեց ինձ։
— Եթե հիմա գնանք, հետո գոնե կլսե՞ս մեզ։
Ես չպատասխանեցի։
Նա վերցրեց ճամպրուկները։
Լիլիթը վերջին անգամ փորձեց մոտենալ ինձ։
— Մայրի՛կ, մենք երբեք չէինք ցանկանա ձեզ ցավ պատճառել։
Ես շրջվեցի դեպի պատուհանը։
Նրանք հեռացան։
Դուռը փակելուց հետո նստեցի հյուրասենյակի բազմոցին։
Առաջին անգամ այդ օրը հասկացա, թե որքան լուռ է դարձել տունս։
Բայց ինքս ինձ համոզում էի, որ ճիշտ եմ վարվել։
Ի վերջո, տունն իմն էր։
Ոչ ոք իրավունք չուներ իմ փոխարեն որոշելու, թե որտեղ պիտի անցկացնեմ կյանքի մնացած տարիները։
Երկու շաբաթ Արամը չզանգեց։
Հետո մեկ անգամ զանգահարեց։
Ես չպատասխանեցի։
Լիլիթն ինձ երեք նամակ ուղարկեց։
Դրանցից ոչ մեկը չբացեցի։
Սուրբ Ծնունդն անցկացրի մենակ։
Սովորականի պես պատրաստեցի տոնական ընթրիք, բայց սեղանին ընդամենը մեկ ափսե դրեցի։
Երեկոյան երկար նստեցի պատուհանի մոտ։
Դրսում լույսեր էին վառվում, հարևանների տներից երեխաների ծիծաղ էր լսվում։
Իսկ իմ տունն այնքան դատարկ էր թվում, որ նույնիսկ հեռուստացույցի ձայնը բարձրացրի՝ լռությունը չլսելու համար։
Հունվարին հարևանուհիս՝ Սուսաննան, եկավ ինձ այցելելու։
Նա երկար ժամանակ լուռ նստած էր։
Հետո հանկարծ հարցրեց.
— Դու դեռ կարծո՞ւմ ես, որ Արամն ու Լիլիթը պատրաստվում էին քեզ սեփական տնից հեռացնել։
Ես ուշադիր նայեցի նրան։
— Իսկ դու ի՞նչ գիտես։
Սուսաննան ծանր հոգոց հանեց։
