Բուժկետում մորս երեք անգամ «չեկած» համարեցին, մինչ նա նստած էր հենց ընդունարանի դիմաց։ Երբ վերջապես հասկացա պատճառը, այնքան բարկացա, որ ուզում էի բոլորի ներկայությամբ բողոքել։ Բայց մայրս բռնեց ձեռքս ու ասաց. «Եթե հիմա իմ փոխարեն խոսես, ես էլ էստեղ չեմ գա»։ Միայն հետո հասկացա, թե ինչու էր այդքան վախենում իմ օգնությունից։
Մայրս՝ վաթսունութամյա Սուսաննան, վերջին տարիներին ավելի վատ էր լսում։
Սկզբում պարզապես բարձրացնում էր հեռուստացույցի ձայնը։
Հետո սկսեց հաճախ հարցնել՝ ի՞նչ ասացիր։
Մի քանի ամիս առաջ մասնագետի խորհրդով լսողական սարք էր օգտագործում։
Ես՝ երեսունութամյա Նելլիս, փորձում էի ամեն տեղ նրան ուղեկցել։
Բայց մայրս չէր սիրում։
— Նելլի՛, ես երեխա չեմ։ Կարող եմ մենակ գնալ։
Այդ առավոտ հերթական բժշկական խորհրդատվության էր գրանցված։
Ես առաջարկել էի տանել։
Չհամաձայնեց։
— Ինքս կգնամ։ Գրանցված եմ ժամը տասնմեկին։
Ժամը մեկին զանգեցի։
Չպատասխանեց։
Կես ժամ անց անհանգստացած գնացի բուժկետ։
Մայրս նստած էր ընդունարանի դիմաց։
Ձեռքին՝ հերթի համարանիշը։
— Մա՛մ, ինչո՞ւ դեռ այստեղ ես։
Նա նայեց ինձ։
— Իմ հերթը դեռ չի հասել։
Մոտեցա գրանցման սեղանին։
— Ներեցե՛ք, Սուսաննան ժամը տասնմեկին էր գրանցված։ Ինչո՞ւ դեռ սպասում է։
Աշխատակիցը ստուգեց գրանցումները։
— Նրան երեք անգամ կանչել ենք։ Չի ներկայացել։ Հերթը փոխանցել ենք հաջորդներին։
Ես քարացա։
— Նա ամբողջ ժամանակ ձեր դիմաց է նստած եղել։
Կինը նայեց մորս։
— Բայց ոչ մի անգամ չի արձագանքել։
Մոտեցա մորս։
— Մա՛մ, դու չե՞ս լսել, որ քեզ կանչել են։
Նա աչքերը խոնարհեց։
— Սարքիս մարտկոցը առավոտյան վերջացավ։
Ես բարկացած շրջվեցի դեպի աշխատակիցը։
— Դուք չէի՞ք կարող տեսնել, որ տարեց կինը սպասում է։
Մայրս բռնեց ձեռքս։
— Նելլի՛, մի՛ գոռա։
— Մա՛մ, քեզ երեք ժամ սպասեցրել են։
Նա կամաց ասաց.
— Ես իրենց առավոտյան ասել էի, որ լավ չեմ լսում։
Գրանցման աշխատակիցը հանկարծ լռեց։
Հետո բացեց իր սեղանի փոքրիկ դարակը։
Այնտեղ մի թուղթ կար։
Մորս ձեռագրով գրված էր.
«Խնդրում եմ՝ երբ իմ հերթը հասնի, մոտեցեք կամ ցույց տվեք համարս։ Լավ չեմ լսում»։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇
Առաջին մեկնաբանություն
Աշխատակիցը վերցրեց թուղթը։
Նրա դեմքը փոխվեց։
— Սա առավոտյան հերթափոխից է մնացել,— ասաց։
Ես հազիվ զսպեցի բարկությունս։
— Ու ոչ ոք ձեզ չի՞ փոխանցել։
Կինը գլուխը տարուբերեց։
— Չեմ տեսել։
Մայրս կանգնեց։
— Ես չեմ ուզում վիճել։ Ուզում եմ իմանալ՝ հիմա կարող եմ բժշկի մտնել, թե ուրիշ օր պիտի գամ։
Նրա ձայնը հանգիստ էր։
Ես զարմացա։
Երեք ժամ սպասել էր։
Իր հերթը կորցրել էր։
Բայց դեռ փորձում էր պարզել՝ ինչ կարող է անել։
Գրանցման աշխատակիցը կապ հաստատեց բժշկի հետ։
Բժիշկն այդ պահին ընդունում էր այլ հիվանդի։
Ասաց, որ կարող է մորս տեսնել ավելի ուշ՝ եթե օրվա ընդունելության պայմանները թույլ տան, բայց պետք է սպասել։
Ես անմիջապես ասացի.
— Մա՛մ, նստի՛ր։ Ես կպարզեմ՝ ինչ է պետք անել։
Նա նայեց ինձ։
— Նելլի՛, ես ինքս էլ կարող եմ խոսել։
Այդ խոսքերից վիրավորվեցի։
— Ես քեզ օգնել եմ ուզում։
— Գիտեմ։
— Ուրեմն ինչո՞ւ ես նեղանում։
Մայրս մի պահ լռեց։
Հետո ասաց.
— Որովհետև ամեն անգամ, երբ քեզ հետ եմ գալիս, մարդիկ ինձ չեն հարցնում։ Քեզ են հարցնում։
Սկզբում չհասկացա։
Մայրս շարունակեց.
— Բժշկի մոտ դու ես ասում՝ ինչ եմ զգում։ Դեղատանը դու ես բացատրում՝ ինչ եմ ուզում։ Խանութում դու ես վաճառողին ասում՝ ինչ պիտի տա։ Ես կանգնած եմ կողքիդ, բայց մարդիկ արդեն ինձ չեն նայում։
Նա նստեց աթոռին։
— Ես վատ եմ լսում, Նելլի՛։ Բայց կարողանում եմ մտածել, կարդալ, գրել ու պատասխանել։
Այդ պահին առաջին անգամ հասկացա՝ իմ օգնությունը երբեմն նրան ավելի անտեսանելի էր դարձնում։
Ես չէի ցանկացել այդպես անել։
Բայց դա չէր փոխում արդյունքը։
Մայրս երիտասարդ ժամանակ դպրոցի գրադարանում էր աշխատել։
Շատ ինքնուրույն կին էր։
Տան բոլոր մանր գործերը ինքն էր կազմակերպում։
Երբ հայրս մահացավ, ես մտածեցի՝ հիմա պիտի ամեն ինչ վերցնեմ իմ վրա։
Սկզբում գնումների հարցերով էի օգնում։
Հետո՝ վճարումներով։
Հետո սկսեցի նրա փոխարեն հեռախոսով խոսել։
Երբեմն նույնիսկ առանց հարցնելու էի պայմանավորվում՝ ուր պիտի գնա, որ ժամին, ում հետ։
Մի օր ասաց.
— Աղջի՛կս, ես չեմ ուզում ամբողջ օրը քո օրացույցով ապրել։
Այն ժամանակ մտածեցի՝ պարզապես տարիքից նեղվում է։
Հիմա հասկանում էի՝ այլ բանի մասին էր խոսում։
Գրանցման սեղանի մոտ վերադարձա։
Բայց այս անգամ մորս հետ կանգնեցի կողք կողքի։
— Մա՛մ, դու հարցրու։
Նա նայեց աշխատակցին։
— Իմ հերթի հետ հիմա ի՞նչ կարող ենք անել։
Կինը պատասխանեց՝ նայելով հենց մորս։
Բացատրեց, որ այսօր կարող է ավելի ուշ ընդունվել, եթե բժիշկը հասցնի, կամ նոր ժամ պայմանավորվել։
Մայրս խնդրեց գրավոր նշել հնարավոր ժամը, որովհետև չէր ուզում կրկին բաց թողնել կանչը։
Աշխատակիցը գրեց։
Հետո ավելացրեց.
— Ես էլ կտեղեկացնեմ, որ ձեր հերթը մոտենալիս անձամբ մոտենան ձեզ։
Մայրս շնորհակալություն հայտնեց։
Ես ոչինչ չասացի։
Սպասելու ընթացքում կողքիս նստած մի տղամարդ դժգոհեց.
— Բա ամեն մեկի համար պիտի առանձին մոտենա՞ն։ Հերթ կա, կանոն կա։
Մայրս շրջվեց դեպի նա։
— Եթե դուք ձեր հերթը չտեսնեիք կամ չլսեիք, չէի՞ք ուզենա՝ ձեզ էլ հասկանալի ձևով տեղեկացնեն։
Տղամարդը շփոթվեց։
Հետո ուսերը թոթվեց։
— Դե էդ ուրիշ բան է։
— Ինձ համար էլ է ուրիշ բան,— ասաց մայրս։
Ես ժպտացի։
Նա իմ օգնության կարիքը չուներ այդ նախադասությունն ասելու համար։
Մորս խորհրդատվությունը վերջապես կայացավ։
Երբ բժիշկը նրան ներս հրավիրեց, ես պատրաստվում էի հետևից գնալ։
Բայց մայրս շրջվեց։
— Նելլի՛, ես ինքս կմտնեմ։ Եթե օգնություն պետք լինի, կկանչեմ։
Համաձայնեցի։
Սպասասրահում նստած մնացի։
Այդ տասնհինգ րոպեներին անընդհատ մտածում էի՝ ինչու եմ այդքան դժվարությամբ ընդունում, որ մայրս կարող է առանց ինձ խոսել։
Երբ դուրս եկավ, հանգիստ էր։
Բժիշկն առաջարկել էր հետագա զննության և լսողական սարքի կարգավորման հետ կապված հարցերը շարունակել համապատասխան մասնագետների հետ։
Մայրս ամեն ինչ գրի էր առել։
Ցույց տվեց ինձ։
— Տե՛ս, ոչինչ չեմ մոռացել։
Ես պատասխանեցի.
— Տեսնում եմ, մա՛մ։
Այդ երեկո գնացինք իր տուն։
Ես առաջարկեցի թեյ պատրաստել։
Մայրս նստեց։
— Նելլի՛, մի բան պիտի ասեմ։
— Ասա՛։
— Ես այսօր առավոտյան շատ էի վախեցել։
Զարմացա։
— Ինչի՞ց։
— Որ բուժկետում ոչ ոք չհասկանա ինձ։
Նա նայեց պատուհանից դուրս։
— Ու երբ համարս չէին ցույց տալիս, մտածում էի՝ երևի պիտի քեզ զանգեմ։ Բայց հետո բարկանում էի ինքս ինձ վրա, որ առանց քեզ չեմ կարողանում։
Բռնեցի նրա ձեռքը։
— Մա՛մ, օգնություն խնդրելը վատ բան չէ։
Նա գլխով արեց։
— Գիտեմ։ Բայց ուզում եմ, որ իմ օգնությունը իմ ընտրությամբ լինի։
Այդ խոսքերը առաջին անգամ ամբողջությամբ հասկացա։
Հաջորդ օրը բուժկետի պատասխանատուին ներկայացրինք կատարվածի մասին մեր բողոքը։
Բայց այս անգամ այն գրեց մայրս։
Ինքը նկարագրեց՝ երբ էր եկել, ում էր հայտնել լսողության դժվարության մասին, ինչպես էր հերթը կորցրել։
Ես օգնեցի միայն տեքստը համակարգչով մուտքագրել։
Պատասխանատուն ընդունեց, որ տեղեկության փոխանցման հարցում սխալ է եղել։
Խոստացավ վերանայել հերթափոխերի միջև կարևոր նշումների փոխանցման կարգը և այն եղանակները, որոնցով լսողության խնդիր ունեցող այցելուներին տեղեկացնում են իրենց հերթի մասին։
Մենք չէինք կարող իմանալ՝ բոլոր խնդիրներն անմիջապես կլուծվե՞ն։
Բայց մայրս ուզում էր, որ կատարվածը պարզապես չմոռացվի։
Մի քանի շաբաթ անց կրկին գնացինք բուժկետ։
Այս անգամ մայրս ինձ խնդրեց իրեն ուղեկցել մինչև մուտքը։
— Ներսում ինքս կգնամ,— ասաց։
Համաձայնեցի։
Տեսա, թե ինչպես մոտեցավ ընդունարանին։
Ինքը խոսեց աշխատակցի հետ։
Հետո նստեց։
Այս անգամ հերթի համարը նրան գրավոր էին տվել, և մոտենալու մասին տեղեկացրին նախապես համաձայնեցված ձևով։
Երբ դուրս եկավ, ժպտում էր։
— Դե՞,— հարցրի։
— Ամեն ինչ նորմալ անցավ։
— Ուրախ եմ։
Նա բռնեց ձեռքս։
— Էսօր լավ էր, որ ինձ չես փոխարինել։
Ես ծիծաղեցի։
— Դժվար էր։
— Գիտեմ։
Մի կիրակի մայրս ինձ ասաց, որ ուզում է ինքնուրույն գնալ իր նախկին գործընկերուհու տուն։
Առաջարկեցի մեքենայով տանել։
Նա պատասխանեց.
— Եթե ճանապարհդ հարմար է, տար։ Եթե չէ՝ ինքս կգնամ։
Առաջին անգամ չպնդեցի։
— Ինձ հարմար է։ Կտանեմ։ Բայց ե՞րբ կուզես վերադառնալ։
Մայրս մտածեց։
— Ժամը վեցից շուտ չէ։ Ու հնարավոր է՝ ես քեզ զանգեմ, եթե ուշանամ։
Համաձայնեցի։
Այդ օրը նրան հասցրի ընկերուհու տուն։
Մինչ իջնելը, նա մի պահ մնաց մեքենայում։
— Նելլի՛, գիտե՞ս՝ էդ բուժկետի օրը ինչն էր ինձ ամենից շատ ցավեցրել։
— Ի՞նչը։
— Ես նստած էի բոլորի դիմաց։ Ու ինձ երեք անգամ կանչեցին, բայց ոչ մեկի մտքով չանցավ՝ գուցե ես չեմ լսում։
Նա մի փոքր ժպտաց։
— Էդ օրը առաջին անգամ զգացի՝ մարդ կարող է բոլորի աչքի առաջ լինել, բայց ոչ ոք իրեն չնկատի։
Ես նայեցի նրան։
— Հիմա՞։
— Հիմա գիտեմ՝ պիտի կարողանամ ասել, թե ինչ օգնություն է ինձ պետք։
Նա դուռը բացեց։
Իջավ։
Ու գնաց իր ընկերուհու տուն։
Ես մեքենայի մեջ մնացի մի քանի վայրկյան։
Չվազեցի հետևից։
Չզանգեցի՝ համոզվելու համար, որ հասել է դուռը։
Պարզապես սպասեցի, մինչև ինքը ներս մտավ։
Հետո շարժվեցի։
Երեկոյան ժամը վեցին մայրս զանգեց։
— Նելլի՛, եթե ազատ ես, կարո՞ղ ես գաս ինձ տանելու։
— Իհարկե։
— Շնորհակալ եմ, աղջի՛կս։
Այդ երեկո առաջին անգամ ինձ իսկապես թվում էր, որ ես նրան օգնում եմ։
Որովհետև այս անգամ ինքն էր խնդրել։
