Մեր քաղաքի հին կինոթատրոնի վերջին ցուցադրության ժամանակ ես հանկարծ անջատեցի ֆիլմը և պահանջեցի, որ բոլոր ութսունվեց հանդիսատեսները դուրս գան։ Մարդիկ ինձ հայհոյում էին, տնօրենը սպառնում էր աշխատանքից ազատել, իսկ ես արդեն գիտեի՝ եթե հիմա ասեմ իրական պատճառը, կպարզվի, որ վերջին երկու շաբաթվա ընթացքում հենց ես եմ վտանգել նրանց։
Վաթսունմեկ տարեկան եմ։ Անունս՝ Մարգարիտ։
Մեր քաղաքի փոքրիկ կինոթատրոնում քսանվեց տարի եմ աշխատել։
Սկզբում տոմսավաճառ էի։ Հետո սկսեցի նաև ցուցադրությունների կազմակերպմամբ զբաղվել։
Այդ հոկտեմբերյան երեկոն պիտի վերջինը լիներ։
Շենքը շատ հին էր։ Սեփականատերերը որոշել էին դադարեցնել կինոթատրոնի աշխատանքը, որովհետև վերանորոգումը մեծ ծախսեր էր պահանջում։
Վերջին ցուցադրության համար բոլոր տոմսերը վաճառվել էին։
Դահլիճում նստած էին տարբեր տարիքի մարդիկ։
Ոմանք այստեղ առաջին անգամ էին կինո նայել։
Ոմանք՝ իրենց երեխաներին էին բերել, որ ցույց տան մանկության սիրելի վայրը։
Ֆիլմը սկսվեց ժամը յոթին։
Տասնհինգ րոպե անց լսեցի տարօրինակ ձայն։
Սկզբում կարծեցի՝ վերևի օդափոխիչն է։
Հետո նկատեցի՝ կողային պատի վրայով ջուր է հոսում։
Մոտեցա։
Պատի վերին մասում ճաք կար։
Նույն տեղում, որտեղ երկու շաբաթ առաջ խոնավ բիծ էի տեսել։
Այն ժամանակ ղեկավարին ասել էի, որ տանիքից ջուր է անցնում։
Նա պատասխանել էր.
— Մարգարի՛տ, ընդամենը մի քանի ցուցադրություն է մնացել։ Հետո շենքը կփակենք։
Ես համաձայնել էի։
Հիմա ջուրը հոսում էր շատ ավելի ուժեղ։
Իսկ վերևից լսվեց մի ծանր ճռճռոց։
Առանց երկար մտածելու մտա ցուցադրության սենյակ ու կանգնեցրի ֆիլմը։
Դահլիճը բարկացած աղմկեց։
— Էս ի՞նչ եք անում։
— Տոմսերի գումարը հետ տվեք։
Մեր տնօրենը՝ Կարենը, վազելով մոտեցավ։
— Մարգարի՛տ, անմիջապես միացրո՛ւ։
Ես նայեցի նրան։
— Մարդկանց դուրս պիտի հանենք։
Նա ցածր ձայնով ասաց.
— Եթե հիմա դադարեցնես, բոլորը կիմանան, որ շենքի խնդրի մասին նախապես գիտեինք։
Ես պատասխանեցի.
— Գիտեմ։
Հետո վերցրի բարձրախոսն ու հայտարարեցի.
— Խնդրում եմ՝ հանգիստ դուրս եկեք դահլիճից։ Մենք չենք կարող շարունակել ցուցադրությունը։
Հենց այդ պահին առաստաղից գիպսի մի կտոր ընկավ վերջին շարքի դատարկ աթոռին։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Դահլիճում մի ակնթարթ լռություն տիրեց։
Հետո մարդիկ սկսեցին միաժամանակ վեր կենալ։
Ես փորձեցի հանգիստ խոսել։
— Մի՛ վազեք։ Դուրս եկեք մոտակա ելքով։ Դռները բաց են։
Մեր աշխատակիցներից մեկը՝ Սուրենը, գնաց կողային ելքի մոտ։
Մյուսը օգնեց այն մարդկանց, որոնք ավելի դանդաղ էին քայլում։
Մի քանի րոպե անց բոլորը դուրս էին եկել շենքից։
Ոչ ոք չէր վնասվել։
Բայց կինոթատրոնի մուտքի մոտ կանգնած մարդիկ դեռ բարկացած էին։
Եվ ես գիտեի՝ նրանք իրավունք ունեն իմանալու, թե ինչ է պատահել։
Կարենը բռնեց թևս։
— Մարգարի՛տ, ինչո՞ւ ես էսքան աղմուկ բարձրացնում։ Ջուրը երկու շաբաթ է՝ գալիս է, ոչ մի բան չի եղել։
Ես նայեցի նրան։
— Հենց դա է խնդիրը։ Երկու շաբաթ է՝ գալիս է։ Ու մենք ոչինչ չենք արել։
Նա բաց թողեց ձեռքս։
— Դու ինքդ էլ համաձայնել էիր աշխատել։
— Հա՛։
— Ուրեմն հիմա մի՛ ձևացրու, թե միայն ես եմ մեղավոր։
Այդ խոսքերը ցավոտ էին, որովհետև ճիշտ էին։
Երբ առաջին անգամ տեսել էի խոնավությունը, կարող էի պահանջել, որ տարածքը ստուգվի։
Կարող էի հրաժարվել նոր ցուցադրություններ կազմակերպելուց, մինչև համոզվեինք, որ դահլիճն անվտանգ է։
Բայց մտածել էի՝ վերջին օրերն են, ինչքան պիտի լինի։
Եվ հիմա այդ մի քանի օրերի անտարբերությունն իմ առաջ էր կանգնած։
Հանդիսատեսներից մեկը՝ մոտ հիսուն տարեկան տղամարդ, մոտեցավ։
— Ի՞նչ է եղել։ Ինչո՞ւ եք մեզ դուրս հանել։
Ես պատասխանեցի.
— Դահլիճի առաստաղից նյութ է պոկվել։ Ջուր է ներս անցնում։ Շենքը պիտի ստուգվի։
Տղամարդը բարկացավ։
— Եթե գիտեիք՝ շենքը խնդիր ունի, ինչո՞ւ տոմս եք վաճառել։
Չփորձեցի արդարանալ։
— Պիտի նախապես ավելի լուրջ վերաբերվեինք։ Ցավում եմ։
Նա նայեց ինձ։
— Էդտեղ իմ աղջիկն էր նստած։
Նրա կողքին տասներկու տարեկան աղջիկ կար։
Երեխան վախեցած էր։
Տղամարդը շարունակեց.
— Ես ձեզ վստահել եմ, որ երեխայիս անվտանգ վայր եմ բերել։
Այդ պահին առաջին անգամ արցունքներս հոսեցին։
Շենքի վիճակը գնահատելու համար կանչեցին համապատասխան մասնագետների։
Մինչև ստուգման արդյունքները կինոթատրոնի մուտքը փակեցինք։
Հանդիսատեսներին տեղեկացրինք, որ ցուցադրությունը չի շարունակվելու, և կազմակերպեցինք տոմսերի գումարների վերադարձը։
Ոմանք վերցրին։
Ոմանք ասացին՝ գումարը կարևոր չէ։
Բայց մի կին, որը եկել էր իր տարեց մոր հետ, կանգնեց դիմացս։
— Մարգարի՛տ, ես էս կինոթատրոնում եմ մեծացել։ Բայց չեմ ուզում, որ մեր հիշողությունների համար մարդիկ վտանգի մեջ նստեն։
Ես գլխով արեցի։
Նա շարունակեց.
— Լավ արեցիր, որ կանգնեցրիր։ Բայց պիտի ավելի շուտ կանգնեցնեիր։
Այդ մի նախադասությունն ամբողջ գիշեր գլխիցս դուրս չեկավ։
Հաջորդ օրը կինոթատրոնի աշխատակիցները հավաքվեցինք։
Մենք ընդամենը հինգ հոգի էինք։
Կարենը հոգնած տեսք ուներ։
— Մասնագետները դեռ պետք է վերջնական գնահատեն։ Բայց էս վիճակում նոր ցուցադրություն չենք անելու։
Սուրենը հարցրեց.
— Իսկ մեր աշխատանքը՞։
Կարենը լռեց։
Կինոթատրոնն առանց այդ էլ փակվելու էր։
Բայց բոլորս մտածում էինք՝ գոնե վերջին շաբաթների աշխատանքը կավարտենք, մարդկանց հրաժեշտ կտանք։
Հիմա ամեն ինչ մի երեկոյում ավարտվել էր։
Ես տուն վերադարձա ու նստեցի խոհանոցում։
Աղջիկս՝ Լիլիթը, եկավ ինձ տեսնելու։
Նա երեսունվեց տարեկան էր։
— Մա՛մ, ճիշտ ես արել, որ մարդկանց դուրս ես հանել։
Ես նայեցի նրան։
— Բայց սխալ եմ արել, որ երկու շաբաթ առաջ չեմ պահանջել ստուգել շենքը։
Լիլիթը նստեց կողքիս։
— Դու չէիր կարող իմանալ՝ ինչ կլինի։
— Չէի կարող։ Բայց գիտեի, որ խնդիր կա։
Նա այլևս չփորձեց ինձ հանգստացնել։
Երկար ժամանակ լուռ նստեցինք։
Հետո հարցրեց.
— Հիմա ի՞նչ ես անելու։
Պատասխան չունեի։
Երեք օր անց պարզ դարձավ, որ դահլիճի առաստաղի որոշ հատվածներ պետք է վերանորոգվեն, իսկ մինչև այդ տարածքը ցուցադրությունների համար օգտագործել հնարավոր չէ։
Կարենը հայտարարեց, որ կինոթատրոնը վերջնականապես փակում է։
Սեփականատերերը չցանկացան կատարել անհրաժեշտ ծախսերը։
Մեզ առաջարկեցին ստանալ վերջնական հաշվարկները և դադարեցնել աշխատանքը։
Ես այն օրը, երբ ստորագրում էի աշխատանքիս ավարտին վերաբերող թղթերը, մտածում էի, որ քսանվեց տարվա կյանքս ավարտվում է մի փոքրիկ սեղանի մոտ։
Առանց երաժշտության։
Առանց վերջին ֆիլմի։
Առանց հանդիսատեսի ծափահարությունների։
Պարզապես ավարտվում է։
Մեկ շաբաթ անց կինոթատրոնի մոտով անցնելիս կանգ առա։
Դռների վրա փակման հայտարարություն կար։
Մուտքի մոտ մի քանի մարդ էր կանգնած։
Նրանցից մեկը՝ յոթանասունամյա Արշակը, ճանաչեց ինձ։
— Մարգարի՛տ, դու՞ ես։
— Հա՛։
Նա ժպտաց։
— Մենք ամեն ուրբաթ գալիս էինք։ Հիմա չգիտեմ՝ ուր գնանք։
Արշակը կնոջ հետ տարիներ շարունակ շաբաթը մեկ կինո էր դիտում։
Նա շատ չէր խոսում։
Բայց կինոթատրոնում միշտ նույն շարքում էր նստում։
— Արշա՛կ ջան, էս անգամ տուն գնացեք,— ասացի։
Նա տխուր պատասխանեց.
— Տունը տեղում է։ Ուղղակի կինոն չկա։
Այդ խոսքերից նորից ծանր զգացի։
Հաջորդ ամիս Լիլիթը ինձ առաջարկեց մասնակցել համայնքային կենտրոնում կազմակերպվող փոքր մշակութային ծրագրի քննարկմանը։
Սկզբում չուզեցի։
— Էլ կինոյի հետ գործ չունեմ։
Նա ժպտաց։
— Մա՛մ, միայն մեծ դահլիճում չէ, որ մարդիկ կարող են ֆիլմ դիտել։
Գնացի։
Պարզվեց՝ կենտրոնում փոքր սրահ կար։
Այնտեղ ժամանակ առ ժամանակ ցուցադրություններ էին կազմակերպում, բայց հստակ ծրագիր չունեին։
Ես առաջարկեցի ամիսը մեկ ֆիլմի երեկո կազմակերպել՝ հեղինակների կամ իրավատերերի անհրաժեշտ համաձայնություններով, ըստ կենտրոնի հնարավորությունների։
Առաջարկը հետաքրքրեց նրանց։
Բայց անմիջապես չընդունեցին։
Պետք էր քննարկել ծախսերը, դահլիճի զբաղվածությունը, տեխնիկական պայմանները։
Ես ոչ մի բան չէի շտապեցնում։
Քսանվեց տարվա աշխատանքից հետո առաջին անգամ չէի ուզում պարզապես ասել՝ մի կերպ կանենք։
Առաջին ցուցադրությունը կազմակերպվեց երկու ամիս անց։
Փոքր սրահում ընդամենը երեսուն աթոռ կար։
Բոլորը չէին զբաղեցվել։
Ներկա էին տասնյոթ հոգի։
Ես նստած էի վերջին շարքում։
Արշակն էլ էր եկել՝ կնոջ հետ։
Ցուցադրությունից առաջ մոտեցավ։
— Մարգարի՛տ, էս անգամ առաստաղը ստուգե՞լ եք։
Սկզբում շփոթվեցի։
Հետո հասկացա՝ կատակում է։
Բայց նրա հարցին լուրջ պատասխանեցի։
— Այո՛։ Տարածքը ստուգված է, և ցուցադրությունն այս սրահի նախատեսված պայմաններով է կազմակերպվում։
Արշակը ժպտաց։
— Դե ուրեմն հանգիստ կնստեմ։
Այդ երեկո մենք չփորձեցինք վերականգնել հին կինոթատրոնը։
Նոր սրահը փոքր էր։
Էկրանը՝ սովորական։
Աթոռները՝ տարբեր։
Բայց մարդիկ եկել էին միասին ֆիլմ դիտելու։
Երբ ցուցադրությունն ավարտվեց, ոչ ոք չէր շտապում դուրս գալ։
Մի քանի հոգի սկսեց քննարկել ֆիլմը։
Արշակի կինը՝ Անահիտը, ասաց.
— Հաջորդ անգամ էլ կգանք։
Ես ժպտացի։
— Եթե ամեն ինչ համաձայնեցվի, կտեղեկացնենք օրը։
Այժմ երբեմն կազմակերպում եմ այդ փոքր ցուցադրությունները։
Դրանք իմ նախկին աշխատանքի փոխարեն մեծ եկամուտ չեն տալիս։
Ես ուրիշ ժամանակավոր գործեր էլ եմ անում։
Հին կինոթատրոնը դեռ փակ է։
Երբեմն անցնում եմ կողքով ու նայում մուտքին։
Քսանվեց տարվա հիշողությունը մեկ երեկոյում չէր վերանում։
Բայց ես այլևս չեմ ուզում, որ վերջին ցուցադրությունը հիշվի որպես գեղեցիկ հրաժեշտ։
Դա վտանգավոր սխալից ուշ վերադարձ էր։
Եվ երբ նոր փոքր սրահում որևէ խնդիր եմ նկատում, առաջինը հենց ես եմ ասում.
— Նախ էս հարցը լուծենք։ Հետո միայն մարդկանց ներս հրավիրենք։
Մի անգամ Լիլիթը հարցրեց.
— Մա՛մ, դու կուզեի՞ր էդ վերջին երեկոն նորից ապրել, եթե հնարավորություն ունենայիր։
Ես երկար մտածեցի։
— Կուզեի երկու շաբաթ շուտ վերադառնալ ու դահլիճը ժամանակին փակել։
Հետո ավելացրի.
— Բայց եթե միայն էդ երեկոն կարողանայի կրկնել, ֆիլմը նորից կկանգնեցնեի։
Նա գլխով արեց։
Եվ ես առաջին անգամ այդ խոսքերից հետո հանգիստ նայեցի հին կինոթատրոնի փակ դռներին։
