Նշանածս ինձ ծովափ տարավ իր ընտանիքի հետ հանգստանալու։ Բայց չորրորդ օրը պատահաբար լսեցի, թե ինչ է մայրը ծրագրել իմ դեմ։ Պարզվեց՝ ես արդեն հինգերորդ աղջիկն էի, որին նույն փորձությանն էին ենթարկում…
Երբ Արթուրն առաջարկեց մեկ շաբաթ անցկացնել իր ընտանիքի ծովափնյա առանձնատանը, ուրախությամբ համաձայնեցի։
Մեր հարսանիքին ընդամենը չորս ամիս էր մնացել։ Մտածում էի՝ լավ հնարավորություն է ավելի մտերմանալու նրա մոր՝ Կարինեի հետ։
Բայց հենց առաջին օրը հասկացա, որ այդ արձակուրդն այնպիսին չի լինելու, ինչպես պատկերացնում էի։
Տունը մեծ էր, հարմարավետ, ծովից ընդամենը մի քանի քայլ հեռու։
Սակայն Կարինեն մեզ դիմավորեց ոչ թե հյուրերի, այլ կարծես աշխատանքի ընդունվելու եկած մարդկանց նման։
— Արթո՛ւր, դու քո սենյակում կմնաս։ Լիլիթի համար մյուս սենյակն եմ պատրաստել,— ասաց նա։
Զարմացա։ Մենք արդեն երեք տարի միասին էինք ապրում։
Արթուրը պարզապես ուսերը թոթվեց։
— Մամաս իր կանոններն ունի։ Մի շաբաթ է, կդիմանանք։
Առաջին առավոտ Կարինեն ինձ արթնացրեց ժամը յոթին։
— Լիլի՛թ ջան, նախաճաշ պատրաստենք, մինչև տղաս արթնանա։
Ինձ թվաց՝ պարզապես օգնություն է խնդրում։
Բայց երբ նախաճաշից հետո պատրաստվում էի լողափ գնալ, նա կանգնեցրեց ինձ։
— Սպասի՛ր։ Սպասքը դեռ չես լվացել։
Հետո ավելացրեց.
— Մեր ընտանիքում կանայք երբեք խոհանոցը կեղտոտ չեն թողնում։
Հաջորդ օրը ստիպեց մաքրել իր ննջասենյակը։
Երրորդ օրը խնդրեց մերսել ոտքերը։
Իսկ կեսօրին, երբ լողափում հանգստանում էինք, մեկնեց արևապաշտպան քսուքը։
— Լիլի՛թ, մեջքիս նորից քսիր։ Արթուրը լավ չի քսում։
Արթուրը պառկած էր կողքիս և լսում էր ամեն ինչ։
Երբ հետո առանձին հարցրի, թե ինչու է մայրը ինձ սպասուհու տեղ դրել, նա ժպտաց։
— Մամաս պարզապես փորձում է քեզ ընտանիքի անդամ զգալ տալ։
— Արթո՛ւր, ընտանիքի անդամ լինելը չի նշանակում բոլորի հետևից հավաքել։
— Մի՛ չափազանցրու։ Նա պարզապես հին սովորություններ ունի։
Այդ երեկո որոշեցի այլևս չվիճել։
Մտածում էի՝ ընդամենը մի քանի օր է մնացել։
Բայց չորրորդ առավոտ պատահաբար լսեցի մի խոսակցություն, որից հասկացա՝ այստեղ ոչինչ պատահական չէր։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Դեռ վաղ էր։ Սուրճ պատրաստելու համար իջնում էի խոհանոց, երբ լսեցի Կարինեի ձայնը։
Նա Արթուրի հետ խոսում էր պատշգամբում։
— Դե ի՞նչ ես կարծում, այս անգամ կհաղթահարի՞,— հարցրեց մայրը։
Կանգ առա աստիճանների մոտ։
Արթուրը ծիծաղեց։
— Մա՛մ, դու էլ շատ ես խստացնում։
— Չէ՛, տղաս։ Եթե հիմա չի կարողանում մի քանի օր ինձ օգնել, հետո ի՞նչ կին պիտի լինի։
Սիրտս արագ սկսեց բաբախել։
Արթուրը մի պահ լռեց։
Հետո ասաց.
— Բայց Լիլիթն արդեն նեղվում է։
Կարինեն դժգոհ փնչացրեց։
— Նույնը նախորդներն էին անում։ Հիշո՞ւմ ես չորրորդ աղջկան։ Երկրորդ օրն արդեն լաց էր լինում։
Շունչս կտրվեց։
Նախորդնե՞րը։
Կարինեն շարունակեց.
— Ես քեզ ասել եմ՝ քանի դեռ աղջիկը փորձությունը չի անցել, ամուսնության մասին խոսք լինել չի կարող։
— Մա՛մ, Լիլիթը հինգերորդն է։ Չե՞ս կարծում, որ արդեն բավական է։
— Հինգերորդը լինի, թե տասներորդը, ինձ համար տարբերություն չկա։ Իմ ընտանիք մտնող կինը պետք է հասկանա՝ այստեղ ով է տան տիրուհին։
Անհավատալի էր։
Ես արձակուրդի չէի եկել։
Ինձ քննության էին բերել։
Եվ ամենասարսափելին այն չէր, որ Կարինեն այդպիսի բան էր կազմակերպել։
Ամենասարսափելին այն էր, որ Արթուրն ամեն ինչ գիտեր։
Երեք տարի միասին էինք։
Նա ինձ ամուսնության առաջարկ էր արել։
Մենք արդեն ընտրել էինք հարսանեկան սրահը, հյուրերի ցուցակն էինք կազմում։
Իսկ նա թույլ էր տվել, որ մայրը ինձ փորձարկի այնպես, ինչպես նախկին չորս աղջիկներին։
Մի կերպ վերադարձա սենյակս։
Նստեցի մահճակալին ու երկար նայեցի մատիս նշանադրության մատանուն։
Հիշեցի, թե Արթուրը որքան հաճախ էր ասում.
— Մորս հետ ընդհանուր լեզու գտնելը ինձ համար շատ կարևոր է։
Այդ խոսքերն այժմ բոլորովին այլ իմաստ էին ստացել։
Նա չէր ուզում, որ մենք մտերմանանք։
Նա ուզում էր համոզվել, որ ես կենթարկվեմ։
Ամբողջ օրը ձևացրի, թե ոչինչ չեմ լսել։
Կարինեն հերթական անգամ խնդրեց, որ իր հագուստները դասավորեմ։
Հետո դժգոհեց, որ սրբիչները ճիշտ տեղում չեմ դրել։
Երեկոյան նույնիսկ նկատողություն արեց, որովհետև թեյը չափազանց տաք էր։
Արթուրն այդ ընթացքում հանգիստ հեռախոսն էր նայում։
Ես այլևս չէի վիճում։
Պարզապես հասկացել էի, որ այստեղ մնալու պատճառ չունեմ։
Հաջորդ առավոտ Կարինեն ու Արթուրը գնացին մոտակա խանութ՝ երեկոյան հյուրասիրության համար գնումներ անելու։
Նրանք առաջարկեցին ինձ էլ գնալ։
— Չէ՛, ավելի լավ է տանը մնամ ու մի քիչ հանգստանամ,— պատասխանեցի։
Դուռը փակվելուն պես սկսեցի հավաքել ճամպրուկս։
Սկզբում ուզում էի պարզապես հեռանալ։
Բայց հետո տեսա խոհանոցի սեղանին դրված Կարինեի տետրը։
Առաջին օրը նա ինձ ցույց էր տվել այն՝ հպարտությամբ պատմելով, որ այնտեղ պահում է իր լավագույն բաղադրատոմսերը։
Տետրի մեջտեղում նույնիսկ առանձին էջ կար՝ շաբաթվա աշխատանքների ցուցակով։
Իմ անունը գրված էր ամենավերևում։
Կողքին՝ փոքրիկ նշումներ։
«Առաջին օր՝ նախաճաշ»։
«Երկրորդ օր՝ մաքրություն»։
«Երրորդ օր՝ խնամք»։
«Չորրորդ օր՝ համբերություն»։
Այդ վերջին բառը տեսնելով՝ ակամա ծիծաղեցի։
Այսինքն՝ նույնիսկ իմ համբերությունն էին չափում։
Այդ պահին որոշեցի նրանց մի փոքրիկ անակնկալ թողնել։
Կարինեն երեկոյան հյուրերի համար կիտրոնով տորթ էր պատրաստել։
Նա առանձնապես հպարտանում էր այդ բաղադրատոմսով։
Ես տորթի վրա մի քիչ լրացուցիչ կիտրոնի հյութ ավելացրի։
Հետո նրա կոշիկներից յուրաքանչյուրին փոքրիկ թղթե պիտակ ամրացրի։
Մեկի վրա գրեցի՝ «Տան տիրուհի»։
Մյուսի վրա՝ «Գլխավոր քննող»։
Ննջասենյակի դռան մոտ թողեցի մի քանի փոքրիկ գրություն։
«Սպասքն այսուհետ ինքներդ լվացեք»։
«Արևապաշտպան քսուքը կարելի է քսել նաև առանց ապագա հարսի օգնության»։
«Հարգանքը չի չափվում մաքրած սենյակների քանակով»։
Հետո մատիցս հանեցի նշանադրության մատանին։
Մի պահ պահեցի ափիս մեջ։
Երբ Արթուրն այն ինձ նվիրել էր, երջանկությունից լաց էի եղել։
Հիմա նույն մատանին ինձ հիշեցնում էր մի հարաբերություն, որտեղ իմ արժանապատվությունն ավելի քիչ էր գնահատվում, քան մոր ցանկությունները։
Կարինեն շատ էր սիրում իր պատրաստած թթու վարունգը։
Սառնարանում մի ամբողջ շարք ապակե տարաներ ուներ։
Մատանին դրեցի դրանցից մեկի մեջ՝ թթու վարունգների արանքում։
Տարայի վրա փոքրիկ գրություն կպցրի.
«Արթուրի համար»։
Վերջում գնացի լոգասենյակ։
Հայելու վրա լվացվող նշիչով մեծ տառերով գրեցի.
«Քննության հինգերորդ մասնակիցը հրաժարվում է շարունակել։ Հաջորդին գոնե նախապես զգուշացրեք, որ արձակուրդի փոխարեն փորձաշրջան է սպասվում»։
Հետո նորից ստուգեցի ճամպրուկս։
Վերցրի անձնագիրս, հեռախոսս ու դրամապանակս։
Տունը թողեցի այնպես, ինչպես գտել էի, բացի այդ փոքրիկ գրություններից։
Տաքսի պատվիրեցի և ուղիղ օդանավակայան գնացի։
Արթուրն առաջին անգամ զանգահարեց, երբ արդեն գրանցվում էի թռիչքին։
Չպատասխանեցի։
Հետո նորից զանգեց։
Մի քանի րոպե անց հաղորդագրություն եկավ։
«Լիլի՛թ, որտե՞ղ ես։ Մամաս շատ բարկացած է։ Ի՞նչ ես արել տանը»։
Նայեցի էկրանին։
Այնքան բնորոշ էր Արթուրին։
Նա նույնիսկ չէր հարցնում, թե ինչու եմ հեռացել։
Նրա առաջին անհանգստությունն այն էր, որ մայրը բարկացել է։
Գրեցի ընդամենը մեկ պատասխան.
«Լսել եմ քո ու մորդ խոսակցությունը։ Ես հինգերորդ փորձարկվողը չեմ լինելու։ Հարսանիք չի լինելու։ Մատանին սառնարանում է»։
Մի քանի վայրկյան անց հեռախոսս նորից զանգեց։
Այս անգամ պատասխանեցի։
— Լիլի՛թ, դու սխալ ես հասկացել,— արագ ասաց Արթուրը։
— Ի՞նչն եմ սխալ հասկացել։ Որ հինգերորդ աղջի՞կն եմ։ Թե՞ որ մայրդ որոշում է՝ ում հետ կարող ես ամուսնանալ։
Նա լռեց։
Հետո փորձեց բացատրել.
— Ես պարզապես չէի ուզում մորս վիրավորել։
— Իսկ ինձ վիրավորելը քեզ չէր խանգարում, չէ՞։
— Կարող էինք սա հանգիստ քննարկել։
— Երեք տարի ժամանակ ունեիր ինձ ճշմարտությունն ասելու։
Այլևս ոչինչ չավելացրի։
Անջատեցի հեռախոսը։
Երբ նստեցի ինքնաթիռ, առաջին անգամ ամբողջ շաբաթվա ընթացքում ազատ շնչեցի։
Ջնջեցի արձակուրդի լուսանկարները։
Հեռացրի Արթուրին ու Կարինեին իմ սոցիալական էջերից և արգելափակեցի նրանց համարները։
Երբ ինքնաթիռը բարձրացավ, պատուհանից նայեցի ներքևում փոքրացող քաղաքին։
Հիշեցի Կարինեի կոշիկներին ամրացրած պիտակները։
Հետո՝ թթու վարունգների մեջ թողած մատանին։
Եվ առաջին անգամ վերջին օրերի ընթացքում բարձրաձայն ծիծաղեցի։
Գուցե իմ փոքրիկ վրեժը մանկական էր։
Բայց այդ պահին այլևս չէի մտածում՝ Կարինեն հավանություն կտա՞ ինձ, թե՞ ոչ։
Ես Լիլիթն էի։
Երեսունմեկ տարեկան։
Աշխատանք ունեի, սեփական կյանք և ապագայի ծրագրեր։
Ինձ ամուսին էր պետք, ոչ թե քննող հանձնաժողով։
Իսկ ամենակարևորը՝ վերջապես հասկացա, որ չարժե ամբողջ կյանքն անցկացնել՝ փորձելով հանձնել մի քննություն, որին երբեք չէի համաձայնել մասնակցել։
