Սկեսուրս՝ Դայանը, հենց սկզբից ինձ չէր սիրում և երբեք չէր էլ փորձում դա թաքցնել։Մեր ամուսնության առաջին տարիներից նա միշտ որևէ պատճառ էր գտնում քննադատելու իմ տունը, հագուստը, տան ձևավորումը կամ, ամենից հաճախ, իմ պատրաստած ուտելիքը։
Երեք տարի շարունակ մեր տանը կազմակերպվող գրեթե յուրաքանչյուր հավաքույթ նույն սցենարով էր անցնում։
Ժամերով խոհանոցում էի լինում ու տարբեր ուտեստներ պատրաստում։
Հավ էի թխում, լազանյա, աղցաններ ու աղանդեր պատրաստում, նույնիսկ այն տապակած տավարի միսը, որն ամուսինս դեռ մանկուց շատ էր սիրում։
Հյուրերը միշտ գովում էին պատրաստածս։
Ոմանք երկրորդ բաժինն էին խնդրում, ոմանք՝ բաղադրատոմսը, իսկ մյուսներն ասում էին, որ ամեն ինչ հրաշալի է։
Միայն Դայանը երբեք գոհ չէր լինում։
Ամեն անգամ նա գալիս էր մեծ պայուսակով, որը լիքն էր Tupperware-ի տարաներով։
Երբեմն հինգ կամ վեց հատ էր բերում, երբեմն՝ նույնիսկ տասից ավելի։
Մինչ մյուսները սեղանից ուտելիք էին լցնում իրենց ափսեների մեջ, նա իր տարաներն էր շարում սեղանին, բացում դրանցից մեկն ու բարձրաձայն ասում.
— Հուսով եմ՝ ոչ ոք չի վիրավորվի։ Պարզապես ես չեմ կարող ուտել այն, ինչ դու ես պատրաստում։ Ուտելիքի հարցում շատ պահանջկոտ եմ։
Սկզբում փորձում էի նրա խոսքերը սրտիս մոտ չընդունել։
Ժպտում էի, թեման փոխում ու ձևացնում, թե նրա պահվածքն ինձ ընդհանրապես չի անհանգստացնում։
Բայց ժամանակի ընթացքում նրա մեկնաբանություններն ավելի ու ավելի կոպիտ էին դառնում։
Մի երեկո, երբ ամուսինս մի քանի ընկերների հետ պոկեր էր խաղում, Դայանը փորձեց իմ պատրաստած մակարոնի սոուսը։
Դեմքը ծամածռեց, պատառաքաղը դրեց սեղանին ու բոլորի ներկայությամբ ասաց.
— Այս սոուսը բենզալցակայանից գնված ուտելիքի համ ունի։
Սեղանի շուրջ անհարմար լռություն տիրեց։
Նայեցի ամուսնուս՝ սպասելով, որ ինչ-որ բան կասի։
Բայց նա պարզապես ծիծաղեց։
— Մա՛մ, մի չափազանցրու,— ասաց նա։
Նրա համար դա պարզապես կատակ էր։
Ինձ համար վաղուց արդեն ծիծաղելի չէր։
Մեկ ուրիշ անգամ՝ Գոհաբանության օրը, գրեթե ամբողջ օրն անցկացրի խոհանոցում։
Հնդկահավ, խավարտներ, աղցաններ ու աղանդեր պատրաստեցի։
Երբ բոլորս նստեցինք սեղանի շուրջ, Դայանն իր պայուսակից հանեց փայլաթիթեղի մեջ փաթաթված հնդկահավի կրծքամիսն ու դրեց ուղիղ իմ պատրաստած ուտեստի կողքին։
Սա այլևս պարզապես սննդի ընտրության հարց չէր։
Կարծես լուռ մարտահրավեր լիներ։
Ամուսինս կրկին փորձեց ամեն ինչ կատակի վերածել։
— Մայրիկն ուղղակի իր սովորություններն ունի։
Բայց աստիճանաբար հասկացա, որ խնդիրը բոլորովին էլ ուտելիքը չէր։
Դայանը միայն իմ պատրաստած ուտեստները չէր քննադատում։
Նա քննադատում էր գրեթե ամեն ինչ, ինչ անում էի։
Եթե վարագույրները փոխեի, անպայման ասելիք ուներ։
Եթե նոր կահույք գնեի՝ չէր հավանում։
Եթե սեղանն ուրիշ կերպ ձևավորեի, անմիջապես բացատրում էր, թե ինքն ինչպես կաներ։
Ինչ էլ անեի, միշտ ինչ-որ բան էր գտնում մեկնաբանելու համար։
Հետո իմացա, որ հղի եմ։
Երբ այդ լուրը հայտնեցինք ընտանիքին, բոլորը շատ ուրախացան։
Շնորհավորում էին մեզ ու արդեն խոսում ապագա երեխայի մասին։
Դայանն էլ ժպտաց, բայց անմիջապես նկատեցի, որ նրա արձագանքը սառն էր։
Մի քանի շաբաթ անց ընտանիքս որոշեց ինձ համար baby shower կազմակերպել։
Ուզում էի, որ այդ օրը հատուկ լիներ։
Տարբեր թեթև նախուտեստներ, փոքրիկ սենդվիչներ, աղցաններ, տնական թխվածքներ ու հյուրերի սիրելի ուտեստներն էի պատրաստել։
Երկար ժամանակ անց առաջին անգամ իսկապես հանգիստ ու երջանիկ էի։
Մինչև Դայանը եկավ։
Ինչպես միշտ, ձեռքին մեծ պայուսակ ուներ։
Երբ սկսեց մեկ առ մեկ հանել Tupperware-ի տարաները, սենյակում խոսակցություններն աստիճանաբար դադարեցին։
Հարազատներիցս մեկը զարմացած նայեց ինձ։
Դայանը բացեց առաջին տարան ու ասաց.
— Հուսով եմ՝ ոչ ոք չի նեղանա։ Պարզապես չեմ ուզում ռիսկի դիմել։ Նման միջոցառումների ժամանակ երբեք չգիտես՝ ուտելիքի մեջ ինչ կա։
Այտերս այնպես այրվեցին, կարծես կրակի մեջ լինեին։
Մի պահ ուզում էի վազել լոգարան ու լաց լինել։
Հենց այդ ժամանակ ամուսինս վեր կացավ աթոռից։
Այս անգամ նա չէր ծիծաղում։
Ուղիղ նայեց մորը և հանգիստ ասաց.
— Մա՛մ, բավական է։
Դայանը զարմացավ։
— Ի՞նչ։
— Երեք տարի է՝ յուրաքանչյուր հավաքույթի քո ուտելիքն ես բերում ու ամեն անգամ փորձում ես այնպես անել, որ կինս իրեն վատ զգա։ Երկար ժամանակ մտածում էի, որ պարզապես կատակում ես, բայց հիմա հասկացա, որ դա միտումնավոր ես անում։
Սենյակում կատարյալ լռություն տիրեց։
Նա շարունակեց.
— Ոչ ոք չի պահանջում, որ դու սիրես կնոջս պատրաստած ուտելիքը։ Եթե ուզում ես, քո պատրաստածը կեր։ Դա քո ընտրությունն է։ Բայց այլևս իրավունք չունես իմ կնոջը նվաստացնելու իր իսկ տանը, հատկապես մեր երեխայի պատվին կազմակերպված խնջույքի ժամանակ։
Դայանը լռեց։
Այսքան տարիների ընթացքում առաջին անգամ նա պատասխան չուներ։
Ամուսինս մոտեցավ ինձ, բռնեց ձեռքս ու կամաց ասաց.
— Ների՛ր ինձ։ Ես շատ ավելի վաղ պետք է պաշտպանեի քեզ։
Այդ պահին հասկացա, որ վերջապես ինչ-որ բան փոխվել է։
Խնդիրն այլևս լազանյան, մակարոնի սոուսը կամ հնդկահավը չէր։
Խնդիրը հարգանքն էր։
Այդ օրը Դայանն առաջին անգամ հասկացավ, որ իր որդին այլևս չի պատրաստվում ծիծաղել, երբ մայրը վիրավորում է իր կնոջը։
Իսկ ես առաջին անգամ զգացի, որ այլևս մենակ չեմ։
Ամուսինս վերջապես իմ կողքին էր։
«Նա պարզապես մայրիկս է։ Ուշադրություն մի դարձրու»։
Թոմն ամեն անգամ հենց այդպես էր ասում, երբ մայրը հերթական անգամ անցնում էր սահմանները։
Տարիներ շարունակ փորձում էի ուշադրություն չդարձնել նրա մեկնաբանություններին, հեգնական ակնարկներին ու այն փոքրիկ նվաստացումներին, որոնք նա միշտ կատակի քողի տակ էր թաքցնում։
Ես իսկապես փորձում էի։
Բայց այս անգամ ամեն ինչ այլ էր։
Հղիությանս ութերորդ ամսում էի։
Կոճերս այնքան էին ուռել, որ հազիվ էի տեղավորում կոշիկների մեջ։
Հոգնածությունից այլևս ուժ չունեի, և միակ բանը, որ ուզում էի, տանը հանգիստ պառկելն ու ոտքերս վեր բարձրացնելն էր։
Չնայած դրան՝ երկու ամբողջ օր ծախսեցի baby shower-ի համար ամեն ինչ պատրաստելու վրա։
Ուզում էի, որ այդ օրը յուրահատուկ լիներ։
Քիշ պատրաստեցի, թարմ մրգերի մեծ սկուտեղ, մի քանի տեսակի նախուտեստ և, իհարկե, տորթ։
Տորթի ձևավորումը երեք անգամ փորձեցի, մինչև վերջապես ստացա այն արդյունքը, որն ինձ դուր էր գալիս։
Յուրաքանչյուր մանրուք կարևոր էր ինձ համար։
Սա պետք է լիներ մեր երեխայի ծնվելուց առաջ առաջին մեծ ընտանեկան տոնակատարությունը։
Հրավիրել էի ընտանիքի անդամներին ու ամենամտերիմ ընկերներին։
Ընդհանուր առմամբ մոտ երեսուն մարդ էր եկել։
Սկզբում ամեն ինչ հրաշալի էր ընթանում։
Զրուցում էինք, ծիծաղում ու նայում երեխայի համար բերված նվերները։
Երկար ժամանակ անց առաջին անգամ զգում էի, որ կարող եմ հանգիստ շունչ քաշել։
Հետո եկավ Դայանը։
Սկեսուրս։
Ինչպես միշտ, ձեռքին իր պլաստիկ տարան էր։
Անմիջապես նկատեցի այն, բայց որոշեցի ոչինչ չասել։
Մտածեցի՝ գուցե այս անգամ պարզապես ինչ-որ ուտեստ է բերել, որը ցանկանում է կիսել մյուսների հետ։
Սխալվում էի։
Դայանը մոտեցավ սեղանին, աչքի անցկացրեց իմ պատրաստած բոլոր ուտեստները, ապա իր տարան դրեց ուղիղ դրանց կողքին։
Հետո այնքան բարձր ասաց, որ սենյակում բոլորը լսեցին.
— Իմ ուտելիքն եմ բերել։ Ամեն դեպքում։ Նրան իսկապես այլևս չեմ վստահում։
Սենյակում միանգամից լռություն տիրեց։
Մի քանի հոգի անհարմար ծիծաղեցին, որովհետև չգիտեին՝ ինչպես արձագանքել։
Զգացի՝ ինչպես կարմրեց դեմքս։
Աչքերս արցունքով լցվեցին, և բնազդաբար ձեռքս դրեցի փորիս։
Երեք տարի նման իրավիճակներ էի հանդուրժել։
Դայանը միշտ ինչ-որ բան էր գտնում քննադատելու համար։
Իմ պատրաստած ուտելիքը։
Տունը վարելու ձևը։
Հագուստս։
Նույնիսկ այն, թե ինչպես էի կազմակերպում ընտանեկան հավաքույթները։
Բայց ամենից շատ ցավեցնում էր այն, որ Թոմը գրեթե միշտ լռում էր։
«Նա պարզապես մայրիկս է»,— ասում էր հետո։
«Ուշադրություն մի դարձրու»։
Բայց այս անգամ Թոմն էլ ամեն ինչ լսեց։
Նայեցի նրան։
Կարծում էի՝ կրկին լուռ կմնա։
Ի զարմանս ինձ՝ նա հանկարծ ոտքի կանգնեց։
Նայեց ինձ ու թեթևակի աչքով արեց։
— Մա՛մ,— հանգիստ ձայնով ասաց Դայանին,— շատ եմ կարոտել քո պատրաստած ուտելիքը։ Արի ես էլ փորձեմ։
Դայանի դեմքն անմիջապես պայծառացավ։
Նրա արտահայտությունը մեկ վայրկյանում փոխվեց։
Հաղթական ժպիտով բացեց տարան ու Թոմի ափսեի մեջ աղցանի բավական մեծ բաժին լցրեց։
— Գիտեի, որ գոնե դու կգնահատես իսկական տնական ուտելիքը,— գոհունակությամբ ասաց նա։
Թոմը վերցրեց պատառաքաղը։
Բոլոր հյուրերը նայում էին նրան։
Նա մի պատառ փորձեց։
Մի քանի վայրկյան ոչինչ տեղի չունեցավ։
Հետո Թոմը հանկարծ վեր թռավ։
— Մա՛մ,— բղավեց նա։— Դու ուզում էիր ինձ թունավորե՞լ։
Բոլորը քարացան։
Թոմը ձեռքը տարավ բերանին, ապա այնտեղից ինչ-որ բան հանեց։
Բարձրացրեց այն, որպեսզի սենյակում բոլորը տեսնեն։
Սենյակում վախեցած բացականչություններ լսվեցին։
Ես դեռ չէի հասկանում, թե կոնկրետ ինչ էր Թոմը բռնել ձեռքում, բայց Դայանի դեմքը տեսնելը բավական էր հասկանալու համար, որ ինչ-որ շատ վատ բան է կատարվում։
Դայանի դեմքից ամբողջ գույնն անհետացավ։
Կինը, որը մի քանի վայրկյան առաջ ինքնավստահ ժպիտով քննադատում էր իմ պատրաստած ուտելիքը, հիմա այնպիսի տեսք ուներ, կարծես ուրվական էր տեսել։
Թոմը մի քանի վայրկյան լուռ նայեց նրան, հետո հանգիստ ասաց.
— Մա՛մ… կարծում եմ՝ պետք է բացատրես, թե սա այստեղից որտեղից հայտնվեց։
Դայանը բերանը բացեց, բայց ոչինչ չկարողացավ ասել։
Սենյակում ծանր լռություն տիրեց։
Վերջին երեք տարիների ընթացքում առաջին անգամ ես ստիպված չէի արդարանալ։
Այլևս ոչինչ բացատրելու կարիք չունեի։
Այլևս ոչ մեկին պետք չէր ապացուցել, որ խնդիրը ես չէի։
Այս անգամ ճշմարտությունն ինքն իրեն ջրի երես դուրս եկավ։
Եվ հիմա բոլորի հայացքները միայն Դայանին էին ուղղված։
